Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Marek Zalewski, Sędziowie Sędzia WSA Jerzy Drwal (sprawozdawca), Sędzia SO del. Robert Hałabis, Protokolant Stażysta Aleksandra Frączkiewicz, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 5 lipca 2012 r. sprawy ze skargi J. S. na decyzję L.Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w L. z dnia [...] marca 2012 r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę.

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] marca 2012 r., Nr [...]., Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w L., po rozpatrzeniu odwołania J. S. utrzymał w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w L. z dnia [...] września 2011 r., Nr [...] o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej "astma oskrzelowa".

Zaskarżona decyzja zapadła w następującym stanie sprawy:

Postępowanie w sprawie wszczęte zostało zgłoszeniem podejrzenia choroby zawodowej u J. S. w postaci astmy oskrzelowej . W związku z powyższym zgłoszeniem Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w L. wszczął postępowanie administracyjne, w ramach którego ustalono, że skarżąca była zatrudniona w następujących zakładach pracy:

- od [...] grudnia 1981 r. do [...] listopada 1993 r. w Zakładach Przemysłu Skórzanego S.A. w L. na stanowisku obuwnik;

- od [...] lipca 1997 r. do [...] sierpnia 1997 r. oraz od [...] października 1997 r. do [...] października 1997 w PPHU M. w B. w charakterze pakowacza artykułów spożywczych;

- od [...] stycznia 1997 r. do [...] marca 1997 r. w Odzieżowej Spółdzielni Pracy "P." na stanowisku krawcowej;

- od [...] czerwca 2001 r. do [...] listopada 2001 r. w O. przy sortowaniu warzyw i owoców w chłodni;

- od [...] stycznia 2003 r. do [...] lutego 2003 r. w "A." Import – Eksport przy obsłudze pieca do wypalania ceramiki, pakowaniu, sortowaniu wyrobów.

W toku postępowania administracyjnego skarżąca była badana w Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy w L. – Poradnia Chorób Zawodowych, który w dniu [...] stycznia 2011 r. wydał orzeczenie lekarskie nr [...] o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej. W uzasadnieniu wskazano, że od 2000 r. skarżąca była leczona z powodu przewlekłego spastycznego zapalenia oskrzeli. Początek schorzenia przypadał zatem na okres, kiedy skarżąca nie pracowała zawodowo.

W trybie odwoławczym J. S. przeszła badania w Instytucie Medycyny Pracy w Ł., który w dniu [...] maja 2011 r. r. wydał orzeczenie lekarskie nr [...] o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej. W uzasadnieniu powyższego orzeczenia stwierdzono, że analiza narażenia zawodowego, początku oraz przebiegu klinicznego choroby oraz wyniki wykonanych badań nie dają podstaw do rozpoznania u skarżącej astmy oskrzelowej pochodzenia zawodowego.

Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w L. w dniu [...] września 2011 r. wydał decyzję o braku podstaw do stwierdzenia u J. S. choroby zawodowej – astmy oskrzelowej wymienionej w poz. 6 wykazu chorób określonych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 105, poz. 869).

W odwołaniu od powyższej decyzji skarżąca podniosła, że astma oskrzelowa została u niej zdiagnozowana w listopadzie lub grudniu 2001 r. Powołała się również na opinię lekarza biegłego sądowego w sprawie o sygn. akt [...], w której stwierdzono, że warunki pracy w dniu [...] października 2001 r. z dużym prawdopodobieństwem przyczyniły się do zasłabnięcia skarżącej i wypadku w czasie pracy, po którym została zdiagnozowana astma oskrzelowa (tj. w okresie pracy zawodowej w O.).

Decyzją z dnia [...] marca 2012 r. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu organ odwoławczy podniósł, że z orzeczenia lekarskiego z dnia [...] stycznia 2011 r., nr [...], wydanego na podstawie: wywiadu lekarskiego, badania ogólnolekarskiego, badań pomocniczych, analizy dokumentacji medycznej dostarczonej przez skarżącą (karta informacyjna z historią choroby z leczenia na oddziale wewnętrznym Szpitala w B. w październiku 2001 r. i na oddziale wewnętrznym Wojewódzkiego Szpitala Specjalistycznego w L. w grudniu 2001 r., z Poradni Ogólnej i Pulmonologicznej w B., Poradni Neurologicznej Wojewódzkiego Szpitala Specjalistycznego w L., karty informacyjne z leczenia sanatoryjnego w Ł. w maju 2004 r., w S. w listopadzie 2004 r., w R. w lutym 2008 r., opinie sądowe i wyrok sądu z grudnia 2009 r.) oraz oceny narażenia zawodowego opracowanej przez PPIS w L. wynika, że skarżąca jest leczona z powodu przewlekłego spastycznego zapalenia oskrzeli od 2000 r. Organ zwrócił uwagę, że początek choroby przypada na okres, gdy skarżąca nie pracowała. Skoro przerwa w pracy trwała od 1997 r. do 20 czerwca 2001 r., zachorowanie nie mogło być związane z warunkami pracy.

Również z orzeczenia lekarskiego wydanego w Instytucie Medycyny Pracy w Ł. w dniu [...] maja 2011 r. wynikało, że wykonane w Klinice Instytutu badania alergologiczne oraz badania czynnościowe układu oddechowego, wyniki testów alergologicznych na pospolite alergeny środowiska domowego oraz potencjalne alergeny zawodowe, analiza narażenia zawodowego, początku oraz przebiegu klinicznego choroby oraz wyniki wykonanych badań nie dają podstaw do rozpoznania u skarżącej astmy oskrzelowej pochodzenia zawodowego.

Odnosząc się do opinii powołanej przez skarżącą w odwołaniu, organ podniósł, że lekarze biegli sądowi nie zgłosili podejrzenia choroby zawodowej, stwierdzili natomiast, że przyczyną urazu głowy w 2004 r. był upadek skarżącej w czasie ataku padaczki, z powodu której skarżąca leczy się od 2002 r.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skarżąca zarzuciła, między innymi iż Instytut Medycyny Pracy w Ł. nie przeprowadził wszechstronnych badań, gdyż na rtg z dnia [...] lipca 2011 r. niedostrzeżono guza płuca lewego.

W odpowiedzi na skargę Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny wniósł o jej oddalenie. Organ odwoławczy podkreślił, że ani w jednostce orzeczniczej pierwszego stopnia, ani w jednostce orzeczniczej drugiego stopnia nie rozpoznano astmy oskrzelowej pochodzenia zawodowego.

Odnosząc się do zarzutu skargi organ wyjaśnił, że jednostki orzecznicze pierwszego i drugiego stopnia nie są upoważnione do diagnostyki i leczenia chorób pozazawodowych, dlatego też w orzeczeniu nie uwzględniono zmian widocznych na zdjęciu rtg, które nie wchodzą w zakres zgłoszonego podejrzenia astmy oskrzelowej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja odpowiada prawu.

Jak wynika z akt sprawy skarżąca nie zgadza się ze stanowiskiem organu Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w L. o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej w postaci astmy oskrzelowej.

Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] marca 2012 r., utrzymująca w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w L. z dnia [...] września 2011 r. o braku podstaw do stwierdzenia u J. S. choroby zawodowej – w postaci astmy oskrzelowej. Rozstrzygnięcie to jest zgodne z przepisami prawa - w tym zawartymi w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych (Dz. U. Nr 105, poz. 869), dalej: rozporządzenie w sprawie wykazu chorób zawodowych.

Za chorobę zawodową zgodnie z art. 2351 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy (Dz. U. z 1998 r., Nr 21, poz. 94 z późn. zm..) uważa się chorobę, wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym". Rozpoznanie choroby zawodowej u pracownika lub byłego pracownika może nastąpić w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym albo po zakończeniu pracy w takim narażeniu, pod warunkiem wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych w okresie ustalonym w wykazie chorób zawodowych (art. 235² Kodeksu pracy).

