Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Przasnyski, Sędziowie Sędzia WSA Marek Kraus (spr.), Sędzia NSA Elżbieta Rischka, Protokolant Specjalista Beata Jarecka, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 27 stycznia 2026 r. sprawy ze skargi B.Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 16 września 2025 r. sygn. akt SKO Gd/2683/25 w przedmiocie umorzenia należności powstałych z tytułu wypłaconych zaliczek alimentacyjnych uchyla zaskarżoną decyzję.

1. Zaskarżoną decyzją z dnia 16 września 2025 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku (dalej "SKO", "Kolegium"), po rozpatrzeniu odwołania B. Z. (dalej "Skarżący") od decyzji Prezydenta Miasta Gdyni (dalej "Prezydent Miasta") z dnia 1 marca 2024 r. w przedmiocie odmowy umorzenia należności w wysokości 3.150 zł, powstałych z tytułu wypłaconej zaliczki alimentacyjnej na rzecz osoby uprawnionej, utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

2. Rozstrzygnięcie zapadło na tle następującego stanu faktycznego sprawy:

2.1. Skarżący na podstawie Wyroku Sądu Rejonowego w Gdyni o sygn. III RC 1613/00 z dnia 30 października 2001 r., został zobowiązany do płacenia alimentów na córkę M. Z. (dalej "osoba uprawniona") w wysokości 600 zł miesięcznie.

W dniu 18 grudnia 2023 r. do Prezydenta Miasta wpłynął, doprecyzowany pismem z dnia 6 lutego 2024 r., wniosek Skarżącego o umorzenie w całości lub w części zadłużenia wraz z ustawowymi odsetkami, powstałego w wyniku wypłaty zaliczki alimentacyjnej na rzecz osoby uprawnionej, tj. kwoty 3.150 zł.

2.2. Decyzją z dnia 1 marca 2024 r. Prezydent Miasta odmówił umorzenia należności w wysokości 3.150 zł powstałych z tytułu wypłaconej zaliczki alimentacyjnej na podstawie ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej, na rzecz osoby uprawnionej.

Organ, przywołując treść art. 30 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1993 ze zm., dalej "u.p.o.u.a."), stwierdził, że Skarżący we wniosku odwołał się do szczególnej sytuacji, w której się znajduje i w związku z tym podstawę materialnoprawną dla sprawy stanowi art. 30 ust. 2 ustawy.

Prezydent Miasta, jako organ właściwy wierzyciela w rozumieniu art. 2 ust. 10 u.p.o.u.a. wypłacał osobie uprawnionej zaliczkę alimentacyjną (na podstawie ówcześnie obowiązującej ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej). Skarżący na dzień 20 lutego 2024 r. posiada zadłużenie wobec organu w kwocie 3.150 zł z tytułu wypłaconej zaliczki alimentacyjnej powiększonej o 5% należności głównej.

Organ w dniu 4 stycznia 2024 r. wystosował do Dzielnicowego Ośrodka Pomocy Społecznej nr [...] wniosek o sporządzenie Karty Informacyjnej dotyczącej Skarżącego. W dniu 2 lutego 2024 r. organ otrzymał odpowiedź, iż Skarżący nie korzysta ze świadczeń pomocy społecznej od grudnia 2023 r., jest osobą niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym od 50-go roku życia z powodu schorzeń kręgosłupa, schorzeń oczu, innych schorzeń. Jest osobą bezdomną obecnie przebywa w lokalu z zasobów Spółdzielni B., którego najemcą jest brat. Znajduje się w trudnej sytuacji bytowej z uwagi na brak własnego mieszkania. Zajmuje powierzchnię o wielkości ok. 3,5 m2, żyje bardzo skromnie. Skarżący płaci za lokal 150 zł, prąd 150 zł, telewizja i internet 50 zł oraz ponosi koszty związane z zakupem leków jest to kwota ok. 300 zł miesięcznie. Nie posiada żadnego majątku, utrzymuje się z emerytury od listopada 2023 r.

