Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzenna Glabas (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Hanna Raszkowska Sędzia WSA Adam Matuszak Protokolant Małgorzata Krajewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 czerwca 2007 r. sprawy ze skargi Rady Miejskiej na rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody z dnia "[...]" r., nr "[...]" w przedmiocie stwierdzenia niewygaśnięcia mandatu Burmistrza Miasta I. uchyla zaskarżone rozstrzygnięcie nadzorcze; II. zasądza od Wojewody na rzecz Rady Miejskiej kwotę 240 zł. (dwieście czterdzieści złotych), tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; III. orzeka, że zaskarżone rozstrzygnięcie nadzorcze nie podlega wykonaniu.

Uchwałą Nr "[...]" z dnia "[...]" r. Rada Miejska, po rozpatrzeniu informacji Wojewody i wysłuchaniu wyjaśnień Burmistrza Miasta – W. P., w sprawie uchybienia przez niego terminowi do złożenia oświadczenia o działalności gospodarczej prowadzonej przez małżonkę, na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 15, art. 24j ust. 3 ustawy z dnia 8 marca 1990 roku o samorządzie gminnym (t.j. Dz. U. z 2001r. Nr 142, poz. 1591 ze zm.) oraz art. 26 ust. 2 ustawy z dnia 20 czerwca 2002 roku o bezpośrednim wyborze wójta, burmistrza i prezydenta miasta (Dz. U. Nr 113, poz. 984 ze zm.), przyjęła, iż nie stwierdza wygaśnięcia mandatu Burmistrza Miasta.

Uzasadniając powyższe stanowisko, Przewodniczący Rady Miejskiej stwierdził, iż utrata mandatu przez burmistrza na skutek niezłożenia w terminie wymaganego prawem oświadczenia jest zbyt rygorystyczna i dalece dyskusyjna. Podniósł, iż przepisy regulujące wygaśnięcie mandatu organu wykonawczego gminy zostały zamieszczone w dwóch ustawach, których przepisy pozostają ze sobą w rażącej sprzeczności. Wskazał, że ustawa o bezpośrednim wyborze wójta, burmistrza i prezydenta miasta w art. 26 ust. 1 stanowi, że wygaśnięcie mandatu następuje m.in. na skutek niezłożenia w terminach, określonych w odrębnych przepisach, oświadczeń majątkowych. Stosownie do art. 24 j ust. 1 i 3 ustawy o samorządzie gminnym oświadczenie o działalności gospodarczej prowadzonej przez małżonka, powinno zostać złożone w ciągu 30 dni od dnia wyboru. Niezłożenie oświadczenia w wymaganym przez ustawę terminie powoduje, zgodnie z art. 24 k ust. 1 wskazanej ustawy, utratę wynagrodzenia za okres od dnia, w którym powinny być złożone oświadczenie lub informacja, do dnia złożenia oświadczenia lub informacji. W związku z tym, zdaniem Rady, wobec występowania wzajemnie wykluczających się norm, mających takie samo miejsce w hierarchii aktów normatywnych, należy rozstrzygnąć, która z powyższych sankcji ma zastosowanie. W ocenie Rady w myśl zasady, że przepis bardziej szczególny wyłącza zastosowanie przepisu bardziej ogólnego, należy stosować tylko i wyłącznie sankcję, którą przewiduje ustawa o samorządzie gminnym, ponieważ akt ten zawiera dokładne regulacje odnoszące się do zakresu przedmiotowego i podmiotowego składania oświadczeń przez samorządowców, a także wskazuje odpowiednie terminy oraz sankcje za ich przekroczenie. Odnosząc się natomiast do samego terminu, w jakim burmistrz powinien złożyć oświadczenie o działalności gospodarczej małżonka, organ zauważył, że przepisy inaczej określają początek biegu terminu złożenia oświadczenia majątkowego dotyczącego burmistrza i oświadczeń majątkowych dotyczących członków jego rodziny. W pierwszym przypadku termin biegnie "od dnia ślubowania" (art. 24 h ust. 4 ustawy o samorządzie gminnym). Natomiast w drugim, w myśl art. 24 j ust. 3 tej ustawy, od dnia wyboru. Zdaniem Rady termin "od dnia wyboru" jest określeniem budzącym poważne wątpliwości interpretacyjne – czy za dzień wyboru uznać należy dzień przeprowadzenia wyborów, czy też dzień oficjalnego ogłoszenia wyników wyborów. Organ przyjął, że ponieważ obwieszczenie Państwowej Komisji Wyborczej zostało opublikowane w Dzienniku Ustaw w dniu 29 listopada 2006r., to Burmistrz, składając przedmiotowe oświadczenie w dniu 28 grudnia 2006r., dotrzymał ustawowego terminu. Podkreślił, iż Burmistrz Miasta nie zlekceważył przepisów stanowiących o składaniu oświadczeń majątkowych, przez co został zrealizowany cel tych unormowań. Uznał wyjaśnienia Burmistrza za usprawiedliwione. Ewentualne uchybienie terminowi, wykazane przez Wojewodę, w ocenie Rady ma charakter nieistotny i mogło wynikać jedynie z zawiłości i niespójności przepisu dla ustalenia daty składania oświadczeń.

