Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wojciech Gapiński, Sędziowie Sędzia WSA Aneta Majowska, Sędzia WSA Rafał Wolnik (spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 6 sierpnia 2026 r. sprawy ze skargi A. Y. na bezczynność Wojewody Śląskiego w przedmiocie rozpatrzenia wniosku o wydanie zezwolenia na pobyt czasowy w celu świadczenia pracy 1. zobowiązuje Wojewodę Śląskiego do wydania aktu w sprawie w terminie 60 dni, od dnia zwrotu akt sprawy wraz z prawomocnym wyrokiem, 2. stwierdza, że Wojewoda Śląski dopuścił się bezczynności, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, 3. oddala skargę w pozostałym zakresie, 4. zasądza od Wojewody Śląskiego na rzecz skarżącego 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Pismem z dnia 28 lutego 2026 r. obecnie skarżący A. J. – obywatel Ukrainy, wniósł skargę na bezczynność Wojewody Śląskiego w sprawie rozpoznania wniosku o wydanie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę, wnosząc o:

- zobowiązanie organu do wydania decyzji w przedmiotowej sprawie w terminie 30 dni od dnia doręczenia organowi odpisu prawomocnego wyroku;

- stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności, a bezczynność ta miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa;

- wymierzenie organowi grzywny;

- zasądzenie kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skarżący wskazał m.in., że w dniu 30 grudnia 2023 r. nadał za pośrednictwem Poczty Polskiej S.A. wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę. Od tego czasu przez okres 16 miesięcy organ nie podjął żadnych czynności. Dopiero po wniesieniu ponaglenia, organ pismem z dnia 13 czerwca 2025 r. wezwał skarżącego do osobistego stawiennictwa celem uzupełnienia braków. W dniu 24 lipca 2025 r. skarżący stawił się osobiście w siedzibie Urzędu i uzupełnił część braków wniosku, a ostatecznie komplet dokumentów dostarczył w dniu 24 września 2025 r. Od tego czasu do dnia wniesienia skargi organ nie wydał decyzji, ani też nie zwrócił się do skarżącego z żadnym dodatkowym wezwaniem. Skarżący przedstawił też swoją osobistą sytuację.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda Śląski wniósł o jej oddalenie, przyznając, że dnia 4 stycznia 2024 r. wpłynął do organu wniosek o udzielenie skarżącemu zezwolenia na pobyt czasowy i pracę. Zaakcentował, że art. 112a ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz. U. z 2025 r., poz. 1079), zwanej dalej u.o.c., reguluje termin wydania decyzji w sprawie udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy, jednakże na mocy art. 100d ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (Dz. U. z 2025 r., poz. 337 z późn. zm.), zwanej dalej specustawą, bieg terminów na załatwienie spraw we wnioskowanym w sprawie zakresie nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu oraz wprowadzone zostało wyłączenie stosowania przepisów o bezczynności. W ocenie Wojewody zakresem art. 100c i art. 100d tej ustawy objęte są postępowania prowadzone wobec wszystkich cudzoziemców. Tym samym, zdaniem organu, zarzuty skargi są bezzasadne. Na poparcie swojego stanowiska organ przywołał również wybrane orzeczenia sądów administracyjnych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Skarga, co do zasady, zasługiwała na uwzględnienie.

Na wstępie wyjaśnić przyjdzie, że Sąd uznał za spełnione formalne wymogi wniesienia skargi na bezczynność organu. Zgodnie z art. 53 § 2b2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r., poz. 143), zwanej dalej p.p.s.a., wymogiem skutecznego wniesienia do sądu administracyjnego skargi na bezczynność jest jej poprzedzenie ponagleniem skierowanym do właściwego organu. W niniejszej sprawie wymóg ten został spełniony przez wniesienie przez skarżącego ponaglenia z dnia 21 maja 2025 r. oraz z dnia 30 grudnia 2025 r.

Z perspektywy niniejszej sprawy istotne pozostaje to, że przepisy szczególne mogą przewidywać inne niż wymienione w Kodeksie postępowania administracyjnego terminy rozpoznania spraw przez właściwe organy administracji publicznej, o czym stanowi art. 35 § 4 k.p.a.

