Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Rudnicka Sędziowie WSA Elżbieta Sobielarska (spr.) WSA Maria Tarnowska Protokolant Irena Wronka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 stycznia 2007 r. sprawy ze skargi T. A. na decyzję Ministra Budownictwa z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji uwłaszczeniowej oddala skargę.

Minister Budownictwa decyzją z dnia [...], nr [...] po rozpatrzeniu wniosku T. A. i B. Ł. o ponowne rozpoznanie sprawy rozstrzygniętej decyzją Ministra Budownictwa z dnia [...], nr [...] odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody Poznańskiego z dnia [...] r., nr [...] sprostowaną postanowieniem z dnia [...] dotyczącej uwłaszczenia P. działkami nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...] położonymi w P. przy ul. [...], obręb D. - w części odnoszącej się do byłych parcel nr [...] i [...] odpowiadającym działkom nr [...] i nr [...], utrzymał powyższą decyzję w mocy.

Organ przedstawił następująco stan faktyczny:

Wojewoda Poznański działając na podstawie art. 2 ust. 1, 2, 3, 9 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości (Dz. U. Nr 79, poz. 464 ze zm.), art. 40 ust. 3 i art. 43 ustawy z dnia

29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1991 r., Nr 30, poz. 127) oraz § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 marca 1993 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczania osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu (Dz. U. z 1993 r., Nr 23, poz. 97) decyzją z dnia [...] sprostowaną postanowieniem z dnia [...] stwierdził nabycie z dniem 5 grudnia 1990 r. przez P. prawa użytkowania wieczystego gruntu położonego w P. przy ul. [...], obręb D., oznaczonego jako działki nr [...] o pow. [...], nr [...] o pow. [...], nr [...] o pow. [...], nr [...] o pow. [...], nr [...] o pow. [...], nr [...] o pow. [...], nr [...] o pow. [...] oraz nabycie własności budynków i innych urządzeń znajdujących się na przedmiotowym gruncie.

Wnioskiem z dnia 17 stycznia 2006 r. B. Ł. wniosła o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody Poznańskiego z dnia [...] w części odnoszącej się do byłych parcel nr [...] i nr [...] wskazując na decyzję Ministra Transportu i Budownictwa z dnia [...], nr [...] stwierdzającą nieważność decyzji wywłaszczeniowej. Minister Budownictwa decyzją z dnia [...]., nr [...], odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody Poznańskiego z dnia [...] w części objętej wnioskiem. B. Ł. i T. A. wniosły o ponowne rozpatrzenie sprawy. Badając ponownie sprawę organ ustalił, że uwłaszczenie na podstawie art. 2 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości odnosi się do stanu prawnego obowiązującego w dniu

5 grudnia 1990 r. i dotyczyło przekształcenia istniejącego prawa zarządu w prawa rzeczowe wymienione w powołanym przepisie i nie naruszało praw osób trzecich. Organ na podstawie materiału dokumentacyjnego znajdującego się w aktach sprawy ustalił, że działki nr [...] i nr [...[ zostały wywłaszczone na rzecz Skarbu Państwa za odszkodowaniem orzeczeniem Prezydium Rady Narodowej Miasta P. z dnia [...], nr [...] utrzymanym w mocy decyzją Komisji Odwoławczej do Spraw Wywłaszczenia przy Ministrze Spraw Wewnętrznych z dnia [...], nr [...]. Działki te stanowiły własność J. P., C. P. i P. P. i odpowiadają działkom o nr [...] i nr [...], ujętym w decyzji uwłaszczeniowej z dnia [...]. Zatem, zdaniem organu w dniu 5 grudnia 1990 r. grunt ten stanowił własność Skarbu Państwa (KW nr [...]) oraz istniało prawo zarządu (dawniej użytkowanie) jednostki uwłaszczonej. Stan taki istniał w dniu wydania decyzji uwłaszczeniowej, spełnione więc były przesłanki do uwłaszczenia. Nie było też w tym czasie zgłoszonych roszczeń osób trzecich.

