Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Ewa Partyka /spr./ Sędziowie WSA Joanna Zdrzałka WSA Paweł Zaborniak Protokolant st. sekr. sąd. Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 9 maja 2013 r. sprawy ze skargi J. B. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lutego 2013 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania I. uchyla zaskarżone postanowienie; II. zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącego J. B. kwotę 357 zł /słownie: trzysta pięćdziesiąt siedem złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Sygn. II SA/Rz 234/13

Uzasadnienie

Przedmiotem skargi J. B. jest postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (dalej jako WINB) z dnia [...] lutego 2013 r., nr [...] stwierdzające, że zażalenie H. B. i J. B. na postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego (dalej jako PINB) z dnia [...] sierpnia 2012 r., nr [...] ustalające opłatę legalizacyjną w wysokości 50. 000 zł wynikającą z iloczynu stawki opłaty (s), współczynnika kategorii obiektu budowlanego (k) i współczynnika wielkości obiektu budowlanego (W) x pięćdziesięciokrotne podwyższenie kwoty (500 zł x 2 x 1 x 50 = 50. 000, 00 zł) - zostało wniesione z uchybieniem terminu.

W podstawie prawnej postanowienia powołano przepis art. 134 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., określanej dalej jako k.p.a.).

Sąd ustalił następujący stan faktyczny;

PINB [...] po rozpatrzeniu sprawy samowolnej rozbudowy i przebudowy budynku mieszkalnego zlokalizowanego na działce nr 1795, położonej w H., stanowiącej przedmiot prawa własności H. i J. B. - postanowieniem z dnia [...] października 2011 r., nr [...] nakazał wstrzymać roboty budowlane przy rozbudowie i przebudowie przedmiotowego budynku mieszkalnego i nałożył obowiązek przedstawienia dokumentów w terminie do 30 czerwca 2012 r.

W dniu 29 maja 2012 r. H. i J. B. przedłożyli dokumenty, które PINB uznał za niekompletne. W związku z powyższym, postanowieniem z dnia [...] czerwca 2012 r., nr [...] organ nałożył na w/w obowiązek uzupełnienia przedłożonej dokumentacji o wskazane braki i usunięcia nieścisłości. Wnioskodawcy przy piśmie z dnia 23 lipca 2012 r. przedłożyli poprawiony projekt rozbudowy, nadbudowy, przebudowy budynku mieszkalnego jednorodzinnego wraz z instalacjami wewnętrznymi wod-kan, energii elektrycznej w zabudowie zagrodowej oraz budowy zbiornika na ścieki z przyłączem kanalizacyjnym, przyłącz wody z istniejącej studni na działce nr 1795, położonej w H.

PINB postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2012 r., nr [...] ustalił opłatę legalizacyjną w wysokości 50. 000, 00 zł wynikającą z iloczynu stawki opłaty (s), współczynnika kategorii obiektu budowlanego (k) i współczynnika wielkości obiektu budowlanego (w) x pięćdziesięciokrotne podwyższenie kwoty (500 zł x 2 x 1 x 50 = 50. 000, 00 zł).

W zażaleniu złożonym w dniu 5 grudnia 2012 r. H. i J. B. wskazali, że opłata legalizacyjna jest dla nich nie do udźwignięcia ze względu na trudną sytuację materialną, mieszkaniową i zdrowotną. Wnieśli o odstąpienie od nałożenia opłaty legalizacyjnej i podnieśli, że dokonali opracowania projektu budowlanego uwzględniającego zakresy robót budowlanych w celu uzyskania pozwolenia na kontynuację remontu domu.

WINB postanowieniem z dnia [...] lutego 2013 r., opisanym na wstępie stwierdził, że zażalenie H. B. i J. B. zostało wniesione z uchybieniem terminu. W uzasadnieniu wskazał, że siedmiodniowy termin do wniesienia zażalenia w omawianym przypadku upłynął z dniem 30 sierpnia 2012 r., zaś H. i J. B. złożyli zażalenia w siedzibie organu w dniu 5 grudnia 2012 r. Jednocześnie organ odwoławczy podał, że po rozpatrzeniu ich wniosku o przywrócenie terminu postanowieniem z dnia [...] lutego 2013 r. odmówił przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia.

W skardze J. B. wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Skarżący zarzucił zaskarżonemu postanowieniu naruszenie przepisów postępowania, mających wpływ na wynik sprawy, a to:

1) art. 7, 8, 11, 12, 77 § 1 i 80 k.p.a. poprzez:

a) poczynienie błędnych ustaleń faktycznych, które polegały na bezpodstawnym przyjęciu, że na skutek wyjazdu zagranicznego skarżącego brak było pod wskazanym adresem osób, którym organ mógłby skutecznie doręczyć pisma w toku postępowania,

b) niezebranie i nierozważenie w sposób wnikliwy i wszechstronny zebranego

w sprawie materiału dowodowego,

c) dokonanie ustaleń nie na podstawie całokształtu materiału dowodowego,

z naruszeniem zasady swobodnej oceny dowodów, zasad postępowania

z uwzględnieniem interesu społecznego oraz pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa,

2) art. 43 k.p.a., poprzez niepodjęcie przez organ próby doręczenia zastępczego dorosłemu domownikowi, mimo że dorośli domownicy przebywali w domu skarżącego przez cały okres jego pobytu poza granicami kraju,

3) art. 58 k.p.a. w zw. z art. 7 i 77 k.p.a., poprzez niezabranie w sposób wyczerpujący i nierozpatrzenie całości zebranego w ten sposób materiału dowodowego skutkujące przyjęciem, że skarżący nie uprawdopodobnił braku winy

w uchybieniu terminu,

4) art. 89 i następne k.p.a., poprzez brak wyznaczenia w toku postępowania rozprawy administracyjnej w sytuacji, w której istniały kwestie wymagające wyjaśnienia.

W uzasadnieniu skarżący podniósł, że organ odwoławczy nie zbadał czy doszło do próby doręczenia postanowienia organu I instancji dorosłemu domownikowi, zamieszkującemu ze skarżącym we wspólnym gospodarstwie domowym, a w przypadku odpowiedzi twierdzącej - czy zawiadomienie o przesyłce zostało przez osobę doręczającą pozostawione w skrzynce pocztowej lub drzwiach mieszkania w taki sposób, który uniemożliwiał jego przypadkowe lub na skutek działania osób trzecich zaginięcie. Podczas czasowego pobytu skarżącego poza granicami kraju w celach zarobkowych w domu przebywały przez cały ten okres dzieci skarżącego, w tym pełnoletni syn. Natomiast organ w trakcie doręczania postanowienia nie dokonał próby jego doręczenia dorosłemu domownikowi. Skarżący podniósł, że żadna z osób z nim zamieszkujących nie otrzymała nigdy żadnego zawiadomienia, ani nie widziała takiego czy to w skrzynce pocztowej, czy też drzwiach mieszkania.

WINB odpowiadając na skargę wniósł o jej oddalenie z przyczyn wskazanych w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje;

Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269, ze zm.). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270) – zwanej dalej w skrócie P.p.s.a. Stosownie do tego przepisu sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

W myśl art. 145 P.p.s.a., sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności

z prawem tylko wówczas, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach.

W ramach kontroli legalności sąd stosuje przewidziane prawem środki

w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 P.p.s.a.).

Po rozpatrzeniu skargi w powyższych aspektach Sąd doszedł do przekonania, że skarga zasługuje na uwzględnienie aczkolwiek z przyczyn, które Sąd wziął pod uwagę z urzędu.

Poza sporem w niniejszej sprawie pozostaje, że wyżej opisanego postanowienia PINB z dnia [...] sierpnia 2012 r., którym ustalona została opłata legalizacyjna w wysokości 50 000 zł, skarżący ani H. B. nie odebrali z uwagi na swój wyjazd za granicę. Bezsporne jest także, że skarżący ani jego żona nie powiadomili organu o zmianie adresu wywołanej powyższym wyjazdem ani nie ustanowili pełnomocnika. Z akt sprawy, w szczególności z zapisów na tzw. zwrotnych potwierdzeniach odbioru wynika, że doręczyciel nie zastał adresatów w domu i przesyłki pozostawił w urzędzie pocztowym, o czym zawiadomienia umieścił w drzwiach domu. Pierwsze awizo miało miejsce w dniu 9 sierpnia, zaś drugie w dniu 16 sierpnia 2012 r. Wobec ich niepodjęcia przez adresatów, przesyłki zostały zwrócone organowi przez urząd pocztowy w dniu 24 sierpnia 2012 r.

Z akt sprawy wynika także, iż J. i H. B. w dniu 5 grudnia 2012 r. złożyli zażalenie na postanowienie PINB z dnia [...] sierpnia 2012 r., składając w nim jednocześnie wniosek o przywrócenie terminu do jego złożenia, zaś ostatecznym postanowieniem z dnia [...] lutego 2013 r. WINB odmówił im przywrócenia terminu do złożenia zażalenia.

Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela stanowisko utrwalone już w judykaturze, że postanowienia o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania mieszczą się grupie postanowień "kończących postępowanie". W doktrynie zauważa się, że takie postanowienia mają istotne znaczenie dla dalszego biegu postępowania w sprawie, bowiem uniemożliwiają one uruchomienie toku instancji w stosunku do określonej decyzji i powodują, że uzyskuje ona przymiot ostateczności (zob. T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wyd. LexisNexis, Warszawa 2005, s. 57). W świetle powyższego uznać należy, że takim postanowieniem jest również postanowienie o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania wydane na podstawie art. 59 § 2 k.p.a., gdyż pozbawia ono stronę możliwości zaskarżenia decyzji organu pierwszej instancji. Na postanowienie to nie przysługuje wprawdzie zażalenie, jednakże jako postanowienie kończące postępowanie, stosownie do art. 3 § 2 pkt 2 P.p.s.a, podlega zaskarżeniu do wojewódzkiego sądu administracyjnego. Sąd podziela także prezentowany w doktrynie pogląd, że postanowienia odmawiające przywrócenia terminu do wniesienia odwołania lub zażalenia zamykają postępowanie. Od takich postanowień, jako zamykających postępowanie, służy skarga do wojewódzkiego sądu administracyjnego (por. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego - Komentarz, C.H. Beck, Warszawa 2006, s. 341). Poglądy powyższe wielokrotnie znalazły potwierdzenie w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (zob. np. postanowienie NSA z 23 czerwca 2008 r., sygn. akt II OSK 860/08, niepublikowane oraz postanowienie NSA z dnia 11 kwietnia 2007 r., sygn. akt II OSK 412/07, niepublikowane oraz postanowienie NSA z dnia 21 października 2008 r., sygn. akt II OSK 1489/08,Lex nr 1043276).

Wydanie postanowienia o stwierdzeniu uchybienia terminu, o którym mowa w art. 134 k.p.a. odnosi się do sytuacji gdy strona składa odwołanie po terminie, ale nie domaga się przywrócenia terminu do dokonania tej czynności. Wówczas badanie terminowości odwołania następuje przy zastosowaniu trybu określonego w art. 134 k.p.a. Jeżeli natomiast strona, jak to stało się w niniejszej sprawie, wnosi odwołanie po terminie i składa wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, to badanie okoliczności związanych z terminowością odwołania, a także związanych z uchybieniem terminu i zasadnością jego przywrócenia następuje wyłącznie w ramach trybu określonego w art. 58 i 59 § 2 k.p.a. Wydanie postanowienia o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania czyni zbędnym celowość i konieczność wydawania postanowienia w oparciu o art. 134 k.p.a. Odmowa przywrócenia terminu załatwia nie tylko sprawę wniosku o przywrócenie terminu, ale jednocześnie potwierdza, iż wniesienie odwołania nastąpiło z uchybieniem terminu czyli rozstrzyga również o tym co jest przedmiotem postanowienia z art. 134 k.p.a. Na wyłączenie możliwości wydania postanowienia o stwierdzeniu uchybienia terminu z art. 134 k.p.a. w sytuacji, gdy wcześniejszym postanowieniem organ odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania wskazał Naczelny Sąd Administracyjny przykładowo w wyroku z 24.09.2008r. sygn. akt I OSK 1490/07 a także liczne orzeczenia Wojewódzkich Sądów Administracyjnych np. wyrok WSA W-a z 02.03.2010r., IV SA/Wa 1781/09 czy wyrok WSA Gdańsk z 09.09.2009r. II SA/Gd 150/08. Sąd w Gdańsku podkreślił, że postanowienie o odmowie przywrócenia terminu zawiera samo w sobie stwierdzenie, że odwołanie zostało wniesione z uchybieniem terminu.

Mając powyższe na uwadze, skoro naruszenie przepisów postępowania miało istotny wpływ na wynik sprawy, Sąd uchylił zaskarżone postanowienie jako niemające umocowania w przepisie art. 134 k.p.a. na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. Taki stan czynił zbędnymi odnoszenie się do zarzutów skargi.

O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 P.p.s.a. Na zasądzoną w pkt II wyroku kwotę składają się: wpis od skargi, wynagrodzenie pełnomocnika radcy prawnego zgodne z § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych ... (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 z późn. zm.) oraz opłata skarbowa od pełnomocnictwa.