Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Siwek (spr.), , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 15 stycznia 2021 r. sprawy ze sprzeciwu Wspólnoty Mieszkaniowej Nieruchomości [...]w [...] na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] października 2020 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji odstępującej od nakładania obowiązków wykonania robót budowlanych i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. zasądza od [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz Wspólnoty Mieszkaniowej Nieruchomości [...] w [...] kwotę 100 zł (sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] października 2020 r. nr [...] [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej "[...]WINB"), na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020, poz. 256 ze zm., dalej "k.p.a."), po rozpatrzeniu odwołania Spółdzielni Budowlano - Mieszkaniowej "[...]" w [...] (dalej jako "Spółdzielnia") od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego [...] (dalej "PINB", "PINB [...]", "organ I instancji") z dnia [...] lipca 2020 nr [...] orzekającej o odstąpieniu od nakładania na Wspólnotę Mieszkaniową Nieruchomości [...] w [...] (dalej jako "Wspólnota") obowiązków wymienionych w art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane tj. wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia robót budowlanych związanych z wykonaniem otworów okiennych w ścianie zewnętrznej od strony zachodniej i w ścianie zewnętrznej południowej budynku mieszkalnego przy ul. [...] w [...] usytuowanego w granicy z działkami nr ew. [...], [...] i [...] z obrębu: [...] do stanu zgodnego z prawem, uchylił www. decyzję PINB z dnia [...] lipca 2019 r. w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji.

Do wydania powyższej decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym:

PINB [...] decyzją z dnia [...] lipca 2020 nr [...], na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 51 ust. 7 stawy z dnia 7 lipca 1994 r Prawo budowlane (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r., poz. 1333 ze zm., dalej jako: "p.b..") orzekającej o odstąpieniu od nakładania na Wspólnotę obowiązków wymienionych w art. 51 ust. 1 pkt 2 p.b. - wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia robót budowlanych związanych z wykonaniem otworów okiennych w ścianie zewnętrznej od strony zachodniej i w ścianie zewnętrznej południowej budynku mieszkalnego przy ul. [...] w [...] usytuowanego w granicy z działkami nr ew. [...], [...] i [...] z obrębu: [...] do stanu zgodnego z prawem.

W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że w dniu [...] kwietnia 2019 r., do PINB wpłynęło pismo Spółdzielni z prośbą o kontrolę zgodności z prawem budowlanym umiejscowienia okien w lokalach mieszkalnych i użytkowych w budynku przy ul. [...] w [...], w piśmie wskazano lokale, których okna wychodzą na sąsiednie działki (dz. ew. [...],[...] i [...] z obrębu [...]).

PINB stwierdził, że z akt sprawy wynika, iż budynek przy ul. [...] ujęty jest w gminnej ewidencji zabytków, powstał w latach 1923-1924 jako Dom mieszkalny [...].

W dniach [...]-[...] lipca 2019 r. przeprowadzono oględziny we wskazanych lokalach mieszkalnych w czasie których ustalono, że:

1. w lokalu nr [...] - w elewacji południowej znajdują się 2 sztuki okien o wymiarach 110 x 166 cm (pomieszczenia - kuchnia i pokój przyległy do kuchni). Przedstawiciele Zarządu Gospodarki Nieruchomościami [...] (dalej jako "ZGN") jak i najemca oraz przedstawiciel Wspólnoty oświadczyli, że nie mają wiedzy w sprawie daty wybicia otworów okiennych lub też ich powstania.

2. w lokalu nr [...] - okno w garderobie o wymiarach 52 x 117 cm - ściana zachodnia. Wg. oświadczenia E. L. okno zostało wybite przed 1954 r - dokładnej wiedzy o dacie wykonania otworu nie posiada.

3. lokal nr [...] - pustostan - okno w pokoju, ściana zachodnia, okno o wymiarach 71 x 130 cm. Przedstawiciele ZGN oświadczają, ze nie mają wiedzy na temat jego wykonania lub powstania.

4. lokal użytkowy (Komisariat Policji) - ww. lokal znajduje się w budynku mieszkalnym z wejściem z poziomu dziedzińca. 3 sztuki okien: 1,21 mx 2,10 m w ścianie płd (wc); 0,4 m x 1,11 m pokój zatrzymań; 1,40 m x 0,90 m w pokoju (biuro). M. K. oraz przedstawiciele Miasta [...] oświadczają, że nie mają wiedzy kiedy powstały lub zostały wybite otwory w ścianie południowej.

5. lokal [...] - pustostan - w ścianie południowej znajdują się okna 4 sztuki, wymiany 4 szt. 3 m x 2,40 m. Przedstawiciele [...] oświadczają, że nie mają wiedzy w sprawie daty ich powstania - wybudowania.

6. lokal nr [...] - okna w ścianie południowej - przedpokój 1 sztuka (48 cm x 138 cm), w ścianie zachodniej; 1 sztuka (87 cm x 144 cm). J. M. oświadczyła, że nie ma wiedzy w sprawie wykonania otworów okiennych w ścianie płd. i zachodniej.

7. lokal użytkowy (biblioteka) - wejście do biblioteki z poziomu dziedzińca - parter. W ścianie zachodniej znajdują się 3 sztuki okien o wymiarach 100 cm x 150 cm. M. O. oświadczyła, że okna już istniały w latach 60-tych ubiegłego stulecia.

8. lokal nr [...] (w poziomie lok, nr [...]) - mieści się na II poziomie, w pokoju od strony południowej oraz kuchni od strony południowej (ściana południowa) znajdują się okna o wymiarach 1,25 m x 2,14 m. Państwo S. oświadczyli, że otwory okienne (według rozmów rodzinnych z dziadkiem) powstały przed 1950 rokiem. Według oświadczenia właścicieli lokalu w czasie wymiany starych skrzynkowych okien zostały znalezione pod ościeżnicą dokumenty świadczące o przybliżonej dacie wykonania otworów okiennych oraz, ze w czasie zmiany sposobu użytkowania budynku z Banku [...] na budynek mieszkalny na początku lat 50-tych ub. stulecia.

