VIII SA/Wa 844/25 - Wyrok

Data orzeczenia	2026-02-26	
Data wpływu	2025-11-24	
Sąd	Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie	
Sędziowie	Iwona Szymanowicz-Nowak /przewodniczący sprawozdawca/
Justyna Mazur
Marek Wroczyński	
Symbol z opisem	6136 Ochrona przyrody	
Hasła tematyczne	Kara administracyjna	
Skarżony organ	Samorządowe Kolegium Odwoławcze	
Treść wyniku	Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję	
Powołane przepisy	Dz.U. 2026 nr 0 poz 143; art. 3 par. 2, art. 134 par. 1, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a - c, art. 153, art.. 200 i art. 205; Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Dz.U. 2024 nr 0 poz 1478; art. 83f ust. 1, ust. 4 oraz ust. 8, art. 84 ust. 1, art. 86 ust. 1 pkt 14, art. 88, art. 89; Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (t. j.)	
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Szymanowicz-Nowak (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Justyna Mazur, Sędzia WSA Marek Wroczyński, , Protokolant starszy sekretarz sądowy Dominika Jeromin, , po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 lutego 2026 r. w Radomiu sprawy ze skargi Gminnej Spółki Wodnej w P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia 19 września 2025 r. nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za usunięcie drzewa bez zezwolenia 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy P. z 18 lipca 2025 r. znak: [...]; 2) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. na rzecz skarżącej Gminnej Spółki Wodnej w P. kwotę 17 903 (siedemnaście tysięcy dziewięćset trzy) złote tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.	
Uzasadnienie
Decyzją z 19 września 2025 r. znak: [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. (dalej: organ odwoławczy, organ II instancji, Kolegium), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024 r. poz. 572 ze zm., dalej: k.p.a.), po rozpoznaniu odwołania Gminnej Spółki Wodnej w P. (dalej: skarżąca, Spółka Wodna) od decyzji Wójta Gminy P. (dalej: organ I instancji, Wójt) z 18 lipca 2025 r. znak: [...] nakładającej na Spółkę Wodną administracyjną karę pieniężną w wysokości 708.546 zł za wycinkę 75 sztuk drzew rosnących na działce nr ewid. [...] – obręb R. K., bez wymaganego zezwolenia, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy:

Pismem z 3 grudnia 2024 r. Urząd Gminy w P. został poinformowany

o wycięciu przez Spółkę Wodną drzew z terenu działki nr ewid. [...], obręb R. K., na której znajduje się rów melioracyjny. Po przeprowadzonej 20 grudnia 2024 r. wizji lokalnej na ww. działce Wójt ustalił, że zgodnie z zapisami w Ewidencji Gruntów

i Budynków działka nr [...] stanowi klasoużytek (dr), tj. drogę. Działka ma nieuregulowany stan prawny, a jej posiadaczem samoistnym jest Gmina P.. Pismem z 7 stycznia 2025 r. Wójt poinformował Spółkę Wodną o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie wymierzenia pieniężnej kary administracyjnej za ścięcie 81 drzew rosnących na działce nr ewid. [...], obręb R. K.. Spółka Wodna w piśmie z 21 stycznia 2025 r. złożyła wyjaśnienia w tym zakresie, powołując się na przepis art. 205 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz.U. z 2025 r. poz. 960 t.j., dalej: P.w.), który stanowi, że utrzymanie urządzeń melioracji wodnych należy do zainteresowanych właścicieli gruntów, a jeżeli urządzenia te są objęte działalnością spółki wodnej działającej na terenie gminy - do tej spółki lub związku spółek wodnych.

Decyzją z 18 lipca 2025 r. znak: [...] Wójt, działając na podstawie art. 88 ust. 1 pkt 1 oraz art. 89 ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r.

o ochronie przyrody (Dz.U. z 2024 r. poz. 1478 ze zm., dalej: u.o.p.), wymierzył Spółce Wodnej administracyjną karę pieniężną w wysokości 708.546 zł za wycinkę 75 sztuk drzew rosnących na działce nr ewid. [...], obręb R. K., bez wymaganego zezwolenia.

