Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Dnia 19 czerwca 2020 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Wojciech Jakimowicz sędzia NSA Małgorzata Borowiec (spr.) sędzia NSA Olga Żurawska-Matusiak po rozpoznaniu w dniu 19 czerwca 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 9 stycznia 2019 r. sygn. akt II SA/Bd 581/18 w sprawie ze skargi R.W. na orzeczenie Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] z dnia [...] marca 2018 r. nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary dyscyplinarnej nagany postanawia: 1) uchylić zaskarżony wyrok i odrzucić skargę; 2) odstąpić od zasądzenia od R.W. na rzecz Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy wyrokiem z dnia 9 stycznia 2019 r. sygn. akt II SA/Bd 581/18 po rozpoznaniu sprawy ze skargi R.W. na orzeczenie Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] z dnia [...] marca 2018 r. nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary nagany, uchylił zaskarżone orzeczenie oraz poprzedzające je orzeczenie Komendanta Powiatowego Policji w [...] z dnia [...] grudnia 2017 r. nr [...] (pkt 1); zasądził od Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] na rzecz skarżącego kwotę 497 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego (pkt 2).

Wyrok został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

[...]

Powyższe orzeczenie stało się przedmiotem skargi R.W. reprezentowanego przez radcę prawnego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy. Skarżący zaskarżonemu orzeczeniu zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 132 ust. 3 pkt 2 oraz art. 135g ust. 2 zd. 2 ustawy o Policji. Stwierdził, że w niniejszej sprawie nie zostały spełnione przesłanki określone w powołanych przepisach warunkujące uznanie skarżącego winnym popełnienia przewinienia dyscyplinarnego.

Wskazując na powyższy zarzut wniósł o uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości oraz zwrot kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

Komendant Wojewódzki Policji w [...] w odpowiedzi na skargę wniósł o jej odrzucenie, ewentualnie o jej oddalenie. Stwierdził, że skarga jest niedopuszczalna na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2018 r., poz. 1302, dalej w skrócie "P.p.s.a."), gdyż została wniesiona po upływie ustawowego terminu określonego w art. 53 § 1 P.p.s.a., który wynosi trzydzieści dni i biegnie od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie. Wskazał, że na etapie postępowania sądowoadministracyjnego przepis art. 135f ust. 6 ustawy o Policji nie znajduje zastosowania. Powołując wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 31 stycznia 2017 r. sygn. akt I OSK 2731/15 stwierdził, że w sytuacji doręczenia orzeczenia kończącego postępowanie dyscyplinarne obwinionemu i jego obrońcy w różnym czasie, termin do wniesienia skargi biegnie od daty doręczenia orzeczenia obwinionemu.

Przechodząc na grunt rozpoznawanej sprawy organ zauważył, że ze zwrotnego potwierdzenia odbioru znajdującego się w aktach postępowania dyscyplinarnego wynika, iż zaskarżone orzeczenie Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] z dnia [...] marca 2018 r., wraz z pouczeniem o przysługującym prawie i terminie wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy, zostało doręczone obwinionemu R.W. w dniu 20 marca 2018 r. Oznacza to, że trzydziestodniowy termin do wniesienia skargi upływał w dniu 19 kwietnia 2018 r. Tymczasem, skarga została nadana listem poleconym przez profesjonalnego pełnomocnika skarżącego dopiero w dniu 25 kwietnia 2018 r. (data stempla pocztowego na kopercie), a więc po upływie ustawowego terminu. W świetle powołanych powyżej przepisów oraz wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego, bez znaczenia dla zachowania terminu do wniesienia skargi w tej sprawie pozostaje zatem data doręczenia zaskarżonego orzeczenia obrońcy obwinionego. W konsekwencji skargę R.W. należy uznać za niedopuszczalną i podlegającą odrzuceniu.

W przypadku nieuwzględnienia powyższego wniosku, organ wniósł o oddalenie skargi, wskazując, że zaskarżone orzeczenie zostało podjęte zgodnie z prawidłowo ustalonym stanem faktycznym oraz w oparciu o obowiązujące przepisy prawa.