Skarżący oświadczył, że do końca 2001 r. płacił alimenty bez sądowego wyroku. Do końca 2002 r. prowadził firmy, ale z powodu złych decyzji życiowych został okradziony przez nieuczciwych kontrahentów i stracił cały majątek. Mama poręczała kredyty (straciła mieszkanie), była żona także straciła (mieszkanie oraz sklep). Obie stały się bezdomnymi. Brat Skarżącego także poręczał majątkiem swojej firmy przez co zbankrutował i również stracił swój dom. W 2009 r. Skarżący doznał trwałego urazu kręgosłupa co utrudnia chodzenie i siedzenie. Od 2009 r. do 2023 r. był na utrzymaniu MOPS Gdynia i musiał walczyć o własne przeżycie. Niemniej jednak robił wszystko, aby dokładać się do utrzymania dziecka.

W dniu 18 stycznia 2024 r. organ otrzymał od Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w Gdyni zaświadczenie o wyegzekwowanych kwotach, z którego wynika, iż od Skarżącego w okresie od dnia 7 lutego 2002 r. do dnia 13 kwietnia 2024 r. została wyegzekwowana kwota 34.146,37 zł. tytułem spłaty zadłużenia alimentacyjnego.

W związku z przedstawioną przez Skarżącego trudną sytuacją materialną organ uznał, iż sytuacja życiowa, w której znalazł się obecnie dłużnik ma niewątpliwie trudny charakter. Jednakże na uwagę zasługuje fakt, iż Skarżący oświadczył, że uzyskuje dochód z emerytury w wysokości 2.480,59 zł.

Konieczność spłaty zadłużenia należności z funduszu alimentacyjnego jest konsekwencją wieloletniego niewywiązywania się przez Skarżącego z obowiązku alimentacyjnego. Trudna sytuacja materialna i życiowa Skarżącego nie zwalniała z obowiązku łożenia na własne dziecko. Ponadto Skarżący przedłożył informacje o wniesieniu przez niego do Sądu wniosków o obniżenie wysokości rat alimentacyjnych ze względu na swoją trudną sytuację majątkową i rodzinną, co spowodowało zmniejszenie jego zobowiązania.

Wszystkie pieniądze wypłacane w formie zaliczki alimentacyjnej to środki publiczne i na organie je wypłacającym spoczywa obowiązek ich windykacji, a na dłużniku alimentacyjnym konieczność zwrotu świadczeń wypłaconych na rzecz osoby uprawnionej. Umorzenie należności, rozkładanie na raty bądź odraczanie terminu płatności byłoby nieuzasadnionym przerzucaniem na wszystkich podatników obowiązku utrzymania dzieci osoby zobowiązanej do alimentacji, co stoi w sprzeczności z interesem społecznym. Takie działanie byłoby również niezgodne z ustawą o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, która opiera się na założeniu, że wspieranie osób znajdujących się w trudnej sytuacji materialnej z powodu niemożności wyegzekwowania alimentów należy łączyć z działaniami zmierzającymi do zwiększenia odpowiedzialności osób zobowiązanych do alimentacji.

2.3. W odwołaniu od ww. decyzji Skarżący podniósł, że spłata długu nastąpiła przez podwójną wypłatę matce dziecka kwoty 3.000 zł przez organ pierwszej instancji w 2005 r. i grudniu 2009 r. Ponadto organ nie zgłosił wierzytelności w postępowaniu przed komornikiem i sądem powszechnym dotyczącym zajęcia i sprzedaży nieruchomości strony oraz dokonanym przez sąd podziałem sumy uzyskanej ze sprzedaży. Gdyby tak było należność zostałaby w całości spłacona. Organ nie uwzględnił w tym zakresie wyjaśnień strony. Skarżący domagał się rzetelnej weryfikacji i analizy przedłożonej dokumentacji dowodowej dotyczącej całokształtu sytuacji majątkowej, dochodowej i rodzinnej w całym okresie, tj. 23 lat; przyczyn powstania długu; starań podjętych w celu spłaty długu (227% do 2010 r., potem regularnie co miesiąc) oraz sytuacji zdrowotnej. Zaświadczenie komornika z dnia 18 stycznia 2024 r. o wyegzekwowaniu od dłużnika w okresie od 7 lutego 2002 r. do 13 kwietnia 2024 r. kwoty 34.146,37 zł jest niezgodne z dokumentami urzędowymi. Faktyczny stan wyegzekwowanych kwot to 157.138 zł.