W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że żaden przepis prawa nie zwalnia z obowiązku uzyskania stosownych zezwoleń na wycinkę drzew przez Spółkę Wodną. W przypadku gdy usunięcie drzew lub krzewów jest niezbędne do prawidłowego funkcjonowania urządzeń melioracyjnych, zainteresowany podmiot (właściciel nieruchomości lub spółka wodna) musi złożyć wniosek o zezwolenie na wycinkę. W przypadku kiedy wniosek składa spółka wodna (jeśli urządzenia wodne objęte są działaniami danej spółki wodnej) musi dodatkowo uzyskać zgodę właściciela terenu, którego wniosek ma dotyczyć.

Organ I instancji ustalił, że drzewa zostały ścięte, a następnie zabrane przez Spółkę Wodną. Wobec braku pni drzew Wójt wyłonił podmiot zewnętrzny, posiadający stosowne kwalifikacje, który na podstawie pozostawionych fragmentów pni określił gatunki ściętych drzew, wykonał pomiary i dokumentację fotograficzną każdego ściętego drzewa, oszacował obwody drzew na wysokości 130 cm, obliczył wysokość administracyjnej kary pieniężnej dla każdego drzewa oraz wykonał poglądową mapę umożliwiającą określenie położenia drzew względem terenu.

Podczas prowadzonych czynności w terenie ustalono, że na działce nr [...], obręb R. K., zlokalizowanych jest 77 sztuk z 81 ściętych drzew. Pozostałe 4 sztuki drzew znajdują się na działce sąsiedniej nr [...], obręb R., której nie dotyczyło prowadzone postępowanie administracyjne. Lokalizacja pni wykonana została przy użyciu systemu GPS. Pniaki oznaczono numerycznie za pomocą pomarańczowej farby w sprayu. Dla każdego pniaka wykonano dwie fotografie: pierwszą - ukazującą drewno i korę pniaka oraz drugą z przyłożoną miarką taśmową. Wykonano fotografie poglądowe terenu przy pomocy dronu i wskazano, że pniaki oznaczone numerami: 12

i 30 należały do grupy drzew owocowych - Gruszy (Pyrus), a zgodnie z art. 83f ust. 5 u.o.p. drzewa owocowe nie wymagają pozwolenia na usunięcie. Pniak czteropniowy oznaczony numerem 15 posiada ścięcie oznaczone literą C, które wykazało rozległy rozkład i niewielkie ściany aktywnego drewna, co wskazuje na zły stan drzewa

w momencie ścięcia. Stąd też dla pniaka z oznaczeniem literą C zastosowano metodę obliczenia opłaty administracyjnej na podstawie art. 89 ust. 6 u.o.p. Obliczeń szacowanych obwodów pni na wysokości 130 cm dokonano zgodnie z metodyką określoną w art. 89 ust. 4 u.o.p., tj. jeżeli ustalenie obwodu usuniętego lub zniszczonego drzewa jest niemożliwe z powodu braku kłody, obwód do wyliczenia administracyjnej kary pieniężnej ustala się, przyjmując najmniejszą średnicę pnia

i pomniejszając wyliczony obwód o 10 %.

Natomiast wysokość administracyjnej kary pieniężnej za wycinkę drzew bez zezwolenia obliczono na podstawie art. 85 ust. 1, art. 85 ust. 2, art. 89 ust. 1 i art. 89 ust. 6 u.o.p. oraz przepisów rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 3 lipca 2017 r. w sprawie wysokości stawek opłat za usunięcie drzew i krzewów (Dz.U. z 2017 r. poz. 1330).

