Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 20 października 2016 r., sygn. akt VII SA/Wa 1871/15 odmówił przyznania J. Ż. prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata.
Sąd pierwszej instancji odmawiając na podstawie art. 260, art. 255 i art. 246 § 1 p.p.s.a. prawa pomocy w zakresie całkowitym stwierdził, że skarżący nie wykazał, że znajduje się w sytuacji materialnej, która kwalifikowałaby go do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Sąd stwierdził, że w oparciu o udzielone przez skarżącego informacje, w głównej mierze wynikające z wniosku o udzielenie prawa pomocy i sprzeciwu, nie jest możliwe dokonanie rzetelnej oceny jego sytuacji finansowej i możliwości płatniczych, a co za tym idzie, nie jest możliwe przyznanie mu prawa pomocy w zakresie całkowitym. Sąd dodał, że strona chcąca skorzystać z prawa pomocy zobowiązana jest udowodnić, że znajduje się w sytuacji materialnej, która uniemożliwia jej poniesienie kosztów postępowania we własnym zakresie. Tymczasem skarżący w sposób wybiórczy udziela informacji na temat swojego stanu majątkowego, kierując swoje wyjaśnienia jedynie w kierunku zobowiązań. Twierdzi też, że jest studentem mieszkającym razem z rodzicami, bezrobotnym, bez dochodów, i że nie ma środków potrzebnych na opłacenie kosztów postępowania sądowego. Jednakże Sąd pierwszej instancji uznał, że skarżący, jako że jest osobą młodą, zdrową i zdolną do pracy chociażby w okresie wolnym od zajęć uczelnianych, mieszkającą razem z rodzicami – E. Ż. i J. Ż. (stąd Sąd z urzędu uwzględnił sytuację finansową ojca skarżącego J. Ż., wynikającą ze złożonego w sprawie o sygn. akt VII SA/Wa 1873/15 – dotyczącej skargi J. Ż. na tę samą decyzję – wniosku o udzielenie prawa pomocy), a mimo tego nie wskazującą chociażby na próbę podjęcia jakichkolwiek kroków w kierunku zgromadzenia choćby części pieniędzy niezbędnych do opłacania sprawy zainicjowanej skargą, to nie wykazał w sposób wystarczający i bezsporny, że znajduje się w trudnej sytuacji materialnej, która uprawniałaby go do skorzystania z prawa pomocy.
W zażaleniu na postanowienie skarżący wniósł o uchylenie w części zaskarżonego postanowienia, tj. zwolnienie go od kosztów sądowych. Nadto wniósł o niewyznaczanie pełnomocnika z urzędu.
Rozpoznając zażalenie Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Oceniając sytuację finansową i rodzinną skarżącego oraz opierając się głównie o informacje zawarte w wybiórczo wypełnionym wniosku o przyznanie prawa pomocy złożonym na urzędowym formularzu, nie można odmówić racji Sądowi pierwszej instancji, gdy wskazuje na to, że skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. W sprawie tej faktem jest, że skarżący nie skorzystał z możliwości wyjaśnienia w pełni swojej sytuacji finansowej. Najpierw bowiem w sposób wybiórczy wypełnił urzędowy formularz wniosku o udzielenie prawa pomocy, przy czym np. w rubryce 11 formularza dotyczącej zobowiązań i stałych wydatków oświadczył, że "w przypadku braku pozytywnej decyzji w sprawie przyznania pomocy najlepiej wyrzucić i zniszczyć dokumenty trwającego procesu sądowego a tym samym zniszczyć wnoszącego wniosek", a potem – pomimo wezwań Sądu – nie udzielił informacji, czy jako 27-letni student studiów niestacjonarnych, mieszkający razem z rodzicami, którzy opłacają jego czesne na uczelni, podejmuje jakieś prace zarobkowe. Sąd pierwszej instancji oceniając zatem sytuację skarżącego w oparciu jedynie o informacje zawarte we wniosku oraz z urzędu uwzględniając sytuację finansową ojca skarżącego – J. Ż., z uwagi na oświadczenie o wspólnym zamieszkaniu z rodzicami, słusznie doszedł do przekonania, że nie są one wystarczające by stwierdzić, że nie jest on w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Zasadnie zatem odmówił udzielenia mu prawa pomocy w żądanym przez niego zakresie. Zażalenie skarżącego również pozbawione jest argumentów, które pozwoliłyby na dokonanie odmiennej oceny jego sytuacji materialnej, niż wynikająca z zaskarżonego postanowienia. Skarżący nie przedstawił żadnych okoliczności, które uzasadniałyby jego pozostawanie bez zatrudnienia, zwłaszcza, iż jest studentem studiów niestacjonarnych na Politechnice [...], a czesne w wysokości 550 zł miesięcznie pokrywają za niego rodzice. Uwzględniając do tego roszczeniową postawę skarżącego, która zamiast zmierzać do wykazania spełnienia przesłanek z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) obraża sędziego orzekającego w sprawie, uznać należało, że nie należy on do osób, w stosunku do których powinno być realizowane prawo pomocy. Tym samym zaskarżone postanowienie jest zgodne z prawem, a wniesione na nie zażalenie – niezasadne.
Z uwagi na wniosek skarżącego zawarty w zażaleniu o uchylenie zaskarżonego postanowienia w części i zwolnienie z kosztów sądowych NSA stwierdził, że na tym etapie postępowania sądowego niemożliwa jest modyfikacja pierwotnie złożonego na urzędowym formularzu i rozpoznanego już przez Sąd pierwszej instancji wniosku o udzielenie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Sprowadzałoby się to bowiem do konieczności oceny innych przesłanek niż tych, którymi kierował się Sąd pierwszej instancji wydając zaskarżone postanowienie i odmawiając udzielenia prawa pomocy w zakresie całkowitym na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.
W związku z powyższym NSA, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.