9. lokal nr [...] - nie został udostępniony do oględzin.

10. lokal nr [...] - znajduje się na 2 piętrze. W ścianie zachodniej znajduje się okno w korytarzu, a w ścianie południowej znajduje się otwór okienny o wymiarach 1,73 m x 1,55 m w pokoju. M. A. M.oświadczyła, że nie ma wiedzy w sprawie wykonania okien w ww. ścianach, ale z przekazanych informacji od byłych właścicieli lokalu okna istnieją od lat 50-tych ub. stulecia.

11. lokal nr [...] - okna w ścianie południowej, okno o wymiarach 64 cm x 111 cm - korytarz. Według oświadczenia właścicieli lokalu na podstawie zgromadzonej dokumentacji fotograficznej, urbanistycznej i projektowej - powykonawczej otwór okienny istniał już w latach 20-tych ub. stulecia i przy elewacji południowej nie istniała żadna zabudowa.

12. lokal nr [...] - okno o wymiarach 40 cm x 80 cm znajduje się w ścianie południowej (korytarz). Według oświadczenia E. P. "okno powstało przed moim zasiedleniem tj. ok. 1960 r lub wcześniej".

13. lokal nr [...] - w ścianie południowej znajduje się okno o wymiarze 73 cm x 108 cm - korytarz, 96 cm x 140 cm - korytarz. J. B. oświadczyła, że okna powstały w latach 60-tych ub. stulecia.

14. lokal nr [...] - okno w ścianie południowej posiada wymiary 45 cm x 85 cm - korytarz. H. K. oświadcza, że "okno powstało w latach 50-tych ub. stulecia, przez mojego ojca".

15. lokal nr [...] - w ścianie zachodniej okno posiada 130 cm x 110 cm (skrzynkowe) - w pokoju. Według oświadczenia J. O. okno powstało po II Wojnie Światowej (w latach 50- tych ub. Stulecia) i nie ma wiedzy za czyją zgodą je wykonano.

16. lokal nr [...] - w ścianie zachodniej znajduje się okno wymiarach 72 cm x 96 cm - pokój. Według oświadczenia K. K. okno powstało w latach 45-50 ub. stulecia. Do akt sprawy dołączono akta archiwalne.

17. lokal nr [...] - nie został udostępniony do oględzin.

W dniu [...] lipca 2019 r. został udostępniony do oględzin lokal nr [...], w związku z czym upoważniony przedstawiciel PINB przeprowadził oględziny wskazanego lokalu mieszkalnego, w trakcie których stwierdził, że lokal znajduje się na 3 piętrze. W ścianie południowej znajdują się dwa otwory okienne. Kuchnia 1,22 m x 2,20 m; pokój - 1,22 m x 2,20 m. T. N. oświadczyła, że okna w tym kształcie istnieją od 1948 r. wraz z metalowymi parapetami, lecz wiedzy nie posiada w sprawie kto był inwestorem wykonania okien - prawdopodobnie było to [...] - ówczesny właściciel budynku.

W dniu [...] września 2019 r. został udostępniony do oględzin lokal nr [...], przeprowadzono oględziny lokalu, w trakcie których stwierdzono, że lokal znajduje się na 3 piętrze (od strony patia). W ścianie zachodniej znajduje się otwór okienny - pokój - wymiary okien 60 cm x 100 cm. A. R. oświadczył, ze nie ma wiedzy w sprawie daty wykonania ww. otworu, jednak prawdopodobnie [...] wykonał je w czasach kiedy była właścicielem budynku.

PINB podkreślił, że właściciele ww. lokali dołączali o akt sprawy m.in. kopie akt pozyskanych z Archiwum Państwowego w [...] oraz z Wydziału Archiwum Urzędu Miasta [...] z których wynika iż, część okien powstała w latach 50-tych. Wynikało to np. z podziału mieszkań oraz konieczności ich doświetlenia. Potwierdza to pozwolenie na wykonanie robót budowlanych z grudnia 1954 r. wydane przez Wydział Inspekcji Budowlanej Prezydium Rady Narodowej w [...] zezwalające na wybicie trzech otworów okiennych w pomieszczeniach wykorzystywanych przez przedszkole znajdujące się na parterze w prawej czteropiętrowej oficynie budynku położonego przy ul. [...] w [...].

Do akt sprawy przedłożono również zdjęcia archiwalne datowane na lata 60-te na których ujawnione są wykute okna w ścianach szczytowych od strony zachodniej i południowej oraz kopię rzutu I piętra przedmiotowego budynku sporządzoną w e wrześniu 1926 r. pozyskaną z Archiwum Państwowego w [...] na których są uwidocznione 2 okna w elewacji południowej ww. budynku.

PINB stwierdził, że w dniu [...] listopada 2019 r. zostało wszczęte postępowanie administracyjne w sprawie legalności wykutych otworów okiennych w ścianach szczytowych od strony zachodniej i południowej budynku przy ul. [...] w [...].

W związku z powyższym w dniach [...] listopada 2019 r. oraz [...] lutego 2020 r. zwrócono się do organu architektoniczno-budowlanego o przekazanie dokumentacji budowlanej związanej ww. budynkiem. W dniu [...] kwietnia 2020 r. do PINB wpłynęła odpowiedź z Wydziału Architektury i Budownictwa [...], z której wynika, iż organ architektoniczno-budowlany nie posiada dokumentów, które wskazywałyby legalność okien w ścianie szczytowej budynku przy ul. [...] w [...]. W załączeniu przekazano projekt Miejskiego Biura Projektów z dnia [...] października 1963 r. dotyczący przebudowy istniejącej instalacji wodno-kanalizacyjnej oraz projekt instalacji gazowej z dnia [...] października 1963 r., w których to projektach istnieją okna na rautach kondygnacji.