Z powyższych czynności wykonano opracowanie pod nazwą: "Inwentaryzacja pni po ściętych drzewach, Nr ew. dz. [...] Obręb: R.-K. oraz działka [...] Obręb: R.". Opis gatunków, wymiarów, wysokości stawek oraz całkowitej wysokości opłat przedstawiono tabelarycznie. Wobec ustalenia w prowadzonym postępowaniu, że 4 sztuki drzew nie rosną na działce objętej przedmiotowym postępowaniem, a 2 drzewa owocowe nie wymagały uzyskania zgody na wycinkę, kara została naliczona za 75 sztuk drzew ściętych bez wymaganego zezwolenia, rosnących na działce nr [...], obręb R. K..

Od powyższej decyzji skarżąca wniosła odwołanie, w którym wskazała, że wycinka przedmiotowych drzew stanowiła działanie w ramach obowiązków statutowych Spółki Wodnej oraz przeprowadzona była w celu realizacji zadań związanych

z utrzymaniem urządzeń melioracyjnych, co wynika z art. 164 P.w. Decyzji organu

I instancji skarżąca zarzuciła:

- brak jednoznacznego określenia statusu prawnego drzew - drzewa rosły na terenie rowu melioracyjnego, który zgodnie z przepisami P.w. stanowi urządzenie wodne, a ich usunięcie było niezbędne dla zapewnienia drożności i bezpieczeństwa hydrologicznego;

- brak uwzględnienia interesu społecznego i gospodarczego - decyzja nie uwzględnia faktu, że zaniechanie wycinki mogło doprowadzić do zalania terenów rolnych i szkód majątkowych;

- brak precyzyjnego uzasadnienia decyzji - decyzja nie zawiera szczegółowej analizy stanu faktycznego ani oceny proporcjonalności zastosowanej kary.

W związku z powyższym wniesiono o uchylenie decyzji w całości i umorzenie postępowania.

Wymienioną na wstępie decyzją Kolegium utrzymało w mocy decyzję organu

I instancji i wskazało, że Spółka Wodna w piśmie z 29 sierpnia 2025 r. odpowiedziała, że nie posiada decyzji wymienionej w art. 83f ust. 1 pkt 10 u.o.p. Dodatkowo podniosła, że działania przez nią podjęte miały na celu realizację zadań statutowych,

w szczególności związanych z utrzymaniem i eksploatacją urządzeń melioracyjnych oraz prowadzeniem racjonalnej gospodarki wodnej na terenach zmeliorowanych. Celem tych działań była również ochrona przed skutkami powodzi oraz deszczy nawalnych

(§ 3 Statutu Spółki). Ponadto skarżąca wskazała, że sytuacja na rowie melioracyjnym wymagała natychmiastowej interwencji, ponieważ rosnące tam drzewa znacząco ograniczały przepływ wody, co stwarzało realne zagrożenie podtopieniem sąsiednich działek. W związku z tym skarżąca podjęła niezwłoczne działania mające na celu zapobieżenie negatywnym skutkom hydrologicznym.

Kolegium przeanalizowało wyliczenia zawierające się w tabeli decyzji organu

I instancji i nie stwierdziło błędów w ustaleniach w niej zawartych; pokrywają się one

z tymi z ekspertyzy. Wskazało, że skarżąca nie kwestionowała w odwołaniu tej sfery postępowania. Kolegium nie stwierdziło również błędów czy niespójności w ekspertyzie, którą oceniło jako dowód z opinii biegłego. Porównano m.in. wymiary średnicy pni wynikające ze zdjęć ze średnicami przyjętymi do wyliczeń z tabeli.

Po analizie całokształtu materiału dowodowego zebranego w sprawie Kolegium stwierdziło, że argumentacja Spółki Wodnej pozostaje bez wpływu na rozstrzygnięcie. Powoływanie się na przepisy P.w. czy na Statut Spółki nie mogły zwolnić skarżącej

z uzyskania zezwolenia na usunięcie drzew, jak też nie wyłączają nałożenia przedmiotowej kary. W tym zakresie skarżąca nie wskazała konkretnej podstawy prawnej, bo nie są to przepisy art. 164 P.w. (dotyczy koordynacji ochrony przed powodzią z innymi działaniami) i art. 227 P.w. (dotyczy treści obowiązku utrzymywania wód). Z treści tych przepisów nie wynika, aby działania Spółki Wodnej nie podlegały naliczeniu opłat w świetle przepisów ustawy (art. 89 ust. 1 u.o.p.).

