Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Anna Sękowska (sprawozdawca), Sędziowie sędzia del. SO Ewa Izabela Fiedorowicz, sędzia WSA Piotr Przybysz, Protokolant sekretarz sądowy Karol Kodym, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 września 2017 r. sprawy ze skargi W. M. na decyzję M. R., P. i P. S. z dnia [...] lipca 2016 r. nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania z tytułu wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych za miesiące od marca do listopada 2012 r. oddala skargę

Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie decyzją z dnia [...] lipca 2016 r., Nr [...], Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej utrzymał w mocy decyzję Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych z dnia [...] czerwca 2015r., znak: [...], określającą wysokość zobowiązań W. M. prowadzącej działalność gospodarczą pod nazwą Centrum [...] z tytułu wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych za okres od marca do listopada 2012 r. w łącznej kwocie 15 093,00 zł.

W decyzji I instancji organ wskazał okresy oraz wysokość zobowiązania W. M. w zakresie wpłat na PFRON.

Od ww. decyzji strona złożyła odwołanie zarzucając naruszenie:

a) prawa materialnego, tj.:

- art. 21 pkt 2b ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że przepis ten stanowi podstawę naliczania składek na PFRON w stosunku do odwołującej się;

- art. 21 pkt 2b ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych w zw. z art. 1, 3 oraz 5 ustawy o systemie oświaty poprzez jego niewłaściwe niezastosowanie co doprowadziło do uznania, że odwołująca nie prowadzi działalności wymienionej we wskazanym przepisie przez co nie może korzystać ze zwolnienia ze składek na PFRON;

b) przepisów postępowania, tj.:

- art. 7 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie w sposób dokładny stanu faktycznego i pominięcie faktu, że odwołująca prowadzi jedynie placówki oświatowe;

- art. 8 i 9 k.p.a. poprzez nie prowadzenie postępowania w sposób pogłębiający zaufanie do obywateli oraz świadomość prawną, co doprowadziło do przyjęcia, że nie spełnione zostały wymagania określone w art. 21 pkt 2b ustawy, podczas gdy strona prowadzi działalność w formie uprawniającej ją do korzystania z instytucji zwolnienia;

- art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez niezbadanie wszechstronnie sprawy, niezebranie i nierozpatrzenie całego materiału dowodowego, w tym przedłożonych przez stronę dokumentów;

- art. 107 § 1 k.p.a. z uwagi na brak uzasadnienia w treści decyzji faktycznych i prawnych podstaw pozwalających stwierdzić, że wysokość zobowiązania powinna być taka jak wyliczył organ.

Z uwagi na powyższe strona wniosła o zmianę w całości decyzji organu I instancji poprzez uznanie, że odwołującej się przysługuje zwolnienie od obowiązku płacenia składek na PFRON i umorzenie postępowania ewentualnie o ponowne rozpatrzenie sprawy przez organ pierwszej instancji.

Organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję organu I instancji a w uzasadnieniu swojej decyzji wskazał, iż zgodnie z art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, pracodawca zatrudniający co najmniej 25 pracowników w przeliczeniu na pełny wymiar czasu pracy jest obowiązany, z zastrzeżeniem ust. 2-5 i art. 22, dokonywać miesięcznych wpłat na Fundusz, w wysokości kwoty stanowiącej iloczyn 40,65% przeciętnego wynagrodzenia i liczby pracowników odpowiadającej różnicy między zatrudnieniem zapewniającym osiągnięcie wskaźnika zatrudnienia osób niepełnosprawnych w wysokości 6% a rzeczywistym zatrudnieniem osób niepełnosprawnych. Natomiast zgodnie z art. 21 ust. 2b, w brzmieniu obowiązującym do 14 września 2012 r. dla – państwowych i niepaństwowych szkół wyższych, wyższych szkół zawodowych, publicznych i niepublicznych szkół, zakładów kształcenia nauczycieli oraz placówek opiekuńczo- wychowawczych i resocjalizacyjnych wskaźnik zatrudnienia osób niepełnosprawnych, o którym mowa w ust. 1 i 2, wynosi 2% w roku 2005 oraz w latach następnych.