Rozstrzygnięciem nadzorczym nr "[...]" z dnia "[...]"r. Wojewoda, na podstawie art. 91 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym, stwierdził nieważność powyższej uchwały, uznając iż akt ten w sposób istotny narusza prawo.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Wojewoda podniósł, że stosownie do art. 26 ust. 2 ustawy o bezpośrednim wyborze wójta, burmistrza i prezydenta miasta, rada gminy stwierdza w drodze uchwały wygaśnięcie mandatu wójta w przypadkach określonych w ust. 1 pkt 1-7, umożliwiając wójtowi złożenie wyjaśnień. Podkreślił, iż jedną

z przyczyn wygaśnięcia mandatu organu wykonawczego gminy jest niezłożenie

w określonych terminach oświadczenia o swoim stanie majątkowym i oświadczenia

o działalności gospodarczej prowadzonej przez małżonka. Zauważył, iż zgodnie z art. 24 j ust. 1 i 3 ustawy o samorządzie gminnym, wójt (burmistrz) obowiązany jest złożyć oświadczenie o działalności gospodarczej prowadzonej przez swojego małżonka, jeżeli działalność ta wykonywana jest na terenie gminy, w której osoba obowiązana do złożenia oświadczenia pełni funkcję. Oświadczenie to wójt powinien złożyć w ciągu 30 dni od dnia wyboru. Wskazał, że W. P. został wybrany w pierwszej turze wyborów, które odbyły się w dniu 12 listopada 2006r. Stosownie do wyżej przytoczonych przepisów oświadczenie Burmistrza o działalności gospodarczej prowadzonej przez małżonka winno być złożone do 12 grudnia 2006r. Natomiast oświadczenie Burmistrza Miasta o działalności gospodarczej małżonki wraz z oświadczeniem majątkowym W. P. zostało złożone w Urzędzie Wojewódzkim w dniu 28 grudnia 2006r., a zatem oświadczenie to nie zostało złożone w ustawowym terminie. Mając powyższe na względzie Wojewoda uznał, że w przedmiotowej sprawie ustawowym obowiązkiem Rady Miejskiej było stwierdzenie wygaśnięcia mandatu Burmistrza. Obowiązujące przepisy nie dopuszczają możliwości "niestwierdzenia" wygaśnięcia mandatu organu wykonawczego gminy ze względu na okoliczność, iż zdarzenie wskazane jako przyczyna wygaśnięcia mandatu jest w ocenie Rady Miejskiej usprawiedliwione. Zdaniem Wojewody, skoro Rada Miejska podjęła uchwałę o treści sprzecznej z jednoznaczną dyspozycją art. 26 ust. 2 ustawy o bezpośrednim wyborze wójta, burmistrza i prezydenta miasta, to uchwała ta w sposób istotny narusza prawo.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie Rada Miejska zarzuciła rozstrzygnięciu nadzorczemu Wojewody rażące naruszenie przepisów prawa:

- art. 91 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym, polegające na błędnym uznaniu, że uchwała Rady Miejskiej jest sprzeczna z dyspozycją art. 26 ust. 2 ustawy

o bezpośrednim wyborze wójta, burmistrza i prezydenta miasta;

- art. 26 ust. 2 wskazanej ustawy, polegające na błędnym uznaniu, że jedyną dopuszczalną treścią uchwały, podjętej na podstawie tego przepisu, jest stwierdzenie wygaśnięcia mandatu, że uchwała ta ma charakter deklaratoryjny, oraz że zostały spełnione przesłanki do podjęcia takiej uchwały, pomimo iż dyspozycja tego przepisu wyraźnie umożliwia burmistrzowi złożenie stosownych wyjaśnień;

