Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu – Violetta Mielcarek po rozpoznaniu w dniu 18 listopada 2008r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku ZB o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...], nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowej w podatku od nieruchomości za 2007r. z tytułu II, III i IV raty postanawia: oddalić wniosek. /-/V. Mielcarek

Wpis sądowy od skargi wynosi [...].

Wobec tego skarżący Z B złożył sporządzony na urzędowym formularzu w dniu [...] wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wskazał, że jest na rencie. Otrzymuje z tego tytułu dochód w wysokości około [...] netto. Ponadto skarżący z tytułu dodatkowej pracy uzyskuje dochód w wysokości około [...]. Uzyskiwane przez niego środki finansowe wystarczają zaledwie na pokrycie bieżących potrzeb. Z kwoty tej skarżący płaci alimenty w wysokości [...] miesięcznie, ponosi opłaty za media w wysokości około [...] co dwa miesiące. Pozostałą kwotę przeznacza na zakup żywności i niezbędnych leków. Nie ma możliwości zaoszczędzenia jakichkolwiek środków finansowych. Oświadczył, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną, z córką i z synem. Posiada dom o powierzchni [... na działce gruntu o powierzchni [...]. Nie posiada innych nieruchomości, oszczędności, papierów wartościowych i wartościowych przedmiotów. Żona skarżącego jest bezrobotna, nie przysługuje jej prawo do zasiłku dla bezrobotnych, otrzymuje na dzieci zasiłek w wysokości [...] miesięcznie. Oświadczył, że z tytułu renty otrzymuje [...], z tytułu umowy o pracę [...], przy czym łączny dochód jego i osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym wynosi [...]. Na dochód ten składają się renta i zarobki wnioskodawcy, a także zasiłki i rodzinne dla dzieci. Pieniądze dla dzieci są przeznaczane w całości na ich potrzeby.

Na wezwanie z dnia [...] do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy ZB w odpowiedzi z dnia [...] podał, że koszty miesięcznego utrzymania wynoszą około [...], przy czym podatek od nieruchomości [...] ([...] rocznie), woda około [...] (od [...] rocznie), ogrzewanie około [...] ([...] rocznie), energia elektryczna [...], telefon [...], lekarstwa [...], gaz [...], rata za koszty sądowe [...], wyżywienie [...], odzież [...], środki czystości [...], transport [...], zabawki i inne potrzeby dzieci [...]. Skarżący oświadczył, że on i osoby pozostające z nim we wspólnym gospodarstwie domowym nie posiadają samochodów osobowych i nie uzyskują dodatkowych dochodów poza wymienionymi w aktach sprawy. Żona skarżącego otrzymuje świadczenie pielęgnacyjne na córkę w kwocie [...], zasiłek pielęgnacyjny na dzieci w kwocie [...], zasiłek rodzinny i dodatek do zasiłku w wysokości [...]. Małżonka nie jest zarejestrowana w Powiatowym Urzędzie Pracy, gdyż opiekuje się dziećmi. Do pisma załączył kserokopię informacji o dochodach oraz o pobranych zaliczkach na podatek dochodowy za okres od [...] do [...], kserokopie informacji o dochodach uzyskanych od organu rentowego za [...], kserokopię wyciągu z rachunku bankowego.

W świetle art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zasadą jest, że strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Wyjątkiem od tej zasady jest instytucja prawa pomocy i zgodnie z art. 245 § 1 cyt. ustawy prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (por. art. 245 § 2 i § 3 ustawy). Art. 246 § 1 wyżej powołanej ustawy stanowi, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje :

1) w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania;

