Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Cezary Koziński Sędziowie: Sędzia WSA Tomasz Adamczyk Sędzia NSA Wiktor Jarzębowski (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 7 kwietnia 2020 r. sprawy ze skargi Przedsiębiorstwa Wielobranżowego "A" s.c. M. F. – G. P. G. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji wydanej w przedmiocie podatku od towarów i usług za okres od lipca 2014 do czerwca 2015 r. oddala skargę.

Postanowieniem z [...]r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł. odmówił Przedsiębiorstwu Wielobranżowemu "A" s.c. M.F.-G., P.G. w Ł. (dalej w skrócie: "Podatnikowi" albo "Stronie") przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z. z dnia [...]r. w przedmiocie podatku

od towarów i usług za okres: lipiec 2014 r. - czerwiec 2015 r.

Powyższą decyzją z [...]r. Naczelnik Urzędu Skarbowego

w Z. określił podatnikowi zobowiązanie podatkowe w przedmiocie podatku

od towarów i usług za okres: lipiec-październik 2014 r., grudzień 2014 r. oraz styczeń-czerwiec 2015 r. oraz umorzył postępowanie podatkowe za miesiąc listopada 2014 r. Decyzja została wysłana do Strony za pośrednictwem Poczty Polskiej na adres siedziby spółki, tj.: Ł., ul. A [...], [...] S. i uznana za doręczoną Podatnikowi w trybie art. 150 Ordynacji podatkowej w dniu 20 czerwca 2019 r.

W dniu [...] Strona wniosła odwołanie od tej decyzji wraz

z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego wniesienia. Uzasadniając wniosek

o przywrócenie terminu Podatnik wskazał, że "decyzja ta nie została doręczona ani mnie, ani mojej byłej małżonce – M.F-G. Dopiero w dniu 17 lipca 2019 r. dowiedziałem się o jej wydaniu w związku z dokonaniem zajęcia egzekucyjnego należących do mnie rachunków bankowych i ruchomości." Strona podniosła, że nie miała wiedzy o awizowaniu przesyłki zawierającej tę decyzję a uchybienie terminowi do złożenia odwołania nastąpiło bez jej winy. P.G. wyjaśnił, że w listopadzie 2018 uległ wypadkowi samochodowemu, następnie poddał się zabiegowi usunięcia nerki a po przeprowadzeniu badań w maju 2019 r. został skierowany na operację kręgosłupa z terminem operacji wyznaczonym na dzień 26 listopada 2019 r. Oświadczył ponadto, że w terminie 4-25 czerwca 2019 r., czyli w okresie swojej rekonwalescencji przebywał pod opieką swojej siostry – B.G., w jej mieszkaniu przy ul. B w Ł. Dodał, że ma trudności z poruszeniem się, które uniemożliwiły mu regularne sprawdzanie korespondencji pod adresem przy ul. A [...] a nie może liczyć na pomoc swojej małżonki, ponieważ cierpi ona na zaburzenia psychotyczne, nadciśnienie tętnicze i inne schorzenia, które skutkują brakiem świadomości wydania w stosunku do niej decyzji czy skutków jej ewentualnego doręczenia. Dodatkowo, wobec silnie negatywnego stosunku żony wobec niego nie jest przez nią informowany o jakiejkolwiek kierowanej do niego korespondencji. Do wniosku Podatnik załączył dokumentację lekarską, w tym kopię zwolnienia lekarskiego obejmującego okres: 28 maja – 24 czerwca 2019 r. Powyższe, niezależne od wspólników okoliczności, przesądzają zdaniem Podatnika o braku jego winy w uchybieniu terminu do złożenia odwołania. Wobec powyższego Strona wniosła o uznanie dnia 17 lipca 2019 r. za datę kiedy dowiedziała się o wydaniu decyzji wymiarowej z [...]r. i pozytywne rozpatrzenie wniosku o przywrócenie terminu.