R.W. w piśmie procesowym z dnia 23 kwietnia 2018 r., odnosząc się do podniesionej przez organ w odpowiedzi na skargę kwestii wniesienia skargi z uchybieniem terminu stwierdził, że stosownie do poglądów wyrażonych w doktrynie prawa i orzecznictwie sądów administracyjnych – w sytuacji otrzymania przez obrońcę orzeczenia w późniejszym terminie, niż obwiniony, stosując odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania karnego, treść art. 140 K.p.k. w związku z art. 445 § 1 K.p.k. obliguje, żeby trzydziestodniowy termin do wniesienia przez policjanta skargi do sądu administracyjnego na to orzeczenie liczyć od tej właśnie daty, a więc od dnia doręczenia orzeczenia obrońcy, jako także uprawnionemu do otrzymania orzeczenia, a nie od daty doręczenia orzeczenia obwinionemu (por. postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Warszawie z dnia 13 lutego 2007 r. sygn. akt II SA/Wa 2054/06 oraz W. Kotowski i A. Michałek – komentarz do art. 135f ustawy o Policji, LEX). Wskazując na powyższe, skarżący wniósł o uznanie, że jego skarga została wniesiona w terminie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

W uzasadnieniu wyroku Sąd pierwszej instancji w żaden sposób nie odniósł się do wniosku organu o odrzucenie skargi.

Przedstawił zasady odpowiedzialności dyscyplinarnej policjantów uregulowane w rozdziale 10 ustawy o Policji m.in. w art. 132 ust. 1 i 2, art. 132a, art. 134h ust. 1.

Stwierdził, że [...].

Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 P.p.s.a., orzekł, jak w pkt 1 sentencji wyroku. O kosztach postępowania rozstrzygnięto na mocy art. 200 i art. 205 § 2 P.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r., poz. 1804 ze zm.).

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł Komendant Wojewódzki Policji w [...], reprezentowany przez radcę prawnego i zaskarżając wyrok w całości, na podstawie art. 174 pkt 2 P.p.s.a. zarzucił mające istotny wpływ na wynik sprawy następujące naruszenia prawa procesowego:

1. art. 58 § 1 pkt 2 w zw. z art. 53 § 1 i art. 141 § 4 P.p.s.a., poprzez ich niezastosowanie, a w konsekwencji nieodrzucenie skargi i jej merytoryczne rozpoznanie, pomimo tego, że została ona wniesiona po upływie ustawowego terminu oraz całkowite pominięcie tej kwestii w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku;

2. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 141 § 4 i art. 153 P.p.s.a., poprzez pominięcie wskazania okoliczności mających stanowić naruszenie przepisów procedury administracyjnej i ich ewentualnego wpływu na wynik sprawy, brak wykazania przepisów postępowania, które miały zostać w sprawie naruszone, brak sformułowania szczegółowych wskazań co do dalszego postępowania przez organ;

3. art. 141 § 4 P.p.s.a., poprzez pominięcie przez Sąd pierwszej instancji wyjaśnień i argumentów zawartych w piśmie procesowym z dnia 18 października 2018 r., złożonym w wyniku zobowiązania Sądu na rozprawie;

4. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 141 § 4 P.p.s.a. w zw. z art. 132 ust. 1, 2 i 3 pkt 2, art. 135g ust. 1 i 2, art. 135e ust. 1 oraz art. 135j ust. 1 ustawy o Policji pierwszej instancji, poprzez dokonanie przez Sąd błędnej oceny ustaleń faktycznych organów i wskazanie na dowolną ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego, także w wyniku pominięcia części materiału dowodowego.

Wskazując na powyższe zarzuty wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i odrzucenie skargi R.W., ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku i rozpoznanie sprawy, a w konsekwencji oddalenie skargi lub uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Bydgoszczy do ponownego rozpoznania. Ponadto wniósł o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Jednocześnie oświadczył, że zrzeka się przeprowadzenia rozprawy w niniejszej sprawie.