2) w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

Zauważyć należy, że instytucja prawa pomocy wiąże się ściśle z realizacją jednego z podstawowych standardów państwa prawnego, jakim jest prawo do sądu. Stanowi ona wyjątek od ogólnej zasady ponoszenia przez stronę kosztów postępowania i zapewnia osobie znajdującej się w ciężkich warunkach materialnych możność obrony swoich praw przed sądem, mimo braku środków finansowych potrzebnych do poniesienia należnych kosztów sądowych. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu sądowym jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów bez wywoływania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Ubiegający się o taką pomoc powinien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa (por. post. SN z dnia 24 września 1984r., sygn. akt II CZ 104/84). Nadto należy zauważyć, że mający zastosowanie w sprawie wyżej cyt. art. 246 § 1 pkt 2 ustawy nakłada na ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy obowiązek uprawdopodobnienia przesłanek w tym przepisie określonych. Z omawianej regulacji wynika bowiem wprost, że prawo pomocy w zakresie częściowym może być przyznane osobie fizycznej, "gdy osoba ta wykaże", iż w jej przypadku partycypowanie w kosztach procesu wiązałoby się z ryzykiem wystąpienia negatywnych konsekwencji, o których mowa w art. 246 § 1 pkt 2 cyt. ustawy (por. post. NSA z dnia 21 kwietnia 2006r., sygn. akt II FZ 240/06). Z uwagi na to, że w.w przepis formułuje nieostre kryteria ocenne, szczególnie istotne jest możliwie najbardziej dokładne ustalenie rzeczywistej kondycji finansowej wnioskodawcy (por. post. NSA z dnia 14 września 2006r., sygn. akt II FZ 574/06). Przyznanie prawa pomocy stanowi bowiem, jak już wyżej wskazano, w istocie odstępstwo od generalnej zasady wynikającej z przepisu art. 199 w.w ustawy, zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. W tym stanie rzeczy argumentacja służąca uprawdopodobnieniu, że poniesienie kosztów postępowania, nie byłoby możliwe bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla skarżącego i jego rodziny, musi być dokładna i wyczerpująca. Skoro podstawą ustaleń faktycznych, pozwalających na podjęcie rozstrzygnięcia w przedmiocie prawa pomocy są zawsze okoliczności wskazane przez wnioskodawcę, to powinna być to informacja kompletna, pozwalająca na zobrazowanie realnej sytuacji majątkowej strony, która obejmuje również dochody i majątek osób prowadzących z wnioskodawcą wspólne gospodarstwo domowe, czy też w inny sposób wpływających na jego możliwości finansowe (por. orz. NSA z dnia 17 maja 2006r., sygn. akt I OZ 657/06).

Biorąc pod uwagę powyższe zauważa się, że argumentacja Z B odnosząca się co do braku środków finansowych na pokrycie kosztów sądowych, w tym wpisu od skargi w rozpatrywanej sprawie nie jest wiarygodna. Skarżący osiąga bowiem stały miesięczny dochód z tytułu renty, wynagrodzenia za pracę, posiada dom. Żona skarżącego nie pracuje, jednakże otrzymuje z Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w M świadczenia rodzinne w wysokości [...] (zaświadczenie Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia [...], nr [...] /karta nr [...] akt administracyjnych/). Skarżący we wniosku o przyznanie prawa pomocy sporządzonym na urzędowym formularzu oświadczył, że dochody jego i osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym wynoszą około [...], z pisma uzupełniającego w.w wniosek wynika natomiast, że [...]. Zauważyć ponadto należy, że skarżący podał, iż z tytułu wynagrodzenia za pracę uzyskuje dochód w wysokości [...] netto, natomiast z załączonej przez niego kserokopii wyciągu z rachunku bankowego, że otrzymuje wynagrodzenie w wysokości [...] (data wpływu wynagrodzenia na rachunek bankowy [...], [...] /karta nr /.../ akt sądowych/). Wnioskodawca wskazał, że koszty miesięcznego utrzymania wynoszą około [...] + alimenty na dziecko w wysokości [...], a zatem łącznie [...], natomiast dochody skarżącego i osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym wynoszą nie więcej niż [...] (renta [...] + wynagrodzenie za pracę [...] + świadczenia rodzinne [...]). Zatem ze złożonych przez skarżącego wyjaśnień wynika, że na utrzymanie wydaje wyższą kwotę od uzyskiwanych dochodów. Wnioskodawca nie podał skąd bierze środki finansowe na pokrycie miesięcznych wydatków. Oznacza to, że skarżący poza wykazanymi dochodami posiada jakieś inne dochody, których źródła nie wyjawił, ewentualnie jakieś oszczędności, z których ponosi w/w wydatki. Tak więc oświadczenia skarżącego w tym zakresie są niepełne i sprzeczne.

W tych okolicznościach na podstawie art. 245 § 1, § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 cyt. ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanowiono jak w sentencji.

/-/V. Mielcarek