Zdaniem organu II instancji skarżąca miała dość czasu na wystąpienie do właściwego organu administracyjnego o wydanie stosownych zezwoleń na wycinkę drzew. W odniesieniu do twierdzeń zawartych w piśmie z 21 stycznia 2025 r., gdzie skarżąca podnosi m. in., że rów, który odkrzaczyła i oddrzewiła, od wielu lat był zaniedbany i nie spełniał swoich funkcji melioracyjnych, a dzięki działaniom podjętym przez Spółkę Wodną w dobrej wierze oraz w interesie społecznym, rów został przywrócony do swej pierwotnej funkcjonalności, Kolegium zauważyło, że skoro skarżąca miała wiedzę o złym funkcjonowaniu rowu od kilku lat, to trudno jest uznać, że sytuacja wymagała akurat niezwłocznego działania, polegającego na wycięciu przedmiotowych 77 drzew. Powstaje też pytanie, dlaczego Spółka Wodna nie podejmowała wcześniej stosownych działań, posiadając wiedzę o złym funkcjonowaniu rowu od wielu lat.

Według Kolegium zaskarżona decyzja jest należycie uzasadniona. Organ przyjął gatunki i wymiary drzew, wysokości stawek oraz całkowite wysokości opłat zgodnie

z ekspertyzą wykonaną w sprawie przez biegłych. W zaskarżonej decyzji przywołany został rzetelnie stan faktyczny, który odniesiono do stanu prawnego. Podnoszony

w odwołaniu aspekt proporcjonalności zastosowanej kary jest nieadekwatny na gruncie niniejszej sprawy, a skarżąca tu również nie wskazała podstawy prawnej swojej argumentacji.

Kolegium, mając na względzie zarzuty odwołania, rozpatrzyło też aspekt art. 86 ust. 1 pkt 4 u.o.p., według którego nie nalicza się opłat za usunięcie drzew lub krzewów, które zagrażają bezpieczeństwu ludzi lub mienia w istniejących obiektach budowlanych lub funkcjonowaniu urządzeń, o których mowa w art. 49 § 1 Kodeksu cywilnego.

W ustalonym stanie faktycznym przepis ten nie mógł mieć zastosowania w przypadku Spółki Wodnej.

Od decyzji Kolegium skarżąca, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego

w Warszawie, zarzucając naruszenie:

1) przepisów postępowania w postaci błędnego zastosowania art. 7, art. 77 § 1 k.p.a. w związku z art. 80 k.p.a. poprzez pominięcie przy podejmowaniu następujących ustaleń faktycznych:

- wyjaśnień skarżącej o okoliczności, iż wycinka drzew nastąpiła w związku

z utrzymaniem rowów melioracyjnych,

- inicjatywy dowodowej w przedmiocie okoliczności dotyczących stanu prawnego

i faktycznego działki nr [...] w miejscowości R. K., pomimo że ww. okoliczności powinny być przedmiotem ustaleń faktycznych organu, wskutek czego organ dokonał niepełnych ustaleń mających znaczenie dla prawidłowego zastosowania przepisów prawa materialnego;

2) przepisów prawa materialnego w postaci:

a) błędnej wykładni art. 88 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 83f ust. 1 pkt 10 u.o.p.

