Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Zbigniew Czarnik Sędziowie WSA Krystyna Józefczyk /spr./ AWSA Jolanta Ewa Wojtyna Protokolant: sekr. sądowy Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w dniu 24 sierpnia 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi Z. L., A. S., M. L., E. P., A. L. i D. L. na decyzję Wojewody z dnia [...] maja 2002 r. nr [...] w przedmiocie zezwolenia na założenie i przeprowadzenie ciągów drenażowych skargę oddala

SA/Rz 1300/02

U z a s a d n i e n i e

Decyzją z dnia [...].V.2002 r. Nr [...] Wojewoda [...] po rozpatrzeniu odwołań: J. K., L. Z., A. S., E. P., D. L., M. L. i A. L. od decyzji Prezydenta Miasta [...] z [...].XII.2001 r. nr [...] w sprawie zezwolenia na założenie przeprowadzenia ciągów drenażowych na osiedlu P. utrzymał w mocy orzeczenie organu I instancji.

Jako podstawę prawną powołano przepis art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art.124 ustawy z dnia 21.VIII.1997 r. o gospodarce nieruchomościami /Dz.U. Nr 46, poz. 543 ze zm./.

Jak wynika z akt administracyjnych oraz uzasadnienia decyzji działający im. Zarządu Miasta Dyrektor [...] Inwestycji w R. złożył wniosek o wydanie decyzji administracyjnej na wejście w teren z budową I etapu zadania "odwodnienie północnej strony osiedla P.".

Prezydent Miasta wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej decyzją z dnia [...].XII.2001 r. zezwolił Gminie miasto [...] na założenie i przeprowadzenie ciągów drenażowych na osiedlu P. na nieruchomościach oznaczonych nr ew. 168, 172/5, 249/8 i 250.

Z akt wynika, że współwłaściciele działek nr ew. 168 i 172/5 oraz właścicielka działek nr 249/1 i 250 nie wyrazili zgody na realizację przedmiotowej inwestycji przez w/w działki.

Właściciele tych nieruchomości wyrazili natomiast chęć ich zamian bądź sprzedaży. Jednak i w tej materii nie doszło do porozumienia z właścicielami nieruchomości a Gminą Miasto [...].

Zatem zasadne było złożenie wniosku o wydanie decyzji zezwalającej na wykonanie inwestycji na w/w działkach na zasadzie przepisów art. 124 cyt. ustawy. W ramach tej inwestycji ma być wykonany rów odwadniający. Na inwestycję tą wydana została przez Prezydenta Miasta decyzja o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu [...].X.1998 r. ustalająca m.in. na działkach nr 168, 172/5, 249/3 i 250 warunki zabudowy i zagospodarowania terenu na zamierzenie inwestycyjne pod nazwą i odwodnienie północnej części osiedla P.

W odwołaniu od tej decyzji podkreślono, iż właściciele działek wyrażają zgodę na zamianę przedmiotowych działek lub sprzedaż po cenach wolnorynkowych.

Po rozpoznaniu odwołania utrzymano w mocy decyzję organu I instancji powołując identyczną argumentację.

Ustosunkowując się do zarzutów przedstawionych w odwołaniach podkreślono, że art. 124 ust. 4 i 5 cyt. ustawy o gosp. nieruchomościami przewiduje ochronę interesów właścicieli nieruchomości przez które prowadzona jest inwestycja.

I tak osoba lub jednostka występująca o zezwolenie ma obowiązek przywrócenia nieruchomości do stanu poprzedniego a jeżeli to jest niemożliwe właścicielom przysługuje odszkodowanie.

Zaś z ust. 5 art. 124 wynika, że właściciel lub użytkownik mogą żądać aby starosta /lub prezydent/ występujący z wnioskiem o zezwolenie nabył od niego w drodze umowy własność jeżeli zrealizowana inwestycja uniemożliwi właścicielowi dalsze prawidłowe korzystanie z nieruchomości w sposób dotychczasowy lub w sposób zgodny z jej przeznaczeniem.

Decyzję tę zaskarżyli do NSA Z. L., A. L., M. L., A. S., E. P. i D. L. wnosząc o jej uchylenie. W motywach skargi ponownie wskazano na okoliczności z odwołania.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie z przyczyn wywiedzionych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Z mocy art. 97 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1271 ze zm./ sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz.U. Nr 153, poz. 1269/ stanowi, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej /§ 1/. Kontrola ta wykonywana jest co do zasady pod względem zgodności z prawem jeżeli ustawy nie stanowią inaczej /§ 2/.

Jej zakres wyznacza przepis art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270/ stanowiący, że Sąd orzeka w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną /§ 1/.

