Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Dudek (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Jacek Czaja, Sędzia WSA Marta Laskowska-Pietrzak, po rozpoznaniu w dniu 11 sierpnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi Stowarzyszenia na bezczynność Uniwersytetu w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej I. zobowiązuje Dziekana Uniwersytetu do załatwienia wniosku Stowarzyszenia z dnia [...] r. o udostępnienie informacji publicznej w terminie 14 dni od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku; II. stwierdza, że bezczynność Dziekana Uniwersytetu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa.

Stowarzyszenie [...] wniosło skargę na bezczynność dziekana Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu [...] w L. w przedmiocie wniosku z dnia [...] maja 2016 r. o udostępnienie informacji publicznej w postaci informacji: czy Wydział Prawa i Administracji [...] zawarł w dniu [...] marca 2016 r. umowę na sporządzenie przez pracownika naukowego wydziału opinii prawnej dotyczącej dopuszczalnego zakresu działalności gospodarczej prowadzonej przez spółki gminne. We wniosku zawarto również żądanie przesłania skanu tej umowy w przypadku, gdy została ona zawarta.

Stowarzyszenie zarzuciło dziekanowi naruszenie:

- art. 61 ust. 1 Konstytucji RP, w zakresie, w jakim przepis ten stanowi normatywną gwarancję prawa do informacji publicznej, poprzez nieuprawnione ograniczenie tego prawa,

- art. 61 ust. 1 Konstytucji RP, w zakresie w jakim przepis ten stanowi, że obywatel ma prawo do uzyskiwania informacji o działalności o działalności organów władzy publicznej poprzez ograniczenie tego prawa wskutek nieudostępnienia informacji publicznej, będącej przedmiotem wniosku,

- art. 10 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności z dnia 4 listopada 1950 r. (Dz.U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284 ze zm.), w zakresie, w jakim przepis ten stanowi o tym, że każdy ma prawo do wolności wyrażania opinii, natomiast prawo to obejmuje wolność posiadania poglądów oraz otrzymywania i przekazywania informacji i idei bez ingerencji władz publicznych i bez względu na granice państwowe, poprzez nieuprawnione ograniczenie przez podmiot zobowiązany tejże wolności (i wynikającego z niego prawa do informacji) na kanwie niniejszej sprawy,

- art. 13 ust. 1 ustawy z dnia z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (tekst jedn. Dz. U. z 2015 r. poz. 2058, dalej u.d.i.p.) w zakresie, w jakim przepis ten stanowi o tym, że udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, poprzez brak udostępnienia informacji publicznej we wskazanym terminie.

Wobec powyższego Stowarzyszenie wniosło o stwierdzenie bezczynności podmiotu obowiązanego oraz o zobowiązanie dziekana WPiA [...] do załatwienia wniosku z dnia [...] maja 2016 r.

W uzasadnieniu zarzutów skargi strona skarżąca podniosła, że do dnia złożenia niniejszej skargi dziekan WPiA [...] w żaden sposób nie ustosunkował się do żądania udzielenia informacji publicznej określonej we wniosku z dnia [...] maja 2016 r.

W odpowiedzi na skargę dziekan WPiA [...] wniósł o oddalenie skargi jako bezzasadnej, podnosząc, że wniosek o udostępnienie informacji publicznej wpłynął na adres [...].pl. Jest to adres kierownika dziekanatu WPiA [...], który zgodnie z art. 4 ustawy o dostępie do informacji publicznej, nie jest podmiotem obowiązanym do udostępnienia informacji publicznej. Nie jest także organem uczelni wyższej. Na stronie internetowej WPiA [...] w zakładce "O Wydziale" znajduje się informacja, kto aktualnie sprawuje funkcję dziekana wraz z adresem mailowym: [...].pl.

Zdaniem dziekana WPiA [...], aby organ mógł wszcząć postępowanie w sprawie udzielenia informacji publicznej, musi mu zostać skutecznie doręczony wniosek o udostępnienie informacji publicznej. Wniosek musi dotrzeć do obowiązanego podmiotu tak, aby można było uznać, że na tym podmiocie ciąży obowiązek jego rozpatrzenia. Tylko skuteczne złożenie wniosku o udostępnienie informacji publicznej stanowić może podstawę merytorycznego badania i ewentualnego stwierdzenia pozostawania w bezczynności przez dany podmiot. W sytuacji, gdy wniosek nie został skutecznie przedłożony organowi, nie można uznać, że pozostaje on w bezczynności co do jego rozpoznania.

