Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Dnia 21 kwietnia 2020 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Czesława Nowak-Kolczyńska Sędziowie: Sędzia NSA Tomasz Zbrojewski Sędzia NSA Zygmunt Zgierski (spr.) po rozpoznaniu w dniu 21 kwietnia 2020 roku na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy z wniosku Wójta Gminy D. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Wójtem Gminy D. a Burmistrzem Miasta i Gminy Z. w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku o przyznanie pomocy w formie skierowania do schroniska dla bezdomnych mężczyzn oraz w formie zasiłku celowego postanawia: wskazać Burmistrza Miasta i Gminy Z. jako organ właściwy w sprawie

I OW 277/19

Uzasadnienie

Wójt Gminy D., działając na podstawie art. 22 § 2 i 3 k.p.a. oraz art. 4 w związku z art. 15 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325), dalej p.p.s.a., wniósł o rozstrzygniecie sporu o właściwość pomiędzy Wójtem Gminy D. a Burmistrzem Miasta i Gminy Z., poprzez wskazanie Burmistrza Miasta i Gminy Z. jako organu właściwego do rozpoznania wniosku o przyznanie pomocy formie skierowania do schroniska dla bezdomnych mężczyzn oraz w formie zasiłku celowego.

W uzasadnieniu wniosku Wójt Gminy D. wskazał, że pismem z dnia [...] września 2019 r. A.G. zwrócił się do Ośrodka Pomocy Społecznej w Z. z wnioskiem o skierowanie do schroniska dla bezdomnych mężczyzn w S., a także o pomoc finansową na zakup odzieży, obuwia i środków czystości.

Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej w Z. uznał się organem niewłaściwym do załatwienia sprawy i przekazał sprawę Gminnemu Ośrodkowi Pomocy Społecznej w D., powołując się na art. 25 k.c.

Tymczasem w opinii Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w D. A.G. jest osobą bezdomną w rozumieniu art. 6 pkt 8 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2019 r. poz. 1507), dalej u.p.s.

Od dnia [...] września 2019 r. A.G. przebywał w Schronisku im. św. Brata Alberta w S., którego nie można uznać za lokal mieszkalny. Zostało mu udzielone schronienie, które zgodnie z art. 42 ust. 2 u.p.s. następuje poprzez przyznanie tymczasowego miejsca noclegowego. Schronisko dla osób bezdomnych nie spełnia ustawowych przesłanek do zaliczenia schroniska do kategorii lokali mieszkalnych.

A.G. nie posiada zameldowania na terenie gminy D. Ostatnim miejscem zameldowania A.G. na pobyt stały była gmina Z. Od czasu wymeldowania z miejscowości N. nie posiadał on ani nie posiada innego miejsca zameldowania. Na terenie gminy D. przebywa czasowo.

W ocenie organu bezzasadne jest stwierdzenie Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w Z., że aktywność życiowa A.G. związana jest z gminą D. W myśl art. 25 k. c. miejscem zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie jest miejscowość, w której osoba przebywa z zamiarem stałego pobytu, gdzie koncentrują się sprawy dorosłej osoby fizycznej. Tymczasem pobyt osoby bezdomnej w schronisku/noclegowni nie ma cech trwałości i koncentracji celów życiowych. Ponadto w przypadku osoby bezdomnej nie może być mowy o miejscu zamieszkania i nie bada się jej zamiaru co do stałego pobytu, lecz bada się jej status, a gminą właściwą w tej sprawie jest gmina ostatniego miejsca zameldowania na pobyt stały w rozumieniu art. 101 ust. 2 u.p.s.

W odpowiedzi na wniosek o rozstrzygnięcie sporu o właściwość, Burmistrz Miasta i Gminy Z. wniósł o wskazanie Wójta Gminy D. jako organu właściwego do załatwienia wniosku A.G. w sprawie przyznania pomocy finansowej oraz skierowania do Schroniska dla Bezdomnych Mężczyzn w S.

W uzasadnieniu organ podał, że z okoliczności sprawy wynika, że A.G. nie ma zamiaru przebywać na stałe i budować swojego centrum życiowego w N. lub okolicy.

Dodatkowo organ podał informację, że w dniu [...] grudnia 2019 r. A.G. zameldował się na pobyt stały pod adresem [...] W., ul. [...].

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Stosownie do art. 15 § 1 pkt 4 w zw. z art. 4 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek, a organami administracji rządowej.

Spór zainicjowany wnioskiem złożonym w niniejszej sprawie ma charakter negatywnego sporu o właściwość pomiędzy Wójtem Gminy D. a Burmistrzem Miasta i Gminy Z. Obydwa organy uznają się bowiem za niewłaściwe miejscowo do rozpoznania wniosku A.G. o przyznanie pomocy w formie skierowania do schroniska dla bezdomnych mężczyzn oraz w formie zasiłku celowego.

Punktem wyjścia do rozważań stanowią przepisy art. 101 u.p.s., które określają właściwość miejscową organów w sprawach z zakresu pomocy społecznej.

Stosownie do art. 101 ust. 1 u.p.s. właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Z art. 101 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej wynika zaś, że w przypadku osoby bezdomnej właściwą miejscowo jest gmina ostatniego miejsca zameldowania tej osoby na pobyt stały. Z kolei art. 101 ust. 3 ustawy stanowi, że w przypadkach szczególnie uzasadnionych sytuacją osobistą osoby ubiegającej się o świadczenie, w sprawach niecierpiących zwłoki oraz w sprawach cudzoziemców, którym udzielono zgody na pobyt ze względów humanitarnych lub zgody na pobyt tolerowany, i cudzoziemców, o których mowa w art. 5a, właściwa miejscowo jest gmina miejsca pobytu osoby ubiegającej się o świadczenie.

Przede wszystkim nie ma sporu co do tego, że A.G. jest osobą bezdomną. Świadczy zresztą o tym choćby sam wniosek o skierowanie do schroniska dla bezdomnych. Pojęcie osoby bezdomnej zostało zdefiniowane w art. 6 ust. 8 u.p.s. - jest nią osoba niezamieszkująca w lokalu mieszkalnym w rozumieniu przepisów o ochronie praw lokatorów i mieszkaniowym zasobie gminy i niezameldowana na pobyt stały, w rozumieniu przepisów o ewidencji ludności i dowodach osobistych, a także osoba niezamieszkująca w lokalu mieszkalnym i zameldowana na pobyt stały w lokalu, w którym nie ma możliwości zamieszkania. Wnioskodawca spełnia kryteria uznania go za osobę bezdomną. Z dokonanych ustaleń wynika, że jego ostatnim adresem zameldowania na pobyt stały N. w gminie Z.

Zatem to Burmistrz Miasta i Gminy Z. jest organem właściwym do załatwienia wniosku A.G.

Okoliczności sprawy nie wskazują przy tym na potrzebę oparcia się na art. 101 ust. 3 u.p.s.

Oczywiście gdyby informacja podana przez Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w Z. w odpowiedzi na wniosek o rozstrzygnięcie sporu o właściwość, że w dniu [...] grudnia 2019 r. A.G. zameldował się na pobyt stały pod adresem [...] W., ul. [...] – choć z akt sprawy to nie wynika, stąd Naczelny Sąd Administracyjny nie może się na niej oprzeć – okazała się prawdziwa, Burmistrz Miasta i Gminy Z. przekaże wniosek Prezydentowi Miasta W., jako właściwemu w sprawie.

Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 4, art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 p.p.s.a., orzekł jak w postanowieniu.