- art. 24 j ust. 3 w zw. z art. 24 k ust. 1 pkt 2 ustawy o samorządzie gminnym, poprzez przyjęcie, że termin do złożenia oświadczenia o działalności gospodarczej prowadzonej przez małżonka burmistrza jest terminem zawitym, powodującym nieodwracalne skutki w postaci utraty mandatu;

- art. 16 ust. 2 i art. 165 ust. 2 Konstytucji RP poprzez przyjęcie braku możliwości podjęcia przez radę gminy uchwały o niewygaszeniu mandatu burmistrza;

- art. 8 ust. 3 Europejskiej Karty Samorządu Lokalnego, sporządzonej w Strasburgu dnia 15 października 1985 roku (Dz. U. z 1994r. Nr 124, poz. 607 ze zm.), poprzez nadmierną kontrolę administracyjną Wojewody, naruszającą zasadę proporcjonalności między zakresem interwencji, a znaczeniem interesów chronionych.

Wskazując na powyższe strona skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonego rozstrzygnięcia nadzorczego oraz zasądzenie od Wojewody kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi Przewodniczący Rady Miejskiej dodatkowo zwrócił uwagę na rozbieżności w zakresie sankcji za uchybienie terminowi do złożenia oświadczeń majątkowych, wynikające z ustawy o samorządzie gminnym (art.24 k ust.

1 pkt 2) i ustawy o bezpośrednim wyborze wójta, burmistrza i prezydenta miasta

(art. 26 ust. 1 pkt 1a). Zarzucił, iż organ nadzoru nie odniósł się w ogóle do wynikających z tych przepisów sprzeczności. Wskazał, iż kwestia obliczania terminu do złożenia oświadczenia budzi szereg wątpliwości prawnych. Nie wiadomo, jak należy interpretować "dzień wyboru", czy jest to dzień głosowania, ogłoszenia wyników wyborów przez PKW, dzień ślubowania, czy też pierwszy dzień pracy burmistrza. Wskazał, iż według interpretacji wielu wybitnych prawników, m.in. prof. Safjana, jest to dzień ślubowania, co w tym wypadku świadczyłoby, że Burmistrz złożył oświadczenie w terminie. Ponadto strona skarżąca podniosła, iż wyrokiem z dnia 13 marca 2007r. Trybunał Konstytucyjny uznał za niekonstytucyjny przepis normujący omawianą sankcję oraz przepis określający termin składania oświadczeń majątkowych.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda, reprezentowany przez radcę prawnego J. S., wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonym akcie. Pełnomocnik podkreśliła, iż rada gminy obowiązana była stwierdzić wygaśnięcie mandatu burmistrza. W sytuacji, w której organ gminy nie podzielał stanowiska, iż zaszły przesłanki stwierdzenia wygaśnięcia mandatu, mógł jedynie wstrzymać się od podejmowania jakichkolwiek rozstrzygnięć w przedmiocie stwierdzenia powyższego faktu, co spowodowałoby wdrożenie procedury z art. 98a ustawy o samorządzie gminnym. Odnosząc się do zarzutów skargi, wskazała, że podstawą działania Wojewody było obowiązujące prawo, t.j. przepisy art. 24j ust. 1 i 3 ustawy o samorządzie gminnym oraz art. 26 ust. 2 w zw. z art. 26 ust. 1 pkt 1a ustawy o bezpośrednim wyborze wójta, burmistrza i prezydenta miasta. Pełnomocnik zauważyła, iż w chwili wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia nadzorczego powołane przepisy objęte były domniemaniem zgodności z konstytucją, dlatego też organ nadzoru nie mógł zająć odmiennego stanowiska. Stwierdziła też, że podnoszona przez stronę skarżącą sprzeczność sankcji związanych z nieterminowym złożeniem wymaganych prawem oświadczeń, ma jedynie charakter pozorny. Wprowadzenie sankcji w postaci wygaśnięcia mandatu wójta (burmistrza, prezydenta miasta) z powodu niedopełnienia, w wymaganym terminie, obowiązku złożenia oświadczenia majątkowego oraz oświadczenia albo informacji dotyczących jego małżonka nie spowodowało uchylenia przepisów stanowiących, że naruszenie tego obowiązku pozbawia burmistrza prawa do wynagrodzenia za okres od dnia, w którym powinny być złożone oświadczenie lub informacja, do dnia złożenia oświadczenia lub informacji (art. 24k ust. 1 pkt 2 ustawy o samorządzie gminnym). Radca prawny wywiodła, powołując się na stanowisko komentatorów: K.W. Czaplicki, B. Dauter, A. Kisielewicz, F. Rymarz, autorów publikacji Samorządowe prawo wyborcze, Komentarz, Dom Wydawniczy ABC, 2006r.), iż mając na względzie zasadę racjonalnego prawodawcy uznać należy, że działanie takie było zamierzone, a burmistrz traci prawo do wynagrodzenia za okres od pierwszego dnia następującego po upływie terminu do złożenia oświadczenia lub informacji do dnia podjęcia przez odpowiednią radę (sejmik województwa) uchwały stwierdzającej wygaśnięcie jego mandatu. Natomiast odnośnie do zarzutu błędnej wykładni art. 24j ust. 3 ustawy o samorządzie gminnym, stanowiącym, iż bieg terminu do złożenia oświadczenia rozpoczyna się "od dnia wyboru", pełnomocnik stwierdziła, iż literalna wykładnia tego przepisu wskazuje, że chodzi tutaj o dzień przeprowadzenia wyborów, w których dana osoba została wybrana. Również pozostałe postawione w skardze zarzuty, pełnomocnik Wojewody uznała za nieuzasadnione.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna.