Dziekan podkreślił, że wniosek strony skarżącej został skierowany do pracownika uniwersytetu, który nie jest podmiotem obowiązanym do udzielenia informacji publicznej i nie posiada statusu organu uczelni wyższej. Takie postępowanie, w ocenie organu, jest nadużyciem prawa wynikającym z ustawy o dostępie do informacji publicznej. Skutkuje bowiem tym, że wysłanie wniosku o udostępnienie informacji publicznej na adres mailowy każdego z pracowników uniwersytetu uruchamia postępowanie organu w sprawie udostępnienia informacji publicznej. Wniosek stowarzyszenia – zdaniem dziekana – nie spełnia wymogów formalnych z art. 10 u.d.i.p., co skutkuje brakiem wszczęcia postępowania w przedmiotowej sprawie.

Nadto organ poinformował, że sieć informatyczna [...] chroniona jest programem, który uznał wiadomość mailową stowarzyszenia za stwarzającą zagrożenie dla sieci wewnętrznej, w związku z tym wiadomość została przez oprogramowanie automatycznie usunięta z sieci i jej odczytanie stało się niemożliwe w sekretariacie dziekana Wydziału Prawa i Administracji [...].

W piśmie procesowym z dnia 1 sierpnia 2016 r. skarżące stowarzyszenie podniosło, że adres mailowy, na jaki został przesłany wniosek, znajduje się na oficjalnej stronie WPiA [...], w zakładce "Dziekanat". Nawet jeśli w istocie nie należał on do dziekana, a kierownika dziekanatu, to można było bezpiecznie założyć, że dochodzi do wymiany korespondencji pomiędzy pracownikami wydziału - w tym pomiędzy kierownikiem dziekanatu a dziekanem - a więc wniosek ostatecznie dotarł do organu. Strona skarżąca podkreśliła, że na stronie internetowej Wydziału Prawa i Administracji [...] [...] nie opisano sugerowanego w odpowiedzi na skargę sposobu wnioskowania o udostępnienie informacji publicznej. Na stronie tej znajduje się zakładka "Kontakt", po uruchomieniu której nie sposób znaleźć adresu tzw. ogólnej skrzynki mailowej wydziału. W tej zakładce znajduje się z kolei odnośnik (hiperłącze) do dziekanatu Wydziału Prawa i Administracji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga została rozpoznana przez sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosownie do treści art. 119 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm., dalej p.p.s.a.).

Skarga jest zasadna. Dziekan Wydziału Prawa i Administracji [...] w L. dopuścił się bezczynności w sprawie wniosku Stowarzyszenia [...] z dnia [...] maja 2016 r. o udostępnienie informacji publicznej.

W orzecznictwie sądowym oraz w doktrynie przyjmuje się, że bezczynność organu administracji publicznej zachodzi wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności (por. T. Woś (w:) T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2011, s. 109).

W niniejszej sprawie skarżące stowarzyszenie zarzuciło dziekanowi Wydziału Prawa i Administracji [...] w L. bezczynność w sprawie wniosku Stowarzyszenia z dnia [...] maja 2016 r., złożonego za pośrednictwem poczty elektronicznej, o udostępnienie informacji, czy Wydział Prawa i Administracji [...] zawarł w dniu [...] marca 2016 r. umowę na sporządzenie przez pracownika naukowego wydziału opinii prawnej dotyczącej dopuszczalnego zakresu działalności gospodarczej prowadzonej przez spółki gminne, a także – w razie odpowiedzi pozytywnej – o przesłanie skanu tej umowy.

W świetle art. 4 ust. 1 pkt 4 u.d.i.p. nie budzi wątpliwości, że dziekan wydziału uniwersytetu, będącego państwową osobą prawną, jest podmiotem obowiązanym do udostępniania informacji publicznych będących w jego posiadaniu. Na podstawie tej regulacji obowiązek udostępniania informacji publicznej nałożony bowiem został wprost na podmioty reprezentujące państwowe osoby prawne.

W myśl art. 60 ust. 6 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 572), organami jednoosobowymi uczelni są rektor i kierownicy podstawowych jednostek organizacyjnych. Kierownikiem wydziału, tj. podstawowej jednostki organizacyjnej uniwersytetu, jest dziekan, który posiada status organu administracji w rozumieniu przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego.

Odnosząc się do charakteru informacji objętych wnioskiem z dnia [...] maja 2016 r., wskazać na wstępie należy, że pojęcie informacji publicznej zdefiniowane zostało w art. 1 ust. 1 u.d.i.p., zgodnie z którym informację publiczną stanowi każda informacja o sprawach publicznych. Jego doprecyzowaniem jest art. 6 ust. 1 u.d.i.p., który wymienia rodzaje spraw, jakich mogą dotyczyć informacje o charakterze publicznym.

O zakwalifikowaniu określonej informacji, jako podlegającej udostępnieniu na podstawie ustawy decyduje zatem treść i charakter żądanej informacji. W świetle art. 6 ust. 1 pkt 3 lit. "b" i pkt 5 lit. "a" i "c" u.d.i.p., informacją publiczną jest informacja o zasadach działania państwowych i samorządowych osób prawnych oraz informacja o majątku państwowych i samorządowych osób prawnych.

Stąd informacja będąca przedmiotem żądania strony skarżącej w niniejszej sprawie, tj. treść umowy o sporządzenie przez pracownika naukowego Wydziału Prawa i Administracji [...] w L. opinii prawnej dotyczącej dopuszczalnego zakresu działalności gospodarczej prowadzonej przez spółki gminne, jest informacją publiczną, która mieści się w zakresie informacji wskazanej w art. 6 ust. 1 pkt 3 lit. "b" i pkt 5 lit. "a" i "c" u.d.i.p.

W związku z powyższym należy stwierdzić, że dla rozstrzygnięcia wniosku skarżącego z dnia [...] maja 2016 r. znajdował zastosowanie tryb przewidziany w ustawie o dostępie do informacji publicznej. Dziekan winien był zatem bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, udostępnić skarżącemu żądaną informację (art. 13 ust. 1 u.d.i.p.), ewentualnie udzielić wyjaśnień, o których mowa w art. 13 ust. 2 i art. 14 ust. 2 tej ustawy albo wydać decyzję o odmowie udostępnienia informacji publicznej (art. 16 ust. 1 u.d.i.p.).

W sprawie jest poza sporem, że w wyżej wskazanym terminie dziekan w żaden sposób nie zareagował na wniosek stowarzyszenia.

Wskazane w odpowiedzi na skargę przyczyny tego stanu rzeczy nie mogą zostać uwzględnione.

Wniosek o udostępnienie informacji publicznej został bowiem niewątpliwie skutecznie doręczony dziekanowi drogą elektroniczną w dniu [...] maja 2016 r. Adres mailowy, na który został wysłany wniosek ([...].pl) jest oficjalnym, podanym na stronie internetowej Wydziału Prawa i Administracji [...] w L., adresem internetowym kierownika dziekanatu. Odnośnik do tego adresu widnieje w zakładce "Kontakt" i jest to pierwszy adres mailowy, który pojawia się po otwarciu odnośnika do strony dziekanatu.

Skoro zatem wniosek skierowany do dziekana wydziału został przesłany na oficjalny adres kierownika dziekanatu, to nie sposób uznać tego doręczenia za wadliwe. Jednym z podstawowych obowiązków kierownika dziekanatu jest bowiem dostarczanie dziekanowi korespondencji, w tym korespondencji elektronicznej.

Na powyższą ocenę nie ma wpływu ewentualne podniesione przez organ w odpowiedzi na skargę automatyczne przekierowanie wniosku – jako stwarzającego zagrożenie – do folderu SPAM. Powszechnie bowiem wiadomo, że taka operacja nie powoduje usunięcia wiadomości. Ponadto należy podzielić stanowisko skarżącego, że to organ ma obowiązek tak administrować systemem informatycznym, by użytkownicy nie ponosili negatywnych konsekwencji występujących w nim błędów.

Podsumowując, podanie do publicznej wiadomości adresu poczty elektronicznej na oficjalnej stronie internetowej dziekanatu Wydziału Prawa i Administracji [...] skutkuje powstaniem po stronie kierownika tej jednostki, tj. dziekana, obowiązku odbierania – również za pośrednictwem kierownika dziekanatu, wiadomości, które zostaną na ten adres doręczone, również tych przekierowanych do folderu SPAM.

Wobec powyższego skargę na bezczynność dziekana Wydziału Prawa i Administracji [...] w L. należało uwzględnić i na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. zobowiązać ten organ do załatwienia wniosku z dnia [...] maja 2016 r. w terminie 14 dni od daty doręczenia prawomocnego wyroku.

Stwierdzając w oparciu o dyspozycję art. 149 § 1a p.p.s.a., że bezczynność w rozpoznawanej sprawie nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, sąd miał na uwadze przede wszystkim fakt nieznacznego upływu czasu od daty złożenia wniosku ([...] maja 2016 r.) do dnia wniesienia skargi na bezczynność ([...] czerwca 2016 r.). Ponadto bezczynność dziekana nie wynikała z lekceważącego stosunku tego organu do obowiązków nałożonych przez ustawę o dostępie do informacji publicznej, ale z błędnego przekonania tego organu, że wniosek o udostepnienie tej informacji nie został mu skutecznie doręczony.

Dziekan Wydziału Prawa i Administracji [...] w L. ponownie rozpozna wniosek w zakresie żądania udostępnienia treści wskazanej w tym wniosku umowy i załatwi ten wniosek w jednej z form przewidzianych w przepisach ustawy o dostępie do informacji publicznej.

Mając na uwadze powyższe, sąd orzekł jak w sentencji.