Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Ewa Partyka Sędziowie WSA Magdalena Józefczyk WSA Joanna Zdrzałka /spr./ Protokolant Sylwia Pacześniak po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 22 stycznia 2014 r. sprawy ze skargi Spółdzielni Mieszkaniowej [...] na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lipca 2013 r., nr [...] w przedmiocie zaopiniowania wstępnego projektu podziału nieruchomości I. uchyla zaskarżone postanowienie; II. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; III. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej Spółdzielni Mieszkaniowej [...] kwotę 357 zł /słownie: trzysta pięćdziesiąt siedem złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

II SA/Rz 975/13

UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia [...] lipca 2013 r., Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy postanowienie Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] kwietnia 2013 r. Nr [...] opiniujące pozytywnie wstępny projekt podziału nieruchomości położonej w S. w obrębie [...], oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr ewid. 505/9 o pow. 0,3535 ha na nowe działki – nr ewid. 505/10 o pow. 0,3416 ha i nr ewid. 505/11 o pow. 0,0119 ha.

W swoim postanowieniu Prezydent Miasta [...] wskazał, że dla terenu, na którym znajduje się przedmiotowa nieruchomość obowiązuje miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, zatwierdzony Uchwałą Nr [...] Rady Miejskiej w [...] z dnia [....] listopada 2007 r. (opubl. w Dz.Urz. Woj. [...] Nr [...], poz. [...] z dnia [...].12.2007 r.). Organ I instancji podkreślił, że przedstawiony projekt podziału ma na celu wydzielenie działki nr ewid. 505/11 przeznaczonej pod poszerzenie gminnej drogi publicznej – ulicy [...]. Zgodnie z ustaleniami mpzp działka ta leży w obszarze oznaczonym w rysunku planu symbolem KDD – droga dojazdowa o szerokości w liniach rozgraniczających od 14m do 6m lub zgodnie z rysunkiem planu. Zaznaczono, że ustalenia planu dopuszczają zmniejszenie szerokości drogi dojazdowej, gdy istniejący, trwały sposób zagospodarowania terenu uniemożliwia realizację drogi o powyższych parametrach. Natomiast wydzielona działka nr ewid. 505/10 zabudowana jest budynkiem mieszkalnym wielorodzinnym i zgodnie z ustaleniami planu leży w obszarze oznaczonym na rysunku planu symbolem 4MW – teren zabudowy mieszkaniowej wielorodzinnej.

Organ uznał zatem, że przedstawiony przez wnioskodawcę – Gminę [...] wstępny projekt podziału działki nr 505/9 na działki nr 505/10 i nr 505/11 zgodny jest z ustaleniami planu miejscowego pod względem przeznaczenia terenu, jak i możliwości zagospodarowania wydzielonych działek.

Na postanowienie to zażalenie złożyła Spółdzielnia Mieszkaniowa w [...]. wnosząc o jego uchylenie i pozytywne zaopiniowanie wstępnego projektu podziału nieruchomości oznaczonej jako działka nr ewid. 505/9 obr. [....] w S., uwzględniającego wydzielenie pasa drogowego łącznie ze zjazdem do tej działki. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, w szczególności art. 7, art. 10 § 1 i art. 11 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 - zwanej dalej "k.p.a."), a także naruszenie art. 4 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz.U. z 2007 r., Nr 19, poz. 115 ze zm.) w zw. z art. 3 pkt 3a ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2010 r. Nr 243, poz. 1623 ze zm), poprzez uznanie, że zjazd lub wyjazd na drogę nie stanowi części obiektu budowlanego jakim jest droga.

Strona składająca zażalenie podkreśliła, że Gmina [...] nie dotrzymała warunków umowy z dnia [...] stycznia 2009 r., zawartej na etapie projektowania i realizacji inwestycji drogowych dotyczących przebudowy i remontu ul. [...] oraz warunków rewitalizacji i zagospodarowania podwórek przyblokowych przy ul. [...], [...] i [...] na działkach o nr ewid. 505/9, 508/27, 508/28. Wskazano, że Spółdzielnia w toku postępowania wnosiła uwagi i zastrzeżenia i nie wyrażała zgody na wstępny projekt podziału nieruchomości opracowany przez Gminę - był niezgodny z projektem technicznym przebudowy ul. [...] tj. nie uwzględniał zjazdów. Strona zarzuciła także brak pozytywnego uzgodnienia projektu podziału nieruchomości opracowanego przez Spółdzielnię Mieszkaniową.