Oznacza, że na podstawie art. 21 ust. 2b ustawy o rehabilitacji rozliczają się z wpłat na PFRON:

- publiczne i niepubliczne uczelnie,

- wyższe szkoły zawodowe,

- publiczne i niepubliczne szkoły,

- zakłady kształcenia nauczycieli,

- placówki opiekuńczo-wychowawcze,

- placówki resocjalizacyjne.

Przy tym organ zauważył, że art. 21 ust. 2b ustawy o rehabilitacji ma zastosowanie do szkół w rozumieniu ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (tekst jedn. Dz.U. z 2015, poz. 2156 ze zm.) ze względu na brak w ustawie o rehabilitacji definicji pojęcia szkoła. Nie wszystkie zatem jednostki, o których mowa w ustawie o systemie oświaty zostały wymienione w art. 21 ust. 2b ustawy o rehabilitacji, a w konsekwencji możliwość rozliczania się z wpłat na PFRON na tej podstawie nie jest dostępna dla wszystkich podmiotów systemu oświaty, a jedynie dla tych wprost wymienionych w art. 21 ust. 2b ustawy o rehabilitacji.

Organ wskazał, że W. M. w ramach prowadzonej przez siebie działalności gospodarczej oprócz szkół, które spełniają kryteria określone w art. 21 ust. 2b ustawy o rehabilitacji, prowadzi od 20 maja 2010 r. również Ośrodek Doskonalenia Nauczycieli Centrum [...]. Ośrodek ten jest placówką niepubliczną funkcjonującą na podstawie wpisu do rejestru Marszałka Województwa [...] w P., Nr [...].

Organ ustalił również, że strona prowadzi nadto Akademię [...], czyli podmiot również wykluczający możliwość preferencyjnego rozliczania się z PFRON.

Organ wyjaśnił, że ustawa o systemie oświaty dopuszcza możliwość podnoszenia kwalifikacji przez nauczycieli w dwóch formach: zakładach kształcenia nauczycieli oraz placówkach doskonalenia nauczycieli. Przy tym ustawa o rehabilitacji w art. 21 ust. 2b przewiduje preferencje w sposobie rozliczania się z PFRON jedynie w stosunku do zakładów kształcenia nauczycieli, nie zaś w stosunku do placówek doskonalenia nauczycieli. Powołując się na konieczność wykładni literalnej przepisów wprowadzających ulgi w świadczeniach publicznoprawnych, wskazał, że z zastosowania preferencyjnych wskaźników mogą skorzystać jedynie podmioty wprost wskazane w art. 21 ust. 2b ustawy o rehabilitacji. W przedmiotowej sprawie ustalono natomiast, że Ośrodek Doskonalenia Nauczycieli Centrum [...] a także Akademia [...] nie należą do kategorii podmiotów wymienionych w ww. przepisie. Zdaniem organu prowadzenie przez stronę nawet jednego podmiotu, który nie kwalifikuje się do preferencyjnego rozliczania się z PFRON, wyklucza możliwość skorzystania z takiego sposobu rozliczania się w odniesieniu do pozostałych podmiotów, które w innej sytuacji mogłyby z takiej możliwości skorzystać. Rozliczenie to bowiem dotyczy pracodawcy, nie zaś poszczególnych podmiotów przez niego utworzonych. Podmiotem wpłat na PFRON, o którym mowa w art. 21 ust. 1 ustawy, jest pracodawca w rozumieniu art. 3 k.p., takiego bowiem pojęcia używa ustawodawca w art. 21 ust. 1 ustawy o rehabilitacji, która jednocześnie nie definiując tego pojęcia, w art. 66 odsyła w zakresie w niej nieuregulowanym m.in. do przepisów Kodeksu pracy.

Organ podkreślił, że z akt sprawy jednoznacznie wynika, że pracodawcą dla wszystkich zatrudnionych pracowników jest W. M., prowadząca Centrum [...].

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, W. M. (dalej "skarżąca" lub "strona"), reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika zarzuciła zaskarżonej decyzji naruszenie:

przepisów postępowania, tj.:

a) art. 7 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie w sposób dokładny stanu faktycznego i przyjęcie, w szczególności dlaczego nie zalicza strony skarżącej do katalogu podmiotów mogących skorzystać ze zwolnienia oraz przyjęcia za uprawdopodobniony został fakt prowadzenia Akademii [...];

b) art. 8 i 9 k.p.a. poprzez nie prowadzenie postępowania w sposób pogłębiający zaufanie do obywateli oraz świadomość prawną, poprzez uznanie, że organ w sposób dostateczny uzasadnił przesłanki, którymi się kierował, podczas gdy decyzją z dnia [...] lipca 2016 r. sygn. sprawy [...] organ II instancji uchylił analogiczną decyzję w zbliżonym okresie uznając, że organ I instancji w żaden sposób nie wyjaśnia dlaczego nie zalicza strony do katalogu podmiotów wymienionych w art. 21 ust. 2b ustawy;

c) art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez niezbadanie wszechstronnie sprawy, niezebranie i nierozpatrzenie całego materiału dowodowego, w tym przedłożonych przez stronę dokumentów z których wynika, że strona prowadzi działalność w formie uprawniającą ją do korzystania z instytucji zwolnienia,

d) art. 107 § 1 k.p.a. z uwagi na brak uzasadnienia w treści decyzji faktycznych i prawnych podstaw pozwalających stwierdzić, że wysokość zobowiązania powinna być taka jak wyliczył organ oraz że skarżąca nie zalicza się katalogu podmiotów wymienionych w art. 21 ust. 2b ustawy o rehabilitacji;

2. prawa materialnego, tj.:

a) art. 21 pkt. 2b ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że przepis ten stanowi podstawę naliczania składak na PFRON w stosunku do skarżącej;

b) art. 21 pkt. 2b ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych w zw. z art. 1,3 oraz 5 ustawy o systemie oświaty poprzez jego niewłaściwe niezastosowanie co doprowadziło do uznania, że skarżąca nie prowadzi działalności wymienionej we wskazanym przepisie przez co nie może korzystać ze zwolnienia ze składek na PFRON.

Mając na uwadze powyższe, skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania. ewentualnie o uchylenie decyzji w całości i ponowne rozpatrzenie sprawy.

W uzasadnieniu skargi omówiono zasady prawa administracyjnego i podatkowego, obowiązki jaki spoczywają na organach w związku z ustaleniem stanu faktycznego sprawy oraz wskazano kiedy można mówić o przekroczeniu prawa do swobodnej oceny dowodów. W dalszej części podkreślono, że uzasadnienie decyzji nie wskazuje przyczyn odmowy przyznania skarżącej ulgi przewidzianej w art. 21 ust. 2b ustawy o rehabilitacji, w szczególności nie wskazuje jaki był tok rozumowania organu. Podkreślono, że w sprawie dotyczącej skarżącej, ale innego okresu, Minister wydał jednak decyzję uchylającą decyzji Prezesa PFRON. Nadto wskazano, że jednostki należące do skarżącej należą do podmiotów wyliczonych w art. 21 ust. 2b ustawy o rehabilitacji.

W odpowiedzi na skargę Minister wniósł o jej oddalenie. Powtórzył argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji oraz wskazał przyczyny, dla której powołaną w skardze decyzją uchylił decyzję Prezesa PFRON.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

W pierwszym rzędzie należy się odnieść do zarzutów dotyczących naruszeń prawa procesowego. Jest to bowiem konieczne ażeby móc dokonać oceny czy w ustalonych okolicznościach danej sprawy, zasadne było zastosowanie normy prawa materialnego, co czyni zaskarżoną decyzję prawidłową, bądź odmówić jej takiego przymiotu.

Sąd zaznacza w tym miejscu, że jakkolwiek strona skarżąca formułując zarzuty wobec decyzji Ministra powołuje w przeważającej mierze przepisy kodeksu postępowania administracyjnego, to jednak przepisy Ordynacji podatkowej w sposób analogiczny do k.p.a. formułują obowiązki organów działających w ich oparciu.