W obszernym uzasadnieniu skargi kasacyjnej przedstawił argumentację mającą wykazać zasadność podniesionych w niej zarzutów. Przede wszystkim jednak wskazał, że w niniejszej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy błędnie nie zastosował art. 58 § 1 pkt 2 P.p.s.a. i nie odrzucił skargi, z uwagi na fakt, że została ona wniesiona po upływie ustawowego terminu. Kwestia ta została podniesiona przez organ już w odpowiedzi na skargę, gdzie wniesiono o jej odrzucenie z tego powodu i szczegółowo uzasadniono stanowisko w tym zakresie, jednak Sąd pierwszej instancji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku w żaden sposób nie odniósł się do tego wniosku.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje.

Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, która zachodzi w wypadkach określonych w § 2 tego przepisu. Uwzględnia także okoliczności skutkujące odrzuceniem skargi (art. 189 P.p.s.a.), które podlegają badaniu na każdym etapie postępowania sądowoadministracyjnego (por. m.in. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 maja 2011 r. sygn. akt II OSK 419/11). W świetle art. 183 § 1 oraz art. 134 § 2 w związku z art. 193 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny bierze je pod rozwagę niezależnie od zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej (por. uchwała składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 grudnia 2009 r. sygn. akt II GPS 5/09, ONSAiWSA z 2010 r. nr 3, poz. 40).

W przedmiotowej sprawie wystąpiła podstawa do odrzucenia skargi w oparciu o art. 58 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Skarga R.W. została bowiem wniesiona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z uchybieniem terminu określonego w art. 53 § 1 P.p.s.a.

Na powyższą sytuację zwrócił również uwagę autor skargi kasacyjnej, zarzucając zaskarżonemu wyrokowi naruszenie art. 58 § 1 pkt 2 w zw. z art. 53 § 1 i art. 141 § 4 P.p.s.a. Jednocześnie zaznaczył, że o odrzucenie skargi z tego powodu wnioskował już w odpowiedzi na skargę, szczegółowo uzasadniając swoje stanowisko, jednak Sąd pierwszej instancji w ogóle się do tej kwestii nie odniósł i rozpoznał sprawę merytorycznie.

Zgodnie z art. 53 § 1 P.p.s.a., skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie. Z art. 58 § 1 pkt 2 P.p.s.a. wynika, że sąd odrzuca skargę wniesioną po upływie terminu do jej wniesienia.

W niniejszej sprawie, kluczowym zagadnieniem wymagającym ustalenia jest to, w jakiej dacie rozpoczął biec trzydziestodniowy termin do wniesienia skargi do sądu administracyjnego na orzeczenie Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] z dnia [...] marca 2018 r. nr [...] w przedmiocie wymierzenia R.W. kary dyscyplinarnej nagany, a więc czy jest to data doręczenia przez organ w/w orzeczenia bezpośrednio obwinionemu, czy też jego obrońcy, który reprezentował go w toku postępowania dyscyplinarnego. Powyższa kwestia determinuje bowiem dalszy kierunek kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego w rozpoznawanej sprawie.

Zgodnie z art. 135f ust. 1 pkt 4a ustawy o Policji, w toku postępowania dyscyplinarnego obwiniony ma prawo do ustanowienia obrońcy, którym może być policjant, adwokat albo radca prawny. W świetle art. 135f ust. 6 cyt. ustawy, orzeczenia, postanowienia, zawiadomienia i inne pisma, wydane w toku postępowania dyscyplinarnego, doręcza się obwinionemu oraz obrońcy, jeżeli został ustanowiony. W razie doręczenia obwinionemu i obrońcy w różnych terminach pisma, od którego przysługuje odwołanie lub zażalenie, termin do złożenia odwołania lub zażalenia liczy się od dnia doręczenia, które nastąpiło wcześniej. Stosownie do treści art. 138 tej ustawy, od orzeczenia oraz postanowienia kończącego postępowanie dyscyplinarne policjantowi przysługuje prawo wniesienia skargi do sądu administracyjnego.