PINB podniósł, że z akt sprawy wynika, iż otwory okienne w ścianach szczytowych od strony zachodniej i południowej budynku przy ul. [...] w [...] zostały wykute przed rokiem 1960, wobec tego należy rozpatrzeć sprawę odnosząc się do art. 277 ust. 1 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 16 lutego 1928 r. o prawie budowlanym i zabudowaniu osiedli (Dz. U. R. P. Nr 23, poz. 202 z póżn. zm.), w myśl którego nowe budynki powinny być wznoszone z zachowaniem co najmniej niżej podanych odległości od granic sąsiadów: a) budynki nieogniotrwałe - 6 metrów, b) budynki ogniotrwałe, posiadające od strony granicy otwory, prowadzące do pomieszczeń, przeznaczonych) na pobyt ludzi, - 4 metrów, c) budynki ogniotwałe, nie posiadające od strony granicy otworów, wspomnianych w pkt b), - 3 metrów.

Zdaniem organu I instancji w omawianej sprawie zastosować należy również ust. 2 omawianego przepisu w wypadkach, gdy jest prawnie zapewnione niezabudowanie przyległej działki do odległości, wymaganych dla poszczególnych rodzajów budynków w myśl art. 279 i 280. Poprzez prawnie zapewnione niezabudowanie przyległej działki należy rozumieć jako zakaz zabudowy wynikający z obowiązujących wówczas przepisów, akty w zakresie zagospodarowania przestrzennego (ogólnych lub szczegółowych planów zabudowania), określających inny sposób zagospodarowania danego terenu, lub z innych przepisów. Do akt sprawy załączono kopię pisma kierownika Planu Miasta z dnia [...] października 1953 r. w którym informuje on, że teren posesji nr [...] przy ul. [...], według opracowanego projektu planu zagospodarowania przestrzennego, przeznaczony jest pod zieleń użyteczności publicznej - [...] Park [...], oraz został przekazany do realizacji Zarządowi Inwestycji Parków [...] oraz decyzję o lokalizacji szczegółowej z dnia [...] marca 1967 r. nr [...] ustalającą lokalizację szczegółową inwestycji budowlanych i stref ochronnych oraz wyrażania zgody na zmianę sposobu wykorzystania terenu zgodnie z planem rozmieszczenia budownictwa mieszkalnego wielorodzinnego zatwierdzonym uchwałą nr [...] Prezydium Rady Narodowej [...] i w oparciu o plan ogólny dzielnicy [...] zatwierdzony uchwałą nr [...] Prezydium Rady Narodowej [...] z dnia [...] kwietnia 1964 r. Wydział Architektury, Nadzoru Budowlanego i Geodezji Prezydium Rady Narodowej [...] ustala lokalizację szczegółową dla dalszej kontynuacji osiedla mieszkaniowego "[...]" w skorygowanych granicach na terenie dzielnicy [...] przy ul. [...], [...], [...].

PINB podkreślił, że w świetle ustawy Prawo budowlane samowolne wykonanie robót budowlanych podlega regulacji przepisów art. 50-51. Tryb postępowania przewidziany w art. 50 i 51 p.b. zmierza do doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z prawem. Rzeczą organu jest ustalenie czy w sprawie istnieje konieczność nałożenia na inwestora obowiązków wykonania określonych czynności lub robót budowlanych czy też odmowy nałożenia takich obowiązków. Decyzja administracyjna w trybie art. 51 ust. 1 pkt 2 p.b. o odstąpieniu od nakładania obowiązku wykonania określonych czynności lub robót budowlanych jest decyzją kończącą postępowanie w sprawie, co oznacza w niniejszym przypadku zalegalizowanie ww. robót budowlanych.

Pismem z dnia [...] sierpnia 2020 r. odwołanie od ww. decyzji złożyła Spółdzielnia. Zarzuciła wydanie decyzji z naruszeniem art. 77 § 1 k.p.a. bez dokonania rozstrzygnięcia wobec stron będących właścicielami lokali na terenie których wybito okna, z naruszeniem norm technicznych zawartych w § 12 i § 272 pkt 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 2019 r. poz. 1065 ze zm., dalej jako "rozporządzenie techniczne"), względnie art. 196 oraz art. 177 ww. rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 16 lutego 1928 r. o prawie budowlanym i zabudowaniu osiedli, a w konsekwencji z naruszeniem art. 51 ust. 1 pkt 1 lub pkt 2 w zw. z art. 51 ust. 7 albo art. 66 ust. 1 pkt 1-4 p.b.

Dodatkowo pismem z dnia [...] września 2020 r. uzupełniła odwołanie, załączając do pisma szereg dokumentów oraz odnosząc się do ustaleń z oględzin wszystkich okien i lokali opisanych w uzasadnieniu decyzji I instancji.

Pozostałe strony postępowania, tj. Wspólnota, ZGN oraz mieszkańcy ww. lokali, pismem z dnia [...] października 2020 r. złożyli odpowiedź na ww. odwołanie.

