Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Paweł Kornacki, Sędziowie Sędzia WSA Agata Ćwik-Bury, Sędzia WSA Anna Rotter (spr.), Protokolant Nikola Bartosik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 stycznia 2026 r. sprawy ze skargi J. A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 3 kwietnia 2025 r. nr SKO.F/41.4/100/2025/2404 w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowej wraz z odsetkami w podatku od nieruchomości za 2024 r. uchyla zaskarżoną decyzję.

Zaskarżoną decyzją z dnia 3 kwietnia 2025r. nr SKO.F/41.4/100/2025/2404 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach (dalej: organ odwoławczy, SKO) po rozpatrzeniu odwołania J.A. (dalej: skarżąca, podatniczka) utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta B. (dalej: organ pierwszej instancji, Prezydent) w sprawie odmowy umorzenia zaległości podatkowych w podatku od nieruchomości położonej w B. przy ul. [...] za 2024 rok w kwocie 1.275,00 zł oraz odsetek w wysokości 16,00 zł.

Powyższa decyzja wydana została na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. – Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2025r., poz. 111 ze zm., dalej: o.p.) oraz art. 1 ustawy z dnia 12 października 1994r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (t.j. Dz. U. z 2018r., poz. 570) i § 1 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 listopada 2003r. w sprawie obszarów właściwości samorządowych kolegiów odwoławczych (Dz. U. Nr 198, poz. 1925).

Stan sprawy.

W dniu 27 listopada 2024 roku skarżąca złożyła do Prezydenta wniosek o umorzenie podatku od nieruchomości położonej w B. przy ul. [...] za 2024 rok.

Decyzją z dnia 13 stycznia 2025r. Prezydent odmówił skarżącej umorzenia zaległości podatkowych w podatku od nieruchomości położonej w B. przy ul. [...] za 2024rok w kwocie 1.275,00 zł oraz odsetki w wysokości 16,00 zł.

Organ pierwszej instancji, wskazując na treść art. 67a § 1 pkt 3 o.p., podniósł, iż skarżąca posiada orzeczenie o II stopniu niepełnosprawności. Jak podniesiono, podatniczka jest właścicielem mieszkania położonego w B. przy ul. [...] oraz nieruchomości położonej w B. przy ul. [...]. Ustalono, iż podatek za nieruchomość przy ul. [...] jest płacony przez podatniczkę na bieżąco. Nieruchomość, której dotyczy wniosek, znajduje się w złym stanie technicznym, a organ podatkowy w wydawanych decyzjach wyraził zgodę na rozłożenie na raty zaległego podatku od tej nieruchomości za 2021 rok, za I i II ratę 2022 roku, za II i IV ratę 2022 roku oraz za I i II ratę 2023 roku. Zauważono, iż skarżąca terminowo reguluje kwoty podatku wynikające z decyzji ratalnych. Również należność za III i IV ratę 2023 roku zostały przez skarżącą uregulowane.

W ocenie Prezydenta pomimo, iż analiza sytuacji majątkowej skarżącej wskazuje na jej trudną sytuację, to jednak nie powoduje konieczności zastosowania tak daleko idącej ulgi podatkowej jaką jest umorzenie. Jak wyjaśniono, organ podatkowy musi mieć na względzie obowiązek realizowania konstytucyjnej zasady ponoszenia ciężarów podatkowych przez wszystkich obywateli. Według organu sytuacja podatniczki nie jest łatwa, ale w podobnym położeniu znajduje się wiele innych osób. W przekonaniu Prezydenta w przedmiotowej sprawie nie zachodzi ważny interes podatnika, a strona jest w stanie uregulować zaległości chociażby w dogodnych dla niej ratach. Dalej wskazano, iż przedstawione przez skarżącą argumenty nie przemawiają za udzieleniem ulgi w postaci umorzenia, lecz mogą uzasadniać rozłożenie zaległości na raty tym bardziej, że przy bieżącym stanie majątkowym J.A. terminowo reguluje rozłożone na raty zobowiązania. Potwierdza to według organu pierwszej instancji, że skarżąca posiada możliwości płatnicze. Organ pierwszej instancji wyraził przekonanie, iż przedstawione we wniosku okoliczności nie stanowią o nagłym, znacznym obniżeniu zdolności płatniczych podatniczki. Identyczna sytuacja materialna skarżącej występowała w przypadku, kiedy ubiegała się o rozłożenie na raty podatku od nieruchomości za I i II ratę 2023 roku, ponadto nieruchomość położona w B. przy ul. [...], nie jest jedyną nieruchomością skarżącej i nie służy do zaspokojenia jej celów mieszkalnych.