W kwestii dotyczącej interpretacji powyższych przepisów należy odwołać się do rozważań zawartych w uzasadnieniu wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 31 stycznia 2017 r. sygn. akt I OSK 2731/15, który stwierdził, że wynika z nich, że "generalną zasadą w postępowaniu dyscyplinarnym funkcjonariuszy Policji jest doręczanie orzeczeń, postanowień, zawiadomień i innych pism, wydanych w toku postępowania dyscyplinarnego obwinionemu oraz jego obrońcy, jeżeli został w takim postępowaniu ustanowiony. Zasada ta odnosi się również do orzeczeń kończących postępowanie dyscyplinarne. Od orzeczeń tych przysługuje prawo wniesienia skargi do sądu administracyjnego. Skargę taką może wnieść policjant, któremu przysługuje oczywiście prawo do powierzenia tej czynności pełnomocnikowi, ale musi być to pełnomocnik wskazany w art. 35 § 2 P.p.s.a., dysponujący pełnomocnictwem określonym w art. 36 P.p.s.a. Obrońca ustanowiony w postępowaniu dyscyplinarnym, niespełniający powyższych warunków, skargi do sądu administracyjnego wnieść nie może. Podkreślenia również wymaga, że reguła, iż w przypadku doręczenia obwinionemu i obrońcy w różnych terminach pisma, od którego przysługuje odwołanie lub zażalenie, termin do złożenia odwołania lub zażalenia liczy się od dnia doręczenia, które nastąpiło wcześniej, nie ma zastosowania do skargi do sądu administracyjnego. Powyższe prowadzi do wniosku, że w sytuacji doręczenia orzeczenia kończącego postępowanie dyscyplinarne obwinionemu i jego obrońcy w różnym czasie, to termin do wniesienia skargi biegnie od daty doręczenia orzeczenia policjantowi.".

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie orzekającym w tej sprawie powyższy pogląd w pełni popiera.

Biorąc pod uwagę stan faktyczny rozpoznawanej sprawy, który wynika z akt postępowania dyscyplinarnego, stwierdzić należy, iż orzeczenie Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] z dnia [...] marca 2018 r. nr [...], wraz ze stosownym pouczeniem w zakresie prawa i terminu wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy, zostało doręczone obwinionemu R.W. w dniu 20 marca 2018 r. i to właśnie od tej daty zaczął biec trzydziestodniowy termin do wniesienia skargi, określony w art. 53 § 1 P.p.s.a. Termin ten upływał w dniu 19 kwietnia 2018 r. Tymczasem skarga R.W. została wniesiona w dniu 25 kwietnia 2018 r., a więc po upływie wskazanego terminu, co winno skutkować jej odrzuceniem przez Sąd pierwszej instancji na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 P.p.s.a. W świetle powyższych rozważań, dla dopuszczalności skargi bez znaczenia jest zatem okoliczność doręczenia w/w orzeczenia obrońcy obwinionego, będącego radcą prawnym, w dniu 28 marca 2018 r., gdyż jak już wyżej stwierdzono termin do wniesienia skargi nie mógł zacząć biec od tej daty.

Konsekwencją uznania przez Naczelny Sąd Administracyjny, że w przedmiotowej sprawie zaistniała podstawa do odrzucenia skargi w oparciu o art. 58 § 1 pkt 2 P.p.s.a., jest zastosowanie art. 189 w zw. z art. 182 § 2 i 3 P.p.s.a., tj. uchylenie zaskarżonego wyroku i odrzucenie skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Powyższy sposób rozstrzygnięcia sprawy skutkuje tym, że odnoszenie się do pozostałych zarzutów podanych w skardze kasacyjnej organu nie jest możliwe.

O kosztach postępowania kasacyjnego rozstrzygnięto w oparciu o art. 207 § 2 P.p.s.a., odstępując od zasądzenia ich zwrotu na rzecz organu. Skład orzekający w niniejszej sprawie podzielił pogląd zaprezentowany w wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 stycznia 2008 r. sygn. akt I FSK 140/07 i z dnia 21 lutego 2012 r. sygn. akt II GSK 51/11, że jeżeli wyłączną przyczyną sprawiającą, że doszło do postępowania kasacyjnego, było wadliwe orzeczenie Sądu pierwszej instancji, które spowodowało wniesienie skargi kasacyjnej uwzględnionej przez Naczelny Sąd Administracyjny, to brak jest dostatecznych podstaw do tego, aby obciążyć stronę, która wniosła skargę do Sądu pierwszej instancji, kosztami postępowania kasacyjnego na podstawie art. 203 pkt 2 P.p.s.a.