Postanowieniem z dnia [...]r. nr [...] Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł. stwierdził, że odwołanie z [...]r. zostało wniesione z uchybieniem terminu określonego w art. 223 § 2 pkt 1 ustawy Ordynacja podatkowa.

Odrębnym postanowieniem nr [...], wydanym tego samego dnia na podstawie art. 162 § 1 i § 2, art. 163 § 2, § 3 ustawy

z 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (j.t. Dz. U. z 2019 r., poz. 900 ze zm., dalej w skrócie "O.p."), Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł. odmówił Stronie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie zostało doręczone P.G. 7 października 2019 r. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że wspólnik miał świadomość toczącego się wobec niego postępowania podatkowego, gdyż 11 marca 2019 r. odebrał skierowane na ten sam adres postanowienie o tym, iż przewidywany termin zakończenia postępowania przypada na dzień 11 czerwca 2019 r. Zdaniem organu, analiza dokumentów przedstawionych przez Stronę wykazała co prawda, że w okresie doręczania decyzji P.G. przebywał na zwolnieniu lekarskim, jednak z uwidocznionym w poz. 16 zastrzeżeniem "chory może chodzić", Podatnik był zatem zdolny odebrać przedmiotową decyzję w czasie, kiedy operator pocztowy próbował mu ją doręczyć. Ustosunkowujac się do argumentacji Podatnika przedstawionej we wniosku, organ uznał, że pomimo licznych i udokumentowanych chorób, nie można przyjąć, że wspólnik P.G. dochował minimalnej staranności i zadbał o własne interesy, chociażby poprzez wyręczenie się osobą trzecią, wyznaczenie pełnomocnika, zawiadomienie Naczelnika US w Z. o zmianie adresu

do doręczeń, nie uprawdopodobnił on zatem braku winy w uchybieniu terminu

do złożenia odwołania. Odnosząc się do dokumentacji dotyczącej drugiego wspólnika – M.F.-G., organ odwoławczy stwierdził, że z żadnego dokumentu nie wynika, aby w czasie doręczania przedmiotowej decyzji wymiarowej nie mogła ona odebrać korespondencji kierowanej do Spółki lub aby była ona ubezwłasnowolniona. Pomimo orzeczonego rozwodu z P.G., M.F.-G. nadal pozostaje wspólnikiem spółki A, a orzeczony rozwód nie przeszkodził spółce w dalszym prowadzeniu działalności gospodarczej.

Wobec powyższego organ odwoławczy przyjął, że okoliczności przedstawione przez P.G. nie stanowią argumentów, które wskazywałyby na brak winy Podatnika w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania i uznał, że przedmiotowy wniosek o przywrócenie terminu nie zasługuje na uwzględnienie.

Na powyższe postanowienie pełnomocnik Strony złożył skargę

do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi. W treści skargi wydanemu rozstrzygnięciu zarzucił naruszenie przepisów prawa procesowego:

- art. 162 § 1 ustawy O.p. poprzez jego niezastosowanie i nieprzywrócenie Skarżącym terminu do wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji w sytuacji, mimo uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu, a także bezpodstawne przyjęcie, że brak winy ma dotyczyć każdego dnia terminu;

- art. 122 w zw. z 187 § 1 O.p. poprzez brak wyjaśnienia istotnych okoliczności sprawy, w tym brak merytorycznej weryfikacji twierdzeń i dowodów przedstawionych przez Stronę wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu;

- art. 122, art. 187 § 1 i art. 121 § 1 O.p. poprzez brak podjęcia działań zmierzających do ustalenia czy w ostatnim dniu na wniesienie odwołania Skarżący mieli obiektywną możliwość jego złożenia;

- art. 191 O.p. poprzez dowolne uznanie, że splot nieszczęśliwych zdarzeń

i wypadków jakim ulegli Skarżący, związany z ich schorzeniami, urazami, zabiegiem chirurgicznym P.G. oraz przewlekłym schorzeniem kręgosłupa, nie stanowił okoliczności uzasadniającej przyjęcie, że do uchybienia terminu do wniesienia odwołania decyzji doszło bez ich winy;

- art. 191 O.p. polegające na uznaniu, że odbieranie przez Skarżącego korespondencji przed zdarzeniami skutkującymi niezdolnością do poruszania się

i zapoznanie się z materiałami postępowania po dowiedzeniu się o wydanej

w stosunku do niego decyzji w połowie lipca 2019 r., tj. w okresie w którym odzyskał sprawność, mogą prowadzić do uznania, że w okresie właściwym dla złożenia odwołania taka możliwość także istniała;

- art. 122 i art. 191 O.p. poprzez dokonanie przez organ ustaleń faktycznych niekorzystnych dla podatnika bez merytorycznej weryfikacji prawdziwości i istotności podnoszonych przez niego twierdzeń i przedstawionych dowodów.

W treści skargi pełnomocnik powtórzył argumentację, prezentowaną dotychczas przez Podatnika, dodatkowo oświadczając, że wbrew twierdzeniom organu, przesyłka pocztowa zawierająca decyzję wymiarową z [...]r.

nie została Skarżącym wcale doręczona na adres spółki, który jest jednocześnie miejscem zamieszkania skarżącej – M.F.-G., ponieważ w skrzynce pocztowej nie zostało pozostawione awizo. W tej sytuacji Skarżący dowiedzieli się

o wydaniu wobec nich decyzji dopiero 17 lipca 2016 r., podczas przeglądania akt sprawy w związku z dokonanym dzień wcześniej zajęciem rachunków bankowych.

Podsumowując dotychczas prezentowaną argumentację Podatnika pełnomocnik stwierdził, że pomimo, iż jakkolwiek podnoszone do tej pory przez wspólnika okoliczności, mające wskazywać na brak winy w uchybieniu terminu, rozpatrywane osobno być może nie dawałyby podstaw do przywrócenia terminu,

to na gruncie rozpatrywanej sprawy przedstawiony łańcuch zdarzeń wskazuje,

że odebranie spornej decyzji w terminie i podjęcie w związku z nią niezwłocznych działań przez Stronę nie było możliwe.

Zdaniem pełnomocnika, biorąc pod uwagę całokształt opisanych okoliczności, tj. z jednej strony chorobę psychiczną skarżącej, nasilenie się jej objawów,

a zwłaszcza agresji wobec skarżącego w związku z rozwodem, a także poważne

problemy zdrowotne skarżącego, całkowicie wyłączające go z normalnego funkcjonowania, nie ulega wątpliwości, że skarżący nie zachowali terminu

do wniesienia odwołania nie ze swojej winy, lecz na skutek splotu szeregu nieszczęśliwych zdarzeń, które zarówno w aspekcie fizycznym, jak i psychicznym skutkowały wyłączeniem ich z normalnego funkcjonowania w feralnym okresie.

Dodatkowo pełnomocnik strony skarżącej zarzucił organom, że dokonały oceny zasadności wniosku skarżących przez pryzmat ich działań poprzedzających

i następujących po opisanej serii niefortunnych zdarzeń, w sytuacji gdy kwestie

te pozostają irrelewantne dla merytorycznej oceny wniosku. Jednocześnie, w opinii pełnomocnika, organ nie podjął jakichkolwiek działań i czynności dowodowych zmierzających do obalenia prawdziwości przywołanych przez Podatnika twierdzeń,

a w szczególności nie przesłuchał w charakterze świadka B.G., której oświadczenie, potwierdzające przywoływane przez skarżącego okoliczności, znajduje się w aktach sprawy. W efekcie zgromadzony materiał dowodowy nie dawał organowi możliwości uznania, że skarżący dopuścili się jakiegokolwiek niedbalstwa

w związku z odbiorem spornej korespondencji i nie złożeniem w terminie odwołania od spornej decyzji.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał stanowisko

i argumentację prezentowaną w toku postępowania, wnosząc o oddalenie skargi.

Sąd zważył, co następuje.

Skarga nie jest uzasadniona, bowiem organ podatkowy nie naruszył przepisów postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy,

a w szczególności przepisów wskazanych w skardze.

Przedmiotem skargi jest postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. z dnia [...]r. odmawiające przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z. z dnia [...]r. Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od lipca 2014 do czerwca 2015 r. Zgodnie z art. 163 § 2 O.p. w sprawie przywrócenia terminu do wniesienie odwołania lub zażalenia postanawia ostatecznie organ podatkowy właściwy do rozpatrzenia odwołania lub zażalenia.

Na wstępie należy zauważyć, że stanowisko strony skarżącej, czyli Przedsiębiorstwa Wielobranżowego "A" s.c. M.F.-G., P.G. jest niejasne, bowiem zasadniczo pełnomocnik Podatnika domaga się przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od wyżej wskazanej decyzji podatkowej wywodząc, że wspólnicy spółki cywilnej z uwagi na ograniczenia wynikające z ich stanu zdrowia nie mogli w okresie wskazanym przez organ podatkowy jako właściwy do wniesienia odwołania, to jest od 21 czerwca do 4 lipca 2019 r., wnieść tego odwołania. Stanowisko to zakłada, że decyzja podatkowa z dnia [...]r. została Podatnikowi doręczona, termin do wniesienia odwołania rozpoczął bieg, a Podatnik uchybił temu terminowi bez swej winy. Z drugiej jednak strony na str. 9 uzasadnienia skargi pełnomocnik Podatnika stwierdza, że decyzja podatkowa nie została stronie skarżącej doręczona, także w trybie art. 150 O.p., bowiem w skrzynce pocztowej nie pozostawiono awiza, co oznacza, że nie rozpoczął się bieg terminu do wniesienia odwołania.

W związku z powyższym należy zauważyć, że przyjęcie tego drugiego stanowiska o niedoręczeniu Podatnikowi decyzji podatkowej czyniłoby bezprzedmiotowym wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania

od decyzji podatkowej. Jednak za prawidłowe należy ocenić postępowanie organu odwoławczego polegające na merytorycznym rozpoznaniu wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, po pierwsze dlatego, że wniosek taki został przez Podatnika wniesiony i był popierany, a po drugie dlatego, że okoliczności sprawy nie wskazują na bezprzedmiotowość tego wniosku. Podatnik w żadnej mierze nie wykazał, że przedmiotowa decyzja podatkowa nie została doręczona w trybie

art. 150 O.p., w szczególności nawet nie uprawdopodobnił, że przesyłka nie była awizowana. Przykładowo Podatnik nie składał reklamacji w urzędzie pocztowym,

nie próbował wykazywać, że przypadki nieawizowania przesyłek zdarzały się już wcześniej lub że skrzynka oddawcza była uszkodzona. Ponadto z akt sprawy wynika, że już wcześniej przesyłki z Urzędu Skarbowego wysyłane na adres Podatnika także nie zawsze były od razu doręczane lub w terminie odbierane, mimo awizowania,

a Podatnik nie kwestionował prawidłowości postępowania doręczyciela (np. k.389, 386, 375 akt administracyjnych).

Z adnotacji na kopercie zawierającej przedmiotową decyzję podatkową z dnia [...]r. wynika jasno, że przesyłka została wysłana na prawidłowy adres Podatnika, pod którym wielokrotnie P.G. odbierał inne przesyłki z Urzędu Skarbowego w Z., także w 2019 r., i że z powodu niemożności jej doręczenia bezpośredniego adresatowi przesyłka została pozostawiona w placówce pocztowej

w S. na okres 14 dni, o czym adresat został powiadomiony dwukrotnie

w formie awiza, i że następnie po upływie okresu oczekiwania na odbiór przesyłka została zwrócona do nadawcy. Organ podatkowy miał zatem podstawę do przyjęcia, że decyzja podatkowa została doręczona w trybie art. 150 O.p. z dniem [...]r. i od tego dnia rozpoczął bieg 14 dniowy termin do wniesienia odwołania.