w związku z art. 205 i art. 206 P.w. poprzez przyjęcie, że wycinka drzew lub krzewów na potrzeby utrzymania urządzeń melioracyjnych nie zwalnia od uzyskania zezwolenia na usunięcie drzew lub krzewów, pomimo że art. 205 P.w. nakłada na spółkę wodną obowiązek utrzymania urządzeń melioracyjnych, który zwalnia ten podmiot od uzyskania bez zezwolenia;

b) błędnego zastosowania art. 83f ust. 1 pkt 3a oraz ust. 8 u.o.p. w związku z art. 83 ust. 3 u.o.p. i art. 88 ust. 1 pkt 1u.o.p. poprzez przyjęcie, że usunięcie drzew na działce nr [...] w miejscowości R. K. wymagało uzyskania zezwolenia, pomimo że usunięcie drzew na terenie przedmiotowej działki ze względu na nieuregulowany stan prawny tej działki przy stosowaniu per analogiom ww. przepisów wymagało jedynie zgłoszenia, co do którego Wójt nie złożył sprzeciwu;

c) błędnego zastosowania art. 89 ust. 1 u.o.p. w związku z art. 86 ust. 1 pkt 14 u.o.p. poprzez nałożenie administracyjnej kary pieniężnej w wysokości odpowiadającej dwukrotności stawki opłaty za usunięcie drzewa, pomimo że usunięcie drzew z terenu urządzeń melioracyjnych nie podlega opłacie, a zatem kara powinna wynosić stawkę równą wysokości opłaty za usunięcie drzewa.

W konsekwencji podniesionych zarzutów skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2026 r. poz. 143 t.j., dalej: p.p.s.a.), stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492), sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności

z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a – c p.p.s.a.). Przy czym, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy i nie jest związany zarzutami skargi ani jej wnioskami, z zastrzeżeniem art. 57a, który w niniejszej sprawie nie ma zastosowania.

Badając sprawę w tak zakreślonych granicach kompetencji, Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie, choć nie wszystkie jej zarzuty są zasadne.

Przedmiotem kontroli sądowej w niniejszej sprawie była decyzja Kolegium utrzymująca w mocy decyzję Wójta, mocą której nałożono na Spółkę Wodną karę pieniężną w wysokości 708.546 zł za usunięcie bez wymaganego zezwolenia 77 sztuk drzew z działki nr [...], położonej w obrębie R. K., gmina P..

Co do zasady usunięcie drzewa z terenu nieruchomości może nastąpić po uzyskaniu zezwolenia (art. 83 ust. 1 u.o.p.), chyba że wystąpią wyjątki od obowiązku uzyskania takiego zezwolenia (art. 83f ust. 1 u.o.p.). Skarżąca zwróciła się do organu pismem z 17 czerwca 2024 r. o zezwolenie na usunięcie drzew i krzaków ze skarp i dna rowu melioracyjnego m.in. z nieruchomości nr [...], obręb R. K., gmina P.. Jednak pismem z 6 sierpnia 2024 r. ograniczyła swój wniosek jedynie do działki nr [...], wskazując, że po dokonaniu pomiarów drzew na działce nr [...] ponowi wniosek w tym zakresie w późniejszym terminie.

Z akt administracyjnych sprawy bezspornie jednak wynika, że Spółka Wodna

z działki nr [...] dokonała wycinki drzew bez zezwolenia. Niewątpliwie nie legitymowała się również decyzją właściwego organu ze względu na potrzeby związane

z utrzymaniem urządzeń melioracji wodnych szczegółowych (art. 83f ust. 1 pkt 10 u.o.p.). Za usunięcie drzewa lub krzewu bez wymaganego zezwolenia wójt, burmistrz albo prezydent miasta wymierza administracyjną karę pieniężną (art. 88 ust. 1 pkt 1 u.o.p.). Kara, o której mowa w ust. 1, jest nakładana na posiadacza nieruchomości, albo właściciela urządzeń, o których mowa w art. 49 § 1 kodeksu cywilnego, albo na inny podmiot, jeżeli działał bez zgody posiadacza nieruchomości (art. 88 ust. 2 u.o.p.).