W orzecznictwie sądowym i poglądach doktryny przyjmuje się, że definicja prawna choroby zawodowej składa się z dwóch elementów: formalnego i materialnego. Elementem formalnym jest określony przez ustawodawcę wykaz chorób zawodowych – tylko choroba zawarta w wykazie może być uznana za chorobę zawodową. Aby jednak choroba mogła być uznana za chorobę zawodową, musi być spełniony element materialny – niezbędne jest ustalenie związku przyczynowego objętej wykazem choroby z warunkami wykonywanej pracy ( wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 4 czerwca 1998 r., sygn. akt III RN 36/98, z dnia 3 lutego 1999 r., sygn. akt III RN 110/98 oraz z dnia 18 stycznia 2002 r., sygn. akt III RN 188/00).

W przypadku ustalenia, że rozpoznana u pracownika choroba jest wymieniona w wykazie chorób zawodowych, ocena warunków jego pracy musi wykazać bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że pracę wykonywał w warunkach narażających na powstanie tej choroby zawodowej. Wówczas dopiero istnieje domniemanie związku przyczynowego między chorobą zawodową, a warunkami narażającymi na jej powstanie. Inaczej mówiąc, jeśli można stwierdzić, że konkretny czynnik może być odpowiedzialny za powstanie określonej jednostki chorobowej, to narażenie na jego działanie na stanowisku pracy daje podstawę, by domniemywać, że doprowadził on do powstania tego schorzenia.

Ocena zaistnienia powyższych przesłanek następuje w postępowaniu uregulowanym przepisami rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych. Orzeczenie o stwierdzeniu choroby zawodowej bądź o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej przybiera formę decyzji administracyjnej wydanej przez uprawniony organ administracji publicznej – państwowego powiatowego inspektora sanitarnego, od którego decyzji przysługuje odwołanie do państwowego wojewódzkiego inspektora sanitarnego.

W myśl § 8 ust. 1 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych, decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wydaje się na podstawie materiału dowodowego, w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika.

Zgodnie z § 6 ust. 1 rozporządzenia orzeczenie o rozpoznaniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do jej rozpoznania wydaje lekarz spełniający określone w § 5 ust. 1 rozporządzenia wymogi, na podstawie wyników przeprowadzonych badań lekarskich i pomocniczych, dokumentacji medycznej pracownika lub byłego pracownika, dokumentacji przebiegu zatrudnienia oraz oceny narażenia zawodowego.

W orzecznictwie podkreśla się, że inspektor sanitarny jest bezwzględnie związany orzeczeniem lekarskim w zakresie rozpoznania choroby zawodowej. Państwowy Inspektor Sanitarny wydający decyzję w sprawie choroby zawodowej nie jest uprawniony do kontroli merytorycznej orzeczeń lekarskich uprawnionych do rozpoznawania chorób zawodowych jednostek organizacyjnych ani też dokonywania własnych ustaleń prowadzących do odmiennego rozpoznania jednostki chorobowej ( wyrok NSA z dnia 12 maja 2010 r., sygn. akt II OSK 335/10; wyrok WSA w Białymstoku z dnia 17 grudnia 2009 r., sygn. akt II SA/Bk 602/09; wyrok WSA w Warszawie z dnia 30 listopada 2005 r., sygn. akt I SA/Wa 184/05; wyrok NSA z dnia 18 sierpnia 2005 r., sygn. akt OSK 1851/04).

Opinia lekarska w tego rodzaju sprawach ma charakter opinii biegłego (wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt IV SA/GL 332/08).

Postępowanie w rozpoznawanej sprawie dotyczy choroby zawodowej wymienionej w pozycji 6 wykazu chorób zawodowych, stanowiącego załącznik do rozporządzenia w sprawie wykazu chorób zawodowych, tj. astmy oskrzelowej.

Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji, nie ma przesłanek do stwierdzenia choroby zawodowej wobec braku podstaw do rozpoznania u pacjentki choroby wymienionej w poz. 6 wykazu chorób zawodowych – astmy oskrzelowej.

W ocenie Sądu, nie zasługuje na uwzględnienie zarzut nie przeprowadzenia wszystkich badań.

Jak wynika z akt sprawy, skarżąca była badana w jednostkach orzeczniczych, gdzie zgodnie orzeczono brak podstaw do rozpoznania ww. choroby zawodowej. Poradnia Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w L. w orzeczeniu lekarskim nr [...] z dnia [...] stycznia 2011 r. stwierdza brak podstaw do rozpoznania u pacjentki astmy oskrzelowej. W uzasadnieniu jednostka orzecznicza pierwszego stopnia podniosła, że skarżąca leczona jest od 2000 r. z powodu przewlekłego spastycznego zapalenia oskrzeli, a zatem udokumentowany początek choroby wystąpił po upływie 3 lat od ustania narażenia zawodowego.

Z orzeczenia lekarskiego Instytutu Medycyny Pracy Klinika Chorób Zawodowych i Toksykologii w Ł. nr [...] z dnia [...] maja 2011 r. wynika, że brak jest podstaw do rozpoznania astmy oskrzelowej pochodzenia zawodowego. W uzasadnieniu orzeczenia podano, że skarżąca zgłasza występowanie kaszlu i uczucia duszności, w różnych okolicznościach, zwłaszcza przy kontakcie z intensywnymi zapachami. Początek dolegliwości miał miejsce w latach 1999/2000, w tym czasie skarżąca nie pracowała zawodowo. Skarżącą poddano badaniom alergologicznym oraz badaniom czynnościowym układu oddechowego, a także testom skórnym. W wyniku badań nie stwierdzono uczulenia na pospolicie występujące alergeny środowiska domowego i komunalnego ani na alergeny zawodowe środowisk pracy (np. bawełna, wełna). W surowicy badanej nie stwierdzono przeciwciał przeciwko alergenom zawodowym (lateks, bawełna, wełna owcza). Analiza narażenia zawodowego oraz dokumentacji lekarskiej, a także brak udokumentowanych typowych objawów chorobowych schorzenia w czasie określonym w rozporządzeniu w sprawie chorób zawodowych, nie dawały podstaw do rozpoznania u skarżącej astmy oskrzelowej.

Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w L. zwrócił się na podstawie § 8 ust. 2 rozporządzenia w sprawie wykazu chorób zawodowych o dodatkową konsultację. W swojej odpowiedzi z dnia [...] stycznia 2012 r. Instytut Medycyny Pracy w Ł. podkreśla, że dokonał ponownej wnikliwej analizy akt sprawy podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko odnośnie braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej. Ponadto stwierdzono, że dostarczona dokumentacja nie wpływa na zmianę wcześniejszego orzeczenia lekarskiego. W kolejnym piśmie z dnia [...] lutego 2012 r. Instytut Medycyny Pracy w Ł. podkreślił, że celem badania pacjentki w IMP nie było stwierdzenie, czy pacjentka cierpi na astmę, ale czy istnieją podstawy do uznania zawodowego podłoża choroby.

Swojego stanowiska odnośnie braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej nie zmienia również jednostka orzecznicza pierwszego stopnia, to jest WOMP w L., czego dowodzi treść pisma lekarza specjalisty z dnia [...] listopada 2011 r. informującego organ o wynikach analizy – opinii biegłych sądowych wydanej w sprawie sygn. akt [...] z dnia [...] marca 2011 r.