2.4. Decyzją z dnia 15 października 2024 r. sygn. akt SKO Gd/2200/24, Kolegium uchyliło zaskarżoną decyzję w części, tj. w zakresie w jakim organ pierwszej instancji odmówił umorzenia należności w wysokości 3.150 zł powstałych z tytułu wypłaconej zaliczki alimentacyjnej i w tym zakresie umorzył postępowanie pierwszej instancji, jednocześnie utrzymując zaskarżoną decyzję w mocy w pozostałej części.

Kolegium wskazało, że Prezydent Miasta Gdyni jest organem właściwym dłużnika, albowiem Skarżący mieszka u brata na terenie G., jednakże nie jest organem właściwym wierzyciela, wskazanym w art. 30 ust. 2 w związku z art. 2 pkt 10 u.p.o.u.a., albowiem osoba uprawniona (córka Skarżącego) mieszka w R., co oznacza, że organem właściwym wierzyciela jest Burmistrz Miasta Rumi.

SKO wskazało, iż Skarżący złożył również wniosek do Burmistrza Miasta Rumi o umorzenie wypłaconych świadczeń alimentacyjnych (w innej kwocie), który wniosek również rozpoznał wydając decyzję odmawiającą umorzenia należności. Od tej decyzji strona wniosła odwołanie do SKO, rozpoznane w sprawie sygn. akt SKO Gd/2809/24.

2.5. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z dnia 19 marca 2025 r. sygn. akt II SA/Gd 1218/24 stwierdził nieważność decyzji SKO z dnia 15 października 2024 r., sygn. akt SKO Gd/2200/24.

2.6. Po ponownym rozpoznaniu odwołania decyzją z dnia 16 września 2025 r. SKO utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

Odnosząc się do możliwości umorzenia długu alimentacyjnego w trybie art. 30 ust. 1 u.p.o.u.a. organ wskazał, iż Skarżący został zobowiązany wyrokiem Sądu Rejonowego w Gdyni z dnia 30 października 2001 r. do płacenia alimentów na córkę w wysokości 600 zł miesięcznie. Kwota tych alimentów została z dniem 1 sierpnia 2009 r. obniżona do 100 zł miesięcznie wyrokiem SR w Gdyni z dnia 18 stycznia 2010 r. Sąd Okręgowy w Gdańsku wyrokiem z dnia 17 marca 2011 r. obniżył alimenty od strony z kwoty 600 zł miesięcznie do kwoty 400 zł miesięcznie.

Jedyną i konieczną przesłanką umorzenia należności z tytułu wypłaconych zaliczek, na podstawie art. 30 ust. 1 u.p.o.u.a. (przez organ właściwy dłużnika, którym jest Prezydent Miasta Gdyni) jest skuteczna egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów, prowadzona przez okres minimum 3 lat. Przepis ten nie uzależnia umorzenia należności od sytuacji majątkowej i rodzinnej dłużnika, ale przede wszystkim od skuteczności dotychczas prowadzonej egzekucji.

Z treści zaświadczenia komornika o dokonywanych wpłatach w okresie od 7 lutego 2002 r. do 13 kwietnia 2021 r. strona dokonywała wpłat w różnych kwotach. Żaden z kolejnych ustawowych warunków (egzekucja skuteczna w wysokości nie niższej niż miesięczna wysokość zasądzonych alimentów w okresach odpowiednio 3, 5 i 7 lat) nie został w niniejszej sprawie spełniony. Oznacza to zasadność i prawidłowość odmowy umorzenia istniejącego zadłużenia strony na tej podstawie prawnej. Organ pierwszej instancji prawidłowo wskazał wysokość wymaganych należności.

