Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska, Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski (spr.), Asesor WSA Agnieszka Kręcisz-Sarna, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 27 października 2023 r. sprawy ze skargi E. B. (B.) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie z dnia 28 kwietnia 2023 r. nr SKO.4117.728.2022 w przedmiocie dodatku węglowego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta i Gminy P. z dnia 13 grudnia 2022 r. nr [...].

Burmistrz Miasta i Gminy P. decyzją z dnia 13 grudnia 2022 r.,

nr [...], działając na podstawie art. 2 ust.1 i 16 w związku z art. 2 ust. 3c i 3d ustawy z 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 1692 ze zm., dalej w skrócie "u.d.w.") oraz art. 104 § 1 i art. 107 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (obecnie t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 2000 ze zm., dalej w skrócie "k.p.a.") po rozpatrzeniu wniosku z dnia 15 listopada 2022 r. odmówił E. B. (zwanemu dalej stroną, skarżącym) przyznania dodatku węglowego.

W uzasadnieniu wskazano m.in., że wniosek strony jest kolejnym wnioskiem

o wypłatę dodatku węglowego, dotyczący tego samego adresu miejsca zamieszkania. Ponadto stwierdzono, że pod jednym adresem zamieszkuje więcej niż jedno gospodarstwo domowe. Z uwagi na powyższe, organ w dniu 23 listopada 2022 r. przeprowadził wywiad środowiskowy w miejscu zamieszkania wnioskodawcy.

W konsekwencji organ uznał, że strona nie spełnia warunków ustawowych do przyznania prawa do dodatku węglowego, gdyż do dnia 30 listopada 2022 r. nie poczyniła kroków formalnych do ustalenia odrębnego adresu zamieszkania i

w przyszłości nie planuje podejmować żadnych działań w tym kierunku.

W odwołaniu od powyższej decyzji E. B. wniósł o pozytywne rozpatrzenie sprawy i przyznanie prawa do dodatku węglowego. Wyjaśnił, że jego syn G. B., który pobrał już dodatek węglowy zamieszkuje na piętrze niniejszego budynku, który stanowi odrębny lokal. Ponadto podkreślił, że ustawa o dodatku węglowym nie wprowadza negatywnej przesłanki w uzyskaniu dodatku w przypadku niepodjęcia kroków formalnych prowadzących do nadania odrębnego adresu miejsca zamieszkania.

Decyzją z 28 kwietnia 2023 r., nr SKO.4117.728.2022 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Częstochowie utrzymało jednak w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu przedstawiło przebieg dotychczasowego postępowania oraz przybliżyło podstawę prawną rozstrzygnięcia.

Kolegium podzieliło argumentację organu I instancji i wskazało, że ze względu na treść art. 2 ust. 3c u.d.w. obowiązkiem strony było podjęcie sformalizowanych działań mających na celu ustalenie odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla zajmowanego lokalu. Tymczasem skarżący nie podjął żądnych formalnych kroków do nadania odrębnego adresu zamieszkania, jak również w przyszłości nie planuje podejmować

w tym kierunku żadnych działań. Wnioskodawca powinien natomiast wykazać się inicjatywą i wskazać organowi, jakie podjęte zostały kroki formalne prowadzące do nadania odrębnego adresu miejsca zamieszkania i przedstawić np. zaświadczenie

o samodzielności lokalu lub kopię złożonego wniosku o wydanie zaświadczenia

o samodzielności lokalu, czy też kopię wniosku o nadanie numeru porządkowego.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżący podniósł

w zasadzie te same zarzuty co w treści odwołania, domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji. Wyjaśnił, że nie jest właścicielem nieruchomości, w której zamieszkuje, a zatem nie mógł podjąć żadnych kroków w celu wyodrębnienia lokalu. Ponadto o konieczności wyodrębnienia lokalu został pouczony dopiero podczas wywiadu środowiskowego w dniu 23 listopada 2022 r. Dodatkowo organowi I instancji zarzucił naruszenie art. 10 kpa poprzez brak umożliwienia mu zapoznania się ze zgromadzonymi dowodami i materiałami oraz zgłoszenia dodatkowych żądań.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z treścią art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 1634, dalej: p.p.s.a.) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej,

a stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz.U. 2022 r., poz. 2492) kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z wymienionych przepisów wynika, że sąd bada legalność zaskarżonego aktu, czy jest on zgodny z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.

Przedmiotem kontroli sądowej w rozpoznawanej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie z 28 kwietnia 2023, utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji z dnia 13 grudnia 2022 r. o odmowie przyznania skarżącemu dodatku węglowego.

Podstawę materialnoprawną wydania zaskarżonej decyzji stanowiły m.in. przepisy art. 2 ust. 1, ust. 2 i ust. 3 ustawy z 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (obecnie: t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 1630, dalej w skrócie jak dotychczas u.d.w.).

W rozpoznawanej sprawie w związku z wnioskiem skarżącego o wypłatę dodatku węglowego organ I instancji ustalił, że wniosek skarżącego jest kolejnym wnioskiem

o wypłatę dodatku węglowego, dotyczący tego samego adresu miejsca zamieszkania

Mając na względzie powyższą okoliczność, wskazać należy, że zgodnie z art. 2 ust. 3a u.d.w., w przypadku gdy pod jednym adresem miejsca zamieszkania zamieszkuje więcej niż jedno gospodarstwo domowe, jeden dodatek węglowy przysługuje dla wszystkich gospodarstw domowych zamieszkujących pod tym adresem.

Przepis art. 2 ust. 3b u.d.w. precyzuje, że w przypadku, gdy wniosek o wypłatę dodatku węglowego złożono dla więcej niż jednego gospodarstwa domowego mających ten sam adres miejsca zamieszkania, to dodatek ten jest wypłacany wnioskodawcy, który złożył wniosek jako pierwszy. Pozostałe wnioski pozostawia się bez rozpoznania.

Od powyższej reguły, dotyczącej pozostawienia bez rozpoznania wniosku o wypłatę dodatku węglowego, został wprowadzony wyjątek w art. 2 ust. 3c u.d.w. Zgodnie z tym przepisem w przypadku, gdy pod jednym adresem miejsca zamieszkania zamieszkuje więcej niż jedno gospodarstwo domowe i w terminie do dnia 30 listopada 2022 r. nie jest możliwe ustalenie odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla poszczególnych gospodarstw domowych zamieszkujących pod tym adresem w odrębnych lokalach, nie stosuje się ust. 3a i 3b do gospodarstwa domowego, którego źródłem ogrzewania jest oddzielne lub współdzielone źródło ciepła.

Stosowanie powyższego wyjątkowego unormowania i w konsekwencji przyznanie dodatku węglowego – jak stanowi art. 2 ust. 3c u.d.w - jest możliwe tylko wówczas, gdy gospodarstwo domowe zajmuje lokal, dla którego nie było możliwe we wskazanym wyżej terminie, ustalenie odrębnego adresu i jeżeli w wyniku przeprowadzenia wywiadu środowiskowego organ ustalił zamieszkiwanie pod jednym adresem w odrębnych lokalach kilku gospodarstw domowych oraz wykorzystywanie przez te gospodarstwa oddzielnego lub współdzielonego źródła ogrzewania.

Zdaniem Sądu, biorąc pod uwagę treść przytoczonych przepisów, organ był zobligowany ustalić, czy w sprawie zaistniały okoliczności, będące warunkiem zastosowania wyjątku od zasady określonej w art. 2 ust. 3b u.d.w.

Tymczasem w niniejszej sprawie organy skoncentrowały swoją uwagę wyłącznie na tym, czy w terminie do 30 listopada 2022 r. strona podjęła kroki formalne zmierzające do wydzielenia odrębnego adresu. Wobec zaś ustalenia, że takie kroki formalnoprawne nie zostały podjęte, odmówiono skarżącemu przyznania wnioskowanego dodatku. Jednak, w ocenie Sądu, stanowiska tego nie można uznać za prawidłowe.

Sąd w składzie orzekającym podziela i przyjmuje za własne stanowisko tutejszego Sądu przedstawione m.in. w wyroku z 31 maja 2023 r. sygn. II SA/Gl 474/23, wedle którego w odniesieniu do przesłanki braku możliwości ustalenia odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla poszczególnych gospodarstw domowych, ustawodawca nie wprowadził wymogu, aby okoliczność "braku możliwości ustalenia odrębnego adresu" mogła być ustalona wyłącznie na skutek podjęcia formalnych kroków prowadzących do wydania zaświadczenia o samodzielności lokalu, złożenia wniosku o nadanie numeru porządkowego bądź też wymagane było potwierdzenie wskazanej okoliczności konkretnym dowodem.

Wprowadzona regulacja nie wymaga bowiem wszczęcia procedury o wydzielenie odrębnego lokalu czy złożenia wniosku o nadanie numeru porządkowego. Uwzględniając dokumentację niezbędną dla zainicjowania tego rodzaju postępowania, poważne wątpliwości budziłoby dokonanie powyższego w terminie do dnia 30 listopada 2022 r. w sytuacji, gdy nowelizacja, na mocy której do art. 2 dodano ust. 3c i ust. 3d weszła w życie w dniu 3 listopada 2022 r. (ustawa z dnia 27 października 2022 r. o zakupie preferencyjnym paliwa stałego dla gospodarstw domowych, Dz. U. z 2022 r. poz. 2236). Wykazanie, iż omawiana tutaj przesłanka została spełniona może nastąpić poprzez złożenie oświadczenia, że do 30 listopada 2022 r. nie było możliwe ustalenie odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla lokalu zajmowanego przez gospodarstwo domowe strony (por. wyroki WSA: w Gliwicach z 11 maja 2023 r. sygn. II SA/Gl 355/23, z 8 maja 2023 r. sygn. II SAB/Gl 24/23, w Łodzi z 23 maja 2023 r. sygn. I SA/Łd 299/23). Organy z urzędu posiadają wiedzę, czy dla danej nieruchomości jest możliwe ustalenie odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla poszczególnych gospodarstw. Tym samym nie ma potrzeby, aby strona składała wniosek o nadanie nowego numeru porządkowego. Wystarczy samo oświadczenie strony albo zaświadczenie z urzędu (zob.: powołany wyżej wyrok WSA w Łodzi z 23 maja 2023 r., sygn. I SA/Łd 299/23).

Zdaniem Sądu oczekiwanie wykazania przez skarżącego podjętych kroków formalnoprawnych zmierzających do ustanowienia odrębnego adresu doprowadziło do usankcjonowania nałożenia na skarżącego obowiązku, który nie wynika z ustawy. Oznacza to, że organy obu instancji bezprawnie uzależniły przyznanie skarżącemu wsparcia w postaci dodatku węglowego od przesłanki, która nie została wyartykułowana przez ustawodawcę. Tym samym doszło do naruszenia wynikającej z art. 7 Konstytucji RP zasady praworządności, powtórzonej w art. 6 k.p.a. jako jednej z fundamentalnych zasad postępowania administracyjnego.

Sprawując kontrolę sądowoadministracyjną Sąd doszedł do przekonania, iż

z uwagi na błędną wykładnię art. 2 ust. 3c i 3d ustawy o dodatku węglowym oraz naruszenie przepisów procedury administracyjnej art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a., które miały istotny wpływ na rozstrzygnięcie, konieczne stało się zastosowanie kompetencji kasatoryjnych.

Zgodnie z treścią art. 153 p.p.s.a. organ ponownie rozpoznając sprawę uwzględni wskazania wynikające wprost z niniejszego uzasadnienia, a rozpoznając wniosek skarżącego o przyznanie dodatku węglowego uwzględni dokonaną przez Sąd wykładnię art. 2 ust. 3c i 3d ustawy o dodatku węglowym, zważając by nie naruszono przepisów procedury administracyjnej.

Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ja decyzję organu I instancji.

Orzeczenia przywołane w treści niniejszego uzasadnienia dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych.