Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodnicząca: Sędzia NSA Teresa Zyglewska po rozpoznaniu w dniu 6 listopada 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J.W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 25 lipca 2024 r., sygn. akt II SA/Gl 2020/23 w sprawie ze skargi D.M., E.M., I.T. i K.T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie z dnia 9 października 2023 r., nr SKO.4113.15.2022 w przedmiocie odpadów postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z 25 marca 2024 r., sygn. akt II SA/Gl 2020/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach (dalej: Sąd I instancji, WSA), po rozpoznaniu wniosku D.M., E.M., I.T. i K.T. (dalej: skarżący) o wstrzymanie wykonania decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie z 9 października 2023 r., nr SKO.4113.15.2022 w przedmiocie nakazania usunięcia wszystkich odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania i unieszkodliwienia na składowisku odpadów innych niż obojętne i niebezpieczne, odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji wobec niewykazania przesłanek z art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935). Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z 21 czerwca 2024 r., sygn. akt III OZ 239/24 oddalił zażalenie skarżących na powyższe postanowienie Sądu I instancji.

Pismem z 27 maja 2024 r. skarżący wnieśli o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Podali, że jej wykonanie podyktowane jest niebezpieczeństwem wyrządzenia znacznej szkody w majątkach skarżących. Organ wydał tytuły wykonawcze oraz zostało względem nich wszczęte postępowania egzekucyjne. Zgodnie z informacjami jakie zasięgnęli, koszt usunięcia odpadów z działki należącej do E. i D.M. to ok. 1.200.000 zł, a I. i K.T. ok. 360.000 zł. Zaznaczyli, że obecnie nie posiadają takich środków na usunięcie przedmiotowych odpadów. Skarżący w piśmie tym odnieśli się również do stanu faktycznego sprawy.

Pismem z 22 lipca 2024 r. uczestnik postępowania J.W. odniósł się do powyższego pisma, lecz tylko w zakresie opisu stanu faktycznego sprawy.

Postanowieniem z 25 lipca 2024 r., sygn. akt II SA/Gl 2020/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach po rozpoznaniu ww. wniosku, zmienił postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z 25 marca 2023 r., sygn. akt II SA/Gl 2020/23 w ten sposób, że wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji.

W uzasadnieniu wskazano, że okoliczności rozpatrywane w ramach niniejszego wniosku zapewne istniały w chwili złożenia skargi wraz z wnioskiem o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, jednakże zostały ujawnione później. Zdaniem Sądu I instancji skarżący ujawnili dotąd nieznane okoliczności przemawiające za wstrzymaniem wykonania zaskarżonej decyzji.

Zauważono, że kwoty jakie skarżący musieliby aktualnie wydać by usunąć przedmiotowe odpady są kwotami znacznej wartości. Z oświadczenia skarżących wynika również, że nie dysponują oni takimi środkami, a organ wobec nich wszczął postępowanie egzekucyjne. Tym samym w ocenie Sądu I instancji zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody w majątkach skarżących.

Z powyższym rozstrzygnięciem nie zgodził się uczestnik postępowania J.W. (dalej: uczestnik postępowania) i w zażaleniu wniósł o jego uchylenie.

Pismem z 13 września 2024 r. skarżący wnieśli o utrzymanie zaskarżonego postanowienia w mocy.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżone postanowienie odpowiada prawu.

Instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności przez sąd, będąca formą tymczasowej ochrony sądowej udzielanej stronie postępowania, stanowi wyjątek od zasady wyrażonej w art. 61 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935; dalej: p.p.s.a.), zgodnie z którą wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu. Stosownie do art. 61 § 3 p.p.s.a., sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności, o których mowa w § 1 cytowanego przepisu, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków.

Z powyższego wynika, że to na skarżącym ciąży obowiązek wykazania, że spełnione zostały zawarte w nim przesłanki. Sąd natomiast może wstrzymać wykonanie zaskarżonego aktu, jeżeli jest spełnione ustawowa przesłanka określona jako potencjalna możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, gdy akt lub czynność zostanie wykonana. Pokreślić należy, że przepis ten stanowi wyjątek od ogólnej zasady, w myśl której wniesienie skargi do sądu nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu lub czynności.

Nałożony przez ustawodawcę obowiązek uprawdopodobnienia zaistnienia przesłanki wskazanej w art. 61 § 3 p.p.s.a. nakłada na stronę zobowiązanie przedstawienia konkretnych zdarzeń, które uprawdopodobnią, że wykonanie zaskarżonej decyzji faktycznie spowoduje znaczną szkodę lub powstanie trudnych do odwrócenia skutków. Wniosek powinien zawierać spójną argumentację, popartą faktami oraz ewentualnie odnoszącymi się do nich dowodami, które uzasadniają wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu. Zadaniem Sądu jest zaś zbadanie czy argumenty przedstawione przez stronę przemawiają (lub nie) za wydaniem postanowienia o wstrzymaniu wykonania zaskarżonego aktu.

Warunkiem wydania postanowienia o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności jest zatem wykazanie przez stronę we wniosku okoliczności uzasadniających możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Nie wystarczy samo powtórzenie treści przepisu i powołanie się na szkodę majątkową, a tym bardziej samo wniesienie o zastosowanie ochrony tymczasowej. Uzasadnienie wniosku powinno odnosić się do konkretnych zdarzeń świadczących o tym, że w stosunku do wnioskodawcy wstrzymanie wykonania aktu jest zasadne. Brak uzasadnienie wniosku o wstrzymanie wykonania aktu uniemożliwia jego merytoryczną ocenę (vide postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 18 maja 2004 r., sygn. akt FZ 65/04; z 3 października 2007 r., sygn. akt I OZ 707/07 i z 6 lutego 2009 r., sygn. akt II FZ 39/09 - orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne w bazie internetowej na stronie NSA: orzeczenia.nsa.gov.pl).

Jednocześnie w myśl art. 61 § 4 p.p.s.a. postanowienia w sprawie wstrzymania aktu lub czynności, wydane na podstawie § 2 i 3, sąd może zmienić lub uchylić w każdym czasie w razie zmiany okoliczności. Sąd administracyjny może zatem zmienić postanowienie odmawiające wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności i wstrzymać jego wykonanie. Podstawą do podjęcia takiego orzeczenia jest zmiana okoliczności sprawy i w ramach tej zmiany zaistnienie jednej z przesłanek uzasadniających zastosowanie ochrony tymczasowej (vide postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 czerwca 2018 r., sygn. akt II OZ 633/18).

Postanowienie o wstrzymaniu wykonania zaskarżonego aktu lub czynności ma bowiem charakter wpadkowy i nie kończy postępowania w sprawie. Może zatem podlegać uchyleniu lub zmianie w przypadku, gdy zmienią się okoliczności sprawy, a nadto strona skarżąca jest uprawniona do złożenia ponownego wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności w sposób właściwy go uzasadniając. Postanowienie o odmowie wstrzymania wykonania aktu lub czynności nie korzysta z powagi rzeczy osądzonej (vide postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 6 października 2009 r., sygn. akt II OZ 833/09).

W rozpoznawanej sprawie należy stwierdzić, że skarżący wystarczająco uprawdopodobnili zaktualizowanie się przesłanek ochrony tymczasowej określonych w art. 61 § 3 p.p.s.a. w postępowaniu przed Sądem I instancji, co trafnie Sąd ten stwierdził w zaskarżonym postanowieniu, nie można zatem uznać, że zaskarżone postanowienie narusza prawo.

Przede wszystkim Sąd I instancji trafnie zauważył, że skarżący ujawnili dotąd nieznane okoliczności przemawiające za wstrzymaniem wykonania zaskarżonej decyzji, jednocześnie prawidłowo uznając, że istnieje prawdopodobieństwo wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków.

Ocena Sądu I instancji opiera się na konkretnych informacjach zawartych we wniosku oraz została odpowiednio uzasadniona. Wskazane we wniosku kwoty, jakie skarżący musieliby aktualnie wydać by usunąć przedmiotowe odpady niewątpliwie są kwotami znacznej wartości, a z oświadczenia skarżących wynika, że nie dysponują oni środkami umożliwiającymi dokonanie usunięcia tych odpadów.

W konsekwencji brak jest podstaw do stwierdzenia naruszenia przez WSA art. 61 § 3 p.p.s.a., co mogłoby skutkować uchyleniem zaskarżonego postanowienia. Wbrew twierdzeniom uczestnika postępowania Sąd I instancji dokonał wystarczającej analizy przedstawionych twierdzeń i na ich podstawie dokonał prawidłowej oceny wniesionego przez skarżących wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.