Decyzję uwłaszczeniową wydano w dniu [...], a dopiero w dniu 23 grudnia 2002 r. B. Ł. wystąpiła z wnioskiem o stwierdzenie nieważności orzeczeń wywłaszczeniowych. Minister Transportu i Budownictwa decyzją z dnia

[...] stwierdził nieważność decyzji Komisji Odwoławczej do Spraw Wywłaszczenia przy Ministrze Spraw Wewnętrznych z dnia [...] oraz poprzedzającego tą decyzję orzeczenia Prezydium Rady Narodowej Miasta P. z dnia [...]. Z powyższego, zdaniem organu wynika, że w dniu 5 grudnia 1990 r., ani też w dniu wydania decyzji uwłaszczeniowej, tj. [...] nie toczyło się postępowanie o stwierdzenie nieważności orzeczeń wywłaszczeniowych, nie było więc przeszkód do uwłaszczenia przedmiotowymi działkami P. Wszczęcie postępowania o stwierdzenie nieważności orzeczeń wywłaszczeniowych, jak również stwierdzenie nieważności tych orzeczeń nastąpiło już po wydaniu decyzji uwłaszczeniowej. Oznacza to, zdaniem organu, że do wzruszenia decyzji uwłaszczeniowej ma zastosowanie art. 145 § 1 pkt 8 kpa dotyczący wznowienia postępowania, a nie art. 156 § 1 pkt 2 kpa dotyczący stwierdzenia nieważności decyzji. Ponieważ przedmiotowa sprawa dotyczy art. 156 kpa dlatego też organ nie rozpatrywał merytorycznie sprawy na podstawie art. 145 kpa.

Ponadto organ ustalił, że P. P., z domu Ł. zmieniła imię na B., natomiast następcą prawnym J. P. i C. P. jest T. A. (postanowienia Sądu Rejonowego w P. z dnia 31 stycznia 1997 r., sygn. akt III Ns 93/3 i z dnia 14 października 2003 r., sygn. akt I Ns 630/03/3).

Od decyzji Wojewody Poznańskiego z dnia [...] skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła T. A. wnosząc w niej o wyeliminowanie z obrotu prawnego powyższej decyzji uwłaszczeniowej ustanawiającej prawo użytkowania wieczystego na rzecz osoby prawnej P. na gruncie stanowiącym własność osób fizycznych. Zdaniem wnoszącej skargę takiej konstrukcji prawnej nie znają żadne uregulowania prawne obowiązujące w Rzeczypospolitej Polskiej. Podnosi, że Minister Budownictwa pominął jej wniosek zawarty w piśmie z dnia 14 lipca 2006 r. o wznowienie postępowania. Zdaniem skarżącej Minister Budownictwa zgodnie z

art. 147 kpa jest zobowiązany wznowić postępowanie z urzędu, bez wniosku strony, ponieważ znane mu są wszelkie okoliczności sprawy. Zdaniem skarżącej "pikanterii" sprawie dodaje fakt, że Wojewoda Wielkopolski decyzją z dnia [...] odmówił wznowienia postępowania z powodu przewlekłego działania Ministra Budownictwa, który po wielu monitach dopiero po 7 miesiącach udzielił odpowiedzi, że decyzja z dnia [...] stwierdzająca nieważność decyzji uwłaszczeniowej jest ostateczna i prawomocna.

Na decyzję Wojewody Wielkopolskiego z dnia [...] skarżąca złożyła odwołanie do Ministra Budownictwa, które do chwili wniesienia skargi nie zostało rozpatrzone. W konsekwencji skarżąca wnosi o wskazanie przez Sąd Ministrowi Budownictwa sposobu w jaki powinien naprawić własne błędy i błędy podległego mu Wojewody w celu wyeliminowania zaskarżonej decyzji i stworzenia możliwości ujawnienia przywrócenia prawa własności w księdze wieczystej.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podnosząc, że w dniu wydania decyzji uwłaszczeniowej zaistniały wszelkie przesłanki uwłaszczenia i nie ma podstaw do twierdzenia, że organ wojewódzki nie mógł wydać przedmiotowej decyzji. Natomiast podnoszona przez skarżącą sprawa odmowy wznowienia postępowania przez Wojewodę jest zagadnieniem odrębnym rozpatrywanym w trybie odwoławczym w innym postępowaniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co stanowi art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja nie narusza prawa.