[...]WINB decyzją z dnia [...] października 2020 r. nr [...] uchylił www. decyzję PINB [...] z dnia [...] lipca 2020 nr [...] w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że nie neguje zasadności stanowiska organu I instancji co do wszczęcia przedmiotowego postępowania administracyjnego w trybie art. 50 - 51 p.b., niemniej jednak nie podziela stanowiska organu I instancji co do odstąpienia od nakładania obowiązku wykonania określonych robót budowlanych w celu doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z prawem. Organ stopnia podstawowego przyjął w sposób ogólnikowy, iż sporne otwory okienne zostały wykute przed 1960 r. i dokonał jedynie oceny ich zgodności z warunkami technicznymi jakie obowiązywały w czasie wykonania robót budowlanych polegających na wybiciu spornych okien. Zdaniem [...]WINB analiza materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie wskazuje, iż brak jest dowodów w sprawie potwierdzających, iż wszystkie wykute otwory okienne będące przedmiotem sporu zostały wykonane legalnie. A to organ I instancji powinien w pierwszej kolejności ustalić, czy okna będące przedmiotem sporu są legalne. W aktach organu I instancji brak jest jednoznacznego dokumentu, który potwierdziłby legalność wszystkich ww. otworów okiennych. Wyjątek stanowi natomiast znajdujące się w aktach ww. sprawy pozwolenie na wykonanie robót budowlanych z 1954 r. wydane przez Prezydium Rady Narodowej Wydziału Inspekcji Budowlanej w [...] (karta akt administracyjnych: 161), którym zezwolono na wybicie otworów okiennych na parterze ww. budynku. Niemniej jednak z powyższego zezwolenia nie można wywodzić legalności pozostałych otworów okiennych.

Ponadto zdaniem [...]WINB PINB [...] błędnie zatem przyjął, iż w związku z faktem, że otwory okienne zostały wybite w latach 60 - tych zastosowanie winny znaleźć jedynie przepisy określające warunki techniczne jakie obowiązywały w dacie powstania okien. Organ I instancji nie zbadał natomiast zgodności spornych otworów okiennych z warunki technicznymi obowiązującymi w dacie wydawania decyzji.

[...]WINB w dalszej kolejności wskazuje, iż sytuowanie otworów okiennych w ścianie znajdującej się w ostrej granicy z działką sąsiednią nie jest zgodne z obecnie obowiązującym rozporządzeniem Ministra Infrastruktury z dnia 12. kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Przepis § 12 ust. 1 ww. rozporządzenia stanowi, że "Jeżeli z przepisów § 13, 19, 23, 36, 40, 60 i 271-273 lub przepisów odrębnych określających dopuszczalne odległości niektórych budowli od budynków nie wynikają inne wymagania, budynek na działce budowlanej należy sytuować od granicy tej działki w odległości nie mniejszej niż:

1) 4 m - w przypadku budynku zwróconego ścianą z oknami lub drzwiami w stronę tej granicy;

2) 3 m - w przypadku budynku zwróconego ścianą bez okien i drzwi w stronę tej granicy". Podobnie wcześniejsze przepisy budowlane nie dopuszczały realizacji otworów okiennych w ścianie zlokalizowanej w ostrej granicy działek. Nie jest zatem dopuszczalne lokalizowanie ściany z otworami okiennymi lub drzwiowymi w odległości mniejszej niż 4 m od granicy z działką sąsiednią, a tym bardziej na jej granicy jak to ma miejsce w niniejszej sprawie. Dlatego też z ww. powodów tak istotne w sprawie jest dokładne i niebudzące wątpliwości dokonanie ustaleń co do poszczególnych otworów okiennych w zakresie ich legalności. W niniejszej zaś sprawie legalność wszystkich okien (poza otworami wykonanymi na podstawie zezwolenia z 1954 r.) nie została udowodniona. Takiej legalności nie można wywodzić wyłącznie z faktu i realizacji w latach 50 i 60 - tych, szczególnie w świetle obowiązujących w tamtym czasie przepisów. Powyższe nie może stanowić dowodu na niewątpliwą legalność spornych okien.

[...]WINB podkreślił, że przy ponownym rozpatrywaniu sprawy organ I instancji powinien dokonać ponownej pogłębionej analizy sprawy pod kątem ustalenia, które ze spornych otworów okiennych są bezspornie legalne, a których legalności nie udowodniono. Niemniej jednocześnie organ I instancji winien mieć na uwadze obowiązujące przepisy techniczno-budowlane dotyczące oświetlenia i nasłonecznienia. W ocenie [...]WINB bowiem, w przypadku nie potwierdzenia legalności poszczególnych okien, nie można z kolei dopuścić do sytuacji, w której nakaz zamurowania otworu okiennego prowadziłby do ewidentnego naruszenia obowiązujących przepisów prawa, m.in. w zakresie minimalnego nasłonecznienia i oświetlenia pomieszczeń przeznaczonych na pobyt ludzi. Z tego względu przypadek każdego z otworów okiennych powinien zostać dokładnie przeanalizowany.

Reasumując organ odwoławczy wskazał, że powiatowy organ nadzoru budowlanego błędnie stwierdził, że w niniejszej sprawie zachodzą podstawy do odstąpienia od nakładania obowiązków wymienionych w art. 51 ust. 1 pkt 2 p.b., tj. wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia robót budowlanych związanych z wykonaniem otworów okiennych w ścianie zewnętrznej od strony zachodniej i w ścianie zewnętrznej południowej budynku mieszkalnego przy ul. [...] w [...] usytuowanego w granicy z działkami nr ew. [...], [...] i [...] do stanu zgodnego z prawem.

Odnosząc się do zarzutu odwołania dotyczącego adresata obowiązków, [...]WINB zauważył, że ściany zewnętrzne budynku mieszkalnego stanowią część wspólną nieruchomości, do której żaden z właścicieli poszczególnych lokali tego budynku nie ma wyłącznego prawa. Zatem wszelkie roboty budowlane w obrębie takiej ściany pozostają w gestii wspólnoty mieszkaniowej.

Nie zgadzając się z powyższą decyzją Wspólnota Mieszkaniowa Nieruchomości [...] w [...] wniosła sprzeciw do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.

W ocenie Wspólnoty brak było podstaw by to jednak podstaw do uchylenia decyzji PINBz dnia [...] lipca 20.20 :r., która odpowiadała prawu, a decyzja [...]WINB z dnia [...] października 2020 r. wydana została z naruszeniem art. 138 § 2 k.p.a.

Obszernie cytując orzecznictwo sądów administracyjnych, Wspólnota podniosła, że w przedmiotowej sprawie zachodziła ewentualnie jedynie potrzeba przeprowadzenia dodatkowego uzupełniającego postępowania dowodowego przez organ odwoławczy w oparciu o art, 136 k.p.a., nie zaś konieczność uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w znacznej części, co dopiero uprawniałoby do uchylenia decyzji pierwszej instancji w trybie art. 138 § 2 k.p.a. Ponadto w ocenie Wspólnoty w niniejszej sprawie nie zachodziła pierwsza przesłanka z art. 138 § 2 k.p.a. uprawniająca organ odwoławczy do uchylenia decyzji pierwszej instancji, bowiem w toku postępowania przed PINB nie doszło do naruszenia przepisów postępowania. Organ odwoławczy nawet się na takie naruszenie nie powołuje. W sprawie nie można w szczególności uznać, że PINB naruszył przepisy art. 7, 77 czy 80 k.p.a., gdyż materiał dowodowy został zebrany w niniejszej sprawie w sposób szczegółowy i wyczerpujący i nic więcej, poza ustaleniami, dokonanymi przez; PINB, w sprawie ustalić się już nie da.

W odpowiedzi na sprzeciw organ wniósł o jego oddalenie i podtrzymał wcześniej prezentowaną argumentację.

Pismem z dnia [...] grudnia 2020 r. odpowiedzi na powyższy sprzeciw udzieliła Spółdzielnia, ponownie podnosząc kwestię braku legitymacji Wspólnoty w niniejszej sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

W pierwszej kolejności podkreślić należy, że przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] października 2020 r. nr [...], uchylająca, na podstawie art. 138 § 2 k.p.a., decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego [...] z dnia [...] lipca 2020 r. nr [...] orzekającą o odstąpieniu od nakładania na Wspólnotę Mieszkaniową Nieruchomości [...] w [...] obowiązków wymienionych w art. 51 ust. 1 pkt 2 p.b. tj. wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia robót budowlanych związanych z wykonaniem otworów okiennych w ścianie zewnętrznej od strony zachodniej i w ścianie zewnętrznej południowej budynku mieszkalnego przy ul. [...] w [...] usytuowanego w granicy z działkami nr ew. [...], [...] i [...] z obrębu: [...] do stanu zgodnego z prawem i przekazująca organowi I instancji sprawę do ponownego rozpatrzenia. Zgodnie natomiast z art. 64a ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, dalej też jako "p.p.s.a.") od decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a. skarga nie przysługuje, jednakże strona niezadowolona z treści decyzji może wnieść od niej sprzeciw. Sąd rozpoznając sprzeciw od decyzji kasatoryjnej ocenia co do zasady jedynie zachowanie przesłanek wydania tego rodzaju decyzji (art. 64e p.p.s.a. w zw. z art. 138 § 2 k.p.a.), jednakże zgodnie z treścią art. 64b § 1 w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a., nie jest on związany granicami sprzeciwu, w tym podniesionymi zarzutami. Oznacza to, że sąd jest uprawniony do uwzględnienia sprzeciwu także z przyczyn niewskazanych w powyższym środku zaskarżenia

W ocenie Sądu uchylając wspomnianą decyzję organu pierwszej instancji z dnia z dnia [...] lipca 2020 r. i przekazując PINB [...] sprawę do ponownego rozpoznania organowi, na podstawie art. 138 § 2 k.p.a., [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego naruszył w sposób oczywisty przesłanki z art. 138 § 2 k.p.a. Pomimo braku wykazania w przekonujący sposób, że ewentualne postępowanie dowodowe przeprowadzone w oparciu o przepis art. 136 § 1 k.p.a. będzie niewystarczające do wydania merytorycznego rozstrzygnięcia., uchylił się od rozstrzygnięcia sprawy co do istoty, jak nakazuje dyrektywa merytorycznego załatwienia sprawy w administracyjnym toku instancji.

Zgodnie z art. 138 § 2 k.p.a. organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Uznać zatem należy, że organ odwoławczy może wydać decyzję kasacyjną i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia jedynie wtedy, gdy postępowanie w pierwszej instancji zostało przeprowadzone z naruszeniem norm prawa procesowego, a więc gdy organ pierwszej instancji w istocie nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego w takim zakresie, że miało to istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia. Zwrot "konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy" - będący podstawą zastosowania art. 138 § 2 k.p.a. - jest zwrotem ocennym, jednak przyjąć należy, że jest on równoznaczny z brakiem przeprowadzenia przez organ pierwszej instancji postępowania wyjaśniającego w całości lub znacznej części, co uniemożliwiać ma rozstrzygnięcie sprawy przez organ odwoławczy zgodnie z zasadą dwuinstancyjności postępowania administracyjnego. Aby naprawić błąd organu pierwszej instancji organ odwoławczy musiałby przeprowadzić postępowanie wyjaśniające w całości albo w znacznej części, a do tego nie jest uprawniony. Zgodnie bowiem z art. 136 k.p.a., organ odwoławczy może przeprowadzić tylko uzupełniające postępowanie dowodowe. Oznacza to jednak, że przeprowadzenie dowodu lub kilku dowodów mieści się w kompetencji organu odwoławczego do uzupełnienia postępowania wyjaśniającego, taka sytuacja zatem wyłącza dopuszczalność kasacji decyzji organu pierwszej instancji (zob. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Wydawnictwo C.H.BECK, Warszawa 2016, str. 622).

