Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Paweł Borszowski, Sędzia NSA Wojciech Stachurski, Sędzia NSA Dominik Gajewski (sprawozdawca), Protokolant Anna Iwaszkiewicz-Broniarek, po rozpoznaniu w dniu 22 października 2025 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 20 lutego 2024 r., sygn. akt I SA/Kr 1/24 w sprawie ze skargi F. z siedzibą w K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie z dnia 9 października 2023 r., nr 1201-IEE.7113.2.176.2023.2.ID w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie na rzecz F. z siedzibą w K. kwotę 240 (słownie: dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z 20 lutego 2024 r., sygn. akt I SA/Kr 1/24 w sprawie ze skargi F. w K. (dalej: skarżąca, spółka) na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie (dalej: DIAS, organ) z 9 października 2023 r., w przedmiocie uznania za nieuzasadnione zarzutów do opisu i oszacowania wartości nieruchomości w postępowaniu egzekucyjnym, uchylił zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie organu I instancji.

Skargę kasacyjną na ww. wyrok wniósł pełnomocnik organu, zaskarżając go w całości, zarzucając:

I) naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, o którym mowa w art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634; zwanej dalej: p.p.s.a), tj.:

1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 133 § 1 p.p.s.a. i art. 134 p.p.s.a. w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez dokonanie nieprawidłowej kontroli zaskarżonego postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie oraz poprzedzającego go postanowienia organu pierwszej instancji i uznanie, że organy dokonały błędnej oceny prawidłowości operatu szacunkowego z 10 lutego 2023 r. sporządzonego przez rzeczoznawcę majątkowego, a polegającej na zaaprobowaniu jego wyników, pomimo niedostatecznego udokumentowania w nim danych źródłowych będących podstawą dla przyjętych przez biegłego tez, podczas gdy organy dokonały kontroli tego dowodu w zakresie, w jakim były do tego uprawnione, tj. wyłącznie pod względem formalnym obejmującym m.in. zbadanie tego czy został sporządzony i podpisany przez uprawnioną osobę, czy zawiera wymagane przepisami prawa elementy, czy jest logiczny i kompletny, czy nie zawiera niejasności, pomyłek, braków, które powinny zostać sprostowane lub uzupełnione, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ nie doprowadziło do dokonania prawidłowej kontroli sądowoadministracyjnej w niniejszej sprawie;

2) art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. i w zw. z art. 110u § 1 i § 2 oraz art. 111k § 1 i § 2 u.p.e.a. poprzez sporządzenie wadliwego uzasadnienia w części zawierającej wskazanie co do dalszego postępowania, a polegające na nakazaniu organowi, by przy ponownym rozpoznaniu sprawy zlecił wykonanie nowego operatu szacunkowego, przy którego sporządzeniu uwzględnione zostaną przedstawione w uzasadnieniu zalecenia, podczas gdy nowego opisu i oszacowania nieruchomości dokonuje się wyłącznie na wniosek zobowiązanego w przypadku wszczęcia nowej egzekucji przed upływem 3 lat od trzeciej licytacji, a w niniejszej sprawie taka sytuacja nie wystąpiła co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albowiem gdyby Sąd nie naruszył wskazanych przepisów uzasadnienie orzeczenia byłoby prawidłowe, a zalecenia co do ponownego rozpoznania sprawy byłyby zbędne.

II) naruszenie prawa materialnego, o którym mowa w art. 174 pkt 1 p.p.s.a., tj:

art. 157 § 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 344) poprzez jego niezastosowanie i uznanie, że organy błędnie oceniły prawidłowość aktualizowanego operatu szacunkowego podczas gdy zgodnie z tym przepisem do dokonania merytorycznej oceny prawidłowości operatu szacunkowego, upoważnione są wyłącznie organizacje zawodowe rzeczoznawców majątkowych.

W oparciu o powyższe wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy WSA w Krakowie do ponownego rozpoznania, względnie uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi. Ponadto o zasądzenie od skarżącego kasacyjnie na rzecz DIAS w Krakowie kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego

W odpowiedzi na skargę kasacyjną pełnomocnik skarżącego, wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej, rozpoznanie sprawy na rozprawie oraz zasądzenie od skarżącego kasacyjnie zwrotu kosztów postepowania, w tym kosztów wynagrodzenia adwokata.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.

Naczelny Sąd Administracyjny, zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie niniejszej Naczelny Sąd Administracyjny nie dopatrzył się okoliczności uzasadniających nieważność postępowania (art. 183 § 2 p.p.s.a.) i rozpoznał skargę kasacyjną w podstawach w niej wskazanych.

Spór w sprawie dotyczy przede wszystkim prawidłowości sporządzenia przez rzeczoznawcę majątkowego operatu szacunkowego w zakresie wyceny wartości rynkowej nieruchomości.

Należy zauważyć, że operat szacunkowy podlega ocenie przez organ egzekucyjny prowadzący postępowanie egzekucyjne. Na organie spoczywa obowiązek dokładnego wyjaśnienia sprawy i podjęcia niezbędnych działań dla prawidłowego ustalenia wartości nieruchomości, a zatem i obowiązek oceny pod względem formalnym sporządzonej przez rzeczoznawcę majątkowego opinii. Obejmuje to m.in. zbadanie, czy operat szacunkowy został sporządzony przez osobę uprawnioną, czy zawiera wymagane przepisami prawa elementy, nie zawiera niejasności, pomyłek czy braków.

Jeżeli opinia biegłego jest rzeczowa, logiczna i spójna, a poczynione wyliczenia poprawne, zarówno organ administracji, jak i sąd nie są uprawnione do jej podważenia. Otóż organy administracji prowadzące postępowanie nie powinny wkraczać w merytoryczną zasadność złożonego operatu, gdyż nie dysponują one wiadomościami specjalnymi, które posiada biegły. Poza zakresem analizy i oceny organów administracji, jak i sądów administracyjnych, jest kwestia merytorycznej zasadności wyboru metody i techniki szacowania nieruchomości. Rzeczoznawca majątkowy ma swobodę w wyborze właściwego podejścia oraz metody i techniki szacowania (por. wyrok NSA 16 stycznia 2013 r., II OSK 1686/11).

W celu zakwestionowania sporządzonego na potrzeby postępowania administracyjnego operatu szacunkowego, strona skarżąca powinna przedstawić kontroperat, tj. alternatywną wycenę, opierającą się np. na innej bazie nieruchomości uznanych za podobne, czy przyjmując inne kryteria wyceny, albo poddać sporządzony w toku postępowania operat kontroli organizacji zawodowej rzeczoznawców majątkowych, zgodnie z procedurą przewidzianą w art. 157 ust. 1 u.g.n. (por. wyrok NSA z 17 stycznia 2023 r., sygn. akt III FSK 1841/21). W konsekwencji zakwestionowanie operatu szacunkowego przez organ administracji publicznej lub sąd administracyjny jest dopuszczalne wyłącznie w wyjątkowych i oczywistych wypadkach, dotyczących w szczególności względów formalnych, które dyskwalifikują jego walory dowodowe.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zasadnie uznał, że kontrola dowodu z operatu szacunkowego była przeprowadzona przez organ nieprawidłowo. W szczególności trafnie wskazano, iż niedostatecznie udokumentowano dane źródłowe będące podstawą dla przyjętych tez w zakresie wyboru tzw. próbki reprezentacyjnej jedenastu nieruchomości do porównania uwzględniając zaledwie z czterech miejscowości, w której znajduje się nieruchomość wyceniana. W próbie uwzględniono jedynie znacznie mniejsze obszarowo względem nieruchomości wycenianej. Ponadto brak jest wskazania konkretnych cech podobieństwa tych nieruchomości względem nieruchomości wycenianej, zwłaszcza w zakresie ich obszaru. W konsekwencji, jak trafnie ocenił Sąd I instancji brak było możliwości zweryfikowania tych transakcji z perspektywy przymiotu nieruchomości podobnych.

Zatem Naczelny Sąd Administracyjny podziela uwagi WSA w Krakowie odnoszące się do braku rzetelnego sporządzenia wykazu transakcji nieruchomościami podobnymi. W nie jest wystarczające aby biegły nie uzasadnił dlaczego dokonał wyboru takich transakcji porównawczych. W efekcie uniemożliwiło to ocenę cech podobieństwa tych nieruchomości względem nieruchomości szacowanej, w szczególności w zakresie ich obszaru, położenia w innych miejscowościach, opisu podstawowych cech.

W opinii powinno się wskazać na właściwy dobór nieruchomości przeznaczonych do celów porównawczych uwzględniając następujące parametry jak położenie, wielkość, kształt, stan zagospodarowania, w tym uzbrojenie działek, dojazd do nich, oraz zabudowę. Opinia powinna obejmować ustalenie istotnych cech różniących nieruchomości, jak też uzasadnienie wskazujące na właściwe ustalenie współczynników korygujących. Jednakże organy błędnie oceniły prawidłowości operatu szacunkowego, polegająca na bezpodstawnym zaaprobowaniu dobranych przez biegłego do wyceny porównywanych nieruchomości, przy jednoczesnym niewyjaśnieniu przyczyn takiego doboru.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. należy wskazać, iż zgodnie z tym przepisem jednym z elementów uzasadnienia orzeczenia jest przytoczenie zarzutów skargi, a z tego z kolei wywodzi się obowiązek sądu odniesienia się do tych zarzutów.

Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że zgodnie z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. zarzut naruszenia przepisu postępowania, podniesiony jest skutecznie jeżeli wykazane zostanie, że uchybienie to mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Zgodzić się należy z zarzutem naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a., w zakresie wskazań co do dalszego postępowania. Otóż w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, nie było podstaw do zalecenia o powołanie nowego biegłego. Stwierdzone przez sąd pierwszej instancji uchybienia mogą być z powodzeniem usunięte poprzez zlecenie biegłemu przeprowadzenia opinii uzupełniającej. Niezbędne jest tylko uwzględnienie w postanowieniu dowodowym wszystkich uchybień względem opinii, stwierdzonych przez sąd pierwszej instancji.

Po sporządzeniu opinii uzupełniającej, organ egzekucyjny odniesie się do jej treści w pełnym zakresie (por. wyrok NSA z 9 maja 2019 r. sygn. akt II FSK 89/19).

Z tych też względów Naczelny Sąd Administracyjny, uznając zarzuty Skarżącej za niezasadne na podstawie art. 184 p.p.s.a., skargę kasacyjną oddalił. O zwrocie kosztów postępowania kasacyjnego postanowiono w oparciu o podstawę prawną zawartą w art. 204 pkt 2 p.p.s.a. w związku z art. 205 § 2 i art. 209 p.p.s.a.

SNSA Dominik Gajewski SNSA Paweł Borszowski SNSA Wojciech Stachurski