Uwzględnić skargę może tylko wówczas gdy stwierdzi naruszenie prawa w stopniu określonym w art. 145 § 1 cyt. ustawy.

Materialnoprawną podstawę decyzji w przedmiotowej sprawie stanowi przepis art. 124 ust. 1 ustawy z dnia 21.VIII.1997 r. o gospodarce nieruchomościami, który przewiduje iż wojewoda może ograniczyć w drodze decyzji sposób korzystania z nieruchomości przez udzielenie zezwolenia na zakładanie i przeprowadzanie m.in. ciągów drenażowych jeżeli właściciel nie wyraża na to zgody.

Ograniczenie to następuje zgodnie z decyzją o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, co oznacza, że zakres i sposób tego ograniczenia określony być musi w tejże decyzji. W ramach przedmiotowej inwestycji ma być wykonany rów odwadniający. Na inwestycję tę wydana została decyzja Prezydenta Miasta o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu z dnia [...].X.1998 r. nr [...] ustalająca m.in. na działkach nr 168, 172/5, 249/3 i 250 warunki zabudowy i zagospodarowania terenu na zamierzenie inwestycyjne pod nazwą "odwodnienie północnej części osiedla P.".

Przepis art. 124 ust. 4 i 5 cyt. ustawy przewiduje ochronę interesów właścicieli nieruchomości przez które ma być przeprowadzona inwestycja. I tak ust. 4 nakłada na osobę występującą o zezwolenie, obowiązek przywrócenia nieruchomości do stanu poprzedniego niezwłocznie po zrealizowaniu inwestycji.

Jeżeli przywrócenie nieruchomości do stanu poprzedniego jest niemożliwe albo powoduje nadmierne trudności lub koszty wtedy właścicielowi przysługuje odpowiednie odszkodowanie.

Natomiast ust. 5 cyt. art. 124 pozwala właścicielowi bądź użytkownikowi wieczystemu żądać, aby odpowiednio starosta /prezydent miasta na prawach powiatu/ wykonujący zadania z zakresu administracji rządowej lub występujący z wnioskiem o zezwolenie nabył od niego na rzecz Skarbu Państwa w drodze umowy własność albo w użytkowanie wieczyste nieruchomości, jeżeli zrealizowana inwestycja uniemożliwia właścicielowi albo użytkownikowi dalsze prawidłowe korzystanie z nieruchomości w sposób dotychczasowy, albo w sposób zgodny z jej dotychczasowym przeznaczeniem.

Zgodnie z art. 6 k.p.a. organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa.

Wyrażona w tym przepisie zasada praworządności została potwierdzona w art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r., w świetle której organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa.

Do stwierdzenia działania zgodnie z zasadą praworządności konieczne jest przede wszystkim ustalenie zdolności prawnej organu administracji publicznej do prowadzenia postępowania w danej sprawie /patrz: B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz W-wa 1998, str. 51/.

Rozstrzygające znaczenie ma ocena przepisów obowiązujących w dacie orzekania. Obowiązująca od dnia 1 stycznia 1998 r. ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami nie przewiduje uprawnienia organów administracji publicznej do rozpatrywania żądania zgłoszonego przez skarżących.

W szczególności przepis art. 124 ust. 5 cyt. ustawy stanowi, że jeżeli założenie lub nieprowadzenie ciągów (...) uniemożliwi właścicielowi (...) dalsze prawidłowe korzystanie z nieruchomości (...) może żądać (...) aby nabył od niego na rzecz Skarbu Państwa w drodze umowy.

Skoro natomiast w okolicznościach określonych cytowanym przepisem nabycie nieruchomości może nastąpić w drodze umowy to spór na tym tle może mieć tylko charakter cywilnoprawny, do załatwiania zaś spraw cywilnych powołane są sądy powszechne.

Wobec tego że w art. 124 ust. 5 nie ustanowiono kompetencji organów administracji publicznej, to w przypadku odmowy nabycia nieruchomości osoba uprawniona może tylko wystąpić do sądu powszechnego o zobowiązanie do nabycia nieruchomości /art. 64 k.c./. Prawomocne orzeczenie sądu zastąpi oświadczenie woli zobowiązanego do zawarcia umowy /art. 1047 § 1 k.p.c./.

Zgodnie z art. 124 ust. 3 udzielenie zezwolenia w formie decyzji powinno być poprzedzone rokowaniami.

Organ w sprawie będącej przedmiotem rozpoznania prawidłowo przeprowadził rokowania.

Z tych względów na zasadzie przepisów art. 151 ustawy z dnia 30.VIII.2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm./ Sąd skargi oddalił.