Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Piotr Pietrasz po rozpoznaniu w dniu 26 lutego 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia Gminy T. O. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 sierpnia 2024 r., sygn. akt V SA/Wa 242/24 w zakresie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi Gminy T. O. oraz Gminy I. na decyzję Prezesa Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z dnia 24 listopada 2023 r., znak: KWT.70.284.2023 w przedmiocie zatwierdzenia taryfy za zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzanie ścieków postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 8 sierpnia 2024 r., sygn. akt V SA/Wa 242/24 orzekł o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi Gminy T. O. oraz Gminy I. na decyzję Prezesa Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z dnia 24 listopada 2023 r. nr: KWT.70.284.2023 w przedmiocie zatwierdzenia taryfy za zbiorowe odprowadzanie ścieków.

W uzasadnieniu Sąd I instancji podniósł, że wraz ze skargą złożono wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w którym wskazano, iż dotychczas obowiązująca cena za odprowadzanie ścieków na terenie gminy T. O. i I. wynosiła ok. 7 zł za 1 m3. Przyjęta nowa stawka wynosić będzie ok. 22 zł za 1 m3. Dokonując prostej kalkulacji przy statystycznej średniej ok 10 m3 produkcji ścieków przez 4-osobową rodzinę dotychczas płaciła ona rachunki rzędu 70 zł miesięcznie (co daje roczną kwotę w wysokości 840 zł). Po wprowadzeniu podwyższonej stawki, ta sama rodzina płacić będzie co najmniej 220 zł miesięcznie (co daje roczną kwotę w wysokości 2.640 zł). Usługą odprowadzania ścieków na terenie gmin T. O. i I. jest objętych tysiące nieruchomości. Podniesiono, iż niewstrzymanie wykonalności decyzji doprowadzi do obciążenia odbiorców usług nadmiernymi i nieuzasadnionymi kosztami świadczonych przez W. i K. w O. Sp. z o.o.

Sąd I instancji odmawiając wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji wskazał, że argument skarżących nie uzasadnia wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji bowiem konieczność zwrotu ewentualnej nadpłaty jest możliwa dzięki okresowemu dokonywaniu rozliczeń za usługę zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odprowadzania ścieków. Skoro zatem zwrot ewentualnej nadpłaty (podobnie jak wyrównanie niedopłaty) może zostać uwzględnione w kolejnym rozliczeniu, to nie można uznać, że powstanie nadpłaty pociąga za sobą trudne do odwrócenia skutki.

Zażalenie złożyła Gmina T. O. zaskarżając postanowienie w całości i wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie na rzecz strony skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Zaskarżonemu postanowieniu Gmina zarzuciła:

1) naruszenie przepisów postępowania, a to art. 61 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 935) poprzez uznanie, że:

a) w przedmiotowej sprawie nie zostały spełnione przesłanki warunkujące wstrzymanie wykonania decyzji, co skutkowało wydaniem postanowienia o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji

b) jedynie na stronie ciąży obowiązek wykazania okoliczności decydujących o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji, co skutkowało wydaniem postanowienia o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.

W odpowiedzi na zażalenie uczestnik postępowania W. i K. w O. Sp. z o.o. wnieśli o oddalenie zażalenia oraz zasądzeni kosztów postępowania.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie zasługiwało na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a., po przekazaniu sądowi skargi, sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków.

Instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu jest wyjątkiem od reguły wykonywania decyzji ostatecznych. Istotą jej jest to by adresat tej decyzji skorzystał z tymczasowej ochrony przed negatywnymi i nieodwracalnymi skutkami, jakie mogłoby dla niego wywołać wykonanie takiej decyzji, zanim zostanie ona zbadana przez sąd administracyjny pod kątem jej legalności.