Takim przepisem szczególnym jest art. 112a ust. 1 u.o.c. W świetle tej regulacji decyzję w sprawie udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy wydaje się w terminie 60 dni. Termin ten biegnie od dnia, w którym nastąpiło ostatnie ze zdarzeń określonych w art. 112a ust. 2 tej ustawy. Jednocześnie należy mieć na uwadze, że złożenie wniosku wszczynającego postępowanie nakłada na organ obowiązek jego weryfikacji i ustalenia, czy zawiera on wszystkie niezbędne dane, w szczególności takie, których obowiązek przedłożenia wynika z przepisów prawa. Weryfikacja ta powinna nastąpić niezwłocznie po jego wpływie. Organ powinien wezwać wnioskodawcę do jego uzupełnienia w takim czasie, który nie spowoduje popadania przez organ w zwłokę w załatwieniu sprawy, niemożliwą do zaakceptowania z punktu widzenia standardów obowiązujących w demokratycznym państwie prawnym (zob. m.in. wyrok WSA w Łodzi z dnia 25 kwietnia 2024 r., sygn. akt III SAB/Łd 11/24, wyrok WSA w Gliwicach z dnia 13 marca 2026 r., sygn. akt II SAB/Gl 236/25). W rozpoznawanej sprawie organ wyznaczył termin na uzupełnienie braków wniosku po upływie 17 miesięcy od jego wniesienia. Wyjaśnić też przyjdzie, że w sprawach ze skarg na bezczynność wojewodów w przedmiocie zezwoleń pobytowych dla cudzoziemców, stanowisko sądów administracyjnych w ostatnim czasie stało się jednolite i ugruntowane, a skład obecnie rozpoznający sprawę stanowisko to w pełni podziela.

W szczególności zwrócić przyjdzie uwagę, że Naczelny Sąd Administracyjny odmawiał zastosowania art. 1 pkt 3 ustawy z dnia 15 maja 2024 r. o zmianie specustawy (Dz. U. z 2024 r., poz. 854) w zakresie, w jakim przedłużono do 30 września 2025 r. (obecnie: do 4 marca 2027 r.) obowiązywanie zawieszenia terminu do załatwienia spraw wymienionych w art. 100d specustawy - jako niezgodnego z art. 45 ust. 1 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP (zob. m.in. wyroki NSA: z dnia 19 maja 2025 r., sygn. akt II OSK 2921/24; z dnia 12 czerwca 2025 r., sygn. akt II OSK 2942/24; z dnia 13 czerwca 2025 r., sygn. akt II OSK 2939/24; z dnia 3 lipca 2025 r., sygn. akt II OSK 2695/24; z dnia 10 lipca 2025 r., sygn. akt II OSK 3154/24). Jak wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny, z uwagi na bezpieczeństwo obrotu prawnego kształtowanego również przez indywidualne akty stosowania prawa, jakimi są orzeczenia sądowe, odmowa zastosowania przepisu ustawy może nastąpić wyłącznie w wypadku, gdy sąd rozpoznający sprawę nie ma wątpliwości co do niezgodności tego przepisu z Konstytucją, a sprzeczność ma charakter oczywisty. Sytuacja taka może zachodzić szczególnie wówczas, gdy norma konstytucyjna jest skonkretyzowana w stopniu pozwalającym na jej samoistne zastosowanie. Taka właśnie sytuacja (tj. oczywista sprzeczność przepisu ustawy z przepisem rangi konstytucyjnej) miała miejsce, w ocenie NSA, w odniesieniu do art. 100d ust. 1 - 4 specustawy, w brzmieniu nadanym ustawą zmieniającą z 2024 roku, w zestawieniu z art. 45 ust. 1 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, według którego każdy ma prawo do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd. Prawo do sądowej kontroli działalności administracji publicznej stanowi jeden z fundamentów demokratycznego porządku prawnego (art. 2 w związku z art. 45 ust. 1 oraz art. 77 ust. 2 Konstytucji RP). W świetle art. 184 Konstytucji RP zasadą jest, że jednostka ma prawo poszukiwania ochrony sądowej przed działaniami administracji publicznej w postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Ewentualne wątpliwości interpretacyjne, czy jednostka może poddać kontroli sądowej określone działania administracji publicznej, należy rozstrzygać na korzyść jednostki. Prawo do sądu administracyjnego nie jest bowiem przywilejem, czy też szczególnym uprawnieniem, ale jednym z podstawowych gwarantów przestrzegania przez organy administracji publicznej porządku prawnego (zob. wyrok NSA z dnia 2 lutego 2023 r., sygn. akt II OSK 2869/21). Tym samym rozwiązanie ustawowe zawarte w art. 100d ust. 1 - 4 specustawy, w brzmieniu nadanym ustawą zmieniającą z 2024 roku, w świetle którego cudzoziemiec nie może skorzystać z prawa domagania się (realnej) ochrony sądowej w sytuacji istniejącej opieszałości, bezczynności bądź przewlekłego działania organu, jest nie do pogodzenia z konstytucyjną zasadą prawa do sądu. NSA wskazał ponadto, że niezgodność art. 100d specustawy z konstytucyjną zasadą prawa do sądu zaktualizowała się po 30 czerwca 2024 r.