W rozpoznawanej sprawie bezspornym jest, iż W. P. został wybrany Burmistrzem Miasta w pierwszej turze wyborów, które odbyły się w dniu 12 listopada 2006r. Natomiast oświadczenie o działalności gospodarczej prowadzonej przez małżonkę złożył 28 grudnia 2006r. Zdaniem Wojewody nastąpiło to z uchybieniem ustawowego terminu, który upłynął, w ocenie organu, z dniem 12 grudnia 2006r. W związku z tym organ nadzorczy wezwał Radę Miejską do podjęcia uchwały o wygaśnięciu mandatu Burmistrza. Rada zaś, po wysłuchaniu wyjaśnień W. P., podjęła uchwałę, którą nie stwierdziła wygaśnięcia mandatu Burmistrza. Wojewoda rozstrzygnięciem nadzorczym stwierdził nieważność tej uchwały, uznając, iż Rada mogła jedynie, stosownie do art. 26 ust. 2 ustawy o bezpośrednim wyborze wójta, burmistrza i prezydenta miasta, podjąć uchwałę stwierdzającą wygaśnięcie mandatu Burmistrza, bądź nie podejmować żadnej uchwały co pozwoliłoby Wojewodzie, po upływie ustawowego terminu, wydać zarządzenie zastępcze zgodnie z art. 98a ust. 2 ustawy o samorządzie gminnym.

Istota sporu sprowadza się zatem do kwestii, czy organ stanowiący gminy, uznając, iż nie doszło do wygaśnięcia mandatu burmistrza, powinien wstrzymać się

z podejmowaniem jakichkolwiek rozstrzygnięć, czy też może, wbrew literalnemu brzmieniu art. 26 ust. 2 ustawy o bezpośrednim wyborze wójta, burmistrza i prezydenta miasta, orzec na tej podstawie o niestwierdzeniu wygaśnięcia mandatu. Wśród teoretyków jak i praktyków z dziedziny prawa wyrażane są w tym przedmiocie przeciwstawne stanowiska. Jednak w ocenie Sądu na możliwość wydania uchwały odmiennej treści, niż to wynika z brzmienia zdania pierwszego art. 26 ust. 2, wskazuje zdanie drugie tego przepisu, nakładające obowiązek umożliwienia burmistrzowi złożenia wyjaśnień. Nałożenie takiego zobowiązania na radę, w sytuacji, gdyby złożenie tych wyjaśnień nie miało mieć żadnego znaczenia dla podejmowanego później rozstrzygnięcia, nie miałoby uzasadnienia i przeczyłoby racjonalności ustawodawcy. Przedstawienie swojego stanowiska przez radę opartego na wyjaśnieniach burmistrza, jest wręcz bardziej pożądane niż "milczenie" rady, bowiem stanowisko to jest istotne przy podejmowaniu dalszych rozstrzygnięć przez Wojewodę. Zasadnym jest wskazać, że wojewoda może wydać zarządzenie zastępcze zarówno w przypadku, gdy organ gminy nie podejmuje uchwały, jak i wówczas, gdy akt wydany przez radę w wyniku wezwania wojewody nie spełnia żądania organu nadzoru. Wydanie zarządzenia zastępczego w trybie art. 98a ust. 2 ustawy o samorządzie gminnym, nie jest przy tym uzależnione od uprzedniego stwierdzenia nieważności (w trybie art. 91 ust. 1 powołanej ustawy) uchwały rady podjętej sprzecznie z wezwaniem (tak: NSA w wyroku z dnia 19 kwietnia 2005r., sygn. akt OSK 1186/04 LEX nr 176126).

