Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Felicja Kajut, Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Kowalik-Grzanka,, Sędzia NSA Anna Orłowska (spr.), Protokolant St. sek. sądowy Wioleta Gładczuk, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 22 czerwca 2006 r. sprawy ze skargi K. T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia 20 stycznia 2006 r. nr [...] w przedmiocie dodatku mieszkaniowego 1) oddala skargę; 2) zasądza od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na rzecz adwokata G. K. kwotę 308 (trzysta osiem ) złotych tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.

Zaskarżoną decyzją z dnia 20 stycznia 2006 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze [...], powołując przepisy art. 138 § 2 w zw. z art. 7, art.9, art. 54 § 1 pkt 3, art.64 § 2 k.p.a., art. 7 ust.1 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 roku o dodatkach mieszkaniowych (Dz.U. Nr 71, poz.734 ze zm.) uchyliło w całości decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia 18 lipca 2005 r. Nr [...] w sprawie odmowy przyznania dodatku mieszkaniowego K. T. i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji.

Rozstrzygnięcie to zapadło na tle następujących ustaleń:

K. T. zwrócił się do organu I instancji o przyznanie dodatku mieszkaniowego.

Pismem z dnia 19 maja 2005 r. organ wezwał M. T. do osobistego stawiennictwa "celem uzupełnienia danych" do wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego z pouczeniem, iż nie zgłoszenie się w wyznaczonym terminie spowoduje pozostawienie wniosku bez rozpatrzenia na podstawie art. 64 § 2 k.p.a. W odpowiedzi nadesłano pismo bez podpisu, kopię zaświadczenia Powiatowego Urzędu Pracy w G. z dnia 1.06.2005 r., potwierdzającego, iż M. T. nie jest zarejestrowana jako bezrobotna.

Następnie pismem z dnia 20 czerwca 2005 r. skierowanym do K. T. organ I instancji zawiadomił, że we wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego występują "braki danych wymagające uzupełnienia, które uniemożliwiają rozpatrzenie sprawy." W piśmie tym organ powołał się na wezwanie z dnia 19.05.2005 r. stwierdzając, że wezwanie dotyczyło "uwiarygodnienia podpisu na oświadczeniu." Jednocześnie organ poinformował, że w przypadku, gdy w terminie do dnia 29.06.2005 r. "brakujące dane" nie zostaną uzupełnione, wniosek pozostawiony będzie bez rozpatrzenia na podstawie art. 64 § 2 k.p.a. W odpowiedzi M. T. nadesłała oświadczenie z dnia 1.07.2005 r., w którym podała, iż nigdzie nie pracowała i nie osiąga dochodów. Na oświadczeniu znajduje się pieczęć MOPS w G., co miało uwiarygodnić jej podpis.

Prezydent Miasta [...] decyzją z dnia 18 lipca 2005 r. odmówił wnioskodawcy przyznania dodatku mieszkaniowego z uwagi na brak możliwości jego ustalenia. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał m.in., iż "kopia" oświadczenia M. T. z dnia 1.07.2005 r. nie może być dowodem w sprawie, gdyż dotyczy innego postępowania. Podstawą odmowy przyznania dodatku mieszkaniowego było niewywiązywanie się z obowiązku uzupełnienia danych w wyznaczonym terminie oraz brak możliwości ustalenia dodatku mieszkaniowego.

Odwołanie od tej decyzji wniósł K. T., wskazując, iż wniosek o przyznanie dodatku mieszkaniowego wraz z deklaracją wypełnił zgodnie z prawdą i udokumentował dochody wszystkich członków rodziny. W ocenie odwołującego, wezwana córka M. uwiarygodniła swój podpis przez MOPS w G., a ponadto dołączyła oświadczenie, iż pismo to dotyczyło postępowania o przyznanie dodatku mieszkaniowego.

Uzasadniając uchylenie w całości decyzji organu I instancji oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia, Samorządowe Kolegium Odwoławcze [...] wskazało, iż w wezwaniu z dnia 19 maja 2005 r. oraz z dnia 20 czerwca 2005 r. organ I instancji nie sprecyzował, jakie dane ma uzupełnić M. T. i K. T. Organ I instancji stwierdził jedynie, że we wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego występują braki danych wymagające uzupełnienia. Nie wiadomo również na jakiej podstawie organ stwierdził w piśmie z dnia 20.06.2005 r., że wezwał M. T. do uwiarygodnienia podpisu na oświadczeniu. W wezwaniu z dnia 19.05.2005 r. organ nie podał jakie dane należy uzupełnić, zaś w aktach sprawy brak jest innego wezwania określającego braki wniosku strony.

Zatem w sytuacji, gdy organ uznał, że wniosek K. T. był niekompletny, organ I instancji zobowiązany był wezwać stronę w trybie art. 64 § 2 k.p.a. do usunięcia braków wniosku, określając o jakie braki chodzi.

Organ odwoławczy podkreślił, że nieuzupełnienie braków wniosku przez stronę skutkuje pozostawieniem wniosku bez rozpoznania, a nie wydaniem decyzji o odmowie przyznania dodatku mieszkaniowego.

Wszystkie te okoliczności powodują, iż decyzja organu I instancji została wydana z naruszeniem zasad: dochodzenia prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.), oraz udzielania przez organ administracji publicznej informacji faktycznej i prawnej (art. 9 k.p.a.) oraz art. 54 § 1 pkt 3 i art. 64 § 2 k.p.a.

Od powyższej decyzji K. T. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku domagając się jej uchylenia. Zarzucił m.in., że w sytuacji gdy organ I instancji nie określił, jakie braki wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego wymagają uzupełnienia, organ odwoławczy powinien wydać decyzję w przedmiocie przyznania dodatku mieszkaniowego lub zobowiązać Prezydenta Miasta [...] do jej wydania. Błędy organów spowodowały, że skarżący na długo został pozbawiony dodatku mieszkaniowego.

W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie.

Na rozprawie w dniu 22 czerwca 2006 r. pełnomocnik skarżącego precyzując zarzuty skargi wskazał, iż intencją skarżącego było żądanie uchylenia decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] jako wydanej z naruszeniem art. 136 i 138 k.p.a. Organ odwoławczy winien bowiem wydać orzeczenie merytoryczne. W ocenie pełnomocnika skarżącego, zastosowanie przez organ II instancji przepisu art.138 § 2 k.p.a. nie znajdowało uzasadnienia z uwagi na fakt, iż zgromadzony przez organ I instancji materiał dowodowy nie wymagał uzupełnienia w całości lub w znacznej części, a nadto Kolegium winno było skorzystać z możliwości wynikającej z treści art.136 k.p.a.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Skarga nie jest zasadna.

Sprawa o przyznanie dodatku mieszkaniowego należy do kategorii spraw indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnych, w której zgodnie z treścią art. 1 pkt 1 k.p.a. zastosowanie mają przepisy tego kodeksu.

Zaskarżona decyzja ma charakter kasacyjny, podjęta bowiem została w oparciu o przepis art. 138 § 2 k.p.a., który stanowi, że organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części. Przekazując sprawę organ ten może wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy.

Sądowa kontrola legalności tej decyzji polega zatem na zbadaniu, czy przesłanki wymienione w zacytowanym przepisie zaistniały, a więc czy organ odwoławczy miał podstawy do uznania, że bez wyjaśnienia okoliczności, które wskazał w uzasadnieniu swej decyzji, rozstrzygnięcie sprawy przez niego nie jest możliwe.

Uchylenie decyzji organu pierwszej instancji na podstawie art. 138 § 2 k.p.a., otwiera ponownie etap postępowania przed organem pierwszej instancji, w którym to postępowaniu stronie przysługuje pełnia praw do czynnego udziału w tym postępowaniu, składania wyjaśnień i przedstawiania dowodów oraz wnioskowania o ich przeprowadzenie.

W uchwale podjętej przez Naczelny Sąd Administracyjny w składzie siedmiu sędziów z dnia 4 maja 1998 r. sygn. akt FPS 2/98 wskazano, iż decyzja kasacyjna organu odwoławczego może być wydana tylko wtedy, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części, zatem organ przy jej wydawaniu ogranicza się tylko do oceny potrzeby przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego oraz jego zakresu. Nie rozstrzyga wówczas o meritum sprawy, nie przeprowadza też merytorycznej kontroli decyzji organu pierwszej instancji. Przeprowadzenie bowiem takiej oceny nie jest możliwe bez uprzedniego pełnego wyjaśnienia okoliczności faktycznych sprawy.

Skład orzekający w niniejszej sprawie podziela powyższy pogląd.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ zawarł negatywną ocenę sposobu wyjaśnienia sprawy przez Prezydenta Miasta [...] przed wydaniem decyzji z dnia 18 lipca 2005 r.

Organ odwoławczy uznał, że nie wyjaśniono dostatecznie wszystkich okoliczności sprawy o przyznanie dodatku mieszkaniowego. Skoro bowiem organ I instancji uznał, że wniosek skarżącego o przyznanie dodatku mieszkaniowego był niekompletny, zobowiązany był wezwać stronę w trybie art. 64 § 2 k.p.a. do usunięcia braków wniosku precyzyjnie określając, o jakie braki chodzi. Nadto organ odwoławczy podkreślił, że nieuzupełnienie braków wniosku przez stronę skutkuje pozostawieniem wniosku bez rozpoznania, a nie wydaniem decyzji o odmowie przyznania dodatku mieszkaniowego.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art.136 i 138 k.p.a. przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze [...] oraz niewydania decyzji merytorycznej, Sąd zauważa, że organ odwoławczy ograniczony jest do rozpatrzenia sprawy w zakresie, w jakim uczynił to przed nim organ pierwszej instancji oraz do orzekania tylko o mocy prawnej zaskarżonej decyzji. Jeżeli organ pierwszoinstancyjny przeprowadził postępowanie z naruszeniem przepisów procesowych, organ odwoławczy (stwierdzając podstawy do merytorycznego rozstrzygnięcia) winien wydać decyzję kasacyjną na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. i przekazać sprawę do rozpoznania w pierwszej instancji.

Gdyby w tej sytuacji chciał ponownie rozstrzygnąć sprawę (co z zasady winien zrobić), musiałby przeprowadzić postępowanie wyjaśniające w całości lub w znacznej części, czego mu właśnie czynić nie wolno, bo oznaczałoby to przeprowadzenie postępowania tylko w jednej instancji (w drugiej), a nie w dwóch, który to wymóg wynika z zasady ogólnej dwuinstancyjności postępowania administracyjnego. Z tego też względu nie można zarzucić zaskarżonej decyzji sprzeczności z prawem.

Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.

O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu orzeczono na podstawie art. 250 powołanej ustawy.