Ponadto, co wynika z treści zaświadczenia komornika z dnia 25 sierpnia 2025 r. bezskuteczności egzekucji wystawionego na wniosek SKO, nadal warunki określone w art. 30 ust. 1 u.p.o.u.a. nie zostały spełnione.

SKO uznało brak spełnienia warunków do umorzenia należności alimentacyjnych określonych w art. 30 ust. 2 u.p.o.u.a.

3. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji z powodu rażącego naruszenia prawa procesowego i materialnego, wskutek wydania decyzji z naruszeniem art. 156 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 572 ze zm., dalej "K.p.a.") i wyrokowi WSA przez niedopełnienie obowiązku weryfikacji faktu spłaty długu, mimo dowodów w aktach od 7 listopada 2024 r. oraz 652 dni od wniosku Skarżącego z dnia 15 grudnia 2023 r., wskutek braku w aktach dowodu w postaci pisma Komornika z 14 sierpnia 2024 r., które było złożone do skargi z dnia 7 listopada 2024 r., a także braku badania całokształtu sytuacji majątkowej, materialnej, rodzinnej i zdrowotnej Skarżącego.

Skarżący zarzucił również rażące naruszenie art. 107 K.p.a. przez brak odniesienia do dowodów materialnych dotyczących czynników obiektywnych, na które Skarżący nie miał wpływu, w tym: a) całokształt sytuacji majątkowej, dochodowej i rodzinnej Skarżącego w latach 2010 - 2025, b) całokształt przyczyn powstania długu w związku ze skutkami utraty zdrowia i całego majątku, w tym bezdomność, c) całokształt sytuacji zdrowotnej, w tym trwałych i przewlekłych skutków na obecny stan zdrowia w wieku 67 lat, d) całokształt starań podjętych przez Skarżącego w celu spłaty długu zgodnie z możliwościami.

4. W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

5. Pismem procesowym z dnia 20 stycznia 2026 r. pełnomocnik Skarżącego ustanowiony z urzędu, podtrzymał przedstawione w skardze stanowisko, pogłębiając jego argumentację i zarzucając brak rozpoznania sprawy co do istoty, poprzez ograniczenie się przez organ do oceny przesłanek wskazanych w art. 30 ust. 1 u.p.o.u.a. i całkowite pominięcie kwestii sytuacji dochodowej, rodzinnej i zdrowotnej Skarżącego, która uzasadnia skorzystanie przez organ z art. 30 ust. 2 u.p.o.u.a., stanowiącego podstawę wystąpienia przez Skarżącego z wnioskiem o umorzenie należności. Pełnomocnik wskazał, że skoro doszło do faktycznego spłacenia zadłużenia na rzecz Prezydenta Miasta Gdyni z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego i biorąc pod uwagę powyższe okoliczności należało zbadać, czy zachodzą przesłanki z art. 30 ust. 1 ustawy.

Do pisma procesowego pełnomocnika dołączono pismo procesowe Skarżącego z dnia 19 stycznia 2026 r. wraz z zaświadczeniem Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w Gdyni z dnia 31 października 2025 r. o wyegzekwowanych kwotach oraz pismem Prezydenta Miasta Gdyni z dnia 19 stycznia 2026 r. o przekazaniu na konto organu przez Komornika Sądowego kwoty w wysokości 3150 zł oraz spłacie w całości zadłużenia z tytułu wypłaconej zaliczki.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

6.1. Skarga zasługuje na uwzględnienie.

6.2. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Z kolei, przepis art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej jako "p.p.s.a."), stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne.

W wyniku takiej kontroli decyzja podlega uchyleniu w razie stwierdzenia przez Sąd: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę wznowienia postępowania administracyjnego, lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c p.p.s.a.). W razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.).

Z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika z kolei, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, (która to regulacja nie znajduje zastosowania w niniejszej sprawie).

Badając rozpoznawaną sprawę w ramach własnej kognicji, Sąd stwierdził naruszenie prawa skutkujące koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji.

6.3. Kontroli Sądu poddano decyzję SKO w przedmiocie odmowy umorzenia należności powstałych z tytułu wypłaconej zaliczki alimentacyjnej.

Przypomnieć należy, że stosownie do art. 30 ust. 1 u.p.o.u.a. organ właściwy dłużnika może umorzyć należności, o których mowa w art. 28 ust. 1 pkt 1, 2 i 4 ustawy, w łącznej wysokości:

1) 30%, jeżeli egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego jest skuteczna przez okres 3 lat w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów;

2) 50%, jeżeli egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego jest skuteczna przez okres 5 lat w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów;

3) 100%, jeżeli egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego jest skuteczna przez okres 7 lat w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów.

Regulacja ta stanowi instrument służący do zachęcenia dłużników do terminowego regulowania dochodzonych w postępowaniu cywilnym należności alimentacyjnych.

Natomiast w myśl art. 30 ust. 2 u.p.o.u.a. organ właściwy wierzyciela może na wniosek dłużnika alimentacyjnego umorzyć jego należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, uwzględniając sytuację dochodową i rodzinną.

Wskazać należy, że problematyka pomocy osobom uprawnionym do alimentów, w sytuacji, gdy egzekucja świadczeń od dłużnika alimentacyjnego była bezskuteczna, była na przestrzeni ostatnich lat regulowana różnymi ustawami. W okresie od 1 czerwca 2005 r. do 30 września 2008 r. regulowała ją ustawa z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz o zaliczce alimentacyjnej, a od dnia 1 października 2008 r. kwestie te określa ustawa z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów.

W związku z powyższym, przy rozpatrywaniu wniosku dłużnika o umorzenie zadłużenia, powstałego z tytułu wypłaconego wierzycielowi przez Skarb Państwa świadczenia zastępującego świadczenie alimentacyjne zasądzone przez sąd, istotne jest z jakim świadczeniem mamy w danym przypadku do czynienia. Przepis art. 30 ust. 2 u.p.o.u.a. dotyczy bowiem tylko należności, powstałych na skutek świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego. Nie dotyczy natomiast należności powstałych z tytułu zaliczek alimentacyjnych wypłaconych uprawnionemu na podstawie ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r.

Natomiast art. 30 ust. 1 u.p.o.u.a. dotyczy należności, wymienionych w art. 28 ust. 1 pkt 1 (należności z tytułu świadczeń z funduszu alimentacyjnego wypłaconych osobie uprawnionej na podstawie u.p.o.u.a.), pkt 2 (należności powstałych z tytułu zaliczek alimentacyjnych wypłaconych osobie uprawnionej na podstawie ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej) i pkt 4 (należności likwidatora funduszu alimentacyjnego powstałych z tytułu świadczeń alimentacyjnych wypłaconych na podstawie ustawy z dnia 18 lipca 1974 r. o funduszu alimentacyjnym).

W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego dominuje pogląd, że art. 30 ust. 2 u.p.o.u.a. nie znajduje zastosowania do zaliczek alimentacyjnych wypłaconych na podstawie ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz o zaliczce alimentacyjnej ( por. wyroki NSA z 27 października 2010 r. sygn. akt I OSK 980/10; z 14 kwietnia 2011 r. sygn. akt I OSK 31/11; z 2 października 2012 r. sygn. akt I OSK 1143/12; z 12 stycznia 2012 r. sygn. I OSK 1426/11; z 4 marca 2015 r. sygn. I OSK 2006/13; z 4 kwietnia 2015 r. sygn. akt I OSK 2006/13; z 22 czerwca 2016 r. sygn. akt I OSK 2365/14; z 26 września 2017 r. sygn. akt I OSK 526/17; z 6 czerwca 2019 r. sygn. akt I OSK 2321/18; z 8 sierpnia 2024 r. sygn. akt I OSK 1788/23, z dnia 19 września 2024 r., sygn. akt I OSK 2169/23 opublikowane w internetowej bazie: orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej "CBOSA").