W sprzeczności z art. 138 § 2 k.p.a. pozostaje zatem wydanie decyzji kasacyjnej zarówno w przypadku, gdy zaskarżona decyzja była dotknięta jedynie błędami natury prawnej, jak i w przypadku, gdy postępowanie wyjaśniające przeprowadzone przez organ pierwszej instancji jest dotknięte niewielkimi brakami, które z powodzeniem można uzupełnić w postępowaniu odwoławczym na podstawie art. 136 kpa (wyrok WSA w Krakowie z dnia 10 października 2013 r., sygn. akt II SA/Kr 997/13, LEX nr 1384918; zob. też wyrok NSA z dnia 22 września 1981 r., sygn. akt II SA 400/81, ONSA z 1981 r., nr 2, poz. 88).

Wydanie decyzji kasacyjnej jest bowiem uzasadnione tylko w przypadkach wyjątkowych, to jest takich, gdy organ pierwszej instancji przy rozpatrywaniu sprawy nie przeprowadził w ogóle postępowania wyjaśniającego lub naruszył przepisy postępowania w stopniu uzasadniającym uznanie sprawy za niewyjaśnioną i przez to niekwalifikującą się do merytorycznego rozstrzygnięcia przez organ drugiej instancji (por.np. wyrok NSA z dnia 14 lutego 2017 r., sygn. akt II OSK 1386/15 oraz wyroki WSA: w Szczecinie z dnia 7 grudnia 2017 r., sygn. akt II SA/Sz 1279/17; w Łodzi z dnia 29 listopada 2017 r., sygn. akt II SA/Łd 654/17, CBOSA).

Ocena legalności zaskarżonej sprzeciwem decyzji wymaga w pierwszej kolejności odwołania do zasady dwuinstancyjności postępowania wynikającej z art. 15 k.p.a. (p. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 30 maja 2019 r. sygn. akt II SA/Lu 220/19). Otóż dwuinstancyjność w postępowaniu administracyjnym polega na wydaniu rozstrzygnięć o charakterze merytorycznym przez organy dwóch różnych instancji. Zasada dwuinstancyjności powoduje, że w postępowaniu administracyjnym nie mamy do czynienia jedynie z kontrolą orzeczenia organu pierwszej instancji, ale z prowadzeniem postępowania tak, aby załatwić sprawę co do jej istoty. Strona postępowania ma zatem prawo do dwukrotnego rozpatrzenia i rozstrzygnięcia sprawy zawisłej przed organem administracji publicznej. Każda sprawa administracyjna, która załatwiona została decyzją pierwszoinstancyjną, w wyniku wniesienia odwołania uruchamiającego tok instancji podlega ponownemu rozpoznaniu i rozstrzygnięciu przez organ odwoławczy. Dwukrotne rozpoznanie i rozstrzygnięcie sprawy oznacza obowiązek przeprowadzenia ponownego postępowania wyjaśniającego, którego zakres wyznacza mający zastosowanie przepis prawa materialnego. W trakcie postępowania niezbędna jest ocena zebranych dowodów, usunięcie ewentualnych naruszeń prawa popełnionych przez organ I instancji, a także ustosunkowania się do zarzutów sformułowanych w odwołaniu, z poszanowaniem wymogów uzasadniania decyzji administracyjnej określonych w art. 107 § 3 k.p.a. Tak określone kompetencje organu odwoławczego wynikające z zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego nakazują przyjąć, że rolą tego organu nie jest weryfikacja (kontrola) zaskarżonej decyzji, lecz ponowne, merytoryczne rozpoznanie sprawy w jej całokształcie (p. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 10 kwietnia 2019 r. sygn. akt IV SA/Gl 93/19). Postępowanie odwoławcze nie może więc polegać tylko na kontroli postępowania organu pierwszej instancji, lecz powinno mieć miejsce ponowne merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy niejako "od nowa", bowiem organ odwoławczy nie jest związany poczynionymi przez organ I instancji ustaleniami i dokonaną oceną dowodów (tak WSA w Krakowie w wyroku z 17 kwietnia 2013 r., o sygn. II SA/Kr 13/13, publ. LEX nr 1325761). Zadaniem organu drugiej instancji w postępowaniu administracyjnym jest rozważenie, jak należy daną - indywidualnie rozpatrywaną - sprawę rozstrzygnąć zgodnie z zasadą praworządności i zasadą prawdy obiektywnej, a nie tylko, rozważyć czy utrzymać lub zmienić rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. Obowiązkiem organu odwoławczego jest ponowne rozpatrzenie sprawy tak jak gdyby nie było rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji. (p. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 12 czerwca 2012 r., o sygn. I SA/Gd 357/12, publ. LEX nr 1230493).

Ze względu na zasadę dwuinstancyjności z chwilą zainicjowania postępowania przed organem drugiej instancji na skutek wniesienia środka odwoławczego, powstaje obowiązek traktowania postępowania odwoławczego jako powtórzenia rozpatrywania i rozstrzygania tej samej sprawy. Rozstrzygnięcie organu drugiej instancji jest takim samym aktem stosowania prawa, jak rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji, a działanie organu drugiej instancji nie ma charakteru kontrolnego, ale jest działaniem merytorycznym, równoważnym działaniu organu pierwszej instancji (T. Woś, J. Zimmermann; glosa do uchwały SN z dnia 23 września 1986 r., III AZP 11/86, opubl. w: PiP 1989, z. 8, s. 147). Nie spełnia tego wymogu tylko kontrola zasadności argumentów podniesionych w stosunku do rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji (B. Adamiak (w:) B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, s. 592; por. także wyrok NSA z 22 marca 1996 r., w sprawie SA/Wr 1996/95, ONSA 1997, Nr 1, poz. 35; wyrok NSA z 19 lipca 2001 r., w sprawie V SA 3872/00).