Zgodnie z art. 89 ust. 1 u.o.p. administracyjną karę pieniężną, o której mowa

w art. 88 ust. 1 pkt 1-3, 5 i 6, ustala się w wysokości dwukrotnej opłaty za usunięcie drzewa lub krzewu, o której mowa w art. 84 ust. 1, a w przypadku, w którym usunięcie drzewa lub krzewu jest zwolnione z obowiązku uiszczenia opłaty, administracyjną karę pieniężną ustala się w wysokości takiej opłaty, która byłaby ponoszona, gdyby takiego zwolnienia nie było.

W sytuacji, w której usunięcie drzewa lub krzewu jest zwolnione z obowiązku uiszczenia opłaty, administracyjną karę pieniężną należy wymierzyć w wysokości opłaty, która byłaby ponoszona, gdyby takiego zwolnienia nie było, a nie w wysokości dwukrotności takiej opłaty. Wyjątkiem od reguły ustalenia kary pieniężnej w wysokości dwukrotności opłaty jest więc usunięcie drzew zwolnionych z obowiązku ponoszenia opłat, gdyż w takim przypadku wysokość kary ma być równoważna wysokości należnej opłaty, która co do zasady byłaby ponoszona gdyby takiego zwolnienia nie było (patrz: wyroki WSA: w Poznaniu z 12 czerwca 2025 r., sygn. akt IV SA/Po 272/25, publ. Lex nr 3888678, w Łodzi z: 25 sierpnia 2023 r., sygn. akt II SA/Łd 1067/22, publ. Lex nr 3604099 i 7 lutego 2020 r., sygn. akt II SA/Łd 801/19, publ. Lex nr 2825382, w Lublinie z 4 lipca 2019 r., sygn. akt II SA/Lu 106/10, publ. Lex nr 2703485).

Z treści art. 86 ust. 1 pkt 14 u.o.p wynika, że nie nalicza się opłat za usunięcie drzew lub krzewów, jeżeli usunięcie jest związane z regulacją i utrzymaniem koryt cieków naturalnych, wykonywaniem i utrzymaniem urządzeń wodnych służących kształtowaniu zasobów wodnych oraz ochronie przeciwpowodziowej w zakresie niezbędnym do wykonania i utrzymania tych urządzeń.

W tym miejscu należy podkreślić, że organy administracji publicznej przy rozpatrzeniu sprawy powinny przestrzegać wszystkich wymagań wynikających

z podstawowych zasad postępowania administracyjnego i szczegółowych reguł prowadzenia postępowania wyjaśniającego (dowodowego). W stosunku do decyzji administracyjnej wskazuje się ustawowo na konieczność respektowania zasady prawdy obiektywnej (art. 7), zasady prowadzenia postępowania w sposób wzbudzający zaufanie do władzy publicznej (art. 8), zasad należytego informowania stron

i przekonywania, tj. wyjaśniania przesłanek podjętych rozstrzygnięć (art. 9 i art. 11),

z którymi wiążą się wymogi w zakresie prowadzenia postępowania dowodowego, rozstrzygnięcia i motywowania stanowiska organu (m.in. art. 77 § 1 i art. 80 oraz art. 107 § 1 i 3 k.p.a.). Obowiązkiem każdego organu administracji publicznej jest wyczerpujące wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, obejmujące zebranie

i rozpatrzenie materiału dowodowego, wskazanie okoliczności faktycznych i prawnych, którymi kierował się przy podejmowaniu rozstrzygnięcia.

Odniesienie się przez organ administracji do wszystkich istotnych okoliczności faktycznych i prawnych sprawy jest istotne z punktu widzenia wyżej przywołanych, podstawowych zasad postępowania administracyjnego. Uzasadnienie decyzji winno zawierać ocenę zebranego w postępowaniu materiału dowodowego, dokonaną przez organ wykładnię stosowanych przepisów oraz ocenę przyjętego stanu faktycznego w świetle obowiązującego prawa. Na organach administracji spoczywa nie tylko obowiązek wskazania swojego rozstrzygnięcia, ale i umotywowania zajętego stanowiska w tym zakresie, tj. przedstawienia toku rozumowania, który doprowadził do podjęcia rozstrzygnięcia, w tym wskazania przyczyn zajęcia danego stanowiska, jak

i powodów, dla których zarzuty i argumenty podnoszone przez stronę są lub nie są zasadne, co winno znaleźć swoje odzwierciedlenie w treści uzasadnienia rozstrzygnięcia (vide: wyrok NSA z 3 lutego 2022 r., sygn. akt III OSK 4906/21, publ. Lex nr 3328064).