Zdaniem Sądu nie znajdują uzasadnienia zarzuty dotyczące nienależytego ustalenia stanu faktycznego, nieuzasadnienia podjętego rozstrzygnięcia, nie wskazania przesłanek którymi kierował się organ, zaniechania wszechstronnego rozpatrzenia zebranego materiału dowodowego, a w konsekwencji prowadzenia postępowania w sposób naruszający zasadę pogłębienia zaufania obywatela do państwa.

Przede wszystkim bowiem, wbrew twierdzeniom zawartym w skardze, organy w sposób pełny wyjaśniły przyczyny, dla których uznały że w stosunku do skarżącej nie znajdzie zastosowania ulga przewidziana w art. 21 ust. 2b ustawy o rehabilitacji.

Mianowicie organy wskazały, że z poczynionych ustaleń wynika, iż – co wymaga szczególnego podkreślenia – oprócz – prowadzenia przez skarżącą podmiotów, które podlegają uldze przewidzianej w art. 21 ust. 2b ustawy o rehabilitacji, prowadzi ona również inne podmioty, które już tej uldze nie podlegają. Tymi podmiotami są: Ośrodek Doskonalenia Nauczycieli Centrum [...] oraz Akademia [...]. Podkreślić również należy, że skarżąca nie kwestionuje tych ustaleń, a jedynie czyni organom zarzut, iż prowadzenie tego ostatniego podmiotu zostało jedynie uprawdopodobnione.

W ocenie Sądu już fakt prowadzenia przez skarżącą Ośrodka Doskonalenia Nauczycieli Centrum [...], stanowi wystarczającą przesłankę do wyłączenia możliwości preferencyjnego rozliczania się PFRON. Udowadnianie, że skarżąca prowadzi jeszcze jeden taki podmiot, nie było zatem konieczne. Jednak, wobec zarzutów skargi, wyjaśnić należy że jak słusznie wskazał organ, zgromadzone dokumenty pozwalają na przyjęcie, że skarżąca w okresie wskazanym w decyzji prowadziła Akademię [...].

Minister w zaskarżonej decyzji wyjaśnił, iż strona decyzją z dnia [...] stycznia 2006 r. nr 3/2006 r. Wielkopolskiego Kuratora Oświaty (informacja taka znajduje się na oficjalnej stronie internetowej skarżącej http://cswiedza.pl/akredytacja-wielkopolskiego-kuratora-oswiaty) otrzymała akredytację "dla działalności pozaszkolnej na podstawie art. 83a ust. 2 ustawy o systemie oświaty, w formach pozaszkolnych, w zakresie: języki obce: język angielski i język niemiecki - kurs dla początkujących i kurs dla zaawansowanych (...)." Zgodnie natomiast z § 3 Rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 20 grudnia 2003 r. w sprawie akredytacji placówek i ośrodków prowadzących kształcenie ustawiczne w formach pozaszkolnych (Dz.U. z 2003 r. Nr 227, poz. 2247 ze zm.) o przyznanie akredytacji może ubiegać się placówka prowadząca co najmniej rok kształcenie w zakresie objętym wnioskiem o przyznanie akredytacji, w formach pozaszkolnych wymienionych we wniosku, których czas trwania obejmował nie mniej niż 30 godzin zajęć edukacyjnych, wdrażająca i upowszechniająca nowatorskie rozwiązania programowo-metodyczne i organizacyjne służące podnoszeniu jakości prowadzonego kształcenia. Skoro zatem taka akredytacja została skarżącej udzielona w styczniu 2006 i już wówczas strona musiała (dla otrzymania tej akredytacji) prowadzić przez okres co najmniej roku kształcenie w zakresie objętym wnioskiem o przyznanie akredytacji, to tym bardziej prowadzić ją musiała w okresie objętym decyzją.