Natomiast organ właściwy dłużnika może umorzyć należności wymienione w art. 28 ust. 1 pkt 1, pkt 2 i 4 u.p.o.u.a., ale tylko wówczas jeśli spełnione są określone w sposób procentowy w art. 30 ust. 1 u.p.o.u.a. warunki skuteczności egzekucji. Regulacja art. 30 ust. 1 u.p.o.u.a. uzależnia wysokość potencjalnego umorzenia wyłącznie od długości trwania skutecznej egzekucji - nie ma znaczenia sytuacja dochodowa ani rodzinna dłużnika. Jedyną i konieczną przesłanką umorzenia należności z tytułu wypłaconych zaliczek alimentacyjnych jest skuteczna egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów, prowadzona przez okres minimum 3 lat. Kategoryczne sformułowanie przepisu art. 30 ust. 1 u.p.o.u.a. nie pozostawia wątpliwości, że nawet bardzo trudna sytuacja materialna dłużnika alimentacyjnego nie stanowi ani samodzielnej, ani dodatkowej przesłanki umorzenia należności powstałych z tytułu zaliczek alimentacyjnych (por. wyrok NSA z dnia 12 stycznia 2012 r., sygn. akt I OSK 1426/11, opubl. w CBOSA).

6.4. Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpatrywanej sprawy wskazania wymaga, że Skarżący wniósł o umorzenie jego zadłużenia powstałego w wyniku wypłaty zaliczki alimentacyjnej na rzecz osoby uprawnionej. Wniosek swój motywował ciężką sytuacją zdrowotną i finansową. Wskazał również na przebieg dotychczasowego postępowania egzekucyjnego.

Sąd zauważa, że Prezydent Miasta, przywołując przepis art. 30 ust. 1 ustawy nie odniósł się jednak do okoliczności stanu faktycznego sprawy i nie dokonał ich oceny w kontekście spełnienia przesłanek umożliwiających umorzenie ww. należności na podstawie art. 30 ust. 1 u.p.o.u.a., gdzie przesłanką zastosowania ulgi z tego przepisu jest skuteczność egzekucji wobec dłużnika alimentacyjnego.

Natomiast organ ten dokonał oceny przesłanek umorzenia należności jedynie w oparciu o art. 30 ust. 2 ustawy, uznając że trudna sytuacja materialna i życiowa strony nie zwalniała z obowiązku łożenia na dziecko, co wynika z obowiązków alimentacyjnych rodziców wobec dziecka. Ponadto zdaniem organu pierwszej instancji umorzenie należności byłoby nieuzasadnionym przerzucaniem na wszystkich podatników obowiązku utrzymania dzieci osoby zobowiązanej do alimentacji, co stoi w sprzeczności z interesem społecznym.

Ponadto podkreślenia wymaga, że Kolegium w związku ze złożonym odwołaniem, dokonując oceny ziszczenia się ustawowych warunków umorzenia należności w oparciu o art. 30 ust. 1 u.p.o.u.a. ( pomimo braku oceny w tym zakresie organu pierwszej instancji ) wskazało, że nie zostały one spełnione w sprawie, pomimo dokonywania przez Skarżącego wpłat w różnych kwotach w latach 2002 – 2021. Stwierdzając, że brak spełnienia warunków określonych w art. 30 ust. 1 u.p.o.u.a. wynika z treści zaświadczenia komornika z dnia 25 sierpnia 2025 r., a zatem, że egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego nie była skuteczna przez okres co najmniej 3 lat w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów.

