Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Małgorzata Niezgódka-Medek po rozpoznaniu w dniu 23 marca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia P. C. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 11 kwietnia 2017 r., sygn. akt I SA/Bd 875/16 odrzucające skargę P. C. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia 11 października 2016 r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za okresy od lutego 2011 r. do grudnia 2013 r. postanawia uchylić zaskarżone postanowienie.

Postanowieniem z 11 kwietnia 2017 r., sygn. akt I SA/Bd 875/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy, na podstawie art. 220 § 3 w zw. z art. 219 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, ze zm., obecnie Dz. U. z 2017 r. poz. 1369, ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a.", odrzucił skargę P. C. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z 11 października 2016 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne okresy rozliczeniowe od lutego 2011 r. do grudnia 2013 r.

W uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia Sąd pierwszej instancji wskazał, że Przewodniczący Wydziału wezwał skarżącego do uiszczenia wpisu od wniesionej skargi w wysokości 2.713 zł, w terminie 7 dni, pod rygorem jej odrzucenia. Przesyłka zawierająca wezwanie została stronie doręczona 27 marca 2017 r., zaś termin do realizacji wezwania upływał z dniem 3 kwietnia 2017 r. Z ustaleń WSA wynikało, że skarżący uiścił wpis 4 kwietnia 2017 r., a zatem po wyznaczonym terminie. W związku z powyższym WSA wniesioną skargę odrzucił.

WSA odniósł się również do treści dowodu zapłaty, który został przesłany przez skarżącego do sądu 6 kwietnia 2017 r. Z wymienionego dokumentu wynikało, że skarżący uiścił wpis od skargi 3 kwietnia 2017 r. za pośrednictwem agencji Usługi Finansowe J. D., A. R. s.c. z siedzibą w B. WSA podkreślił jednak, że faktyczna realizacja przelewu na rachunek sądu nastąpiła dopiero dnia następnego. W ocenie WSA, skarżący na własne ryzyko dokonał wyboru podmiotu, któremu zlecił dokonanie przelewu, w następstwie czego środki na opłacenie wpisu od skargi wpłynęły na konto sądu już po upływie terminu zakreślonego do dokonania tej czynności. Na poparcie swojego stanowiska WSA odwołał się do orzecznictwa Sądu Najwyższego i Naczelnego Sądu Administracyjnego, z którego wynikało, że jedynie w przypadku wpłaty za pośrednictwem urzędu pocztowego lub banku można przyjąć, iż dzień jej dokonania jest wiążący z punktu widzenia dochowania terminu. Posłużenie się natomiast pośrednikiem, którym jest agencja finansowa, nie wywiera takiego skutku. Ponadto strona ponosi wszelkie konsekwencje związane z ewentualnymi uchybieniami takiego pośrednika.

Na powyższe orzeczenie skarżący, działający przez ustanowionego pełnomocnika - doradcę podatkowego, złożył zażalenie, w którym wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia.

Wniesiony środek odwoławczy skarżący oparł na zarzucie naruszenia art. 220 § 3 w zw. z art. 219 § 2 P.p.s.a., przez wadliwe przyjęcie, że pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, co w konsekwencji spowodowało odrzucenie skargi.

W uzasadnieniu zażalenia skarżący podkreślił, że wątpliwości budzi wykładnia art. 219 § 2 P.p.s.a., na tle której, wbrew wywodom WSA, pojawiła się rozbieżność w orzecznictwie. Na poparcie powyższego stwierdzenia skarżący nawiązał do judykatów, w których NSA prezentował pogląd, że termin do uiszczenia wpisu jest zachowany również wtedy, gdy strona przed jego upływem zleciła wykonanie przelewu na rachunek sądu innej niż bank instytucji finansowej. Skarżący dodał ponadto, że uzyskał informację od pośrednika, iż jeszcze tego samego dnia środki znajdą się na rachunku Sądu. Nie bez przyczyny wybrał usługę tzw. "szybkiego przekazu", która miała to gwarantować.

NSA rozpoznając zażalenie uznał, że w niniejszym postępowaniu zastosowanie znajdzie art. 187 § 1 P.p.s.a., który stanowi, że jeżeli przy rozpoznaniu skargi kasacyjnej wyłoni się zagadnienie prawne budzące poważne wątpliwości, Naczelny Sąd Administracyjny może odroczyć rozpoznanie sprawy i przedstawić to zagadnienie do rozstrzygnięcia składowi siedmiu sędziów tego Sądu. Powołany przepis, na podstawie art. 197 § 2 P.p.s.a., stosuje się odpowiednio w postępowaniu zażaleniowym. W konsekwencji Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 5 września 2017 r., sygn. akt I FZ 192/17 przedstawił do rozstrzygnięcia składowi siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego wyłaniające się na tle rozpoznawanej sprawy następujące zagadnienie prawne budzące poważne wątpliwości: "Czy za datę uiszczenia opłaty sądowej na rachunek bankowy sądu administracyjnego, stosownie do art. 219 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.) w przypadku dokonania jej za pośrednictwem innego niż banki lub Poczta Polska S.A. podmiotu, działającego na podstawie ustawy z dnia 19 sierpnia 2011 r. o usługach płatniczych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1572 ze zm.), można uznać dzień przekazania takiemu podmiotowi środków pieniężnych w odpowiedniej wysokości, czy też należy przyjąć, że datę taką stanowi dzień uznania rachunku bankowego prowadzonego dla danego sądu?"

Rozpoznając to zagadnienie NSA w uchwale składu siedmiu sędziów z dnia 22 stycznia 2018 r., sygn. akt I FPS 3/17 stwierdził, że "W przypadku uiszczania opłaty sądowej na rachunek bankowy właściwego sądu administracyjnego, stosownie do art. 219 § 2 zdanie pierwsze ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718, z późn. zm.), za pośrednictwem krajowej instytucji płatniczej w rozumieniu ustawy z dnia 19 sierpnia 2011 r. o usługach płatniczych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1572, z późn. zm.), dzień przekazania środków pieniężnych tej instytucji lub jej agentowi jest równoznaczny z dniem uiszczenia opłaty, o ile doszło do uznania rachunku bankowego sądu należną kwotą."

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zawarte w nim zarzuty naruszenia art. 220 § 3 w zw. z art. 219 § 2 P.p.s.a., są usprawiedliwione. Natomiast stanowisko Sądu pierwszej instancji, zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, w świetle uchwały siedmiu sędziów NSA z dnia 22 stycznia 2018 r., sygn. akt I FPS 3/17, dotyczące wykładni i zastosowania tych przepisów, należało uznać za nieprawidłowe. Zgodnie bowiem z tą uchwałą "(...) moment złożenia zlecenia płatniczego krajowej instytucji płatniczej (w tym agentowi działającemu w imieniu i na rzecz tej instytucji), które obejmuje polecenie wykonania transferu środków pieniężnych otrzymanych od zlecającego przez tę instytucję (agenta) w celu ich przekazania do odbiorcy (w tym na jego rachunek bankowy), należy postrzegać tak samo, jak moment takiego zlecenia składanego bankowi (SKOK), czy Poczcie Polskiej S.A., o ile w wyniku tych działań zlecenie zostanie faktycznie wykonane. Powyższe oznacza, że dzień przekazania środków pieniężnych (gotówki) - w terminie wynikającym z wezwania i w wysokości odpowiadającej należnej opłacie sądowej - krajowej instytucji płatniczej (lub jej agentowi) w celu doprowadzenia do uznania rachunku bankowego właściwego sądu administracyjnego, jest równoznaczny z dniem uiszczenia opłaty sądowej w rozumieniu art. 219 § 2 zdanie pierwsze w związku z art. 220 § 1 i § 3 P.p.s.a., o ile rachunek sądu zostanie uznany kwotą tych środków (tzn. kwotą stanowiącą przedmiot przekazu pieniężnego). Innymi słowy, pod wskazanymi warunkami, przy płatności gotówkowej na rachunek bankowy sądu za moment uiszczenia opłaty sądowej na użytek oceny dochowania terminu na wykonanie takiej czynności procesowej w postępowaniu przed sądami administracyjnymi można przyjąć datę wcześniejszą, niż faktyczna data uznania tego rachunku kwotą należnej opłaty. Dopuszczalność takiego podejścia ma mocne osadzenie w tym, że tak przyjęta data odpowiada chwili, w której osoba składająca tego rodzaju zlecenie płatnicze, czyli płatnik w rozumieniu art. 2 pkt 22 u.u.p. (tj. ustawy z dnia 19 sierpnia 2011 r. o usługach płatniczych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1572, z późn. zm., a od dnia 27 października 2017 r. - Dz. U. z 2017 r. poz. 2003, z późn. zm. - przyp. NSA), zakończyła swoją aktywną rolę użytkownika, korzystającego z usług płatniczych w takim charakterze. Dalej następuje bowiem już działanie dostawcy tegoż płatnika, czyli krajowej instytucji płatniczej (jej agenta), na rzecz odbiorcy lub dostawcy odbiorcy środków pieniężnych (w tym banku obsługującego rachunek bankowy tego odbiorcy), na co zasadniczo inicjator zlecenia wpływu nie ma. Z punktu widzenia art. 219 § 2 zdanie pierwsze P.p.s.a. istotne jest przy tym, aby doszło do zaspokojenia wierzyciela publicznoprawnego (właściwego sądu administracyjnego), gdyż opłata sądowa musi zostać uiszczona, aby sąd mógł podejmować dalsze czynności w związku ze złożeniem pisma podlegającego takiej opłacie (zob. art. 220 § 1 zdanie pierwsze w związku z art. 214 § 1 P.p.s.a.)".

Uchwała składu siedmiu sędziów posiada w innych sprawach sądowoadministracyjnych ogólną moc wiążącą, na co wskazuje art. 269 § 1 P.p.s.a., zgodnie z którym, jeżeli jakikolwiek skład sądu administracyjnego rozpoznający sprawę nie podziela stanowiska zajętego w uchwale składu siedmiu sędziów, całej Izby albo w uchwale pełnego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego, przedstawia powstałe zagadnienie prawne do rozstrzygnięcia odpowiedniemu składowi. Związanie sądów administracyjnych uchwałą powoduje, że nie mogą one orzekać - wykładając interpretowany w uchwale przepis - inaczej niż uczynił to Naczelny Sąd Administracyjny.

Z przedłożonego Sądowi pierwszej instancji, przez skarżącego, dowodu zapłaty wpisu, wynikało, że kwotę 2.713 zł wpłacił on w dniu 3 kwietnia 2017 r. agentowi - Usługi Finansowe J. D. A. R. s.c. w celu przekazania tych środków na podany w wezwaniu rachunek bankowy Sądu. Agent świadczył usługi w imieniu i na rzecz instytucji płatniczej B. S.A. w K., wpisanej przez Komisję Nadzoru Finansowego do rejestru usług płatniczych nr [...]. Z kolei ze znajdującego się w aktach sądowych polecenia przelewu, pozyskanego z sytemu bankowości elektronicznej, wynikało, że do obciążenia rachunku B. S.A., przekazującej wpłatę skarżącego, oraz uznania sądowego rachunku bankowego, doszło w dniu 4 kwietnia 2017 r.

Z powyższego, w świetle wykładni art. 219 § 2, zdanie pierwsze P.p.s.a., zawartej w uchwale I FPS 3/17, wynika, że skarżący wpis od skargi uiścił w terminie, tj. w dniu 3 kwietnia 2017 r., bowiem w tym dniu, wpłacił odpowiednią kwotę agentowi działającemu w imieniu i na rzecz krajowej instytucji płatniczej, a w dniu 4 kwietnia 2017 r. doszło do uznania rachunku sądu tą kwotą. Tym samym brak było podstaw do zastosowania, przez WSA w Bydgoszczy w zaskarżonym postanowieniu, art. 220 § 3 i art. 232 § 1 pkt 1 P.p.s.a. i odrzucenia skargi, a także zwrotu prawidłowo uiszczonego wpisu.

W konsekwencji zaskarżone postanowienie, zawierające odmienny od prezentowanego w uchwale pogląd na temat momentu uiszczenia wpisu za pośrednictwem krajowej instytucji płatniczej, należało uchylić.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.