W kontekście powyższych uwag Sąd stwierdza, że organy orzekające

w niniejszej sprawie dokonały niepełnych ustaleń faktycznych, które mają istotne znaczenie dla prawidłowego zastosowania przepisów prawa materialnego. Przede wszystkim pominęły wyjaśnienia Spółki Wodnej co do okoliczności, że wycinka drzew nastąpiła w związku z utrzymaniem rowów melioracyjnych. Wprawdzie obowiązek utrzymania urządzeń wodnych nie zwalnia automatycznie z uzyskania zgody na wycinkę drzew, jednak ta okoliczność jest o tyle istotna, że wpływa na wymiar kary za usunięcie drzew bez zezwolenia.

Z ekspertyzy zleconej przez organ I instancji z 30 maja 2025 r. wynika, że przedmiotowy teren, z którego usunięto sporne drzewa, jest rowem melioracyjnym biegnącym wzdłuż nieutwardzonej drogi, graniczy bezpośrednio z terenami pól i lasów. Usytuowanie drzew względem terenu przedstawione w opracowaniu (strona 7-11)

w porównaniu z widokiem przedmiotowej działki po usunięciu drzew (strona 13-14) pozwala stwierdzić faktyczne istnienie rowu, co do którego utrzymania Spółka Wodna (jak twierdzi) jest zobowiązana. O konieczności konserwacji i utrzymania urządzeń melioracyjnych m.in. na przedmiotowej działce oraz zagrożeniach dla gruntów sąsiednich, w przypadku braku realizacji zadań statutowych przez Spółkę Wodną, strona informowała Wójta w pismach z: 17 czerwca 2024 r., 21 stycznia 2025 r.,

4 sierpnia 2025 r. (odwołanie) i 29 sierpnia 2025 r. Skarżąca powoływała się na § 3 Statutu Spółki Wodnej oraz przepisy P.w.

Tymczasem organy nie ustaliły dokładnie okoliczności związanej z celem wycinki drzew z działki nr [...], mając na uwadze że przedmiotowe drzewa z rowu melioracyjnego usunęła Spółka Wodna. Nie oceniły dokładnie wyjaśnień strony w tym zakresie, ani nie zażądały Statutu Spółki Wodnej, na który powoływała się w toku postępowania. Sąd nie podziela stanowiska Kolegium zawartego w odpowiedzi na skargę, że Spółka Wodna na żadnym etapie postępowania nie wykazała, że usunięcie drzew związane było z utrzymaniem urządzeń wodnych służących kształtowaniu zasobów wodnych oraz ochronie przeciwpowodziowej w zakresie niezbędnym do utrzymania tych urządzeń (art. 86 ust. 1 pkt 14 u.o.p.). W sprawach dotyczących nałożenia kary administracyjnej organy są zobowiązane do pełnego i wszechstronnego ustalenia stanu faktycznego, przeanalizowania wszystkich istotnych przesłanek odpowiedzialności za usunięcie drzew bez zezwolenia, w tym mających wpływ na wymiar kary.

Sąd podziela stanowisko skargi, że organy nie ustaliły w sposób jednoznaczny statusu prawnego działki nr [...], bowiem brak w aktach na tę okoliczność dokumentu

z ewidencji gruntów i budynków. Organ I instancji zawarł w swojej decyzji, że działka jest w samoistnym posiadaniu Gminy P., natomiast Kolegium w odpowiedzi na skargę podaje, że działka nie jest własnością gminy (własność nieustalona, gmina posiada inny rodzaj władania).

