Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Irena Kamińska po rozpoznaniu w dniu 12 marca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M.W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 19 grudnia 2013 r. o sygn. akt III SA/Kr 932/13 ze skargi M.W. na działalność Burmistrza Miasta C. oddalające wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez ustanowienie adwokata z urzędu postanawia: oddalić zażalenie.

W piśmie opatrzonym datą 22 lipca 2013 r. M.W. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę, w której zarzuciła, że Burmistrz Miasta C. oraz Naczelnik Wydziału Zarządzania Kryzysowego, Ochrony Ludności i Spraw Obronnych Urzędu Miasta C. nie podejmują odpowiednich działań w celu zapewnienia bezpieczeństwa mieszkańcom C. i ich własności. Ponadto skarżąca wyraziła swoje niezadowolenie z polityki prowadzonej przez władze, która jej zdaniem wyrządza poważne szkody społeczeństwu.

W odpowiedzi na skargę Burmistrz Miasta C. wniósł o jej odrzucenie, twierdząc, że przedmiot skargi nie dotyczy działalności administracji publicznej.

WSA w Krakowie postanowieniem z dnia 19 września 2013 r. odrzucił skargę M.W. jako nienależącą do właściwości sądu administracyjnego.

Następnie w dniu 15 października 2013 r. M.W. złożyła wniosek o przyznanie jej prawa pomocy poprzez ustanowienie adwokata z urzędu.

Referendarz sądowy WSA w Krakowie postanowieniem z dnia 25 października 2013 r. oddalił wniosek skarżącej, która wniosła sprzeciw od tego orzeczenia, ponownie krytykując działania władz prowadzące, w jej ocenie, do zagłady społeczeństwa.

Pismem z dnia 7 listopada 2013 r. M.W. złożyła sprzeciw od powyższego postanowienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie postanowieniem z dnia 19 grudnia 2013 r. oddalił wniosek M.W. o przyznanie prawa pomocy poprzez ustanowienie adwokata z urzędu.

W uzasadnieniu sąd pierwszej instancji wskazał, że prawo pomocy stanowi ważne uprawnienie służące obywatelom do realizacji ich prawa do sądu. Istotą prawa do sądu jest umożliwienie jednostce ochrony swoich praw przez przedstawienie swojej sprawy do rozstrzygnięcia sądowi. Podniósł również, że działania podmiotu, który inicjuje szereg postępowań sądowych nie w celu ochrony swoich realnych praw, ale dla którego inicjowanie tychże postępowań jest celem samym w sobie, nie może być uznane za realizację prawa do sądu, lecz w rzeczywistości stanowi nadużycie tego prawa. Za takie nadużycie WSA uznał używanie uprawnień procesowych do celów innych od tych, które odpowiadają ich przeznaczeniu.

Odnosząc powyższe zasady do wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy, WSA zwrócił uwagę, że forma oraz treść skargi oraz pozostałych pism procesowych skarżącej wskazują, że jej zamiarem nie jest przedstawienie sądowi administracyjnemu do rozstrzygnięcia konkretnej sprawy dotyczącej działalności administracji publicznej, lecz korespondencja skarżącej z sądem stanowi dla niej jedynie okazję do wyrażenia swojego niezadowolenia z istniejącej sytuacji społecznej. Podkreślił też, że skarżąca w swoich pismach porusza niepowiązane ze sobą tematy, a równocześnie w żaden sposób nie precyzuje, co jest przedmiotem jej skargi. Jak wskazał WSA, nawet bardzo uważna analiza treści pism skarżącej nie naprowadza na trop żadnego aktu administracyjnego, innej czynności z zakresu administracji publicznej ani też bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a., które skarżąca zamierza poddać kontroli sądu administracyjnego jako realizację swojego prawa do sądu.

W takiej sytuacji sąd pierwszej instancji uznał, że złożony przez skarżącą wniosek o przyznanie prawa pomocy nie może być uwzględniony. Zdaniem WSA skarżąca domaga się przyznania prawa pomocy poprzez ustanowienie pełnomocnika z urzędu w sprawie, którą w istocie sama sztucznie wykreowała, formułując pisma procesowe całkowicie uniemożliwiające zidentyfikowanie przedmiotu skargi. Dlatego sąd pierwszej instancji uznał, że przyznanie skarżącej prawa pomocy w przedmiotowej sprawie stanowiłoby nadużycie prawa pomocy, czyli uprawnienia służącego realizacji prawa obywateli do sądu. Zwrócić należy też uwagę, że przyznawanie prawa pomocy tym, którzy nadużywają prawa do sądu, naruszałoby interesy pozostałych członków społeczności ponieważ prowadziłoby do uszczuplania środków Skarbu Państwa przeznaczonych na wsparcie tych, którzy racjonalnie realizują swoje prawo do sądu.

Na powyższe postanowienie WSA zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosła M.W..

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do art. 243 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Wniosek ten wolny jest od opłat sądowych. Jak wskazuje art. 244 § 1 p.p.s.a., prawo to obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego.

Prawo pomocy w zakresie częściowym, jak w niniejszej sprawie, obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 p.p.s.a.).

Zwrócić jednak należy uwagę, że stosownie do art. 247 p.p.s.a. prawo pomocy nie przysługuje stronie w razie oczywistej bezzasadności jej skargi. Z taką sytuacją ma się zaś do czynienia w niniejszej sprawie, albowiem – jak przekonująco wykazał sąd pierwszej instancji – skarga jest pozbawiona przymiotu zasadności wobec braku możliwości zidentyfikowania jej przedmiotu. W istocie, treść pism M.W. znajdujących się w aktach sprawy wskazuje, że przypominają one raczej skargi powszechne, uregulowane w Dziale VIII Kodeksu postępowania administracyjnego, kierowane jednak do niewłaściwego podmiotu, gdyż za taki nie może być uznany w ich przypadku sąd administracyjny. Wyjaśnić należy, że organem właściwym do rozpatrzenia skargi powszechnej na działalność burmistrza czy kierownika gminnej jednostki organizacyjnej – jest rada gminy, jak wskazuje na to art. 229 pkt 3 wskazanego Kodeksu.

Mając powyższe na uwadze, stosując art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.