Końcowo Prezydent wyjaśnił, iż pod pojęciem "interesu publicznego" należy rozumieć pewną potrzebę (dobro), zaspokojenie której powinno służyć zbiorowości lokalnej (mieszkańcom miasta) lub całemu społeczeństwu, a organ nie dopatrzył się argumentów, uzasadniających wystąpienie interesu publicznego. Organ pierwszej instancji nie stwierdził istnienia przesłanek ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego, w konsekwencji nie może udzielić wnioskowanej ulgi w postaci umorzenia podatku od nieruchomości za 2024 rok.

W odwołaniu strona wskazała, że nie zgadza się z zaskarżoną decyzją. Podatniczka opisała swoją trudną sytuację majątkową i zdrowotną. Do odwołania skarżąca załączyła dokumentację wskazującą na jej comiesięczne wydatki.

SKO decyzją z dnia 3 kwietnia 2025r. utrzymało w mocy decyzję Prezydenta w sprawie odmowy umorzenia zaległości podatkowych w podatku od nieruchomości położonej w B. przy ul. [...] za 2024 rok.

W ocenie SKO organ pierwszej instancji nie naruszył granic uznania administracyjnego. Jak podano, analiza sytuacji majątkowej wnioskodawcy i posiadanego majątku mimo, że wskazuje na trudną sytuację materialną podatniczki, to nie powoduje konieczności zastosowania tak daleko idącej ulgi podatkowej jaką jest umorzenie. Organ podatkowy musi mieć bowiem na względzie obowiązek realizowania konstytucyjnej zasady ponoszenia ciężarów podatkowych przez wszystkich obywateli. Następnie wskazano, iż przedstawione przez podatniczkę argumenty nie przemawiają za udzieleniem ulgi w postaci umorzenia, tym bardziej, że przy bieżącym stanie majątkowym skarżąca terminowo reguluję rozłożone na raty inne zobowiązania w podatku od nieruchomości. Jak ustalono, podatniczka posiada możliwości płatnicze do uregulowania powstałych zaległości podatkowych. Wzięto pod uwagę fakt, nieruchomość, której dotyczy wniosek nie jest jedyną nieruchomością podatniczki i nie służy jej do zaspokojenia celów mieszkaniowych. Ponadto okoliczności przedstawione we wniosku nie stanowiły o nagłym, znacznym obniżeniu zdolności płatniczych strony, a identyczna sytuacja materialna skarżącej występowała w przypadku kiedy ubiegała się o rozłożenie na raty podatku od nieruchomości za I i II ratę 2023 roku. 

SKO wzięło pod uwagę fakt, iż z uzyskiwanych dochodów Gmina B. realizuje zadania związane z zaspokajaniem potrzeb w interesie całej społeczności lokalnej, a skarżąca realizuje inne zobowiązania finansowe względem banku. Nie można, według SKO, akceptować sytuacji, w której zobowiązania publiczno — prawne są umarzane, natomiast zobowiązania na rzecz podmiotu prywatnego są realizowane terminowo w pełnej wysokości. Udzielenie ulgi w formie umorzenia prowadzić będzie do uszczuplenia dochodów Gminy, a tym samym ograniczy realizowanie zadań publicznych. W rezultacie SKO uznało, iż Prezydent zasadnie ustalił brak zarówno przesłanki ważnego "interesu podatnika" jak i "interesu publicznego".

Zdaniem SKO umorzenie zaległości podatkowych spowoduje bezpodstawne, przedwczesne oddłużenie podatnika, bez podjęcia przez niego jakiejkolwiek próby uregulowania zaległości. Ponadto, udzielenie ulgi w spłacie zaległości wskutek ich umorzenia nie może być traktowane, jako sposób na rozwiązywanie problemów finansowych.

Skarżąca wniosła do tut. Sądu osobistą skargę na decyzję SKO.

W skardze podatniczka zaznaczyła, iż znajduje się w trudnej sytuacji majątkowej i zdrowotnej. Zwróciła uwagę na drożyznę i inflację, a jej emerytura wynosi 2.096,00 zł. Jest osobą niepełnosprawną, natomiast po wypadku, który miał miejsce 24 maja 2025r. nie wychodzi z domu i porusza się o kulach. Powyższe okoliczności, zdaniem skarżącej, uzasadniają całkowite umorzenie kwoty podatku.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Zakres kontroli sprawowanej przez wojewódzkie sądy administracyjne określa ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024r., poz. 1267), stanowiąc w art. 1 § 1 i § 2, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie zaś do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej: p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Z wymienionych przepisów wynika, że sąd bada legalność zaskarżonego aktu, czy jest on zgodny z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Sąd rozpoznający sprawę nie może zmienić zaskarżonego aktu, a jedynie uwzględniając skargę może go uchylić, stwierdzić jego nieważność lub niezgodność z prawem, a może to uczynić, stosownie do unormowania zawartego w art. 145 § 1 p.p.s.a., jeśli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego; inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku zaś, gdy nie zachodzą okoliczności wskazane w art. 145 § 1, skarga zgodnie z art. 151 p.p.s.a. podlega oddaleniu.

Z kolei, w myśl art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Rozpoznając w tak zakreślonej kognicji niniejszą skargę Sąd ocenił, że przy wydawaniu zaskarżonej decyzji organ naruszył przepisy postępowania, w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy.

Dokonując oceny przeprowadzonego postępowania należy wskazać, że w orzecznictwie sądów administracyjnych wielokrotnie zwracano uwagę, że to na organy nałożony został obowiązek podjęcia wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, czemu towarzyszy obowiązek zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego (art. 122 i art. 187 § 1 o.p.). Warunkiem prawidłowego ustalenia stanu faktycznego sprawy jest nie tylko zebranie wszystkich istotnych dla sprawy dowodów, ale również ich prawidłowa ocena. Oceny tej organ powinien dokonać na podstawie własnej wiedzy oraz doświadczenia życiowego, a o jej prawidłowości decyduje to, czy wyciągnięte przez organ wnioski mają logiczne uzasadnienie (art. 191 o.p.). Dowodem jest wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem (art. 180 § 1 o.p.). Przykładowy katalog dowodów wymieniony został w art. 181 o.p. Pamiętać przy tym należy, że organ podatkowy jest zobowiązany do zgromadzenia dowodów, ale w takim zakresie, w jakim jest to niezbędne do ustalenia stanu faktycznego. Zgodnie z art. 188 o.p., żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu należy uwzględnić, jeżeli przedmiotem dowodu są okoliczności mające znaczenie dla sprawy, chyba że okoliczności te stwierdzone są wystarczająco innym dowodem. Wymieniona regulacja jest urzeczywistnieniem zasady czynnego udziału strony w postępowaniu podatkowym i daje stronie możliwość aktywnego udziału w odtwarzaniu staniu faktycznego sprawy. Organy podatkowe nie mają jednak obowiązku dopuszczenia każdego dowodu proponowanego przez stronę, jeżeli dla prawidłowego ustalenia − procesowego odtworzenia stanu faktycznego − adekwatne i wystarczające są inne dowody. Jeżeli organ podatkowy, na podstawie zebranych w toku postępowania dowodów, może dokonać niebudzącego wątpliwości ustalenia stanu faktycznego, wówczas dalsze prowadzenie postępowania dowodowego nie jest zasadne (zob. wyrok NSA z 20 stycznia 2010 r., II FSK 1313/08). Wyniki rozpatrzenia dowodów, dające obraz stanu faktycznego, powinny być wreszcie przekonująco umotywowane i znajdować odzwierciedlenie w uzasadnieniu rozstrzygnięcia, obrazując proces myślowy, który doprowadził do podjęcia określonych ustaleń i w konsekwencji wydania takiego, a nie innego rozstrzygnięcia. Uzasadnienie prawne zawierać zaś powinno wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów prawa (art. 210 § 4 o.p.).

Wymieniona zasada swobodnej oceny dowodów nakłada na organy podatkowe obowiązek oceny wszystkich zebranych w sprawie dowodów, każdego z nich z osobna i we wzajemnym ich związku. W przypadku dowodów przeciwstawnych organy mogą jednym z nich dać wiarę, a innym tej wiarygodności odmówić, kierować się muszą jednak zasadą racji dostatecznej, wyrażającej się w postulacie, aby za udowodnione uznawać tylko te fakty, które zostały uzasadnione według określonych, rozsądnych dyrektyw poznawczych.

W realiach rozpoznanej sprawy za sprzeczną z zasadą swobodnej oceny dowodów należy uznać konstrukcję oceny materiału dowodowego, dokonaną w zaskarżonej decyzji. Sąd zauważa, iż podstawą dokonanej przez organ oceny materiału dowodowego są jedynie wybiórczo dobrane dowody i okoliczności, w oderwaniu od całokształtu materiału dowodowego. Selektywna prezentacja stanu faktycznego, bez uwzględnienia całokształtu wszystkich okoliczności faktycznych sprawy prowadzi do podważenia ustalonego przez organy stanu faktycznego sprawy.

Organ uchybił wymienionym powyżej regułom postępowania podatkowego. Zebrany w sprawie materiał dowodowy jest niekompletny, organ nie podjął niezbędnych działań zmierzających do ustalenia stanu faktycznego sprawy. Organ oparł swoje orzeczenie na wybiórczo wybranym materiale dowodowym, podczas, gdy pozostały znajdujący się w aktach sprawy materiał dowodowy pominął, nie dokonujące jego oceny. W konsekwencji wyniki oceny tego materiału przedstawione w decyzji są nieprzekonujące, a organ naruszył art. 191 o.p., art. 180 § 1 o.p. w zw. z art. 210 § 4 o.p.

Przede wszystkim wskazać należy, iż skarżąca zarówno do wniosku o umorzenie zaległości podatkowej, jak i do odwołania załączyła dokumenty świadczące o jej comiesięcznych dochodach i wydatkach (m. in. zakupy w sklepie spożywczym, wyciąg opłat na Poczcie, informacje zawarte w oświadczeniu o stanie majątkowym). Podkreśla także, iż nie ma zdolności kredytowej. Tymczasem organ w ogóle nie podjął próby ustalenia, a następnie analizy comiesięcznych, niezbędnych wydatków skarżącej (czynsz, opłata za energię elektryczną, opłata za gaz, opłata za czynsz, wydatki na lekarstwa, na jedzenie i.t.d.) w kontekście jej miesięcznych dochodów. Organ w istocie zaniechał przeprowadzenia postępowania dowodowego w tym zakresie. Tymczasem dopiero skrupulatna analiza niezbędnych, comiesięcznych obciążeń budżetu skarżącej stanowiłaby punkt wyjścia do oceny czy w sprawie zaistniał ważny interes podatnika lub interes publicznych, do których odwołuje się art. 67a § 1 o.p. W konsekwencji, co najmniej za przedwczesne należy uznać twierdzenie organu, iż w rozpoznanej sprawie nie stwierdzono istnienia przesłanek ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego. Podobnie za gołosłowne, nie poparte szczegółową analizą sytuacji majątkowej skarżącej, należy uznać twierdzenie organu, iż podatniczka możliwości płatnicze pozwalające na zapłatę podatku.

W konsekwencji w ponownie przeprowadzonym postępowaniu organ zobowiązany będzie do ustalenia, a następnie do dokonania analizy comiesięcznych, niezbędnych wydatków skarżącej (czynsz, opłata za energię elektryczną, opłata za gaz, opłata za czynsz, wydatki na lekarstwa, na jedzenie i.t.d.) w kontekście jej miesięcznych dochodów. W tym celu organ zobowiązany będzie do uzupełnienia postępowania dowodowego. Następnie organ dokona oceny zebranego materiału dowodowego zgodnie z wytycznymi zawartymi w art. 210 § 4 o.p. W szczególności organ wyjaśni jaki wpływ na sytuację majątkową skarżącej ma fakt jej niepełnosprawności oraz doznanego wypadku, o którym pisze w skardze. Ponadto organ podejmie próbę ustalenia, jakie były motywy zaciągnięcia przez skarżącą kredytu w banku, w szczególności czy podatniczka nie była w ten sposób w istocie zmuszona do pozyskania funduszy na comiesięczne opłaty i żywność. Sąd stwierdza, iż dopiero dokonanie powyższej analizy pozwoli na wyjaśnienie sytuacji majątkowej skarżącej i ocenę jej realnych możliwości płatniczych. Ustalenie omówionych powyżej okoliczności stanowić będzie punkt wyjścia do rozważenia istnienia ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego. Wyjaśnienia wymaga także okoliczność czy obowiązek zapłaty podatku w sytuacji majątkowej skarżącej nie doprowadzi do konieczności objęcia podatniczki pomocą społeczną.

Ponownie prowadząc postępowanie organy zastosują się do oceny prawnej i wytycznych zawartych w treści niniejszego uzasadnienia.

W rezultacie wobec naruszenia przez organ przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, Sąd na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję.