Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Henryk Wach Sędzia NSA Piotr Pietrasz (spr.) Sędzia del. WSA Marek Sachajko po rozpoznaniu w dniu 16 lipca 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej [A.] Sp. z o.o. w P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 30 stycznia 2020 r. sygn. akt III SA/Lu 694/19 w sprawie ze skargi [A.] Sp. z o.o. w P. na rozstrzygnięcie L. Agencji Wspierania Przedsiębiorczości w L. z dnia [...] grudnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie negatywnej oceny projektu 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od [A.] Sp. z o.o. w P. na rzecz L. Agencji Wspierania Przedsiębiorczości w L. kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z dnia 30 stycznia 2020 r., sygn. akt III SA/Lu 694/19 oddalił skargę [A.] Sp. z o.o. w P. na rozstrzygnięcie Lubelskiej Agencji Wspierania Przedsiębiorczości w Lublinie z dnia [...] grudnia 2019 r., nr [...] w przedmiocie negatywnej oceny projektu.

Od przedmiotowego wyroku skarżąca Spółka złożyła skargę kasacyjną, zaskarżając powyższy wyrok w całości. Zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła:

1) na podstawie art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej: p.p.s.a.) naruszenie przepisów postępowania:

a) naruszenie art. 2 ust. 18 lit. a) Rozporządzenia 651/2014 z dnia 17 czerwca 2014 i uznającego niektóre rodzaje pomocy za zgodne z rynkiem wewnętrznym w zastosowaniu art. 107 i 108 Traktatu w zw. z art. 1 Załącznika nr I do Rozporządzenia 651/2014 poprzez jego błędną wykładnię przejawiającą się przyjęciem, iż zła sytuacja ekonomiczna samego wnioskodawcy ma decydujące znaczenie dla oceny sytuacji ekonomicznej jednostki gospodarczej oraz zwalnia z oceny sytuacji ekonomicznej grupy, w ramach której funkcjonuje Wnioskodawca;

b) naruszenie art. 2 ust. 2 Rozporządzenia Komisji (UE) Nr 1407/2013 z dnia 18 grudnia 2013 r. w sprawie stosowania art. 107 i 108 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej do pomocy de minimis (Dz. Urz. UE L 352 z 24.12.2013; dalej jako Rozporządzenie 1407/2013), poprzez jego niewłaściwe zastosowanie przejawiające wadliwym uznaniem, że przepis ten winien mieć zastosowanie w sprawie oraz przemawiać za oddaleniem skargi;

c) naruszenie art. 41 ust. 2 pkt 7 ustawy z dnia 11 lipca 2014 r. o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014-2020 (Dz. U. z 2018 r., poz. 1431 ze zm., dalej: ustawa wdrożeniowa) w zw. z opisem kryterium "Zgodność projektu z obowiązującymi przepisami prawa", objętym załącznikiem nr 6 do Regulaminu konkursu oraz art. 2 ust. 18 Rozporządzenia 651/2014, polegające na niewłaściwym zastosowaniu, przejawiającym się uznaniem przez WSA, że w stanie faktycznym sprawy organ był uprawniony do ograniczenia oceny projektu do weryfikacji sytuacji ekonomicznej samego wnioskodawcy;

d) naruszenia art. 2 ust. 10 Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 1303/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiające wspólne przepisy dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności, Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz ustanawiające przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności i Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 1083/2006 (dalej jako Rozporządzenie 1303/2013) poprzez niewłaściwe zastosowanie - polegające na wadliwym uznaniu, że przepis ten winien mieć zastosowanie w sprawie oraz przemawiać za oddaleniem skargi,

2) na podstawie art. 174 pkt. 2 p.p.s.a., naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy: art. 37 ust. 1 w zw. z art. 61 ust. 8 pkt 2 ustawy wdrożeniowej, polegające na nieprawidłowym przyjęciu, że sposób oceny projektu skarżącego odpowiada normatywnej zasadzie rzetelności.

Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Jeżeli nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a., a w rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły, to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej.

Według art. 193 zdanie drugie p.p.s.a., uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. W ten sposób wyraźnie został określony zakres, w jakim Naczelny Sąd Administracyjny uzasadnia z urzędu wydany wyrok, w przypadku gdy oddala skargę kasacyjną. Regulacja ta, jako mająca charakter szczególny, wyłącza zatem przy tego rodzaju rozstrzygnięciach odpowiednie stosowanie do postępowania przed tym Sądem wymogów dotyczących elementów uzasadnienia wyroku, przewidzianych w art. 141 § 4 w związku z art. 193 zdanie pierwsze p.p.s.a. (por. wyroki NSA: z dnia 25 listopada 2016 r., sygn. akt I FSK 1376/16, z dnia 17 stycznia 2017 r., sygn. akt I GSK 1294/16, z dnia 8 lutego 2017 r., sygn. akt I GSK 1371/16, z dnia 5 kwietnia 2017 r., sygn. akt I GSK 91/17; z dnia 27 czerwca 2017 r., sygn. akt II GSK 1869/17; baza orzeczeń nsa.gov.pl). Omawiany przepis ogranicza wymogi, jakie musi spełniać uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną wyłącznie do, niemającej swojego odpowiednika w art. 141 § 4 p.p.s.a., oceny zarzutów skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny uzyskał fakultatywne uprawnienie do przedstawienia, zależnie od własnej oceny, wyłącznie motywów zawężonych do aspektów prawnych świadczących o braku usprawiedliwionych podstaw skargi kasacyjnej albo o zgodnym z prawem wyrokowaniu przez sąd pierwszej instancji mimo nieprawidłowego uzasadnienia.

Naczelny Sąd Administracyjny skargę kasacyjną oddalił, gdyż nie zawarto w niej uzasadnionych zarzutów.

Zgodnie z Załącznikiem nr 6 do regulaminu konkursu – Kryteria wyboru projektów w ramach Działania 3.4 Dostosowanie oferty IOB do potrzeb rynku, w punkcie 5 "Zgodność projektu z obowiązującymi przepisami prawa" zawarto pytanie cząstkowe: "Czy wnioskodawca lub którykolwiek z podmiotów powiązanych z wnioskodawcą (jeśli występują) nie jest przedsiębiorstwem znajdującym się w trudnej sytuacji w rozumieniu art. 2 ust. 18 Rozporządzenia Komisji (UE) Nr 651/2014 z dnia 17 czerwca 2014 r. uznającego niektóre rodzaje pomocy za zgodne z rynkiem wewnętrznym w zastosowaniu art. 107 i 108 Traktatu".

Jest to kryterium zerojedynkowe. Ocena spełnienia kryterium polegała na przyznaniu wartości logicznych "TAK", "NIE".

W oparciu o przedstawione wyżej pytanie cząstkowe oraz wyjaśnienie dokonywania oceny odpowiedzi na to pytanie Naczelny Sąd Administracyjny doszedł do wniosku, że oceniający powinien ustalić wyłącznie, czy wnioskodawca lub którykolwiek z podmiotów powiązanych z wnioskodawcą (jeśli występują) nie jest przedsiębiorstwem znajdującym się w trudnej sytuacji w rozumieniu art. 2 ust. 18 Rozporządzenia Komisji (UE) Nr 651/2014.

W związku z powyższym wszystkie zarzuty skargi kasacyjnej okazały się być nieuzasadnione.

Niezasadny jest zarzut zawarty w punkcie 1) lit. a) petitum skargi kasacyjnej, gdyż nawet zła sytuacja ekonomiczna wyłącznie samego wnioskodawcy ma decydujące znaczenie dla oceny sytuacji ekonomicznej jednostki gospodarczej oraz zwalnia z oceny sytuacji ekonomicznej grupy, w ramach której funkcjonuje wnioskodawca. Wniosek taki wynika wprost z treści ww. pytania cząstkowego w punkcie 5 Kryteriów wyboru projektów.

Niezasadny jest zarzut zawarty w punkcie 1) lit. b) petitum skargi kasacyjnej, gdyż w konstrukcji pytania cząstkowego w punkcie 5 Kryteriów wyboru projektów wyraźnie zażądano udzielenia odpowiedzi w kwestii czy wnioskodawca lub którykolwiek z podmiotów powiązanych z wnioskodawcą (jeśli występują) nie jest przedsiębiorstwem znajdującym się w trudnej sytuacji w rozumieniu art. 2 ust. 18 Rozporządzenia Komisji. Naczelny Sąd Administracyjny pragnie zauważyć, że Kryteriów wyboru nie może modyfikować art. 2 ust. 2 Rozporządzenia Komisji (UE) Nr 1407/2013.