Ponadto, odnosząc się do omawianej kwestii, można zwrócić uwagę na stanowisko Trybunału Konstytucyjnego, który w wyroku z dnia 13 marca 2007r. sygn. akt K 8/07 wskazał, że "akty, mocą których stwierdza się wygaśnięcie mandatu, same w sobie nie kreują nowej sytuacji prawnej adresata. Potwierdzają natomiast prawa i obowiązki wynikające dla ich adresatów z ustawy. Nie są to jednak wyłącznie akty potwierdzające, ponieważ nie są całkowicie zdeterminowane przez prawo. Tkwi w nich również element kształtujący. Organ orzekający autorytatywnie wiąże treść normy generalnej z sytuacja prawną indywidualnego adresata. Rada ocenia i rozstrzyga więc o tym, że zachodzi ustawowa przesłanka wygaśnięcia mandatu. Ustalenie konsekwencji tego stwierdzenia nie jest objęte tym rozstrzygnięciem, ponieważ następuje z woli ustawodawcy (zob. K.W. Czaplicki, B. Dauter, A. Kisielewicz, F. Rymarz, Samorządowe prawo wyborcze, Komentarz, Dom Wydawniczy ABC, Warszawa 2006)." Zatem dopiero ustalenie przez radę, że zaistniała przesłanka do stwierdzenia wygaśnięcia mandatu, obligowało ją do stwierdzenia tej okoliczności. A contrario brak pozytywnych ustaleń

w tym zakresie nie stwarza takiego obowiązku, a żaden przepis prawa nie stoi na przeszkodzie, aby takie negatywne stanowisko zostało wyrażone przez radę w uchwale.

Składowi orzekającemu znany jest pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażony w wyroku z 11 maja 1993r., sygn. akt SA/Wr 432/93, OSP 1995/2/28 stwierdzający "że rada nie może legalnie nie stwierdzić wygaśnięcia mandatu", ale pogląd ten, co należy zaznaczyć, został wyrażony w innym stanie prawnym, gdyż obecnie szerzej określone są prawa i obowiązki rady w omawianej sytuacji, a w świetle przedstawionych powyżej rozważań, stanowisko prezentowane w tym wyroku nie może być podzielone w rozpoznawanej sprawie.

W tych okolicznościach następną kwestią wymagającą rozstrzygnięcia przez Sąd, jest to czy Rada Miejska miała podstawy merytoryczne do tego, aby nie stwierdzić wygaśnięcia mandatu Burmistrza. Wojewoda twierdzi, że nie, bowiem w jego ocenie W. P. złożył oświadczenie o prowadzeniu działalności gospodarczej przez małżonkę po ustawowym terminie, co skutkowało wygaśnięciem jego mandatu zgodnie z art. 26 ust. 1 pkt 1a ustawy o bezpośrednim wyborze wójta, burmistrza i prezydenta miasta. Natomiast Rada, przyjmując odmienną interpretację art. 24 j ust. 3 ustawy o samorządzie gminnym, uznała że termin ten został przez Burmistrza zachowany. Ponadto stwierdziła, wobec niespójności przepisów ustawowych przewidujących różne sankcje za to samo uchybienie, że omawiana sankcja nie może mieć zastosowania.

Rozstrzygnięcie tych spornych kwestii wymagałoby dokonania przez Sąd wykładni wskazanych regulacji. Jednakże w niniejszej sprawie nie zachodzi taka potrzeba, gdyż przepisy te nie mogą być już stosowane w przedmiotowym postępowaniu.