Należy również pamiętać (na co zwróciły uwagę organy), iż zgodnie z załącznikiem do rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych okres, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej pomimo wcześniejszego zakończenia pracy w narażeniu zawodowym w przypadku astmy oskrzelowej wynosi 1 rok. W przypadku J. S. okres narażenia zawodowego na ewentualne czynniki szkodliwe zakończył się w roku 1997, a pierwsze udokumentowane objawy chorobowe pochodzą z 2000 r.

Powyższe pozwala stwierdzić, że organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej orzekające w niniejszej sprawie były związane ostatecznym orzeczeniem lekarskim o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej, co stanowiło przesłankę wydania zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji. Oznacza to, że organy obu instancji nie mogły dokonać oceny dokumentacji lekarskiej, która prowadziłaby do odmiennego rozpoznania w zakresie choroby zawodowej. Nieustalenie przesłanek choroby zawodowej w orzeczeniu lekarskim, co miało miejsce w rozpatrywanej sprawie, skutkować musiało wydaniem orzeczenia o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej. Podkreślić jeszcze raz w tym miejscu należy, że Państwowy Inspektor Sanitarny wydający decyzję w sprawie choroby zawodowej nie jest władny do kontroli merytorycznej orzeczeń lekarskich jednostek organizacyjnych uprawnionych do rozpoznawania chorób zawodowych, ani też do dokonywania własnych ustaleń, prowadzących do odmiennego rozpoznania jednostki chorobowej. Rozstrzygnięcia organów obu instancji należy zatem uznać za odpowiadające prawu. Przekonanie skarżącej, iż stwierdzone dolegliwości mają związek z wykonywaną przez nią pracą i warunkami panującymi w środowisku pracy, nie mogło wpłynąć na treść rozstrzygnięcia wydanego w niniejszej sprawie.

Postępowanie administracyjne przeprowadzone zostało w zgodzie z przepisami prawa i nie ma podstaw do przyjęcia, iż organy sanitarne dokonały ustaleń z naruszeniem przepisów art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., w świetle których organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, a następnie na podstawie wszechstronnej analizy całokształtu materiału dowodowego ocenić czy dana okoliczność została udowodniona.

W przeprowadzonym postępowaniu zrealizowana została zasada prawdy obiektywnej, przewidziana w art. 7 k.p.a. Przepis ten stanowi, że w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Zasada ta oznacza, że na organ administracji publicznej nałożony jest obowiązek wyczerpującego zbadania wszystkich okoliczności faktycznych związanych z określoną sprawą w celu ustalenia stanu faktycznego zgodnego z rzeczywistością. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny, a także Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny skorzystali z przysługującego im na podstawie § 8 ust. 2 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych uprawnienia i zwrócili się do jednostki orzeczniczej o dodatkowe uzasadnienie. Uzupełniony w ten sposób materiał dowodowy nie pozostawia wątpliwości co do prawidłowości decyzji administracyjnych wydanych na jego podstawie. Brak bowiem w sprawie dowodów, które pozwoliłyby na zakwestionowanie ustaleń zawartych w orzeczeniach lekarskich i opartych na nich ustaleń organów obu instancji. Przeprowadzone postępowanie administracyjne jest pełne, objęło wszystkie niezbędne i prawidłowo zgromadzone dowody, których ocena wyrażona w zaskarżonej decyzji jest zgodna z art. 80 k.p.a. Uzasadnienie decyzji odpowiada w pełni wymogom określonym w art. 107 § 3 k.p.a. Kwestionowana decyzja została też wydana w oparciu o prawidłowo zastosowane przepisy prawa materialnego.

Należy również pamiętać, że organy inspekcji sanitarnej są bezwzględnie związane orzeczeniem lekarskim w zakresie rozpoznania choroby zawodowej, nie są uprawnione do kontroli merytorycznej orzeczeń lekarskich w tego rodzaju sprawach, ani też do dokonywania własnych ustaleń, odmiennych od stwierdzonych w w/w orzeczeniu.

Z powyższych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270).