Wskazanym na wstępie postanowieniem z dnia [...] lipca 2013 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy postanowienie Prezydenta Miasta [...]. Jako podstawę prawną Kolegium wskazało art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 144 i 124 k.p.a.

W uzasadnieniu organ podał, że nieruchomość objęta podziałem tj. działka nr 505/9 objęta jest księgą wieczystą Nr [...] i stanowi współwłasność Spółdzielni Mieszkaniowej w [....] oraz osób fizycznych, na podstawie umów ustanowienia odrębnej własności lokali, przeniesienia ich własności oraz udziału w prawie własności działki i częściach wspólnych budynku. Wskazując na zastrzeżenia jakie do projektu podziału wnosiła Spółdzielnia Mieszkaniowa w [....] Kolegium podało, że Prezydent Miasta [...] udzielił odpowiedzi na te zarzuty.

Inwestor przed wydaniem decyzji zatwierdzającej projekt budowlany i zezwalającej na wykonanie robót budowlanych związanych z przebudową ulicy, winien pozyskać teren niezbędny do realizacji inwestycji w sposób formalny tj. w oparciu o prawomocną decyzję zatwierdzającą podział nieruchomości oraz umowę notarialną dotyczącą przeniesienia własności części określonej nieruchomości. Z tej przyczyny, w ocenie organu bez znaczenia dla rozstrzyganej sprawy ma nieformalna umowa z dnia [...] stycznia 2009 r. zawarta pomiędzy Spółdzielnią Mieszkaniowa w [....] a Gminą [...], na którą to powołuje się strona składająca zażalenie.

Następnie Kolegium powołało się na treść przepisów ustawy z dnia o gospodarce nieruchomościami a dotyczących sposobu i trybu przeprowadzenia procesu podziału nieruchomości tj. art. 97 ust. 1, 4 i 5 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz. U. z 2010 r., Nr 102, poz. 651, ze zm.) – zwanej dalej w skrócie u.g.n., z których wynika, że podziału nieruchomości można dokonać, jeżeli jest on zgodny z ustaleniami planu miejscowego. W razie braku tego planu stosuje się art. 94. Zgodność proponowanego podziału z ustaleniami planu miejscowego opiniuje wójt, burmistrz lub prezydent miasta. Opinię wyraża w formie postanowienia.

Kolegium za bezsporne w sprawie uznało, że dla terenu na którym położona jest działka nr 505/9 obowiązuje miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, zatwierdzony uchwałą Rady Miejskiej w [...] Nr [...] z dnia [...].11.2007 r. Oznaczona w projekcie podziału działka nr 505/11 leży w obszarze oznaczonym na rysunku tego planu symbolem KDD-droga dojazdowa o szerokości w liniach rozgraniczających od 14 do 6m. Ustalenia planu dopuszczają zmniejszenie szerokości drogi dojazdowej, gdy istniejący trwały sposób zagospodarowania terenu uniemożliwia realizację drogi o powyższych parametrach.

Ze wstępnego projektu podziału działek nr 505/9, 508/27, 508/28 położonych przy ul. [...], uwidocznionego na kopii mapy zasadniczej i ewidencyjnej wynika, że po włączeniu do pasa drogowego m. in. działki nr 505/11, szerokość tej drogi na tym odcinku będzie wynosić 10 m. Zatem pas drogowy będzie zgodny z obowiązującym w planie zapisem. Organ zaznaczył, że uwzględnienie wniosków Spółdzielni Mieszkaniowej tj. dokonanie podziału nieruchomości z uwzględnieniem włączenia do pasa drogowego wykonanych zjazdów, doprowadziłoby do powstania drogi o szerokości ok. 20 m a zatem niezgodnie z ustaleniami planu i obowiązującymi przepisami prawa.

Postanowienie to zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie Spółdzielnia Mieszkaniowa w [...] wnosząc o jego uchylenie oraz poprzedzającego go postanowienia Prezydenta Miasta [...] i zasądzenie kosztów postępowania. Zarzuciła niewłaściwe zastosowanie art. 93 ust. 1, ust. 4 i ust. 5 u.g.n. poprzez uznanie, że pozytywne zaopiniowanie wstępnego projektu podziału nieruchomości nr 505/9 obręb [...] na działki nr 505/10 i 505/11 jest zgodne z prawem.

Konfiguracja wydzielanych działek powinna być dostosowana do możliwości inwestycyjnych w tym planie. W ocenie Spółdzielni organ pominął fakt, że będąca przedmiotem inwestycji na wydzielanej działce, ujęta w ustaleniach planu miejscowego, oznaczona symbolem KDD, droga dojazdowa, stanowi drogę publiczną – w rozumieniu przepisów ustawy o drogach publicznych. Wskazując na art. 4 pkt 2 tej ustawy oraz art. 3 pkt 3a ustawy Prawo budowlane, skarżąca podała, że częścią składową drogi, jako obiektu budowlanego są zjazdy. Skoro budowa drogi jest realizacją obiektu budowlanego a właścicielem drogi, oznaczonej w ustaleniach planu symbolem KDD jest Gmina Miasto [...], to przedmiotowy podział nieruchomości winien obejmować całą szerokość tej drogi tj. łącznie ze zjazdami. W przeciwnym razie właścicielami tej części drogi (zjazdów), byliby właściciele lokali położonych na nieruchomości oznaczonej ewidencyjnie jako działka 505/10. Takie wykorzystanie nowo powstałej działki byłoby niezgodne z ustaleniami planu miejscowego i z jej przeznaczeniem w tym planie.

Za bezpodstawne skarżąca uznała twierdzenie organu o nieformalnym charakterze umowy z dnia [...] stycznia 2009 r. zawartej z Gminą [...]. Zaznaczyła, że w przypadku realizacji inwestycji liniowej (a taką jest budowa drogi), istnieje praktyka, że podziału nieruchomości dokonuje się po zrealizowaniu inwestycji a granice wyznacza geodezyjna inwentaryzacja powykonawcza.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując w całości stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu. Wskazało, że wydane rozstrzygnięcie nie narusza prawa własności i jest jednym z etapów postępowania, które zakończy odrębna decyzja zatwierdzająca podział nieruchomości. Wydane zostało na podstawie właściwych przepisów i we właściwym trybie. Opiniowany podział jest zgodny z ustaleniami planu zagospodarowania przestrzennego. Zaznaczono, że aktualnie realizowane są ustalenia tego planu a organ nie prowadzi analiz w zakresie przeznaczenia terenu czy też celowości ujętych w nim zapisów. Powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych Kolegium podało, że jeżeli projektowany wstępny podział nieruchomości jest zgodny z planem miejscowym, nikt poza właścicielem nieruchomości nie może decydować o sposobie przebiegu granic działek na jego nieruchomości.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, ze zm.) Sąd sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji, obejmującą badanie zaskarżonych aktów pod względem ich zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270, ze zm.) – zwanej dalej w skrócie P.p.s.a., stanowiący, że Sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Oznacza to po stronie Sądu obowiązek zbadania, niezależnie od podnoszonych w skardze zarzutów, czy zaskarżony akt odpowiada prawu i uwzględnienie skargi, skutkujące w przypadku zaskarżenia decyzji lub postanowienia - ich uchyleniem, jeśli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd stwierdza natomiast nieważność zaskarżonej decyzji lub postanowienia, jeśli zachodzą przyczyny przewidziane w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach.

Dokonując takiej kontroli w niniejszej sprawie Sąd uznał, iż skarga zasługuje na uwzględnienie z przyczyn, które wziął pod uwagę z urzędu.

Przedmiotem zaskarżonego postanowienia jest opinia w sprawie wstępnego projektu podziału nieruchomości – działki nr ewid. 505/9 w S.

Stronami w postępowaniu dotyczącym podziału nieruchomości są właściciele i użytkownicy wieczyści nieruchomości, która podlega podziałowi.

Z załączonego do akt sprawy wypisu z ewidencji gruntów i budynków wynika, że współwłaścicielami działki nr 505/9 są: Spółdzielnia Mieszkaniowa w [...] oraz osoby fizyczne, na podstawie umów ustanowienia odrębnej własności lokali, mający udziały w prawie własności działki i częściach wspólnych budynku.

Podmioty te, tj. zarówno Spółdzielnia Mieszkaniowa, jak i właściciele poszczególnych lokali brali udział w postępowaniu administracyjnym w niniejszej sprawie.

Sąd uzyskał informację, że jedna z tych osób – S. B. nie żyje. Z uzyskanego przez Sąd skróconego odpisu aktu zgonu wynika, że zmarł on w dniu [...].05.2013 r., a więc po wydaniu przez Prezydenta Miasta [...] postanowienia o zaopiniowaniu wstępnego projektu podziału nieruchomości (z dnia [...] kwietnia 2013 r.), a przed rozpatrzeniem zażalenia Spółdzielni Mieszkaniowej i wydaniem postanowienia z dnia [...] lipca 2013 r. przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze. Z akt sprawy wynika, że w postępowaniu przed organem organ II instancji nie brali udziału następcy prawni zmarłej strony – S. B.

Zgodnie z art. 30 § 4 k.p.a. w sprawach dotyczących praw zbywalnych lub dziedzicznych w razie śmierci strony w toku postępowania na miejsce dotychczasowej strony wstępują jej następcy prawni. Niedopuszczenie następców prawnych do udziału w postępowaniu stanowi naruszenie zasady czynnego w nim udziału stron – art. 10 § 1 k.p.a. i jest przesłanką do wznowienia postępowania z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.. Wznowienie postępowania na tej podstawie następuje niezależnie od tego, czy kwalifikowane naruszenie norm prawa procesowego miało wpływ na treść rozstrzygnięcia, czy też takiego wpływu nie można stwierdzić. Ta okoliczność ma charakter formalny, tj. sam fakt braku udziału strony w postępowaniu lub jego fragmencie bez jej winy stanowi dostateczny powód do wznowienia, a przepis art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. nie żąda stwierdzenia, że brak udziału spowodował szkodę dla strony lub stwierdzenia, że udział strony spowodowałby inne załatwienie sprawy (B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, C.H. Beck W-wa 1996).

Niedopuszczenie do udziału w postępowaniu wszystkich stron, stanowiące naruszenie art. 10 § 1 k.p.a. Sąd wziął pod uwagę z urzędu i zakwalifikował je jako dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego.

Jednocześnie Sąd stwierdził naruszenie przepisów postępowania – art. 7 i 77 § 1 k.p.a., obligujących organy do podjęcia wszelkich kroków niezbędnych

do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, co obejmuje również ustalenie wszystkich następców prawnych zmarłej strony postępowania.

Taki charakter naruszeń obligował Sąd do uchylenia zaskarżonej decyzji w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) i c) P.p.s.a. choć z przyczyny niezawinionej przez organ.

Jednocześnie Sąd nie odniósł się do zarzutów podnoszonych w skardze, jako że kontrola merytoryczna sprawy w sytuacji, gdy bez udziału wszystkich stron dokonano ustaleń faktycznych, byłaby przedwczesna.

W postępowaniu ponownym rzeczą organu będzie ustalenie następców prawnych zmarłego S. B. i dopuszczenie ich do udziału w postępowaniu dotyczącym podziału działki nr ewid. 505/9.

Na podstawie art. 152 P.p.s.a. Sąd określił, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku.

O kosztach, na które złożyły się wpis sądowy, koszty zastępstwa procesowego i opłaty od pełnomocnictwa, Sąd orzekł w oparciu o art. 200 P.p.s.a. w zw. z art. 209 P.p.s.a.