Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Kołodziej, Sędzia WSA Agnieszka Góra-Błaszczykowska (spr.), Sędzia WSA Łukasz Krzycki, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 15 lipca 2020 r. sprawy ze skargi I. M. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] lipca 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wyłączenia stosowania przepisów ustawy oddala skargę

Przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie była skarga I. M. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji Nr [...] z dnia [...] lipca 2019 r. w przedmiocie odmowy wyłączenia stosowania przepisów.

Skarga została złożona w następującym stanie faktycznym sprawy:

Wnioskiem z dnia [...] sierpnia 2018 r. (data wpływu do organu – 10 sierpnia 2018 r.) I. M. (zwany dalej: wnioskodawca, skarżący), zwrócił się do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji (zwany dalej: Minister, organ) o zastosowanie wobec niego art. 8a ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz. U. z 2016 r., poz. 708 ze zm., zwana dalej: ustawa zaopatrzeniowa).

W uzasadnieniu przedmiotowego wniosku wnioskodawca wskazał, że w

1965 r. pełnił służbę w Wydziale [...] Milicji Obywatelskiej w K., w 1974 r. został przeniesiony do D., a w 1977 r. został zwolniony dyscyplinarnie. Powodów zwolnienia ze służby nie poznał. Podał, że swoje obowiązki wypełniał zgodnie z prawem, etyką zawodową i powszechnie obowiązującymi zasadami moralnymi. Służył wyłącznie własnej Ojczyźnie i nikogo nie prześladował.

Decyzją nr [...] z dnia [...] kwietnia 2019 r. Minister, działając na podstawie art. 127 § 3 i art. 138 § pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm., zwana dalej: k.p.a.) w związku z art. 8a ustawy zaopatrzeniowej, orzekł o odmowie wyłączenia stosowania wobec skarżącego przepisów art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej. Podstawę powyższego stanowiło ustalenie organu, że z uwagi na fakt, że wnioskodawca nie pełnił służby po dniu 12 września 1989 r., nie zostały spełnione wymogi przewidziane art. 8a ustawy zaopatrzeniowej, bowiem organ nie ma możliwości zbadania rzetelności wykonywania zadań i obowiązków po tej dacie, w szczególności z narażeniem życia i zdrowia. Wyklucza to możliwość zastosowania w stosunku do wnioskodawcy wyłączenia stosowania art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie złożonym w odniesieniu do ww. decyzji, sprawy, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i ponowne rozpatrzenie sprawy zgodnie z jego wnioskiem. Podał, iż stanowisko organu jest dla niego krzywdzące i nie uwzględnia wszystkich okoliczności sprawy. Wskazał, że po zwolnieniu dyscyplinarnym chciał wrócić do służby, ale jego raport zaginął. Odmówiono mu powrotu do służby z powodu grupy inwalidzkiej, którą otrzymał w związku ze służbą; nie mógł więc wrócić od służby z przyczyny ode niego niezależnych.

Wskazaną na wstępie i stanowiącą przedmiot zaskarżenia w niniejszej sprawie decyzją Nr [...] z dnia [...] lipca 2019 r. 2019 r. organ, działając na podstawie art. 127 § 3 i art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 8a ustawy zaopatrzeniowej, orzekł o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji.

W uzasadnieniu podjętej decyzji - po przedstawieniu stanu sprawy oraz treści art. 8a ustawy zaopatrzeniowej – Minister podkreślił, że wskazane w ww. przepisie przesłanki muszą być spełnione łącznie. Zaznaczył także, że ww. przepis zawiera dwie przesłanki formalne, których spełnienie otwiera możliwość zastosowania go względem konkretnej osoby, jednakże nakłada także na organ obowiązek weryfikacji, czy rozpatrywana sprawa stanowi szczególnie uzasadniony przypadek. Tylko bowiem w takiej sytuacji ustawodawca dopuszcza możliwość wyłączenia względem wnioskodawcy stosowania art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej.

Organ wskazał, iż skarżący pełnił służbę przez okres 12 lat, 3 miesięcy i 22 dni, z czego na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b ustawy zaopatrzeniowej - od dnia [...] października 1970 r. do dnia [...] listopada 1977 r., tj. 7 lat i 27 dni. Z dokumentacji sprawy wynika również, że ww. został zwolniony ze służby w [...] Brygadzie Wojsk Ochrony Pogranicza w [...] [...] listopada 1977 r.) i po tej dacie nie podjął ponownie służby.

Skoro skarżący pełnił służbę do dnia[...] listopada 1977 r. i nie służył po dniu 12 września 1989 r., to nie spełnia wymogów przewidzianych w art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej. Organ nie ma bowiem możliwości zbadania rzetelności wykonywania przez ww. funkcjonariusza zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem życia i zdrowia.

W tej sytuacji Minister podtrzymał rozstrzygnięcie, zawarte w decyzji z [...] kwietnia 2019 r., w której wyjaśniono wszystkie okoliczności mające istotne znaczenie w sprawie.

W skardze na powołaną decyzję skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji oraz zobowiązanie Ministra do wydania, w terminie określonym przez Sąd, decyzji na podstawie art. 8a ustawy zaopatrzeniowej wyłączającej stosowanie wobec skarżącego art., 15c, art. 22a, art. 24a ustawy zaopatrzeniowej.

Wydanej decyzji skarżący zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego - art. 8a ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy zaopatrzeniowej, które miało wpływ na wynik sprawy oraz przepisów postępowania administracyjnego - art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a.

W uzasadnieniu skargi skarżący podał, że bezspornym jest, że przed dniem 31 lipca 1990 r. pełnił krótkotrwałą służbę. Po dyscyplinarnym zwolnieniu chciał wrócić do służby, ale nie mógł tego uczynić ze względu na stan zdrowia. Brak możliwości wykonywania obowiązków po dniu 12 września 1989 r. był więc spowodowany okolicznościami od niego niezależnymi.

Uważa, że przyjęta przez Ministra argumentacja i ocena stanu faktycznego w ramach tzw. uznania administracyjnego jest dla niego rażąco krzywdząca i nie uwzględnia wszystkich okoliczności sprawy. Podał, że nigdy nie był członkiem partii i nie działał na rzecz totalitarnego państwa. Stosowanie automatyzmu przy tego rodzaju sprawach jest sprzeczne z założeniem racjonalnego ustawodawcy.

Podkreślił, że posłużenie się przez ustawodawcę w art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej pojęciem szczególnie uzasadnionego przypadku, może dotyczyć zdarzenia losowego, czy szczególnej sytuacji, wynikającej ze stanu zdrowia. On z uwagi na stan zdrowia, na który bezpośredni wpływ miało pełnienie służby, nie mógł wykonywać obowiązków po dniu 12 września 1989 r. Uważa, że ocena co do możliwości wyłączenia stosowania art. 15c, art. 22a, art.24a ww. ustawy powinna być dokonywana w odniesieniu do okoliczności konkretnej sprawy. W zaskarżonej decyzji brak prawidłowej oceny stanu faktycznego sprawy.

Wniósł o zbadanie przez Sąd zgodności z prawem materialnym zaskarżonej decyzji, a w szczególności, czy Minister nie przekroczył granic tzw. "uznania administracyjnego"; czy przy podejmowaniu decyzji nie złamano zasady prawdy obiektywnej wyrażonej w art. 7 k.p.a., tj. czy dokładnie wyjaśniono stan faktyczny, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywatela; czy respektowana była konstytucyjna zasada równości wobec prawa.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi, przywołując argumentację tożsamą z tą jaką prezentował w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga podlegała oddaleniu.

Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; zwanej dalej: p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, że zadaniem wojewódzkiego sądu administracyjnego jest zbadanie legalności zaskarżonego aktu pod względem jego zgodności z prawem, to znaczy ustalenie czy organy orzekające w sprawie prawidłowo zinterpretowały i zastosowały przepisy prawa w odniesieniu do właściwie ustalonego stanu faktycznego.

Materialnoprawną podstawę decyzji Ministra stanowił przepis art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej, zgodnie z którym minister właściwy do spraw wewnętrznych, w drodze decyzji, w szczególnie uzasadnionych przypadkach, może wyłączyć stosowanie art. 15c, art. 22a, art. 24a w stosunku do osób pełniących służbę na rzecz totalitarnego państwa w rozumieniu art. 13b tej ustawy (tj. służbę od dnia 22 lipca 1944 r. do 31 lipca 1990 r. w cywilnych i wojskowych instytucjach

i formacjach wymienionych enumeratywnie w tym przepisie), ze względu na:

1) krótkotrwałą służbę przed dniem 31 lipca 1990 r. oraz 2) rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia.

W orzecznictwie sądów administracyjnych jednolicie przyjmuje się, że przywołany przepis wprowadza przesłanki przedmiotowe, których łączne spełnienie pozwala na jego zastosowanie w szczególnie uzasadnionych przypadkach.

W stanie faktycznym niniejszej sprawy bezspornym jest, że skarżący pełnił służbę jedynie do dnia [...] listopada 1977 r., zatem nie można było w stosunku do wnioskodawcy ustalić i stwierdzić, czy rzetelnie wykonywał on swoje zadania i obowiązki po dniu 12 września 1989 r. W konsekwencji zgodzić należy się z Ministrem, że w sprawie nie mogła zostać spełniona przesłanka określona w art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy zaopatrzeniowej.

Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie podziela stanowisko prezentowane przez inne składy orzekające tutejszego Sądu, że przepis art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej wprowadza dwie przesłanki, których łączne spełnienie daje organowi możliwość wydania decyzji w szczególnie uzasadnionych przypadkach. Regulacja art. 8a ust. 1 jest bowiem jednoznaczna i nie budzi wątpliwości. Nie powstają one także przy zastosowaniu wykładni bardziej złożonych w kontekście jej celowości czy spójności w ramach systemu prawnego. W konsekwencji, użycie na końcu pkt 1 w art. 8a ust. 1, oznaczającego koniunkcję spójnika "oraz" przesądza, że – wobec jednoznacznie wyrażonej woli ustawodawcy – wyjątek przewidziany tym przepisem może dotyczyć wyłącznie osób, które spełniają oba wskazane tam warunki łącznie, zatem wobec osób, które pełniły służbę na rzecz totalitarnego państwa krótkotrwale i jednocześnie pełniły służbę po dniu 12 września 1989 r. w sposób rzetelny.

Skoro jednak w stosunku do skarżącego nie ziściła się przesłanka, określona w art. 8a ust. 1 pkt 2 ustawy zaopatrzeniowej, to wobec obligatoryjności łącznego spełnienia obu wskazanych na wstępie warunków, stwierdzić należało, że wydane w postępowaniu administracyjnym decyzje są zgodne z prawem i mieszczą się w granicach uznania administracyjnego. Pamiętać bowiem trzeba, że decyzja podejmowana w trybie art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej ma charakter uznaniowy, na co wskazuje posłużenie się przez ustawodawcę określeniem "może wyłączyć". Kontrola rozstrzygnięcia, wydanego w ramach uznania administracyjnego przez sąd administracyjny, ma ograniczony zakres. Sprowadza się ona do zbadania, czy zaskarżone orzeczenie jest prawidłowe pod względem formalnym, czy nie nosi cech dowolności, czy organ administracji wybrał prawnie dopuszczalny sposób rozstrzygnięcia oraz czy wyboru takiego dokonał po ustaleniu i rozważeniu okoliczności istotnych dla sprawy. W ocenie Sądu, kontrolowane decyzje Ministra nie zostały podjęte w sposób dowolny.

W kontekście przedstawionych rozważań za niezasadny uznano zarzut naruszenia prawa materialnego – art. 8a ustawy zaopatrzeniowej. Nie znajduje też uzasadnienia zarzut naruszenia przepisów postępowania – art. 7 i art. 8 k.p.a. W postępowaniu organ prawidłowo ustalił i ocenił stan faktyczny sprawy, a w szczególności zwrócił uwagę na najistotniejszą okoliczność, że skarżący pełnił służbę do dnia [...] listopada 1977 r., czego zresztą skarżący nie kwestionuje. Ustalenie to determinowało ocenę organu, że brak jest możliwości zbadania rzetelności wykonywania przez skarżącego zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r.

Mając na uwadze powołane okoliczności Sąd, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.