Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Irena Szarewicz-Iwaniuk, Sędziowie NSA Ewa Gdulewicz (spr.) , NSA Anna Kwiatek, Protokolant st.insp. Wiesława Wojtal, po rozpoznaniu w dniu 10 listopada 2004 r. sprawy ze skargi A. I. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy uwzględnienia zarzutów zgłoszonych w sprawie prowadzenia postępowania zabezpieczającego -oddala skargę

Zaskarżonym postanowieniem Dyrektor Izby Skarbowej, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw., z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) i art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jednolity: Dz. U. z 2002 r. Nr 110, poz. 968 z późn. zm.), po rozpatrzeniu zażalenia pełnomocnika A. I. na postanowienie Naczelnika Trzeciego Urzędu Skarbowego z dnia [...] lutego 2004 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy uwzględnienia zarzutów zgłoszonych w sprawie prowadzenia postępowania zabezpieczającego, utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji.

W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia wskazano, że [...] lipca 2002 r. wydana została w sprawie decyzja w sprawie zabezpieczenia na majątku A. I. wykonania zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1997 r. od dochodu nie znajdującego pokrycia w ujawnionych źródłach przychodu w wysokości 290.337,80 zł. Na podstawie w/w decyzji wierzyciel wydał ponownie (po wydaniu postanowienia z dnia [...] grudnia 2002 r. o uchyleniu zabezpieczenia na podstawie zarządzenia zabezpieczania z dnia [...] lipca 2002 r.) zarządzenie zabezpieczenia z dnia [...] października 2003 r. Nr [...]. Jako składniki majątkowe, które mogą być przedmiotem zabezpieczenia wierzyciel wskazał wierzytelności z rachunku bankowego, nieruchomość położoną w L. przy ul. O. oraz udziały we współwłasności nieruchomości położonych w L. przy ul. R. Zarządzenie zabezpieczenia zostało doręczone pełnomocnikowi [...] listopada 2003 r.

W oparciu o zarządzenie zabezpieczenia organ egzekucyjny wystąpił wnioskami z dnia [...] listopada 2003 r. do Sądu Rejonowego X Wydział Ksiąg Wieczystych o wpis hipotek przymusowych odpowiednio w kwotach 100.000 zł, 83.337,80 zł i 110,00 zł na udziałach odpowiednio 10/11 części w nieruchomości położonej w L. przy ul. O. oraz po ½ części w nieruchomości położonych w L. przy ul. R. Hipoteki zostały wpisane w dniu [...] listopada 2003 r.

Pismem z dnia [...] listopada 2004 r. pełnomocnik skarżącego zgłosił zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania zabezpieczającego, powołując w podstawie art. 33 pkt 1 i 8 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji ze wskazaniem "nieistnienia obowiązku" i zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego.

W uzasadnieniu wniosku podniesiono, iż zabezpieczenie zostało dokonane po tym, jak poprzednio dokonane zabezpieczenia albo zostały uchylone przez organ odwoławczy, albo wygasły z mocy prawa. Ponadto wskazano, że wierzyciel nie dysponuje żadnymi dowodami potwierdzającymi uzyskanie przez podatnika innych dochodów, niż ujawnione w złożonym zeznaniu podatkowym, co daje podstawę do wniesienia zarzutu "nieistnienia obowiązku".

Analizując stan faktyczny w sprawie organ odwoławczy przytoczył treść art. 33 ordynacji podatkowej oraz art. 155a § 1, art. 164 i art. 166b ustawy egzekucyjnej. Wskazał, iż zgodnie z art. 34 § 4 tej ustawy postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów organ egzekucyjny wydaje po otrzymaniu ostatecznego postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela, które to stanowisko jest dla organu egzekucyjnego wiążące.

Stanowisko wierzyciela w sprawie zarzutu nieistnienia zabezpieczonego obowiązku wierzyciel – Trzeci Urząd Skarbowy – zawarł w postanowieniu z dnia [...] listopada 2003 r., uznając go za nieuzasadniony. Objęty zabezpieczeniem obowiązek – zobowiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1997 r. od dochodu nie znajdującego pokrycia w ujawnionych źródłach przychodu wynika z ostatecznej i prawomocnej decyzji Trzeciego Urzędu Skarbowego z dnia [...] lipca 2002 r. w sprawie zabezpieczenia.

Odnosząc się do zarzutu zastosowania zbyt uciążliwego środka zabezpieczającego, organ odwoławczy wskazał, iż zgłaszając w/w zarzut, podatnik nie wyjaśnił, na czym konkretnie polega uciążliwość zastosowanego środka ani też nie wskazał innego środka zabezpieczenia którego zastosowanie byłoby w jego ocenie mniej uciążliwe. Kwestionuje jedynie sam fakt dokonania zabezpieczenia wykonania zobowiązania podatkowego przez wpis hipotek przymusowych na udziałach we współwłasności nieruchomości.

Ponadto postępowanie zabezpieczające ze swej istoty nie ma na celu wykonania obowiązku, lecz tylko zapewnienie wykonania przez zobowiązanego ciążących na nim obowiązków w przyszłości (art. 160 § 1), toteż w przypadku zastosowania tego środka trudno mówić o uciążliwości postępowania zabezpieczającego.

Przepis art. 33 ustawy egzekucyjnej, zawierający katalog okoliczności mogących być podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej, zgodnie z art. 106 ustawy, w postępowaniu zabezpieczającym znajduje jedynie odpowiednie, a nie analogiczne zastosowanie, toteż nie może być uznany za zasadny zarzut zastosowania zbyt uciążliwego środka zabezpieczającego.

Ustosunkowując się do podniesionej w zażaleniu kwestii przedawnienia się zabezpieczonego zobowiązania organ stwierdził, iż nie jest ona przedmiotem rozpatrywanej sprawy i nie podlega merytorycznej ocenie w tym postępowaniu.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego pełnomocnik skarżącego wnosi o uchylenie zaskarżonego postanowienia i poprzedzającego je postanowienia organu I instancji z uwagi na naruszenie art. 138 w zw. z art. 144 kpa przez przyjęcie, że podniesienie w zażaleniu zarzutu w postępowaniu egzekucyjnym zwalnia organ odwoławczy od ponownego rozpatrzenia sprawy oraz art. 105 § 1 kpa w zw. z art. 18, oraz art. 154 § 4 cyt. ustawy egzekucyjnej przez nie umorzenie postępowania w sprawie postępowania w sprawie zarzutów zgłoszonych w sprawie postępowania zabezpieczającego, pomimo przekształcenia się z mocy prawa zajęcia zabezpieczającego w zajęcie egzekucyjne.

W uzasadnieniu skargi skarżący wywodzi, iż organ odwoławczy winien rozpatrzyć podniesiony w zażaleniu z dnia 24 lutego 2004 r. zarzut przedawnienia. Ponadto wskazuje, że z akt sprawy wynika, iż zajęcie zabezpieczające przekształciło się z mocy prawa, w trybie art. 154 § 4 ustawy egzekucyjnej w zajęcie egzekucyjne, toteż postępowanie należało, na podstawie art. 59 § 1 pkt 10 w zw. z art. 154 § 4 i art. 105 § 1 kpa w zw. z art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, umorzyć.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wnosi o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Dokonując kontroli zaskarżonego postanowienia pod względem jego zgodności z prawem (art. 3 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. w zw. z art. 1 ust. 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), na wstępie wskazać należy, iż przedmiotem rozpoznania w sprawie niniejszej jest postanowienie w przedmiocie odmowy uwzględnienia zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania zabezpieczającego. Postępowanie w sprawie wszczęte zostało wnioskiem skarżącego z dnia [...] listopada 2003 r., w którego podstawie powołano art. 33 pkt 1 i 8 cyt. ustawy o postępowaniu egzekucyjnym.

Wniosek ten, zgodnie z art. 27 § 1 (w zw. z art. 166b i art. 33) ustawy egzekucyjnej może być zgłoszony w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia zobowiązanemu zarządzenia zabezpieczającego. Zobowiązany, wnosząc zarzut na podstawie art. 33 pkt 1 cyt. ustawy, powinien okazać dowody, że obowiązek nie istnieje, ponieważ albo nigdy nie powstał, albo wprawdzie powstał ale wygasł z powodu wykonania lub wskutek innych przyczyn. Spośród czterech samodzielnych przesłanek, zawartych w art. 33 pkt 1 ustawy, w uzasadnieniu pisma z dnia [...] listopada 2003 r. wskazano, jako podstawę zarzutu "nieistnienie obowiązku" z uwagi na to, że wierzyciel nie dysponuje żadnymi dowodami potwierdzającymi uzyskanie przez podatnika innych dochodów, niż ujawnione w zeznaniu podatkowym. Wskazana argumentacja posłużyła także do uzasadnienia wniosku opartego o przesłankę z art. 33 pkt 8 (zastosowanie "zbyt uciążliwego" środka zabezpieczenia).

Zgłoszone zarzuty były przedmiotem rozpatrzenia przez organy obu instancji. Powołując się na postanowienie wierzyciela z dnia [...] listopada 2003 r. podniesiono, iż wierzyciel odmówił uznania zarzutu nieistnienia obowiązku, wskazując, że zebrana w sprawie dokumentacja pozwala na określenie przybliżonej kwoty zobowiązania podatkowego. Nie podzielając zasadności zarzutu zastosowania zbyt uciążliwego środka zabezpieczenia przez ustanowienie hipoteki przymusowej, wskazano zarówno na charakter tej instytucji, jak też podniesiono, iż zastosowanie innych środków egzekucyjnych (których zobowiązany nie wskazał) byłoby, z uwagi na znaczną kwotę zabezpieczenia bardziej uciążliwe dla zobowiązanego.

W powyższej sytuacji za nieuzasadniony uznać należy zarzut skargi naruszenia art. 138 w zw. z art. 144 kpa oraz w związku z art. 18 i art. 154 § 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w związku z nierozpatrzeniem przez organ odwoławczy zarzutu przedawnienia, bowiem zarzut ten, jak podniesiono w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, nie był przedmiotem postępowania wszczętego wnioskiem zobowiązanego z [...] listopada 2003 r.

Nie jest także trafny zarzut nieumorzenia, na podstawie art. 105 § 1 kpa, postępowania w sprawie zarzutów zgłoszonych w sprawie postępowania zabezpieczającego pomimo przekształcenia się z mocy prawa zajęcia zabezpieczającego w zajęcie egzekucyjne.

Art. 33a § 2 ordynacji podatkowej stanowi jednoznacznie, że wygaśnięcie decyzji o zabezpieczeniu wykonania zobowiązania podatkowego nie narusza ważności zarządzenia zabezpieczenia wydanego na podstawie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Z dniem wygaśnięcia decyzji o zabezpieczeniu, z mocy prawa (art. 154 § 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji) zajęcie zabezpieczające przekształca się w zajęcie egzekucyjne. Przepisy tej ustawy nie przewidują jednakże możliwości umorzenia postępowania zabezpieczającego z przyczyn wskazanych w art. 33a § 2 ordynacji podatkowej i art. 154 § 4 ustawy egzekucyjnej, toteż brak jest materialnoprawnej podstawy do wskazanego w zarzutach skargi rozstrzygnięcia.

Mając na uwadze powyższe, na mocy art. 151 cyt. na wstępie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym, orzeczono jak w sentencji.