Fakt, że organ nie wyjaśnił stronie podstaw skierowanego do niej żądania udostępnienia dokumentów, nie powoduje że ustalenia organu nie są prawidłowe. Przypomnieć bowiem należy., że oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego organ dokonuje na podstawie własnej wiedzy oraz doświadczenia życiowego, a o jej prawidłowości decyduje to, czy wyciągnięte przez organ wnioski mają logiczne uzasadnienie (art. 191 O.p.). Ocena ta ma zatem charakter swobodny, winna być jednak oparta na wszechstronnym rozważeniu całego materiału dowodowego. Organ podatkowy według swej wiedzy, doświadczenia oraz wewnętrznego przekonania, ocenia wartość dowodową poszczególnych środków dowodowych, a także wpływ udowodnienia jednej okoliczności na inne okoliczności (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 sierpnia 1997 r., III SA 150/96, LEX nr 30848). Dodać należy, iż ustaleń stanu faktycznego organ dokonuje bezpośrednio w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, a także na podstawie domniemań faktycznych i prawnych (por. B. Adamiak, J. Borkowski, Postępowanie administracyjne i sądowoadministarcyjne, Warszawa, 2003, s. 208). Takich ocen dokonał organ w zaskarżonej decyzji i zdaniem Sądu mieszczą się one w pojęciu swobodnej oceny dowodów. Skoro natomiast strona twierdzi, że w okresie objętym decyzją nie prowadziła takiej placówki, nic nie stało na przeszkodzie, aby przedstawiła dowody na poparcie swojej tezy. Strona jednak takich dowodów nie przedstawiła ani w administracyjnym toku postępowania, ani nie przedstawiła ich w skardze. Brak jest zatem podstaw aby uznać ustalenia dokonane przez organy za nieprawidłowe.

Mając na uwadze powyżej poczynione wyjaśnienia, Sąd również wskazuje, że nie jest prawdą iż organ błędnie ustalił, że skarżąca nie prowadzi podmiotów, którym ulga przewidziana w art. 21 ust. 2b ustawy o rehabilitacji i nie to było podstawą odmowy zastosowania tego przepisu, lecz fakt, że oprócz takich podmiotów, prowadzi również te którym ulga nie przysługuje.

Odnosząc się do zarzutów dotyczących nie wykazania, że określone decyzjami kwoty są prawidłowe, Sąd uznaje je również za niezasadne. Organ pierwszej instancji na stronie 7, 8 i 9 decyzji wskazał szczegółowo sposób i podstawę wyliczenia zobowiązania strony i Sąd wyliczenia te uznaje za prawidłowe, tym bardziej że strona nie wskazała jakichkolwiek powodów, dla których należałoby wyliczenia te zakwestionować, poza oczywiście odmową zastosowania regulacji zawartej w art. 21 ust. 2b ustawy o rehabilitacji..

Nie jest również prawdą, że fakt wydania w odniesieniu do innych okresów decyzji uchylającej decyzję organu I instancji, narusza zasadę zaufania do państwa. Każda decyzja rozstrzyga indywidualną sprawę i organ wydaje rozstrzygnięcie na podstawie ustalonego stanu faktycznego. Z uwagi jednak na treść art. 134 p.p.s.a., który ogranicza sądy administracyjne do orzekania w granicach danej sprawy, nie jest rzeczą Sądu rozpoznającego niniejszą sprawę decydowanie o zasadności wydania innej decyzji. Sąd ocenia jedynie decyzję zaskarżoną.

Przechodząc do zarzutów dotyczących naruszenia prawa materialnego, Sąd wskazuje, że również uznał je za niezasadne. Jak już wyżej była o tym mowa, organ prawidłowo ustalił że skarżąca jest pracodawcą, który oprócz prowadzenia placówek uprawnionych do preferencyjnego rozliczania się z PRFON, prowadzi również placówki którym prawo to nie przysługuje, albowiem nie zostały one wymienione w art. 21 ust. 2b ustawy o rehabilitacji w brzmieniu obowiązującym w 2012 r. Wobec faktu, że przepis art. 21 ust. 2b ustawy o rehabilitacji mówi o pracodawcy, a nie o konkretnych placówkach, organ prawidłowo uznał, że strona winna rozliczać się z PFRON na zasadach ogólnych.

Reasumując Sąd stanął na stanowisku, że postępowanie zakończone zaskarżoną decyzją przeprowadzone zostało zgodnie z regułami określonymi w ustawie Ordynacja podatkowa, a określona wysokość zobowiązania jest konsekwencją prawidłowo ustalonego stanu faktycznego sprawy, całokształtu zebranego materiału dowodowego i obowiązujących przepisów prawa.

Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 151 P.p.s.a., Sąd oddalił skargę.