Chodzi zatem o to, by przeprowadzono dwukrotnie merytoryczne postępowanie, by dwukrotnie oceniono dowody, w sposób rzeczowy i poważny przeanalizowano wszelkie argumenty i opinie, i w konsekwencji doprowadzono do wydania takiego rozstrzygnięcia, które najlepiej odpowiadać będzie prawu, interesowi publicznemu i słusznym interesom strony (p. uchwała SN z 1 grudnia 1994 r., III AZP 8/94, opubl. w: OSNAPiUU 1995, Nr 7, poz. 82).

W tym też kontekście należy patrzeć na decyzję kasacyjną, jako na wyjątek od nakazu merytorycznego rozpatrzenia sprawy, zawartego w modelu odwoławczym postępowania administracyjnego i wyrażonego w szczególności w przepisach art. 136 i 138 § 1 k.p.a.

Zdaniem Sądu, na gruncie niniejszej sprawy, organ odwoławczy nie wykazał prawidłowo konieczności zastosowania w niej art. 138 § 2 k.p.a.

Podkreślić należy, że PINB decyzją z dnia [...] lipca 2020 r. orzekającej o odstąpieniu od nakładania na Wspólnotę obowiązków wymienionych w art. 51 ust. 1 pkt 2 p.b. tj. wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia robót budowlanych związanych z wykonaniem otworów okiennych w ścianie zewnętrznej od strony zachodniej i w ścianie zewnętrznej południowej budynku mieszkalnego przy ul. [...] w [...] do stanu zgodnego z prawem,. Wydanie decyzji zostało poprzedzone szczegółowym postępowaniem wyjaśniającym. Przeprowadzono oględziny spornych otworów okiennych i lokalów, w których otwory okienne się znajdowały. Właściciele ww. lokali dołączali o akt sprawy m.in. kopie akt pozyskanych z Archiwum Państwowego w [...] oraz z Wydziału Archiwum Urzędu Miasta [...]. Do akt sprawy przedłożono również zdjęcia archiwalne datowane na lata 60-te na których ujawnione są wykute okna w ścianach szczytowych od strony zachodniej i południowej oraz kopię rzutu I piętra przedmiotowego budynku sporządzoną w e wrześniu 1926 r. pozyskaną z Archiwum Państwowego w [...]. Zwrócono się do organu architektoniczno-budowlanego o przekazanie dokumentacji budowlanej związanej ww. budynkiem. W dniu [...] kwietnia 2020 r. do PINB wpłynęła odpowiedź z Wydziału Architektury i Budownictwa [...], z której wynika, iż organ architektoniczno-budowlany nie posiada dokumentów, które wskazywałyby legalność okien w ścianie szczytowej budynku przy ul. [...] w [...]. W załączeniu przekazano projekt Miejskiego Biura Projektów z dnia [...] października 1963 r. dotyczący przebudowy istniejącej instalacji wodno-kanalizacyjnej oraz projekt instalacji gazowej z dnia [...] października 1963 r.

Z decyzji organu I instancji wynika, że otwory okienne w ścianach szczytowych od strony zachodniej i południowej budynku przy ul. [...] w [...] zostały wykute przed rokiem 1960, wobec tego należy rozpatrzeć sprawę odnosząc się do art. 277 ust. 1 i ust. 2 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 16 lutego 1928 r. o prawie budowlanym i zabudowaniu osiedli. W ocenie PINB ust. 2 ww. przepisu ,ówi prawnie zapewnionym niezabudowaniu przyległej działki, co wynika z pisma kierownika Planu Miasta z dnia [...] października 1953 r. w którym informuje on, że teren posesji nr [...] przy ul. [...], według opracowanego projektu planu zagospodarowania przestrzennego, przeznaczony jest pod zieleń użyteczności publicznej - [...] Park [...], oraz został przekazany do realizacji Zarządowi Inwestycji [...] oraz decyzji o lokalizacji szczegółowej z dnia [...] marca 1967 r. nr [...]. Dlatego też organ orzekł o odstąpieniu o nałożenia obowiązków o których mowa w art. 51 ust. 1 pkt 2 .p.b.

Natomiast organ odwoławczy nie podzielił stanowiska PINB co do odstąpienia od nakładania obowiązku wykonania określonych robót budowlanych w celu doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z prawem. Zdaniem [...]WINB PINB przyjął w sposób ogólnikowy, iż sporne otwory okienne zostały wykute przed 1960 r. i dokonał jedynie oceny ich zgodności z warunkami technicznymi jakie obowiązywały w czasie wykonania robót budowlanych polegających na wybiciu spornych okien. Analiza materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie wskazuje, iż brak jest dowodów w sprawie potwierdzających, iż wszystkie wykute otwory okienne będące przedmiotem sporu zostały wykonane legalnie. A to organ I instancji powinien w pierwszej kolejności ustalić, czy okna będące przedmiotem sporu są legalne. W aktach organu I instancji brak jest jednoznacznego dokumentu, który potwierdziłby legalność wszystkich ww. otworów okiennych. Ponadto zdaniem [...]WINB PINB [...] błędnie zatem przyjął, iż w związku z faktem, że otwory okienne zostały wybite w latach 60 - tych zastosowanie winny znaleźć jedynie przepisy określające warunki techniczne jakie obowiązywały w dacie powstania okien. Organ I instancji nie zbadał natomiast zgodności spornych otworów okiennych z warunki technicznymi obowiązującymi w dacie wydawania decyzji.