Kolegium nie odniosło się w żaden sposób do wskazanego w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 19 marca 2025 r. sygn. akt II SA/Gd 1218/24 pisma Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w Gdyni z dnia 14 sierpnia 2024 r. dotyczącego błędnie wpłaconej należności z tytułu wypłaconej zaliczki alimentacyjnej w kwocie 3.150 zł. Sąd w powyższym wyroku zobowiązał zaś organ do oceny tego dokumentu w kontekście spłaty zadłużenia, na co Skarżący wskazywał już w toku postępowania administracyjnego, uprzednio prowadzonego sądowo-administracyjnego, jak i w obecnie rozpatrywanej skardze.

Brak odniesienia się do wskazanego dokumentu stanowi w świetle powyższego naruszenie określonego w art. 153 p.p.s.a. związania organu oceną prawną oraz wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi w przywołanym orzeczeniu Sądu, a także naruszenie wskazanej w art. 77 § 1 K.p.a. zasady zobowiązania organu do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Tym samym, dokonana przez organ ocena braku spełnienia się przesłanek umorzenia wskazanych należności na postawie art. 30 ust. 1 u.p.o.u.a. jest w kontekście powyższych uchybień nieprawidłowa, a co najmniej przedwczesna.

6.5. Kolejną przyczyną uchylenia zaskarżonej decyzji w rozpoznawanej sprawie było naruszenie przepisów, tak prawa materialnego, jak i procesowego, w zakresie dokonanej przez organ oceny ziszczenia się przesłanek warunkujących możliwość umorzenia należności na podstawie art. 30 ust. 2 u.p.o.u.a.

Jak bowiem wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji, Kolegium uznało, że nie zostały spełnione warunki umorzenia należności alimentacyjnych określone w art. 30 ust. 2 u.p.o.u.a. W powyższym zakresie organ odwoławczy, przywołując treść wskazanego przepisu jedynie w części opisującej zaistniały stan faktyczny w sprawie (str. 3 zaskarżonej decyzji), nie dokonał jego wykładni, ani oceny okoliczności sprawy, które uzasadniałyby zajęte przez niego stanowisko.

W rozpatrywanej sprawie Kolegium nie dokonało w pierwszej kolejności oceny, czy organ pierwszej instancji mógł rozpoznać wniosek Skarżącego w oparciu o art. 30 ust. 2 u.p.o.u.a. Natomiast uznając za niespełnione warunki umorzenia należności alimentacyjnych określone w przywołanym przepisie, Kolegium jednocześnie zaniechało odniesienia się do przedstawionych w decyzji organu pierwszej instancji rozważań, na tle zaistniałego w sprawie stanu faktycznego w zakresie sytuacji materialnej i zdrowotnej Skarżącego, które doprowadziły organ pierwszej instancji do uznania, że pomimo w istocie trudnej sytuacji materialnej i zdrowotnej Skarżącego, nieuzasadnione jest umorzenie przedmiotowych należności.

W świetle powyższego Sąd uznaje, że doszło do naruszenia prawa materialnego, tj. przepisu art. 30 ust. 2 u.p.o.u.a. poprzez zarówno lakoniczne stwierdzenie braku spełnienia warunków wskazanych w tym przepisie w decyzji organu odwoławczego, jak i utrzymanie w mocy decyzji organu pierwszej instancji, którą dokonano obszernej analizy i oceny spełnienia przez Skarżącego warunków umorzenia należności powstałych z tytułu zaliczek alimentacyjnych, w oparciu o przepis art. 30 ust. 2 u.p.o.u.a. bez dokonania przez organ odwoławczy oceny spełnienia przesłanek z niego wynikających.

W związku z powyższym nie jest wiadome z treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji, z jakich powodów SKO uznało brak spełnienia warunków wynikających z art. 30 ust. 2 u.p.o.u.a. Lakoniczność rozważań organu odwoławczego w powyższym zakresie stanowi zaś o naruszeniu przepisu art. 107 § 3 K.p.a., zgodnie z którym uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa.