Przedmiotem badania przez sąd pod kątem legalności, tj. zgodności z prawem była decyzja wydana w dniu [...] przez Ministra Budownictwa po ponownym rozpatrzeniu sprawy rozstrzygniętej decyzją powyższego organu z dnia

[...] odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody Poznańskiego z dnia [...] dotyczącej uwłaszczenia P. działkami położonymi w P. przy ul. [...] w części odnoszącej się do byłych parcel nr [...] i nr [...] odpowiadającym działkom nr [...] i nr [...].

Organ pierwszoinstancyjny wszczął postępowanie w oparciu o wniosek B. Ł. z dnia 20 stycznia 2006 r. wyraźnie zatytułowany "wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji uwłaszczeniowej". Także z treści wniosku wynika, że z powodu prawomocnej decyzji Ministra Transportu i Budownictwa z dnia [...] stwierdzającej nieważność decyzji uwłaszczeniowej z [...] i [...], składająca wniosek wnosi o stwierdzenie nieważności decyzji uwłaszczeniowej z dnia [...] dotyczącej P. Nie jest więc zasadne twierdzenie skarżącej, że organ nie rozpatrzył jej wniosku zawartego w piśmie z dnia 14 lipca 2006 r. o wznowienie postępowania. Tym bardziej, że decyzja pierwszoinstancyjna została wydana w dniu [...].

Należy podnieść (co ma istotne znaczenie w rozpatrywanej przez sąd sprawie), że punktem odniesienia dla oceny zgodności decyzji w trybie art. 156 § 1 pkt 2 kpa jest stan rzeczy w chwili wydania tej decyzji. Nie jest więc słuszne zdaniem sądu twierdzenie skarżącej, że decyzja Ministra Budownictwa z dnia [...] utrzymująca w mocy decyzję z dnia [...] tego organu odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody Poznańskiego z dnia [...] dotyczącej uwłaszczenia P. spornymi działkami stanowiącymi własność skarżącej jest niezgodne z prawem, ponieważ ustanawia prawo użytkowania wieczystego na gruncie stanowiącym własność osób fizycznych. Nieważność ostatecznych decyzji wywłaszczeniowych została stwierdzona dopiero w dniu [...].

Należy zgodzić się ze stanowiskiem organu, że w dacie wydania decyzji uwłaszczeniowej przez Wojewodę Poznańskiego, tj. [...], a także w dniu [...] Polska P. spełniała wszelkie warunki do jej uwłaszczenia, w tym czasie nie toczyło się też żadne postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji wywłaszczeniowych, pozostawały one w tym czasie w obrocie prawnym, zatem nie było żadnych przeszkód do uwłaszczenia powyższej osoby prawnej.

Stwierdzenie nieważności decyzji, w oparciu o którą została wydana decyzja w innej sprawie stanowi podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 8 kpa), nie uzasadnia natomiast stwierdzenia nieważności tej drugiej decyzji.

Stanowisko takie zajął Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 16 września 2005 r., sygn. akt I SA/Wa 1325/04 (niepublikowany) oraz Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 5 lipca 1996 r. sygn. akt III ARN 21/96 (ONSP z 1997 r.,

nr 3, poz. 32), które sąd orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela. Postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji oraz wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją administracyjną stanowią odrębne, autonomicznie ukształtowane środki nadzwyczajnego weryfikowania ostatecznych decyzji administracyjnych. Zachodzą też poważne różnice w konsekwencjach prawnych stwierdzenia nieważności decyzji oraz wznowienia postępowania.

Z materiału dokumentacyjnego znajdującego się w aktach przedmiotowej sprawy wynika, że sprawa dotycząca odmowy wznowienia postępowania przez wojewodę (o czym nadmienia skarżąca w skardze) jest rozpatrywana w trybie odwoławczym w innym postępowaniu administracyjnym.

Mając powyższe na uwadze sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153,

poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.