W ocenie Sądu ma rację strona skarżącą, że organ odwoławczy nie wykazał, że ewentualne postępowanie dowodowe przeprowadzone w oparciu o przepis art. 136 § 1 k.p.a. będzie niewystarczające do wydania merytorycznego rozstrzygnięcia. Podkreślić należy, że organ odwoławczy dokonał odmiennej niż organ I instancji analizy zebranego w sprawie materiału dowodowego jak i odmiennej analizy stanu prawnego odnoszącego się do ewentualnego zastosowania art. 51 p.b. Jednakże ma rację Wspólnota, że z uzasadnienia zaskarżonej decyzji nie wynika, jakie przepisy procesowe zostały naruszone przez organ I instancji. Ponadto [...]WIN wskazując, że brak jest dowodów w sprawie potwierdzających, iż wszystkie wykute otwory okienne będące przedmiotem sporu zostały wykonane legalnie, brak jest jednoznacznego dokumentu, który potwierdziłby legalność wszystkich ww. otworów okiennych, w żaden sposób nie wskazał, jakie czynności wyjaśniające powinien przeprowadzić organ I instancji, żeby omawiane dowody uzyskać lub też ustalić brak legalności wykonania omawianych otworów okiennych. Należy mieć też na uwadze, że materiał dowodowy zgromadzony w sprawie jest obszerny, a dodatkowe dokumenty w trakcie postępowania odwoławczego zostały przedłożone przez Spółdzielnię.

Ponownie należy wskazać, że organ odwoławczy nie może unikać merytorycznego rozstrzygnięcia w sytuacji, gdy stan faktyczny jest możliwy do ustalenia na podstawie zebranego materiału dowodowego, a sporna jest tylko kwestia jego oceny. Jeżeli organ odwoławczy ustali, że zachodzi konieczność przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego mieszczącego się w granicach art. 136 k.p.a., wówczas powinien przeprowadzić dodatkowe postępowanie uzupełniające, a następnie zależnie od wyników tego postępowania wydać właściwe rozstrzygnięcie, tj. w tym przypadku decyzję (postanowienie) reformacyjną.

Podkreślić należy, ze zgodnie z art. 136 k.p.a., organ odwoławczy może przeprowadzić tylko uzupełniające postępowanie dowodowe. Oznacza to jednak, że przeprowadzenie dowodu lub kilku dowodów mieści się w kompetencji organu odwoławczego do uzupełnienia postępowania wyjaśniającego, taka sytuacja zatem wyłącza dopuszczalność kasacji decyzji organu pierwszej instancji. W niniejszej sprawie zebrano obszerny materiał dowodowy, a organ odwoławczy dokonał odmiennej niż PONB analizy tego materiału dowodowego. Jednakże w ocenie Sądu organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji nie wykazał w przekonujący sposób, że ewentualne postępowanie dowodowe przeprowadzone w oparciu o przepis art. 136 § 1 k.p.a. będzie niewystarczające do wydania merytorycznego rozstrzygnięcia. Przede wszystkim nie wskazał, na czym to postępowanie dowodowe przeprowadzone przez PINB miałoby polegać, do jakich organów PINB miałby się zwrócić, jakie dokumenty miałby uzyskać, żeby ustalić legalność czy też brak legalności omawianych otworów okiennych.

Ponadto jeszcze raz podkreślić należy, że skoro decyzja kasacyjna może być wydana tylko wtedy, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części, to nie powinno budzić wątpliwości, że organ odwoławczy przy jej wydawaniu ogranicza się tylko do oceny potrzeby przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego oraz jego zakresu. Wymieniony organ nie rozstrzyga wówczas o meritum sprawy; nie przeprowadza też merytorycznej kontroli decyzji wydanej przez organ pierwszej instancji. Dokonanie takiej kontroli nie powinno w ogóle wchodzić w rachubę, albowiem decyzja organu pierwszej instancji, wydana bez przeprowadzenia niezbędnego postępowania wyjaśniającego, pozbawiona jest pełnych ustaleń, które mogłyby stanowić przedmiot owej kontroli. W niniejszej sprawie organ odwoławczy wskazując w zaskarżonej decyzji, że sytuowanie otworów okiennych w ścianie znajdującej się w ostrej granicy z działką sąsiednią nie jest zgodne z obecnie obowiązującym rozporządzeniem Ministra Infrastruktury z dnia 12. kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie oraz nakazując PINB przy ponownym rozpatrzeniu sprawy dokonanie ponownej pogłębionej analizy sprawy pod kątem ustalenia, które ze spornych otworów okiennych są bezspornie legalne, a których legalności nie udowodniono, mając na uwadze obowiązujące przepisy techniczno-budowlane dotyczące oświetlenia i nasłonecznienia, zawarł merytoryczne wskazówki odnoszące się do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy przekazanej organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia.

Reasumując, nie budzi wątpliwości Sądu, że organ odwoławczy wydając zaskarżoną decyzję nie wykazał w przekonujący sposób, że ewentualne postępowanie dowodowe przeprowadzone w oparciu o przepis art. 136 § 1 k.p.a. będzie niewystarczające do wydania merytorycznego rozstrzygnięcia. Dodatkowo w zaskarżonej decyzji zawarto merytoryczne wskazówki odnoszące się do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy przekazanej organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia.

Mając powyższe na uwadze, nie sposób przyjąć, że w sprawie zaistniały uzasadnione przesłanki do zastosowania art. 138 § 2 k.p.a. Sąd zobligowany był zatem do uchylenia zaskarżonej decyzji, na podstawie art. 151a zdanie pierwsze p.p.s.a. Ponownie rozpoznając sprawę [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, zgodnie z art. 153 p.p.s.a., uwzględni przedstawioną wyżej ocenę prawną oraz wskazania co do dalszego postępowania. O kosztach postępowania orzeczono w oparciu o art. 205 § 1 w zw. z art. 200 p.p.s.a.