Powyższe stanowisko zachowuje swoją aktualność, a nawet staje się bardziej doniosłe, na gruncie obecnie obowiązującego brzmienia art. 100d specustawy, zmienionego ostatnio przez art. 17 pkt 50 ustawy z dnia 23 stycznia 2026 r. o wygaszeniu rozwiązań wynikających z ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2026 r., poz. 203), z mocą od 5 marca 2026 r.

W świetle powyższego stanowiska należy przyjąć, że ze względu na datę złożenia przez skarżącego wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy (30 grudnia 2023 r.) oraz nierozpoznanie przedmiotowego wniosku w terminie określonym w art. 112a ust. 1 u.o.c., należało stwierdzić, że organ dopuścił się bezczynności, albowiem na dzień złożenia skargi, termin na załatwienie sprawy niewątpliwie już upłynął.

Jednocześnie wskazać przyjdzie, że również na dzień orzekania przez tut. Sąd organ nie rozpoznał sprawy, co uzasadniało zobowiązanie organu na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. do wydania aktu w terminie 60 dni od dnia otrzymania akt administracyjnych wraz z odpisem prawomocnego wyroku (pkt 1 sentencji wyroku).

Sąd, w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę, podziela również pogląd wyrażany w orzecznictwie, w ramach którego wskazuje się, że trudności kadrowe organu administracji publicznej ani też znaczny wpływ spraw nie stanowią usprawiedliwienia dla prowadzenia postępowania w sposób nieefektywny. Jak słusznie wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 25 lipca 2019 r., sygn. akt II OSK 1233/19, "okoliczności te wiążą się z niedochowaniem przez organ należytej staranności w zabezpieczeniu dostatecznej obsady kadrowej zapewniającej terminowe załatwianie spraw administracyjnych". Podobnie należy ocenić dodatkowe zadania nałożone na organ na podstawie przepisów pozostających w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium Ukrainy. Należy podkreślić, że właściwa organizacja zadań i zapewnienie odpowiedniej kadry należy do zadań publicznych, które nie mogą być realizowane ze szkodą dla jednostki (zob. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 23 sierpnia 2022 r., sygn. akt I SAB/Wr 134/22). Także panująca pandemia (o czym wspomina organ w odpowiedzi na skargę) nie stanowi wystarczającej okoliczności usprawiedliwiającej (zob. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 8 lipca 2021 r., sygn. akt III SAB/Gd 17/21). Sąd dostrzegł jednak powyżej opisane okoliczności, które przemawiały za niekwalifikowaniem ww. wadliwości w kategoriach naruszenia rażącego. Stąd też Sąd orzekł jak w pkt 2 sentencji wyroku.

W pozostałej części Sąd skargę oddalił (pkt 3 sentencji wyroku). W odniesieniu do instytucji grzywny odnotowania wymaga, że ewentualne jej wymierzenie ma charakter fakultatywny, pozostawiony uznaniu sądu. Zdaniem składu orzekającego, wymierzenie grzywny wiązać powinno się ze stwierdzeniem przez oceniający sprawę sąd, że bezczynność czy przewlekłość postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W rozpoznawanej sprawie Sąd takiego rażącego naruszenia prawa się nie dopatrzył.

O kosztach postępowania (pkt 4 sentencji) orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a., a na ich wysokość składa się uiszczony przez skarżącego wpis od skargi w kwocie 100,00 zł.

Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 4 p.p.s.a., w myśl którego sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.).

Dodać jeszcze wypadnie, że powołane wyroki sądów administracyjnych są dostępne w internetowej bazie orzeczeń na stronie: www.orzeczenia.nsa.gov.pl