Zgodnie z art. 162 § 1, 2, 3 i 4 O.p. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni,

że uchybienie nastąpiło bez jego winy (§1). Podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Jednocześnie z wniesieniem podania należy dopełnić czynności, dla której był określony termin (§2). Przywrócenie terminu do złożenia podania przewidzianego w § 2 jest niedopuszczalne (§3). Przepisy § 1-3 stosuje się do terminów procesowych.

Podstawową przesłanką przywrócenia terminu do dokonania czynności procesowej jest uprawdopodobnienie przez zainteresowanego, że do uchybienia terminu doszło bez jego winy. Ocena braku zawinienia w terminowym dokonaniu czynności procesowej powinna być dokonywana na podstawie kryteriów obiektywnych. Strona jest zobowiązana postępować starannie i wyczerpać wszelkie obiektywnie możliwe sposoby dla terminowego dokonywania czynności procesowych, a przywrócenie terminu jest możliwe tylko wtedy, gdy uchybienie terminowi nastąpiło mimo podjęcia przez stronę wszelkich możliwych w danych okolicznościach sposobów i wysiłków, aby ominąć ewentualne przeszkody.

Organ podatkowy prawidłowo i bez naruszenia art. 163 § 1 O.p. uznał

i uzasadnił, że Podatnik nie uprawdopodobnił braku zawinienia w spóźnionym wniesieniu odwołania od decyzji podatkowej. Brak zawinienia strona upatruje

w sytuacji zdrowotnej obojga wspólników, co miałoby obiektywnie uniemożliwić

im odebranie awizowanej przesyłki i następnie sporządzenie i wniesienie odwołania.

"O braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie go stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia (wyrok NSA z 18.08.2000 r., III SA 1716/99, LEX nr 45409). Taką przeszkodą może być siła wyższa, np. powódź, odcięcie od świata na skutek ataku ostrej zimy oraz niektóre zdarzenia losowe, np. przerwy w komunikacji, poważny wypadek samochodowy, związany z hospitalizowaniem w ostatnich dniach upływu terminu itp. Jakiekolwiek niedbalstwo zainteresowanego w zasadzie dyskwalifikuje możliwość przywrócenia terminu. W szczególności brak staranności strony

w zapoznaniu się z treścią pouczeń zawartych w doręczonych decyzjach świadczy

o jej winie, a nie o braku tej winy (wyrok NSA w Gdańsku z 21.05.1999 r., I SA/Gd 2243/98, LEX nr 38700). Zauważyć należy, że uprawdopodobniając brak winy

w uchybieniu terminowi, osoba zainteresowana musi wskazywać na takie okoliczności, które spowodowały uchybienie terminowi dotyczące jednak tylko tego okresu, w którym miała być dokonana czynność procesowa.

Przy ocenie wniosku o przywrócenie terminu do dokonania danej czynności istotne jest rozróżnienie samej przeszkody od okoliczności wskazujących na brak

po stronie wnioskodawcy winy w uchybieniu terminowi, tj. okoliczności, które świadczą o tym, że wnioskodawca dołożył należytej staranności, aby mimo zaistnienia danej przeszkody dokonać czynności w stosownym terminie (wyrok NSA z 24.08.2017 r., II FSK 1980/15).

Warunek braku zawinienia w uchybieniu terminowi jako konieczną przesłankę do ewentualnego przywrócenia terminu należy oceniać w kategoriach zachowania przez zainteresowanego reguł starannego działania" (L.Etel (red) Ordynacja podatkowa. Komentarz aktualizowany. Opublikowano LEX/el. 2020).

Choroba strony może być przyczyną wyłączającą winę w uchybieniu terminu, ale nie oznacza to, że każda choroba w jakimkolwiek nasileniu winę wyłącza. Strona musi uprawdopodobnić, że jej pogorszony stan zdrowia uniemożliwił jej terminowe podjęcie czynności procesowej i jednocześnie, że podjęła możliwe obiektywnie w jej sytuacji próby przezwyciężenia tej sytuacji. Z przedstawionej przez P.G. dokumentacji wynika niewątpliwie, że pod koniec 2018 r. uległ on wypadkowi komunikacyjnemu, następnie przeszedł operację usunięcia nerki, choruje neurologicznie i oczekiwał na operację neurologiczną, przez dłuższy czas był niezdolny do pracy, w tym w okresie od 28 maja do 22 lipca 2019 r., z adnotacją,

że w okresie niezdolności chory może chodzić. Z oświadczenia tego wspólnika

i załączonych do akt pisemnych oświadczeń jego siostry i siostrzenicy wynika,

że m. in. w okresie od 4 do 25 czerwca 2019 r. przebywał on pod opieką

i w mieszkaniu siostry, pod adresem w Ł. Jednakże jednocześnie z ustaleń organu wynika, że 11 marca 2019 r., a więc w okresie objętym niezdolnością do pracy, P.G. odebrał doręczoną na adres Podatnika przesyłkę z Urzędu Skarbowego w Z., w dniu 18 lipca 2019 r., a więc także w okresie objętym niezdolnością do pracy udał się do Urzędu Skarbowego w Z. gdzie pobrał uwierzytelnioną kopię decyzji podatkowej, a dzień wcześniej, jak wynika z protokołu zajęcia ruchomości pod adresem Podatnika, był obecny w czasie tego zajęcia,

a ponadto w czerwcu 2019 r. spółka cywilna "A" realizowała dostawy

i dokonywała nabyć, co wynika ze złożonej w lipcu 2019 r. deklaracji VAT-7

i co niewątpliwie wymagało podejmowania pewnej aktywności.

Z kolei z załączonych do akt dokumentów dotyczących drugiego wspólnika, czyli M.F.-G., wynika, że leczy się ona psychiatrycznie od 2012 r.

i kilkakrotnie przebywała w związku z tym w szpitalach, jednakże nie w 2019 r. Stan zdrowia wspólniczki jest przecież od dawna znany P.G., a więc, skoro twierdzi, że była żona nie interesuje się firmą i nie pomaga w jej prowadzeniu,

to powinien to uwzględniać i liczyć na siebie w pilnowaniu spraw firmy. Jednocześnie nie ulega przecież wątpliwości, że wspólnicy są zmuszeni współdziałać w sprawach wspólnej firmy i czynią to, czego wyrazem jest np. podpisanie w tej sprawie wniosku o przywrócenie terminu, udzielenie pełnomocnictwa do prowadzenia sprawy.

Z uwagi na powyższe organ podatkowy miał prawo przyjąć, że Podatnik

nie uprawdopodobnił braku swej winy w terminowym wniesieniu odwołania od decyzji podatkowej. Ustalone bowiem w sprawie okoliczności wskazują na to, że jakkolwiek P.G. miał różne problemy zdrowotne w analizowanym okresie czasu,

to jednak nie były one przeszkodami uniemożliwiającymi podjęcie awizowanej przesyłki z Urzędu Skarbowego w Z. i wniesienie odwołania od decyzji

we właściwym terminie.

Istnienie pozostałych przesłanek z art. 163 § 2 O.p. nie jest przedmiotem sporu, ale nie ma to znaczenia dla wyniku sprawy, skoro nie jest spełniona przesłanka podstawowa, to jest Podatnik nie uprawdopodobnił braku zawinienia

w uchybieniu terminowi.

Z uwagi na powyższe należało oddalić skargę na podstawie art 151 ustawy

z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2019 r. poz. 2325).

agr