Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach - Łukasz Strzępek po rozpoznaniu w dniu 2 października 2012 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi D. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie warunków zabudowy terenu w kwestii wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata z urzędu postanawia: 1) zwolnić skarżącą z wpisu od skargi, 2) oddalić wniosek o przyznanie prawa pomocy w pozostałym zakresie

Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 9 lipca 2012 r. D.D. została wezwana do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 500 zł. W odpowiedzi skarżąca wystąpiła o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Na wezwanie Sądu wniosek ów złożyła na druku urzędowego formularza. Z jego treści wynika, że skarżąca samotnie prowadzi gospodarstwo domowe, w skład jej majątku wchodzi udział (1/2) w prawie własności budynku mieszkalnego oraz w nieruchomości gruntowej, na której usytuowany jest wspomniany budynek. Strona zadeklarowała, że nie posiada żadnych oszczędności, papierów wartościowych ani też przedmiotów, których wartość przekraczałaby 3.000 euro. Jedynym źródłem dochodu D. D. jest wynagrodzenie za pracę uzyskiwane w kwocie 2591 zł netto miesięcznie. W obszernym uzasadnieniu wniosku skarżąca zaznaczyła, że ze względu na liczne schorzenia znaczącą część swojego dochodu przeznacza na zakup niezbędnych lekarstw oraz porady lekarskie, a także bieżące koszty utrzymania. Do druku formularza dołączona została obfita dokumentacja lekarska oraz kopie rachunków za lekarstwa, co zdaniem skarżącej uprawdopodabnia podniesione we wniosku okoliczności.

Pismem z dnia 18 września 2012 r. referendarz sądowy zobowiązał D.D. do udokumentowania aktualnej wysokości uzyskiwanego dochodu oraz do nadesłania wyciągów ze wszystkich posiadanych przez stronę rachunków bankowych obejmujących okres ostatnich trzech miesięcy.

Wezwanie to pozostało bez odpowiedzi.

Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy zważono co następuje:

Opierając się na informacjach uzyskanych od strony należało stwierdzić, że wniosek D. D. zasługuje jedynie na uwzględnienie w części albowiem strona nie uprawdopodobniła w sposób dostateczny, że jej sytuacja materialna jest wyjątkowo ciężka, co ewentualnie mogłoby stanowić podstawę do uwzględnienia złożonego wniosku w całości.

Przepis art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r. poz.270 – zwana dalej P.p.s.a.) konstytuuje zasadę odpłatności postępowania sądowoadministracyjnego. Wyjątkiem od niej jest możliwość przyznania prawa pomocy, które stosownie do treści art. 245 §1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi może zostać przyznane stronie w zakresie całkowitym lub częściowym.

Przyznanie prawa pomocy w formie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia fachowego pełnomocnika z urzędu może nastąpić wobec osoby fizycznej, która wykaże że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania sądowego (art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a.). Podkreślić trzeba, że instytucja prawa pomocy (a zwłaszcza w zakresie całkowitym, co ma miejsce w niniejszej sprawie) jest swoistą formą dotowania przez Skarb Państwa podmiotów, które ze względu na naprawdę nadzwyczaj trudną sytuację materialną nie są w stanie ponieść w pełni wymaganych prawem kosztów postępowania i brak środków finansowych stanowi przeszkodę uniemożliwiającą im dochodzenie swych praw przed sądem (por. postanowienie NSA z 25 kwietnia 2012 r. sygn. akt II FPP 2/12 – Lex nr 1145404).

Możliwość skorzystania z prawa pomocy jest uzależniona od tego, czy strona w należyty sposób wykaże, iż nie jest w stanie ponieść wydatków związanych z tym postępowaniem w całości lub w części. Nieprzypadkowo bowiem ustawodawca w art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. posłużył się zwrotem "wykaże". Oznacza to, że to na osobę ubiegającą się o przyznanie prawa pomocy został przerzucony ciężar przedstawienia swojej sytuacji materialnej w taki sposób, aby przekonać o zasadności złożonego wniosku. Instrumentem służącym wyjaśnieniu wątpliwości w tym zakresie jest wezwanie, o którym mowa w art. 255 P.p.s.a. Uzyskanie dodatkowego oświadczenia strony lub dokumentów źródłowych dotyczących jej stanu majątkowego w trybie art. 255 P.p.s.a. służy uzupełnieniu stanu wiedzy sądu o sytuacji strony (por. postanowienie NSA z dnia 28 stycznia 2009 r. sygn. akt II GZ 332/08 – System Informacji Prawniczej Lex nr 551914).

W realiach rozpoznawanej sprawy przedstawione przez stronę okoliczności jedynie w części znajdują oparcie w nadesłanych dokumentach, zwłaszcza w odniesieniu do stanu zdrowia strony. W oparciu o uzyskane informacje udało się ustalić, że na energię elektryczną skarżąca przeznacza około 250 zł miesięcznie (w miesiącach letnich to kwota około 300 zł na dwa miesiące, w zimowych zaś ponad 700 zł za analogiczny okres), na wodę 39 zł, na usługi telekomunikacyjne - 120 zł, na wywóz śmieci 38 zł, zaś na zakup lekarstw około 300 zł (niektóre rachunki miesięczne opiewały na kwoty około 250 zł, zaś w jednym przypadku było to ponad 400 zł). Nie udało się natomiast zweryfikować wiarygodności oświadczenia skarżącej o wysokości uzyskiwanego dochodu, ponieważ nie zareagowała ona na wezwanie referendarza sądowego w tym zakresie.

Mając na uwadze powyższe należało uznać, że D. D. jest osobą, której sytuacja materialna uzasadnia zwolnienie jej z wpisu od skargi, albowiem konieczność uiszczenia kwoty 500 zł mogłaby stanowić dla strony zbyt duże obciążenie. Biorąc przy tym pod uwagę krótki termin wyznaczony do uiszczenia tej opłaty, realizacja tego rodzaju obowiązku mogłaby stanowić dla wnioskodawczyni przeszkodę nie do pokonania. Z drugiej strony, oddalając wniosek o przyznanie prawa pomocy pod uwagę wzięto, że skarżąca dysponuje stałym źródłem dochodu, którego wysokości pozwala zarówno na pokrycie bieżących wydatków jak i poniesienie innych aniżeli pis od skargi kosztów związanych z postępowaniem sądowym. Trudno więc w tego rodzaju sytuacji jednoznacznie stwierdzić, że położenie materialne strony jest bardzo trudne, a tym samym, że zachodzą okoliczności przewidziane w hipotezie art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. Wobec tego, w oparciu o art. 245 § 1 i § 2 P.p.s.a. w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 tej ustawy, działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. w związku z § 3 tego przepisu orzeczono jak w sentencji postanowienia.