Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Piotr Piszczek po rozpoznaniu w dniu 7 czerwca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia A na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 listopada 2023 r. sygn. akt V SA/Wa 1552/23 w zakresie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi A na decyzję Ministra Funduszy i Polityki Regionalnej z dnia 28 kwietnia 2023 r., nr DIR-IX.6643.15.2022.AP.4 w przedmiocie określenia przypadającej do zwrotu kwoty dofinansowania z udziałem środków z budżetu Unii Europejskiej postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i wstrzymać wykonanie zaskarżonej decyzji.

A (dalej: skarżąca lub spółka) wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Ministra Funduszy i Polityki Regionalnej z 28 kwietnia 2023 r., w przedmiocie określenia przypadającej do zwrotu kwoty dofinansowania z udziałem środków z budżetu Unii Europejskiej.

W skardze zawarto wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu wniosku wskazano, że wykonanie decyzji doprowadzi do utraty płynności finansowej spółki. Skarżąca podniosła, że nie jest w stanie uiścić kwoty określonej zaskarżoną decyzją, a wyegzekwowanie jej przed rozpoznaniem skargi spowoduje jej upadłość bowiem spełnione zostaną ustawowe przesłanki niewypłacalności, co w konsekwencji doprowadzi do obowiązku zgłoszenia wniosku o upadłość przedsiębiorcy. Do wniosku załączono rachunek zysków i strat, bilans za ostatni rok obrachunkowy oraz za pierwsze miesiące 2023, zaświadczenie z BIK o wysokości spłacanych przez spółkę kredytów oraz saldo zaległości względem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Ponadto skarżąca wskazała, że zwróciła się do organu z wnioskiem o umorzenie należności lub rozłożenie jej na raty

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 7 listopada 2023 r., sygn. akt V SA/Wa 1552/23 odmówił spółce wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji.

W ocenie Sądu pierwszej instancji umotywowanie wniosku strony skarżącej nie pozwalało na zastosowanie wyjątkowej instytucji, jaką jest wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu. Zdaniem Sądu, skarżąca nie uprawdopodobniła, że wykonanie decyzji nakładającej obowiązek zwrot dotacji celowej w wysokości 419 140,58 zł może pociągnąć skutki w postaci wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Skarżąca stwierdziła bowiem jedynie, że spółka w obecnej chwili nie posiada środków na zapłatę kwoty określonej zaskarżoną decyzją z uwagi na realne zagrożenie upadłością.

Zdaniem Sądu, analiza dokumentów nie potwierdza, by wykonanie zaskarżonej decyzji mogło doprowadzić do tak dalece idących skutków, na które we wniosku wskazała skarżąca. Pomimo wykazanej straty, czy obaw podmiotu dotyczących utraty płynności finansowej, to jednak o możliwościach płatniczych skarżącej świadczy to, że posiada aktywa trwałe, prowadzi inwestycje i reguluje zobowiązania. Nawet gdyby przyjąć, że wykonanie zaskarżonej decyzji negatywnie wpłynie na kondycję finansową skarżącej, to ze wspomnianych dokumentów nie wynika, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia jej znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W tych realiach skarżąca nie wykazała, że do odwrócenia skutku realizacji zaskarżonej decyzji nie wystarczy zwrot wyegzekwowanej należności wraz z odsetkami.

Spółka zaskarżyła powyższe postanowienie w całości, wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i wydanie postanowienia wstrzymującego wykonanie zaskarżonej decyzji.

W uzasadnieniu wskazano, że spółka stara się regulować i spłacać swoje zobowiązania, które jednak w skali miesiąca są kilkudziesięciokrotnie niższe, niż zobowiązanie wynikające z decyzji. Egzekucja zobowiązania z decyzji doprowadzi do utraty płynności finansowej i braku możliwości dalszego spłacania innych zobowiązań, a zatem pociągnie to za sobą lawinę roszczeń, których skalę na obecną chwilę szacuję na kwotę około 1,3 min zł (nie licząc zobowiązania z decyzji).

