Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Maciej Dybowski po rozpoznaniu w dniu 8 września 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Z.W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 12 lipca 2023 r. sygn. akt II SPP/Lu 120/23 o odmowie przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi Z.W. na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wójta Gminy Niemce w przedmiocie specjalistycznych usług opiekuńczych postanawia oddalić zażalenie

Postanowieniem z 12 lipca 2023 r. sygn. akt II SPP/Lu 120/23 (dalej postanowienie z 12 lipca 2023 r.) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie odmówił Z.W. (dalej skarżący) przyznania prawa pomocy w sprawie o sygn. akt II SAB/Lu 103/23.

W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że wywiedziona w niniejszej sprawie skarga spełnia kryteria skargi oczywiście bezzasadnej w rozumieniu art. 247 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 259 ze zm., dalej ppsa), co wykluczało możliwość uwzględnienia wniosku skarżącego o przyznanie mu w postępowaniu zainicjowanym tą skargą prawa pomocy w zakresie ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika z urzędu, jednocześnie uzasadniając rozpoznanie wniosku przez Sąd. Skarżący wniósł skargę 12 czerwca 2023 r., zaś Wójt Gminy Niemce rozpoznał wniosek skarżącego z 5 maja 2023 r. w przedmiocie specjalistycznych usług opiekuńczych decyzją z 5 czerwca 2023 r., doręczoną skarżącemu 9 czerwca 2023 r. Decyzja I instancji została wydana po upływie miesiąca od daty złożenia wniosku przez skarżącego, a organ prowadził postępowanie wyjaśniające - wzywał skarżącego do przedłożenia dokumentów i oświadczeń dotyczących aktualnej sytuacji rodzinnej, dochodowej, zdrowotnej i mieszkaniowej. Skoro w chwili wniesienia skargi organ załatwił już sprawę administracyjną przez wydanie decyzji, to zachodziła pierwotna, bo istniejąca w dniu wniesienia skargi, bezprzedmiotowość postępowania. W dniu wniesienia skargi nie istniał bowiem przedmiot postępowania, tj. stan bezczynności lub przewlekłości postępowania w rozumieniu art. 37 § 1 pkt 1 i 2 kpa. W konsekwencji, skarga odpowiada kryteriom skargi oczywiście bezzasadnej, przez co wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy – stosownie do art. 247 ppsa – nie mógł zostać uwzględniony (k. 3-6 akt II SPP/Lu 120/23; k. 2, 5-7 akt II SAB/Lu 103/23).

Zażalenie na postanowienie z 12 lipca 2023 r. złożył skarżący, wnosząc o jego uchylenie lub zmianę. W uzasadnieniu skarżący podniósł, że skarga z 12.6.2023 r. jasno dotyczy braku decyzji na usługi specjalistyczne opiekuńcze [...] oraz [...]. Decyzja wydana 5.6.2023 r. to domniemany stopień znaczny [...]. Złożono ją po doręczeniu decyzji innych dnia 9.6.2023 r. Wniosek z 5.5.2023 r. jest w sprawach: o usługi specjalistyczne [...] oraz [...], oraz [...] i usługi zwykłe, a doręczone decyzje na usługi zwykłe i specjalistyczne opiekuńcze ([...]). Orzeczenie PZON (i ZUS) z 14.3.2023 r. wskazuje konieczność opieki i pomocy z powodu trzech stopni znacznych niepełnosprawności: [...], [...] i [...], więc wniosek z 5.5.2023 r. jest na komplet wsparcia (k. 12 II SPP/Lu 120/23).

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 247 ppsa, prawo pomocy nie przysługuje stronie w razie oczywistej bezzasadności jej skargi. Przyznanie prawa pomocy, nawet jeśli zachodzą ku temu przesłanki związane z trudną sytuacją materialną strony, jest niedopuszczalne w razie oczywistej bezzasadności jej skargi. W orzecznictwie i piśmiennictwie przyjmuje się - na co trafnie zwrócił również Sąd I instancji - że skarga jest oczywiście bezzasadna, jeżeli bez głębszej analizy prawnej, "na pierwszy rzut oka" nie ulega wątpliwości, że nie może zostać uwzględniona. Przepis art. 247 ppsa znajduje zastosowanie przede wszystkim w sytuacjach, w których skarga kwalifikuje się do odrzucenia (B. Dauter, A. Kabat., M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2016, s. 1082-1083; postanowienia NSA z: 18.5.2023 r. I OZ 153/23; 26.1.2016 r. I OZ 14/16; 2.10.2014 r. I OZ 818/14, cbosa).

W niniejszej sprawie kluczowa jest data rozpoznania przez Wójta Gminy Niemce wniosku skarżącego z 5 maja 2023 r. oraz data wniesienia skargi na bezczynność organu lub przewlekłość postępowania wywołanego tym wnioskiem. Mianowicie, Wójt 5 czerwca 2023 r. wydał decyzję nr OPS.450.18.2023 odmawiającą przyznania skarżącemu świadczenia pieniężnego w postaci zasiłku okresowego z przeznaczeniem na opłacenie opieki, przy czym tę decyzję doręczono skarżącemu 9 czerwca 2023 r. (k. 25-27, 24-24v akt administracyjnych), natomiast skargę skarżący wniósł do sądu administracyjnego dnia 12 czerwca 2023 r. za pośrednictwem organu (k. 2 akt II SAB/Lu 103/23).

O ile skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu (art. 53 § 2b ppsa), o tyle jej wniesienie po wydaniu decyzji przez organ, któremu zarzucono przewlekłe prowadzenie postępowania, nawet wówczas, gdy decyzja ta nie jest jeszcze ostateczna, w świetle aktualnego orzecznictwa sądów administracyjnych, należy ocenić jako niedopuszczalne (postanowienie NSA z 24.1.2023 r. II OSK 1575/22; postanowienie WSA w Olsztynie z 23.3.2023 r. I SAB/Ol 4/23; postanowienia WSA w Lublinie z: 4.5.2023 r. II SAB/Lu 45/23; 10.5.2023 r. II SAB/Lu 70/23; postanowienie WSA w Łodzi z 10.5.2023 r. III SAB/Łd 13/23; postanowienie WSA we Wrocławiu z 29.5.2023 r. III SAB/Wr 215/23; postanowienia WSA w Gdańsku z: 6.6.2023 r. II SAB/Gd 66/23; 7.7.2023 r. II SAB/Gd 89/23, cbosa). Przytoczone orzecznictwo należy odnieść przez analogię również do skargi na bezczynność organu wniesionej po wydaniu przez ten organ decyzji, załatwiającej sprawę administracyjną. Jeżeli bowiem w dniu wniesienia skargi na bezczynność lub przewlekłość przedmiot postępowania sądowoadministracyjnego w postaci bezczynności lub przewlekłości miał charakter historyczny, a więc nieaktualny, gdyż ewentualny stan bezczynności lub przewlekłości kończy się wraz z załatwieniem sprawy przez organ, to uznać trzeba, że skarga nie może dotyczyć przedmiotu, który nie istnieje w chwili jej wniesienia. W rezultacie, Sąd I instancji w niniejszej sprawie prawidłowo stwierdził, że skarga wywiedziona przez skarżącego 12 czerwca 2023 r., a więc po wydaniu decyzji przez Wójta w sprawie OPS.450.18.2023, jest oczywiście bezzasadna, co - zgodnie z art. 247 ppsa - pociągało za sobą skutek w postaci odmowy uwzględnienia wniosku o przyznanie stronie prawa pomocy.

Co prawda, skarżący zarzucił w zażaleniu, że decyzja z 5 czerwca 2023 r. nie obejmowała swoim zakresem pełnego rozstrzygnięcia w stosunku do treści wniosku z 5 maja 2023 r., powołując stosowne symbole ([...], [...] i [...]) dotyczące schorzeń będących podstawą kwalifikacji do stopnia niepełnosprawności lub przyznania odpowiednich świadczeń socjalnych, jednakże argument ten nie ma znaczenia dla oceny prawidłowości zaskarżonego postanowienia. Jeżeli zdaniem skarżącego organ nie rozpatrzył sprawy w całości, strona - zgodnie z art. 111 § 1 kpa - może w terminie czternastu dni od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji zażądać jej uzupełnienia co do rozstrzygnięcia bądź co do prawa odwołania [...].

Postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z 12 lipca 2023 r. II SAB/Lu 103/23 o odrzuceniu skargi (k. 8-11 akt II SAB/Lu 103/23) stanowi jedynie potwierdzenie zasadności odmowy przyznania prawa pomocy mocą zaskarżonego postanowienia.

Wniosek skarżącego z 19 lipca 2023 r. o przyznanie prawa pomocy przez ustanowienie radcy prawnego (k. 14-17 akt II SPP/Lu 120/23) nie podlega ocenie przez Naczelny Sąd Administracyjny w toku niniejszego postępowania zażaleniowego, ponieważ wniosku tego nie dotyczyło zaskarżone postanowienie.

W tym stanie rzeczy Sąd I instancji, słusznie odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy ze względu na oczywistą bezzasadność jego skargi (art. 247 ppsa).

Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 ppsa, oddalił zażalenie.