Niezasadny jest zarzut zawarty w punkcie 1) lit. c) petitum skargi kasacyjnej. Zgodnie z art. 2 pkt 18 Rozporządzenia Komisji (UE) Nr 651/2014, do celów niniejszego rozporządzenia przyjmuje się następujące definicje "przedsiębiorstwo znajdujące się w trudnej sytuacji" oznacza przedsiębiorstwo, wobec którego zachodzi co najmniej jedna z poniższych okoliczności:

a) w przypadku spółki z ograniczoną odpowiedzialnością (innej niż MŚP, które istnieje od mniej niż trzech lat lub, do celów kwalifikowalności pomocy na finansowanie ryzyka, MŚP w okresie siedmiu lat od daty pierwszej sprzedaży komercyjnej, które kwalifikuje się do inwestycji w zakresie finansowania ryzyka w następstwie przeprowadzenia procedury due diligence przez wybranego pośrednika finansowego), w przypadku gdy ponad połowa jej subskrybowanego kapitału zakładowego została utracona w efekcie zakumulowanych strat. Taka sytuacja ma miejsce, gdy w wyniku odliczenia od rezerw (i wszystkich innych elementów uznawanych za część środków własnych przedsiębiorstwa) zakumulowanych strat powstaje ujemna skumulowana kwota, która przekracza połowę subskrybowanego kapitału zakładowego. Do celów niniejszego przepisu "spółka z ograniczoną odpowiedzialnością" odnosi się w szczególności do rodzajów jednostek podanych w załączniku I do dyrektywy 2013/34/UE 46 , a "kapitał zakładowy" obejmuje, w stosownych przypadkach, wszelkie premie emisyjne;

b) w przypadku spółki, w której co najmniej niektórzy członkowie ponoszą nieograniczoną odpowiedzialność za jej zadłużenie (innej niż MŚP, które istnieje od mniej niż trzech lat lub, do celów kwalifikowalności pomocy na finansowanie ryzyka, MŚP w okresie siedmiu lat od daty pierwszej sprzedaży komercyjnej, które kwalifikuje się do inwestycji w zakresie finansowania ryzyka w następstwie przeprowadzenia procedury due diligence przez wybranego pośrednika finansowego), w przypadku gdy ponad połowa jej kapitału wykazanego w sprawozdaniach finansowych tej spółki została utracona w efekcie zakumulowanych strat. Do celów niniejszego przepisu "spółka, w której co najmniej niektórzy członkowie ponoszą nieograniczoną odpowiedzialność za jej zadłużenie" odnosi się w szczególności do rodzajów jednostek wymienionych w załączniku II do dyrektywy 2013/34/UE;

c) w sytuacji gdy przedsiębiorstwo podlega zbiorowemu postępowaniu w związku z niewypłacalnością lub spełnia kryteria na mocy obowiązującego prawa krajowego, by zostać objętym zbiorowym podstępowaniem w związku z niewypłacalnością na wniosek jej wierzycieli;

d) w sytuacji gdy przedsiębiorstwo otrzymało pomoc na ratowanie i nie spłaciło do tej pory pożyczki ani nie zakończyło umowy o gwarancję lub otrzymało pomoc na restrukturyzację i nadal podlega planowi restrukturyzacyjnemu;

e) W przypadku przedsiębiorstwa, które nie jest MŚP, jeśli w ciągu ostatnich dwóch lat:

1) stosunek księgowej wartości kapitału obcego do kapitału własnego tego przedsiębiorstwa przekracza 7,5 oraz

2) wskaźnik pokrycia odsetek zyskiem EBITDA tego przedsiębiorstwa wynosi poniżej 1,0.

Kryteria wyboru projektów w ramach Działania 3.4 Dostosowanie oferty IOB do potrzeb rynku, w punkcie 5 zostało skonstruowane w ten sposób, że odwołuje się wyłącznie do art. 2 ust. 18 Rozporządzenia Komisji (UE) Nr 651/2014. Przy czym zgodnie z tym kryterium oceniający ma zweryfikować, czy wnioskodawca lub którykolwiek z podmiotów powiązanych z wnioskodawcą (jeśli występują) nie jest przedsiębiorstwem znajdującym się w trudnej sytuacji w rozumieniu ww. przepisu. Taka konstrukcja kryterium oceny nie daje podstaw do stwierdzenia, że mamy w tym przypadku do czynienia z naruszeniem art. 41 ust. 2 pkt 7 ustawy wdrożeniowej. Konstruując kryteria wyboru odwołano się wprost wyłącznie do art. 2 ust. 18 Rozporządzenia Komisji (UE) Nr 651/2014, nie odwołano się natomiast do innych regulacji tego aktu prawnego oraz innych aktów prawnych, co jednak nie pozwala na wnioskowanie o wadliwości Kryteriów wyboru Konkursu.

Również niezasadny jest zarzut zawarty w punkcie 1) lit. d) petitum skargi kasacyjnej. Z Regulaminu konkursu wynika, że beneficjent jest definiowany jako podmiot, o którym mowa w art. 2 pkt 10 rozporządzenia ogólnego, oraz podmiot wymieniany w art. 63 rozporządzenia ogólnego 1303/2013.

Zgodnie z art. 2 pkt 9 ww. aktu prawnego do celów niniejszego rozporządzenia stosuje się następujące definicje, "operacja" oznacza projekt, umowę, przedsięwzięcie lub grupę projektów wybrane przez instytucje zarządzające danych programów lub na ich odpowiedzialność, przyczyniające się do realizacji celów priorytetu lub priorytetów, do których się odnoszą; w kontekście instrumentów finansowych operacja składa się z wkładów finansowych z programu do instrumentów finansowych oraz z późniejszego wsparcia finansowego świadczonego przez te instrumenty finansowe. Z kolei zgodnie z art. 2 pkt 10 ww. aktu prawnego "beneficjent" oznacza podmiot publiczny lub prywatny lub osobę fizyczną, odpowiedzialne za inicjowanie lub zarówno inicjowanie, jak i wdrażanie operacji, oraz a) w kontekście pomocy państwa - podmiot, który otrzymuje pomoc, z wyjątkiem przypadku gdy kwota pomocy dla poszczególnych przedsiębiorstw jest niższa niż 200 000 EUR, w którym to przypadku dane państwo członkowskie może zadecydować, że beneficjentem jest podmiot udzielający pomocy, bez uszczerbku dla rozporządzeń Komisji (UE) nr 1407/2013 30 , (UE) nr 1408/2013 31 i (UE) nr 717/2014 32 ; oraz b) w kontekście instrumentów finansowych na mocy części drugiej tytuł IV niniejszego rozporządzenia - podmiot, który wdraża instrument finansowy lub, w stosownych przypadkach, fundusz funduszy;

Natomiast zgodnie z art. 63 ust. 1 rozporządzenia ogólnego 1303/2013 w odniesieniu do operacji PPP i w drodze odstępstwa od art. 2 pkt 10 beneficjentem może być: a) podmiot prawa publicznego inicjujący daną operację, albo b) podmiot regulowany prawem prywatnym danego państwa członkowskiego ("partner prywatny"), który został lub ma zostać wybrany do realizacji danej operacji.

W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko zajęte w zaskarżonym wyroku, zgodnie z którym beneficjentem pomocy jest skarżący kasacyjnie, czyli wnioskodawca.

Również niezasadny jest zarzut zawarty w punkcie 2) petitum skargi kasacyjnej. Wbrew stanowisku autora skargi kasacyjnej warunki konkursu nie są sprzeczne z aktami normatywnymi wyższego stopnia. Ponadto konstrukcja Załącznika nr 6 do regulaminu konkursu – Kryteria wyboru projektów w ramach Działania 3.4 Dostosowanie oferty IOB do potrzeb rynku, w punkcie 5 "Zgodność projektu z obowiązującymi przepisami prawa" poprzez zawarcie pytania cząstkowego "Czy wnioskodawca lub którykolwiek z podmiotów powiązanych z wnioskodawcą (jeśli występują) nie jest przedsiębiorstwem znajdującym się w trudnej sytuacji w rozumieniu art. 2 ust. 18 Rozporządzenia Komisji (UE) Nr 651/2014 z dnia 17 czerwca 2014 r. uznającego niektóre rodzaje pomocy za zgodne z rynkiem wewnętrznym w zastosowaniu art. 107 i 108 Traktatu" nie stanowi wyjaśnienia, ani też nie precyzuje przepisów rozporządzeń organów Unii. W tym przypadku twórca Kryteriów wyboru wykorzystał jako budulca wspomnianego kryterium cząstkowego konstrukcję prawną zawartą w art. 2 ust. 18 Rozporządzenia Komisji (UE) Nr 651/2014 z dnia 17 czerwca 2014 r.

Ponadto autor skargi kasacyjnej nie dostrzega tego, że w pytaniu cząstkowym "Czy wnioskodawca lub którykolwiek z podmiotów powiązanych z wnioskodawcą (jeśli występują) nie jest przedsiębiorstwem znajdującym się w trudnej sytuacji w rozumieniu art. 2 ust. 18 Rozporządzenia Komisji (...)" pomiędzy słowem "wnioskodawca" oraz zwrotem "którykolwiek z podmiotów powiązanych z wnioskodawcą" użyto alternatywy rozłącznej (słowo: lub). Oznacza to, że stwierdzenie, iż jeden z tych podmiotów jest przedsiębiorstwem znajdującym się w trudnej sytuacji obliguje oceniającego do przyznania wartości logicznej "NIE". Ponadto, na co już zwrócono uwagę, pytanie to dotyczy konkretnie wnioskodawcy lub któregokolwiek z podmiotów powiązanych z wnioskodawcą.

Z tych względów, działając na podstawie art. 184 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r., poz. 1804 ze zm.).