W judykaturze dominuje stanowisko kładące nacisk na obowiązek wykazania przez stronę okoliczności uzasadniających przyznanie tymczasowej ochrony sądowej (zob. postanowienia NSA: z 15 stycznia 2014 r., sygn. akt II FSK 2165/13, z 10 maja 2011 r., sygn. akt II FZ 106/11, z 9 września 2011 r., sygn. akt II FSK 1501/11, z 28 września 2011 r., sygn. akt I FZ 219/11 czy z 26 listopada 2007 r., sygn. akt II FZ 338/07 – te i dalej powoływane orzeczenia NSA dostępne w Internecie pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Argumentacja wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu musi w sposób przekonywujący pokazać konkretne relacje między brakiem wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, a wystąpieniem zagrożeń z art. 61 § 3 p.p.s.a. Za zasadne uznać należy przyjęcie, że skoro postępowanie w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji jest inicjowane wnioskiem strony, to na wnioskodawcy spoczywa powinność wskazania konkretnych zagrożeń płynących z wykonania kwestionowanego aktu. Podmiot występujący o wstrzymanie wykonania decyzji, który zaniechał podania okoliczności mających uzasadniać jego żądanie, nie może oczekiwać od sądu, aby ten, wyręczając go, niejako z urzędu poszukiwał usprawiedliwienia dla złożonego wniosku (por. postanowienie NSA z 5 maja 2016 r., sygn. akt I FZ 98/16, postanowienie NSA z 28 kwietnia 2016 r., sygn. akt II FZ 40/16). Zatem to skarżąca w złożonym wniosku musi przedstawić argumenty i dokumenty na ich potwierdzenie, z których będzie wynikało, że wykonanie decyzji spowoduje dla jej sytuacji realne zagrożenie, które można określić mianem znacznej szkody czy trudnych do odwrócenia skutków.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżący nie wykazał konkretnych, wyjątkowych okoliczności, które mogłyby spowodować możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. Wskazał natomiast, że konieczność wykonania zaskarżonej decyzji spowoduje wyrządzenie znacznej szkody i trudne do odwrócenia skutki w postaci strat finansowych mieszkańców gminy, które powstaną wskutek obowiązywania nowej taryfy zatwierdzonej zaskarżoną decyzją.

Odnosząc się do powyższego zauważyć należy, że okoliczności uzasadniające żądanie strony o wstrzymanie wykonania skarżonej decyzji muszą mieć charakter konkretny i zindywidualizowany. Strona wnosząc o wstrzymanie zaskarżonego aktu lub czynności nie może powoływać się we wniosku na ewentualne szkody osób trzecich (por. postanowienie NSA z 23 marca 2023 r. I OZ 56/23 - dostępne w CBOSA). Skarżący tymczasem nie przedstawił wysokości szkód, które miałyby nastąpić w wyniku wykonania zaskarżonej decyzji.

Należy w tym miejscu podkreślić, że sąd nie może działać za stronę w kwestii argumentów i uzasadnienia wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu, ponieważ to na stronie ciąży obowiązek wykazania, że wykonanie zaskarżonej decyzji może narazić ją na niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 lipca 2008 r. sygn. akt II OZ 766/08, Lex nr 493672).

Skarżący wnosząc o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji poza ogólnym wskazaniem na straty finansowe mieszkańców gminy nie przywołał okoliczności, które świadczyłyby o możliwości wystąpienia przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. Zauważyć zatem trzeba, że w orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że należności pieniężne mogą zostać w każdym czasie zwrócone, czy też rozliczone między stronami. Świadczenia pieniężne są ze swej natury świadczeniami odwracalnymi i ze swej istoty nie wywołują trudnych do odwrócenia skutków. Ponadto na co zwrócił uwagę Sąd I instancji należy zauważyć, że w przypadku ostatecznego rozstrzygnięcia korzystnego z perspektywy skarżących, oraz okresowy charakter usługi, dojdzie do zwrotu nadpłaty łub zawieszenia obowiązku zapłaty za usługi świadczone w przyszłości. Wzrost cen zaopatrzenia w wodę i odprowadzania ścieków nie stanowi nieodwracalnych skutków, które mogłyby świadczyć o spełnieniu przesłanek określonych w art. 61 § 3 p.p.s.a.

W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.