Zdaniem Sądu okoliczność dotycząca statusu prawnego przedmiotowej działki powinna być w aktach sprawy udokumentowana. Nadto organy nie ustaliły przesłanki

z art. 88 ust. 2 u.o.p. odnoszącej się do kwestii, iż kara, o której mowa w ust. 1, jest nakładana na inny podmiot, jeżeli działał bez zgody posiadacza nieruchomości (Spółka Wodna nie jest ani posiadaczem, ani właścicielem nieruchomości, z której usunięto drzewa bez zezwolenia). Ta przesłanka, jak również podniesiona przez pełnomocnika skarżącej na rozprawie sądowej 26 lutego 2026 r. okoliczność, że Gmina P. jest członkiem Spółki Wodnej, mają wpływ na ewentualne zastosowanie art. 90 ust. 1 u.o.p. Organy winny więc rozważyć, czy w okolicznościach przedmiotowej sprawy (jeśli organem właściwym do wydania zezwolenia jest Wójt, a Gmina P. jest samoistnym posiadaczem działki nr [...], tj. włada działką jak właściciel) czynności

w przypadku wymiaru przedmiotowej kary administracyjnej nie powinien wykonywać starosta (art. 90 ust. 1 u.o.p.).

Jednocześnie Sąd nie podziela stanowiska skargi, że Spółka Wodna może być traktowana w sposób analogiczny jak właściciel nieruchomości będący osobą fizyczną (art. 83f ust. 1 pkt 3a u.o.p.), do której stosuje się instytucję zgłoszenia i ewentualnie sprzeciwu (art. 83f ust. 4 i 8 u.o.p.). Wniosek o wydanie zezwolenia na usunięcie drzew z działki nr [...] z 17 czerwca 2024 r. organ prawidłowo procedował, podobnie jak wniosek dotyczący działki nr [...], co do której skarżąca uzupełniła braki formalne

i uzyskała decyzję o zezwoleniu na wycinkę drzew. Natomiast w sytuacji, kiedy Spółka Wodna pismem z 6 sierpnia 2024 r. wstrzymała się z procedowaniem uzyskania zezwolenia na działkę nr [...], nie można teraz oczekiwać od organu, że ten wniosek powinien być potraktowany jako zgłoszenie zamiaru usunięcia drzew i uzyskanie

w sposób milczący od Wójta zezwolenia na ich wycinkę. Taka interpretacja przez stronę zaistniałych w sprawie okoliczności jest dowolna, nieznajdująca oparcia w przepisach u.o.p.

Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że organy obu instancji nie dokonały pełnych ustaleń faktycznych (naruszenie art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.), co

w konsekwencji przełożyło się na błędną ocenę merytoryczną, w szczególności

w odniesieniu do wymiaru przedmiotowej kary (art. 89 ust. 1 w związku z art. 86 ust. 1 pkt 14 u.o.p.). Nie rozważyły też wszystkich okoliczności, które mogą wpłynąć na ewentualną niewłaściwość organu I instancji (orzekanie przez organ we własnej sprawie).

Dlatego, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w związku z art. 135 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w punkcie 1 sentencji wyroku. O kosztach postępowania, na które składają się wpis w wysokości 7.086 zł oraz koszty zastępstwa procesowego

w kwocie 10.800 zł i opłata od pełnomocnictwa – 17 zł, Sąd orzekł w punkcie 2 sentencji wyroku na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w związku z § 2 pkt 7 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U z 2026 r. poz. 215).

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy będą zobowiązane do uzupełnienia materiału dowodowego przez dołączenie dokumentu przedmiotowej działki nr [...]

z ewidencji gruntów i budynków, Statutu Spółki Wodnej oraz dokonania wszechstronnej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego i orzeczenia merytorycznie przy uwzględnieniu wytycznych Sądu (art. 153 p.p.s.a.).