Wskazać należy, iż przed zaskarżeniem do tut. Sądu przedmiotowego rozstrzygnięcia nadzorczego Wojewody, uległ zmianie stan prawny w zakresie składania oświadczeń majątkowych przez organy wykonawcze gminy. Mianowicie na mocy wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 marca 2007r. sygn. akt K 8/07,

z dniem 19 marca 2007r. powyższe unormowania utraciły moc wiążącą. Trybunał Konstytucyjny uznał, że art. 26 ust. 1 pkt 1a ustawy o bezpośrednim wyborze wójta, burmistrza i prezydenta miasta jest niezgodny z art. 2 i art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, ze względu na brak proporcjonalności tej normy, poprzez surowość sankcji w zestawieniu z wagą uchybienia przy braku uszczerbku dla celu składania oświadczeń, niekonieczność sankcji w zestawieniu z celem składania oświadczeń, nieadekwatność długotrwałej procedury wygaszania mandatu w zestawieniu z brakiem przesłanek weryfikacji przyczyn i wagi uchybienia w tym postępowaniu, wagę dobra poświęconego (ograniczenie biernego i czynnego prawa wyborczego przez pozbawienie wyborów skutku, rezygnacja z zasady trwałości mandatu pochodzącego z wyborów przez społeczność lokalną, co powinno doznać ochrony wynikającej z zasady pomocniczości). Natomiast co do niezgodności art. 24 j ust. 3 ustawy z dnia 8 marca 1990r. o samorządzie gminnym z art. 2 Konstytucji Trybunał argumentował, że użyte w tym przepisie pojęcie "od dnia wyboru", określające początek biegu terminu złożenia oświadczenia majątkowego, nie jest określeniem jednoznacznym i w związku z tym wywołuje wątpliwości – czy termin ten należy liczyć od dnia przeprowadzenia głosowania, czy od dnia ogłoszenia wyników wyborów, czy też od ostatecznego ustalenia wyników wyborów, co narusza zasady prawidłowej legislacji jak i zasadę zaufania do państwa i prawa.

Powyższe oznacza, że w aktualnym stanie prawnym, uchybienie terminom do złożenia oświadczeń majątkowych, nie może być rozważane jako przyczyna wygaśnięcia mandatu. Okoliczność ta ma zasadnicze znaczenie przy ocenie ważności uchwały Rady Miejskiej i legalności zaskarżonego rozstrzygnięcia nadzorczego Wojewody.

Zasadnym jest także zauważyć, iż wprawdzie z obowiązującej w postępowaniu sądowoadministracyjnym zasady legalności i z uwagi na reguły prawa intertemporalnego, wynika, że sąd administracyjny ocenia zaskarżone rozstrzygnięcie według stanu prawnego, obowiązującego w dacie jego wydania. Jednak zaznaczyć trzeba, iż tę normę intertemporalną należy odnosić głównie do zmiany stanu prawnego w wyniku działań ustawodawcy. Natomiast inaczej rzecz się ma w sytuacji uchylenia danych przepisów na skutek orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego. Uwagę na to zwrócił w swoim orzecznictwie zarówno Naczelny Sąd Administracyjny jak i Sąd Najwyższy, stwierdzając, iż orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o niekonstytucyjności danej normy stwarza dla organów stosujących prawo wskazówkę, przełamującą zwykłe zasady prawa intertemporalnego i zasady decydujące o wyborze prawa właściwego w momencie stosowania prawa (tak: SN I KZP 16/05 z 31 września 2005r., BPK 5/05). To znaczy, że w wypadku orzeczenia przez Trybunał Konstytucyjny o niekonstytucyjności kontrolowanej normy, obowiązuje norma intertemporalna, mająca pierwszeństwo (z racji konstytucyjnej genezy) w stosunku do norm intertemporalnych dotyczących zmiany stanu prawnego w wyniku działań ustawodawcy. Tego rodzaju autonomia interpretacyjna przysługująca sądom znajduje zakotwiczenie w art. 8 Konstytucji i jest wyrazem bezpośredniego stosowania Konstytucji w drodze kierowania się wykładnią zgodną z Konstytucją.

Jak stwierdził Trybunał Konstytucyjny w uzasadnieniu przywołanego wyroku (pkt 6 skutki wyroku), okoliczność, że sądy mają zastosować przepisy, które obowiązywały w dacie zaistnienia zdarzeń przez nie ocenianych, ale następnie zostały uznane za niekonstytucyjne w wyroku Trybunału i na skutek tego nie obowiązują w dacie orzekania, w zasadniczy sposób wpływa na swobodę sądów w zakresie dokonywania wykładni tych przepisów. Sam fakt ogłoszenia wyroku Trybunału, po przeprowadzeniu postępowania kontrolnego danej normy, nie jest pozbawiony prawnego znaczenia dla postępowań toczących się przed organami lub sądami na tle przepisów dotkniętych niekonstytucyjnością. Już bowiem z momentem publicznego ogłoszenia wyroku następuje uchylenie domniemania konstytucyjności przepisu. To powoduje, że organy stosujące przepisy uznane za niekonstytucyjne powinny uwzględniać fakt, że chodzi o przepisy pozbawione domniemania konstytucyjności.

Konieczność takiego postępowania interpretacyjnego, wynika z art. 190 Konstytucji. Stosownie bowiem do ust. 1 i 3 tego unormowania, orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne. Zgodnie z tym przepisem orzeczenie o niekonstytucyjności musi prowadzić do dalszych działań, mających na celu przywrócenie stanu zgodności z Konstytucją. Można to osiągnąć

w wyniku wznowienia postępowania po orzeczeniu niekonstytucyjności, co jest możliwe w warunkach wskazanych w art. 190 ust. 4 Konstytucji oraz na zasadach i w trybie określonym w przepisach właściwych dla danego postępowania. Trybunał Konstytucyjny niejednokrotnie stwierdzał (także we wskazanym powyżej wyroku), iż art. 190 ust. 4 Konstytucji wskazuje na wyraźną wolę ustrojodawcy, aby sprawa prawomocnie (ostatecznie) rozstrzygnięta na podstawie przepisu niezgodnego z Konstytucją była rozstrzygnięta w zgodzie z wartościami i zasadami konstytucyjnymi. W nowym stanie prawnym, ukształtowanym w następstwie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego, rozpatrzenie sprawy jest nie tylko dopuszczalne, ale możliwość taka jest ujęta jako podmiotowe, konstytucyjne prawo uprawnionego. Dlatego też byłoby nielogiczne, gdyby dopuszczając (w celu przywrócenia stanu konstytucyjności) możliwość wznowienia postępowania w sprawach już rozstrzygniętych na tle norm uznanych za niekonstytucyjne, ustrojodawca aprobował zarazem możliwość dalszego naruszania Konstytucji na przyszłość, przez dalsze stosowanie przepisu już uznanego za niekonstytucyjny w postępowaniach, w których zgodnie z zasadami dotyczącymi ratione temporis, miałoby dochodzić do dalszego stosowania przez sądy tego niekonstytucyjnego przepisu.

Z tych też względów, w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego jak

i Sądu Najwyższego ukształtowało się jednolite stanowisko, co do tego, że przepis uznany przez Trybunał Konstytucyjny za niezgodny z Konstytucją nie może być stosowany przez sądy i inne organy w odniesieniu do stanów faktycznych sprzed ogłoszenia orzeczenia Trybunału (por. postanowienie SN z dnia 7 grudnia 2000 r.,

III ZP 27/00, OSNAPiUS 2001 nr 10, poz. 331 oraz wyrok NSA z 23 lutego 2006r. sygn. akt II OSK 1403/05 LEX nr 214402).

Reasumując, Sąd przyjął, że w niniejszej sprawie zastosowanie ma norma intertemporalna nakazująca stosowanie prawa obowiązującego w chwili wydania wyroku przez Trybunał Konstytucyjny, mająca pierwszeństwo przed zasadą tempus regit actum (rozstrzygania według stanu prawnego obowiązującego w dacie wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia). Skoro Trybunał Konstytucyjny orzekł o niekonstytucyjności art. 26 ust. 1 pkt 1a ustawy o bezpośrednim wyborze wójta, burmistrza i prezydenta miasta oraz art. 24 j ust. 3 ustawy o samorządzie gminnym, to przepisy te nie mogą mieć zastosowania w przedmiotowej sprawie. W konsekwencji uznać należy, iż uchwała Rady Miejskiej, niestwierdzająca wygaśnięcia mandatu Burmistrza, nie narusza prawa. Co też uzasadnia wyeliminowanie z obrotu prawnego rozstrzygnięcia nadzorczego Wojewody stwierdzającego nieważność tej uchwały.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 148 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.), uwzględniając skargę Rady, Sąd uchylił zaskarżony akt nadzoru.

Z mocy art. 152 tejże ustawy Sąd orzekł, że akt ten nie podlega wykonaniu. Oznacza to, iż nie wywołuje ona skutków prawnych od chwili wydania wyroku, do czasu jego uprawomocnienia się. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 wskazanej ustawy.