Ponownego podkreślenia wymaga, że w związku z faktem, że wniosek Skarżącego o umorzenie dotyczy należności powstałych z tytułu zaliczek alimentacyjnych, organ odwoławczy powinien w pierwszej kolejności dokonać oceny możliwości zastosowania w sprawie art. 30 ust. 2 ustawy, a w przypadku uznania, że przepis ten ma zastosowanie dokonać oceny spełnienia przesłanek przyznania ulgi wynikających z tego przepisu, czego w niniejszej sprawie nie uczynił.

6.6. Kolejno, Sąd stwierdza, że, jak zasadnie podniesiono w piśmie procesowym pełnomocnika strony, w rozpatrywanej sprawie nie wyjaśniono w sposób zupełny i klarowny, w oparciu o znajdujące zastosowanie przepisy prawa, czy organ pierwszej instancji był właściwy w zakresie rozpatrywania wniesionego przez Skarżącego wniosku o umorzenie należności powstałych z tytułu wypłaconej zaliczki alimentacyjnej. Zauważenia bowiem wymaga, że wskazany w przepisie art. 30 ust. 1 u.p.o.u.a. organ właściwy dłużnika może umorzyć m.in. należności powstałe z tytułu wypłaconej zaliczki alimentacyjnej, zaś wskazany w art. 30 ust. 2 u.p.o.u.a. organ właściwy wierzyciela może umorzyć należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Są to zatem dwa rożne organy z odrębnym zakresem właściwości rzeczowej. Organ właściwy dłużnika zgodnie z art. 2 pkt 9 u.p.o.u.a. oznacza wójta, burmistrza lub prezydenta miasta właściwego ze względu na miejsce zamieszkania dłużnika alimentacyjnego (w niniejszej sprawie – Skarżącego); natomiast organ właściwy wierzyciela zgodnie z art. 2 pkt 10 u.p.o.u.a. oznacza wójta, burmistrza lub prezydenta miasta właściwego ze względu na miejsce zamieszkania osoby uprawnionej (w niniejszej sprawie – córki Skarżącego).

Chociaż w decyzji organu pierwszej instancji wskazano, że organem właściwym wierzyciela jest Prezydent Miasta Gdyni, nie doszło do oceny tej kwestii przez organ odwoławczy, ani dokonania wykładni przytoczonych powyżej przepisów art. 30 ust. 1 i 2 w związku z art. 2 pkt 9 i 10 u.p.o.u.a. w kontekście zaistniałych w sprawie okoliczności faktycznych. W związku z powyższym przy ponownym rozpoznaniu sprawy, w zależności od uznania właściwej podstawy prawnej do rozstrzygnięcia sprawy, konieczna jest także ocena właściwości organu dla rozpatrzenia złożonego przez Skarżącego wniosku o umorzenie należności powstałych z tytułu wypłaconej zaliczki alimentacyjnej.

6.7. Ponownie rozpoznając sprawę organ odwoławczy winien uwzględnić wyrażoną w niniejszym orzeczeniu ocenę prawną i wskazania co do dalszego postępowania, uwzględniając przy tym w ocenie przesłanek umorzenia należności Skarżącego przedłożone przez niego w załączeniu do skargi dokumenty tj.; zaświadczenie Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w Gdyni z dnia 31 października 2025 r. oraz pisma Prezydenta Miasta Gdyni z dnia 19 stycznia 2026 r.

6.8. Mając na uwadze zaistniałe naruszenia tak przepisów prawa materialnego (art. 30 ust. 1 i 2, u.p.o.u.a.), jak i przepisów prawa proceduralnego (art. 77 § 1, art. 107 § 3 K.p.a.), które to naruszenia przepisów miały istotny wpływ na wynik sprawy, Sąd stwierdził, że wniesiona w niniejszej sprawie skarga jest zasadna.

W związku z powyższym, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję,