Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Dariusz Pirogowicz, asesor WSA Iwona Ścieszka (spr.), sędzia WSA Przemysław Żmich, , po rozpoznaniu w dniu 5 października 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi Miasta L. na bezczynność Ministra Rozwoju i Technologii w przedmiocie rozpoznania wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji 1. stwierdza, że Minister Rozwoju i Technologii dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 2. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania organu do wydania aktu; 3. zasądza od Ministra Rozwoju i Technologii na rzecz Miasta L. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Miasto L., reprezentowane przez Prezydenta, pismem z [...] marca 2022 r. wniosło do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Ministra Rozwoju i Technologii w sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...] z [...] kwietnia 2007 r. znak: [...], zarzucając temu organowi naruszenie art. 35 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735, dalej: k.p.a.).

W uzasadnieniu skargi zauważono, że w dniu [...] kwietnia 2019 r. Prezydent Miasta L. złożył wniosek do Ministra Inwestycji i Rozwoju o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...] z [...] kwietnia 2007 r. stwierdzającej nabycie przez przedsiębiorstwo państwowe "Polskie Koleje Państwowe" prawa użytkowania wieczystego działek o numerze: [...] oraz [...] o łącznej powierzchni [...] ha, w obrębie [...], z uwagi na wydanie jej z rażącym naruszeniem prawa.

Mimo upływu terminów ustalonych przepisem art. 35 § 3 k.p.a., Minister Rozwoju i Technologii nie podjął żadnych działań zmierzających do merytorycznego rozpatrzenia przedmiotowego wniosku i stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody

[...]. W związku z tym Prezydent Miasta L. zwrócił się pismem z dnia [...] września 2019 r. z prośbą o przyspieszenie rozpatrzenia przedmiotowej sprawy. Do dnia dzisiejszego nie otrzymał żadnej odpowiedzi w sprawie. Z uwagi na opisane wyżej okoliczności, skarżące Miasto uznało, że skarga na bezczynność organu jest konieczna i w pełni uzasadniona. Wniosło zatem o stwierdzenie, że bezczynność Ministra Rozwoju i Technologii miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, zobowiązanie organu do dokonania w określonym terminie niezbędnej czynności oraz zasądzenie od Ministra kosztów postępowania według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę Minister Rozwoju i Technologii wniósł o jej oddalenie. Wskazał, że pismem z [...] kwietnia 2019 r. Prezydent Miasta L., działający w imieniu Miasta L., wniósł o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2007 r. Wraz z wnioskiem Prezydent nie nadesłał jednak żadnych dokumentów potwierdzających zaistnienie przesłanki o jakiej mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Przede wszystkim nie nadesłał żadnej dokumentacji geodezyjno-prawnej potwierdzającej, że uwłaszczone działki nr [...] i nr [...] zostały nabyte przez Miasto L.

Ustosunkowując się do zarzutów podniesionych w skardze, Minister wskazał, że są one bezzasadne, albowiem organ pismem z [...] marca 2022 r. zawiadomił strony o prowadzeniu postępowania nieważnościowego, o możliwości składania dodatkowych wyjaśnień i wniosków oraz zapoznania się z materiałem dowodowym zebranym w sprawie. Ponadto pismem z [...] marca 2022 r. Minister zwrócił się do [...] Urzędu Wojewódzkiego w L. o udzielenie informacji, czy działki objęte ww. decyzją uwłaszczeniową Wojewody [...] z [...] kwietnia 2007 r. stanowiły przedmiot postępowania komunalizacyjnego na rzecz Gminy Miasto L. prowadzonego w trybie ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 ze zm.), a także w przypadku gdyby takie postępowanie było prowadzone i ostatecznie zakończone zwrócono się z prośbą o przesłanie poświadczonych za zgodność z oryginałem kserokopii zapadłych rozstrzygnięć w sprawie. Dodatkowo pismem z [...] marca 2022 r. Ministerstwo Rozwoju i Technologii zwróciło się do [...] Urzędu Wojewódzkiego w L. o wypożyczenie akt sprawy zakończonej decyzją Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2012 r. wydaną w trybie art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. z 1998 r. Nr 133, poz. 872 ze zm.), stwierdzającą nabycie z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. przez Gminę Miasto L. prawa własności nieruchomości położonej w L. przy ul. [...], obręb [...], oznaczonej jako działki nr [...] o pow. [...] m2 i nr [...] o pow. [...] m2 objętej księgą wieczystą nr [...]. Jednakże – jak zaznaczył Minister - do dnia udzielenia odpowiedzi na skargę na bezczynność, nie wpłynęły odpowiedzi na ww. pisma z dnia [...] marca 2022 r. Brak zatem podstaw do przyjęcia, że Minister Rozwoju i Technologii jest w stanie bezczynności w przedmiotowej sprawie. Wydanie rozstrzygnięcia będzie możliwe po pełnym zgromadzeniu i przeanalizowaniu materiału dowodowego w sprawie oraz po upływie dodatkowego terminu wyznaczonego stronom na składanie wyjaśnień i wniosków i zapoznanie się z materiałem dowodowym. Jednocześnie Minister zapewnił, że po wydaniu rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie, zostanie ono niezwłocznie przekazane do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.

Przy piśmie z dnia [...] czerwca 2022 r. Minister Rozwoju i Technologii nadesłał decyzję z [...] czerwca 2022 r. wydaną w sprawie z wniosku Prezydenta Miasta L. działającego w imieniu Miasta L., stwierdzającą, że decyzja Wojewody [...] z [...] kwietnia 2007 r., znak: [...] została wydana z naruszeniem prawa.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Sprawowana przez sądy administracyjne kontrola działalności administracji publicznej obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów w przypadkach określonych w art. 3 § 2 pkt 1 - 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329, ze zm., dalej: p.p.s.a.); stanowi o tym art. 3 § 2 pkt 8 tej ustawy.

Zgodnie z brzmieniem art. 53 § 2b p.p.s.a., skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu. Stosownie do art. 37 § 1 k.p.a., stronie służy prawo do wniesienia ponaglenia, jeżeli:

1) nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 (bezczynność);

2) postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (przewlekłość),

które – stosownie do art. 37 § 3 k.p.a. - wnosi się: 1) do organu wyższego stopnia za pośrednictwem organu prowadzącego postępowanie; 2) do organu prowadzącego postępowanie - jeżeli nie ma organu wyższego stopnia. Przepisy nie określają terminu w jakim można złożyć skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania.

W niniejszej sprawie Prezydent Miasta L. pismem z [...] września 2019 r. wniósł do Ministra Inwestycji i Rozwoju ponaglenie na bezczynność w załatwieniu sprawy w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji uwłaszczeniowej Wojewody [...] z [...] kwietnia 2007 r. Wobec powyższego przyjąć należy, że formalne warunki do wniesienia skargi na bezczynność organu zostały spełnione.

Stosownie do art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a). Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 (art. 149 § 2 p.p.s.a.). Stosownie zaś do art. 154 § 6 p.p.s.a., grzywna może zostać wymierzona do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów.

Orzekając na podstawie powyższej regulacji, sąd administracyjny, opierając się o zgromadzony w sprawie materiał dokumentacyjny, winien ocenić, czy organ administracji, załatwiając sprawę, podjął wszelkie niezbędne czynności w celu wnikliwego i szybkiego jej rozstrzygnięcia, który to obowiązek wynika z ogólnych zasad postępowania administracyjnego, w tym art. 7, art. 12 § 1, art. 35 i art. 77 § 1 k.p.a. Obowiązkiem sądu jest więc zbadanie, czy organ administracji powziął środki przewidziane prawem w celu załatwienia sprawy w terminie.

Jedną z naczelnych zasad postępowania administracyjnego wyrażoną w art. 12 § 1 i 2 k.p.a., jest zasada szybkości, której istota sprowadza się do stwierdzenia, że organy administracji publicznej powinny działać w sprawie nie tylko wnikliwie ale i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Zwłaszcza sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji czy wyjaśnień, powinny być załatwione niezwłocznie. Dopełnieniem tej zasady jest art. 35 k.p.a., który w § 1 zobowiązuje organy administracji publicznej do załatwienia sprawy bez zbędnej zwłoki. Niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ (§ 2). Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (§ 3). Do terminów określonych w przepisach poprzedzających nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów zawieszenia postępowania, okresu trwania mediacji oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo przyczyn niezależnych od organu (§ 5). Ponadto, na podstawie art. 36 k.p.a., o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki, wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia.

Z bezczynnością organu mamy do czynienia wówczas, gdy – w ustalonym przepisami terminie – organ nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale – mimo istnienia ustawowego obowiązku – nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub innego aktu, albo nie podjął stosownej czynności materialnej (wymienionych w art. 3 § 2 pkt 1-4a p.p.s.a.). Dla oceny zasadności skargi na bezczynność nie ma przy tym znaczenia okoliczność, z jakich powodów określony akt nie został podjęty lub czynność dokonana, a w szczególności, czy bezczynność została spowodowana zawinionym albo też niezawinionym opóźnieniem organu, czy też wiąże się z jego przeświadczeniem, że stosowny akt lub czynność w ogóle nie powinny zostać wydane/dokonane.

Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych wyżej kryteriów, Sąd uznał, że skarga zasługuje na częściowe uwzględnienie.

Sąd stwierdził bowiem, że w sprawie zaistniały przesłanki uzasadniające umorzenie postępowania sądowego w zakresie zobowiązania organu do wydania aktu. Jak wynika z akt sprawy, Minister Rozwoju i Technologii decyzją z [...] czerwca 2022 r. wydaną w sprawie z wniosku Miasta L. stwierdził, że decyzja Wojewody [...] z [...] kwietnia 2007 r. została wydana z naruszeniem prawa. Organ załatwił więc sprawę, w której wniesiono skargę na bezczynność. Postępowanie sądowoadministracyjne w zakresie zobowiązania organu do wydania rozstrzygnięcia w sprawie stało się zatem bezprzedmiotowe, uzasadniając umorzenie postępowania sądowego w tym zakresie (por. pogląd wyrażony w uchwale składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 listopada 2008 r., sygn. akt I OPS 6/08).

Oceniając natomiast prowadzenie postępowania przez organ do czasu wydania decyzji z [...] czerwca 2022 r. stwierdzić należy, że Prezydent Miasta L., działający w imieniu Miasta L. zasadnie zarzucił organowi bezczynność w przedmiocie rozpoznania złożonego pismem z [...] kwietnia 2019 r. wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...] z [...] kwietnia 2007 r. Wniosek ten został przekazany do Ministerstwa Inwestycji i Rozwoju w dniu [...] maja 2019 r. (data prezentaty). Wydanie przez Ministra decyzji ze znacznym przekroczeniem wyżej powołanych terminów określonych w k.p.a., uzasadniało stwierdzenie, że zaistniała w sprawie bezczynność (trwająca 3 lata) nosi cechy rażącego naruszenia prawa. Sąd miał tu na uwadze, że pierwsze i jedyne czynności w sprawie z wniosku Miasta [...] o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...], Minister podjął dopiero w dniu [...] marca 2022 r. Czynności te polegały na wystąpieniu do organów właściwych i miały one na celu zgromadzenie dokumentacji pozostającej w ich dyspozycji, pomimo braku wystąpienia obiektywnych przeszkód we wcześniejszym ich podjęciu. W wyroku z 16 stycznia 2020 r., sygn. akt II OSK 470/18 (CBOSA) Naczelny Sąd Administracyjny wywiódł, że w sprawach ze skarg na bezczynność organu rażące naruszenie prawa będzie miało miejsce wówczas, gdy:

– termin przewidziany na załatwienie sprawy zostanie przekroczony w sposób znaczący, a zarazem

– znaczące przekroczenie terminu przewidzianego na załatwienie sprawy będzie wynikało z przyczyn, na które organ administracji miał wpływ.

W wyroku tym podkreślono, że sformułowanie "znacząco przekroczony" jest zwrotem niedookreślonym wymagającym doprecyzowania w toku rozpoznawania sprawy przez sąd administracyjny. Prawodawca określając terminy rozpoznania sprawy uznaje, że co do zasady są one terminami wystarczającymi do jej załatwienia. Naczelny Sąd Administracyjny przyjął, że dopiero co najmniej kilkunastokrotne przekroczenie maksymalnego terminu wyznaczonego przez prawodawcę na załatwienie sprawy jest przekroczeniem na tyle dużym, a przez to też i oczywistym, że nie będzie budziło wątpliwości odnośnie do uznania go za przekroczenie znaczące. Dopiero tak duże przekroczenie bazowego terminu do rozpoznania sprawy może być traktowane analogicznie jak oczywista sprzeczność z treścią stosowanego w sprawie przepisu prawa, uzasadniająca stwierdzenie nieważności decyzji z powodu rażącego naruszenia prawa (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.).

Kierując się powyższymi spostrzeżeniami Sąd w składzie orzekającym uznał, że przekroczenie terminu przewidzianego na rozpoznanie wniosku skarżącego z [...] kwietnia 2019 r. należy uznać za przekroczenie znaczące, co w konsekwencji prowadzi do konstatacji, że zaistniały podstawy do stwierdzenia, iż bezczynność organu administracji miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa.

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 i § 1a oraz art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. orzekł jak w pkt 1 i 2 sentencji. W przedmiocie kosztów postępowania (pkt 3 sentencji) orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a. Na powyższe koszty składa się wpis sądowy od wniesionej skargi w wysokości 100 zł. Rozpatrzenie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 4 w zw. z art. 120 p.p.s.a.