Spółka zwróciła się do organu I instancji z wnioskiem o umorzenie należności lub rozłożenie jej na raty. Procedowanie tego wniosku trwa i nie wiadomo kiedy się zakończy. Brak wstrzymania wykonania decyzji może doprowadzić do egzekucji zobowiązania, jeszcze przed rozpatrzeniem wniosku o rozłożenie na raty lub umorzenie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie jest zasadne.

Zgodnie z art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2023.1634 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) Sąd może na wniosek strony wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania zaskarżonego aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia skarżącemu znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Dotyczy to także aktów wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy.

Z powyższego przepisu wynikają dwa rodzaje obowiązków. Z jednej strony wskazany przepis obciąża wnioskodawcę ciężarem uprawdopodobnienia przesłanek w nim określonych. Z drugiej zaś nakłada na Sąd obowiązek dokonania wszechstronnej i rzetelnej oceny wskazanych we wniosku okoliczności z uwzględnieniem zasad logicznego rozumowania, doświadczenia życiowego, dostępnej wiedzy oraz innych elementów, które pozwalają domniemywać, że wskazane okoliczności mieszczą się w hipotezie art. 61 § 3 p.p.s.a. (zob. postanowienia NSA z 15 grudnia 2005 r. sygn. akt I FZ 633/05, z 16 listopada 2010 r. sygn. akt I FZ 433/10, z 23 września 2014 r. sygn. akt II GZ 518/14.).

Rozpoznając tego rodzaju wniosek należy przede wszystkim zwrócić uwagę, że wymieniony w powyższym przepisie katalog przesłanek warunkujących wstrzymanie wykonania danego rozstrzygnięcia jest zamknięty. Ustawodawca szczegółowo i rygorystycznie wyznaczył podstawy wstrzymania wykonania decyzji, uzależniając tę możliwość od wykazania istnienia niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Niewykonywanie ostatecznych aktów administracyjnych jest bowiem stanem niepożądanym, zaś prawo wnoszenia skarg do sądu administracyjnego nie może zakłócać prawidłowego funkcjonowania procesu stosowania i realizowania norm prawa administracyjnego. Oznacza to zatem, że o wstrzymaniu wykonania decyzji sąd może orzec tylko wtedy, jeżeli wykonanie tej decyzji rodzi niebezpieczeństwo spowodowania szkody (majątkowej, a także niemajątkowej), która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego lub wyegzekwowanego świadczenia ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego.

Naczelny Sąd Administracyjny postanowił uchylić zaskarżone orzeczenie z uwagi na argumentację podniesioną w zażaleniu, co jest dopuszczalne, zważywszy na odformalizowany charakter trybu zażaleniowego. W zażaleniu spółka przedstawiła okoliczności, które wskazują, że wykonanie zaskarżonej decyzji wyrządzi znaczną szkodę i spowoduje trudne do odwrócenie skutki z tym związane. Z załączonego do zażalenia rachunku zysków i strat obejmujących okres od 1 marca 2023 r. do 30 listopada 2023 r. wraz z porównawczym zestawieniem za analogiczny okres 1 marca 2022 r. do 28 lutego 2023 r. wynika, że ogólny wynik finansowy zamyka się kwotą ujemną.

Wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie pozbawi Państwa wpływu środków do budżetu, gdyż w przypadku niekorzystnego dla spółki rozstrzygnięcia decyzja zostanie wykonana. Natychmiastowe wykonanie objętej skargą decyzji może spowodować zaś ubytek w majątku spółki, równoznaczny z powstaniem trudnych do odwrócenia skutków czy wyrządzeniem znacznej szkody w rozumieniu art. 61 § 3 p.p.s.a.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny postanowił jak w sentencji, na podstawie art. 188 w zw. z art. 197 § 2 oraz art. 61 § 3 i § 5 p.p.s.a.