III SA/Wa 2392/25 - Wyrok

Data orzeczenia	2026-01-29	
Data wpływu	2025-10-29	
Sąd	Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie	
Sędziowie	Anna Zaorska /przewodniczący sprawozdawca/
Katarzyna Owsiak
Radosław Teresiak	
Symbol z opisem	6110 Podatek od towarów i usług	
Hasła tematyczne	Podatek od towarów i usług	
Skarżony organ	Dyrektor Izby Administracji Skarbowej	
Treść wyniku	Uchylono zaskarżoną decyzję	
Powołane przepisy	Dz.U. 2023 nr 0 poz 1570; art. 2 pkt 19, art. 15 ust.1 i 4, art. 116 ust.6 pkt 2, ust. 8 i ust. 9a, art. 86 ust. 2  pkt 3; Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t. j.)
Dz.U. 2025 nr 0 poz 111; art. 200 par 1; Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t. j.)
Dz.U. 2019 nr 0 poz 935; art. 145 par 1  pkt 1 lit. a, art. 200, art. 205 par 2; Ustawa z dnia 19 grudnia 2003 r. o organizacji rynków owoców i warzyw oraz rynku chmielu - t.j.	
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Anna Zaorska (sprawozdawca), Sędziowie sędzia WSA Katarzyna Owsiak, sędzia WSA Radosław Teresiak, Protokolant sekretarz sądowy Katarzyna Dorota Wielgosz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 stycznia 2026 r. sprawy ze skargi W. sp. z o.o. z siedzibą w O. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] września 2025 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty oraz określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za styczeń 2024 r. 1) uchyla zaskarżoną decyzję, 2) zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. na rzecz W. sp. z o.o. z siedzibą w O. kwotę 7417 zł (słownie: siedem tysięcy czterysta siedemnaści złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.	
Uzasadnienie
1. Zaskarżoną decyzją z [...] września 2025 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. (dalej: "DIAS") utrzymał w mocy decyzję Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w W. (dalej: "NUS") z [...] lipca 2025 r. w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty podatku od towarów i usług za styczeń 2024 r. oraz określenia zobowiązania w podatku od towarów i usług za styczeń 2024 r.

2. Jak wynika z akt sprawy W. sp. z o.o. (dalej: "Spółka", "Strona", "Skarżąca") złożyła korektę deklaracji oraz wniosek o stwierdzenie nadpłaty w podatku od towarów i usług za styczeń 2024 r. w wysokości 112.698,00 zł.

W wyniku czynności sprawdzających dokonanych przez NUS ustalono, że Strona w ww. korekcie deklaracji VAT-7 zwiększyła m.in. podatek naliczony z tytułu nabycia pozostałych towarów i usług, z czego kwota VAT: 137 564,00 zł wynikała z 11 faktur VAT RR wystawionych w imieniu rolnika ryczałtowego. Spółka w trakcie postępowania podatkowego przedłożyła zawarte 26 stycznia 2024 r. porozumienie w zakresie wzajemnej kompensaty zobowiązań z P.L.. Kompensata dotyczyła wzajemnych zobowiązań pomiędzy Spółką a P.L. prowadzącym:

- działalność gospodarczą pod nazwą "S." z siedzibą w R., zwanym dalej: "Przedsiębiorcą",

- gospodarstwo rolne pod nazwą "G." z siedzibą w R., , zwanym dalej: "Rolnikiem".

Kompensata miała dotyczyć z jednej strony należności z faktur VAT wystawionych przez Skarżącą na rzecz P.L. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą: "S." ("Przedsiębiorcy"), a z drugiej strony należności z faktur VAT RR przysługujących P.L. ("Rolnikowi") od Skarżącej. Zgodnie z treścią porozumienia Strony zgodnie oświadczyły, że dokonują kompensaty wzajemnych zobowiązań w zakresie kwoty 2 102 764,08 zł. Na skutek potrącenia wzajemnych wierzytelności wzajemne saldo w zakresie opisanych potrąconych kwot wierzytelności wyniosło 0,00 zł.

W ramach prowadzonego postępowania podatkowego Strona wyjaśniała, że brak zapłaty na rachunek bankowy P.L. nie jest przeszkodą do dokonania na rzecz Spółki zwrotu podatku VAT naliczonego wynikającego z faktur VAT RR. W ocenie Spółki, przepisy zezwalają na kompensatę wzajemnych roszczeń podatnika czynnego i rolnika ryczałtowego, jednocześnie nie wskazując, że wierzytelność rolnika ryczałtowego wobec podatnika VAT musi dotyczyć towarów i usług nabytych przez rolnika ryczałtowego w związku z jego działalnością "rolniczą". Jedynym wymogiem jest to, żeby podatnik czynny i rolnik ryczałtowy byli wzajemnie wobec siebie dłużnikami i wierzycielami. W przedmiotowej sprawie fakt, że P.L. jest jednocześnie rolnikiem ryczałtowym i przedsiębiorcą jest według Spółki bez znaczenia, ponieważ to ta sama osoba, która posiada status rolnika ryczałtowego. Tym samym, w ocenie Spółki, dokonując kompensaty wzajemnych zobowiązań spełniła ona warunki formalne do zryczałtowanego zwrotu VAT naliczonego wynikającego z faktur VAT RR. Ponadto Strona wyjaśniła, że P.L. posiada jeden rachunek bankowy, który służy zarówno do rozliczeń z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej jak i gospodarstwa rolnego.

3. NUS, po przeprowadzeniu postępowania podatkowego, decyzją z [...] lipca

2025 r., odmówił Stronie stwierdzenia nadpłaty w podatku od towarów i usług za styczeń 2024 r., w kwocie 112.698,00 zł oraz określił zobowiązanie w podatku od towarów i usług za styczeń 2024 r. w wysokości 1.438.746,00 zł.

Zdaniem NUS, wbrew argumentacji Strony, warunek z art. 116 ust. 6 pkt 2 ustawy z dnia 11 marca 2024 r. o podatku od towarów i usług (tj. Dz.U. z 2023 r., poz. 1570 ze zm.; dalej: "ustawa o VAT") nie został spełniony, w związku z czym Spółce nie przysługuje prawo do zwiększenia podatku naliczonego o kwotę zryczałtowanego podatku wynikającego z faktur VAT RR.

4. W odwołaniu od powyższej decyzji pełnomocnik Strony zarzucił naruszenie:

- art. 187 w zw. z art. 191 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2025 r., poz. 111 ze zm., dalej: "O.p."), polegające na nieprawidłowej ocenie zebranego w sprawie materiału dowodowego, w szczególności porozumienia zawartego między Spółką a rolnikiem ryczałtowym;

- art. 116 ust. 8 ustawy o VAT, polegające na nieprawidłowej interpretacji przepisu poprzez uznanie, że nie ma on zastosowania, w sytuacji, gdy podatnik VAT dokonuje z rolnikiem ryczałtowym potrącenia wierzytelności innych niż związane z działalnością rolniczą rolnika ryczałtowego,

Strona wniosła o zmianę decyzji NUS i stwierdzenie nadpłaty w podatku od towarów i usług za styczeń 2024 r. zgodnie z wnioskiem Spółki lub ewentualne uchylenie decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia.

5. Utrzymując w mocy decyzję NUS, DIAS argumentował, że stronami w dostawie produktów rolnych w przedmiotowej sprawie jest Spółka oraz rolnik ryczałtowy – P.L. prowadzący gospodarstwo rolne pod nazwą: "G.". Kompensata zaś, którą Spółka wskazuje jako zapłatę za produkty rolne zakupione od rolnika ryczałtowego, tj. P.L. jest trójstronna, gdyż P.L. występuje w rozliczeniach należności ze Spółką w dwóch statusach, tj. jako rolnik ryczałtowy prowadzący gospodarstwo rolne pod nazwą: "G.", wobec którego Skarżąca posiada zobowiązania do spłaty z tytułu faktur VAT RR oraz jako przedsiębiorca prowadzący działalność pod nazwą "S." w ramach, której był zobowiązany do zapłaty na rzecz Spółki zobowiązań z tytułu faktur VAT dotyczących zakupu naczepy do przewozu żywca oraz 3699 sztuk warchlaków.

DIAS stwierdził, że P.L. dostarczył produkty rolne na rzecz Spółki w ramach prowadzonego gospodarstwa rolnego, a nie prowadzonej działalności gospodarczej, zatem tylko i wyłącznie należności z tytułu dostawy w ramach gospodarstwa rolnego mogą być przedmiotem kompensaty wzajemnych zobowiązań ze Skarżącą. Kompensata zobowiązań P.L., jako przedsiębiorcy z zobowiązaniami Spółki wobec rolnika ryczałtowego nie może stanowić zapłaty w rozumieniu art. 116 ustawy o VAT. Kompensata zobowiązań z podmiotem, który nie jest stroną umowy dostawy produktów rolnych, nie może być uznana za zapłatę należności za towary i usługi dostarczone rolnikowi ryczałtowemu, o których mowa w art. 116 ust. 8 i 9 ustawy o VAT. Za takie mogą być jedynie uznane należności istniejące pomiędzy stronami umowy o dostawę produktów rolnych, czyli w niniejszej sprawie pomiędzy Spółką a P.L., tj. rolnikiem ryczałtowym prowadzącym gospodarstwo rolne pod nazwą: "G.".

W ocenie DIAS, nie można zatem przyjąć, że kompensata miała miejsce pomiędzy stronami, które uczestniczyły w transakcji dostawy produktów rolnych z gospodarstwa rolnego rolnika ryczałtowego.

DIAS wskazał również, że w powyższej kwestii nie ma znaczenia fakt, iż P.L. posługuje się jednym rachunkiem bankowym. Istotą zakwestionowania prawa Stronie do zwiększenia podatku naliczonego o kwotę zryczałtowanego zwrotu podatku, wynikającego z faktur VAT RR, jest fakt, iż zapłata należności za przedmiotowe faktury nastąpiła w formie kompensaty wzajemnych zobowiązań, w której uczestniczył przedsiębiorca niebiorący udziału w dostawie produktów rolnych, tj. P.L. prowadzący działalność gospodarczą pod nazwą: "S.".

2. Skarżąca nie zgodziła się z powyższą decyzją DIAS i zaskarżyła ją do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej jej decyzji NUS, alternatywnie o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie kosztów postępowania.

Zaskarżonej decyzji DIAS Strona zarzuciła naruszenie:

1. przepisów postępowania mające istotny wpływ na przebieg sprawy tj. art. 187 O.p. w zw. z art. 191 O.p., poprzez arbitralną i sprzeczną z zasadami logiki i doświadczenia życiowego ocenę materiału dowodowego polegającą na przyjęciu, że zawarte między Skarżącą a P.L. porozumienie o wzajemnej kompensacie miało charakter porozumienia zawartego między trzema podmiotami, w sytuacji, gdy porozumienie to zostało zawarte między dwoma podmiotami tj. między Skarżącą a P.L., przy czym jedynie obejmowało ono wierzytelności i należności P.L. z dwóch różnych tytułów (działalności rolniczej i działalności gospodarczej) co w konsekwencji doprowadziło do błędnego przekonania, iż ww. porozumienie nie może stanowić podstawy do odliczenia przez Skarżącą kwot podatku naliczonego wynikających z wystawionych faktur VAT RR;

2. art. 200 O.p. w zw. z art. 120 O.p., poprzez zaniechanie poinformowania Skarżącej o możliwości skorzystania z uprawnienia przewidzianego w art. 200 O.p., co pozbawiło Skarżącą możliwości złożenia dalszych wniosków dowodowych i wyłączyła ją od aktywnego udziału w sprawie;

3. przepisów prawa materialnego, tj. art. 116 ust. 8 ustawy o VAT w zw. z art. 116 ust. 6 pkt 2 ww. ustawy o VAT, poprzez jego nieprawidłową wykładnię i uznanie, że przepis ten nie ma zastosowania w przypadku wzajemnej kompensaty należności między podatnikiem VAT (w tym przypadku Skarżącą) oraz rolnikiem ryczałtowym (w tym przypadku P.L.), w sytuacji, gdy rolnik ryczałtowy przedstawia do potrącenia należności związane z prowadzoną przez siebie działalnością gospodarczą, w sytuacji, gdy prawidłowa wykładnia ww. przepisu prowadzi do wniosku, iż:

a. do jego zastosowania wymagane jest jedynie by stroną czynności prawnej z podatnikiem VAT był rolnik ryczałtowy,

b. nie jest wymagane, żeby wierzytelności podatnika VAT wobec rolnika ryczałtowego dotyczyły "działalności rolniczej" rolnika ryczałtowego.

3. DIAS w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

4.1. Skarga zasługiwała na uwzględnienie.

4.2. Istota sporu w sprawie sprowadza się do odpowiedzi na pytanie, czy dokonana przez Skarżącą kompensata wierzytelności może zostać uznana za spełnienie warunku "zapłaty" w rozumieniu art. 116 ust. 6 pkt 2 w zw. ust. 8 ustawy o VAT, a tym samym czy w stanie faktycznym sprawy spełnione zostały przesłanki do uznania, że zryczałtowany zwrotu podatku zwiększa u Skarżącej – nabywcy produktów rolnych – kwotę podatku naliczonego do odliczenia.

Organ podatkowy przyjął, że kompensata ta nie spełnia warunku zapłaty, gdyż wierzytelności zostały skompensowane pomiędzy Skarżącą a tą samą osobą fizyczną, działającą z jednej strony jako rolnik ryczałtowy, a z drugiej – jako podmiot prowadzący działalność gospodarczą (przedsiębiorca). W ocenie organu okoliczność ta wyklucza możliwość uznania, że doszło do zapłaty w rozumieniu art. 116 ust. 6 pkt 2 ustawy o VAT.

Stanowiska tego Sąd nie podziela.

4.3. Zgodnie z art. 116 ust. 6 ustawy o VAT zryczałtowany zwrot podatku zwiększa u nabywcy produktów rolnych kwotę podatku naliczonego, o której mowa w art. 86 ust. 2, w rozliczeniu za okres rozliczeniowy, w którym dokonano zapłaty, pod warunkiem że:

1) nabycie produktów rolnych jest związane z dostawą opodatkowaną;

2) zapłata należności za produkty rolne, obejmująca również kwotę zryczałtowanego zwrotu podatku, nastąpiła na rachunek bankowy rolnika ryczałtowego lub na jego rachunek w spółdzielczej kasie oszczędnościowo-kredytowej, której jest członkiem;

3) w dokumencie stwierdzającym dokonanie zapłaty należności za produkty rolne zostaną podane numer i data wystawienia faktury potwierdzającej nabycie tych produktów albo na fakturze potwierdzającej zakup produktów rolnych podano dane identyfikacyjne dokumentu stwierdzającego dokonanie zapłaty.

Jak wynika z treści art. 116 ust. 8 ustawy o VAT warunek określony w ust. 6 pkt 2, dotyczy tej części zapłaty, która stanowi różnicę między kwotą należności za dostarczone produkty rolne a kwotą należności za towary i usługi dostarczone rolnikowi ryczałtowemu przez nabywcę tych produktów rolnych.

Z kolei w myśl art. 116 ust. 9a ustawy o VAT przez należności za towary i usługi dostarczane rolnikowi ryczałtowemu, o których mowa w ust. 8, rozumie się również potrącenia, jeżeli wynikają z innych ustaw, rozporządzeń Rady UE lub tytułów wykonawczych (egzekucyjnych).

Odnośnie z kolei do samego statusu rolnika ryczałtowego wskazać należy, że zgodnie z art. 15 ust. 1 ustawy o VAT podatnikami są osoby prawne, jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej oraz osoby fizyczne, wykonujące samodzielnie działalność gospodarczą. Przepis art. 15 ust. 4 ustawy o VAT stanowi natomiast, że w przypadku osób fizycznych prowadzących wyłącznie gospodarstwo rolne, leśne lub rybackie za podatnika uznaje się osobę, która złoży zgłoszenie rejestracyjne.

Jednocześnie art. 2 pkt 19 ustawy o VAT definiuje rolnika ryczałtowego jako rolnika korzystającego ze szczególnego zwolnienia, o którym mowa w art. 43 ust. 1 pkt 3 ustawy, z wyjątkiem rolnika obowiązanego na podstawie odrębnych przepisów do prowadzenia ksiąg rachunkowych.

4.4. Powołane regulacje prawne dopuszczają, aby ta sama osoba fizyczna wykonywała czynności jako rolnik ryczałtowy (korzystając ze zwolnienia) i równolegle wykonywała inne czynności jako podatnik VAT, nie nakazując przy tym organizacyjnego, podmiotowego ani majątkowego rozdzielenia tych sfer aktywności.

Okoliczność, że dana osoba fizyczna działa w różnych reżimach opodatkowania, nie oznacza zatem, że na gruncie ustawy o VAT występuje więcej niż jeden podatnik. Jest to w dalszym ciągu ten sam podatnik VAT, którego sytuacja prawna oceniana jest przez pryzmat charakteru wykonywanej czynności.

Innymi słowy, w takiej sytuacji status rolnika ryczałtowego nie stanowi odrębnego bytu prawnego ani odrębnego podmiotu, lecz jest szczególnym statusem podatkowym tej samej osoby fizycznej, odnoszącym się wyłącznie do określonego rodzaju czynności.

W ocenie Sądu, w rozpoznawanej sprawie doszło do skutecznej kompensaty wierzytelności w rozumieniu art. 498 i nast. Kodeksu cywilnego. Kompensata została dokonana pomiędzy Skarżącą a osobą fizyczną będącą podatnikiem VAT, wobec której Skarżąca posiadała wierzytelność, a która jednocześnie była wierzycielem Skarżącej z tytułu dostawy produktów rolnych jako rolnik ryczałtowy.

DKIS w zaskarżonej decyzji nie neguje samej możliwości dokonania kompensaty na gruncie powołanych przepisów (w tym potrącenia z każdą należnością nawet niezwiązaną z produkcją rolną), ale twierdzi, że rolnik ryczałtowy nie był dłużnikiem Skarżącej w ramach prowadzonego gospodarstwa rolnego, zatem nie mógł niczego kompensować.

Odnośnie do powyższego ponownie wskazać należy, że stanowisko organu jest błędne bowiem w sposób nieuprawniony organ ocenia skutki kompensaty tak jakby została ona dokonana pomiędzy różnymi podmiotami.

Jak już wskazywano statusu rolnika ryczałtowego, jest szczególnym statusem podatkowym tej samej osoby fizycznej, odnoszącym się wyłącznie do określonego rodzaju czynności.

Ponadto w realiach sprawy P.L. (rolnik ryczałtowy/przedsiębiorca) posługiwał się jednym rachunkiem bankowym. Wymaganie, aby w takiej sytuacji doszło do technicznego obrotu środków pieniężnych – polegającego na wzajemnych przelewach tej samej kwoty pomiędzy Skarżącą a P.L. – należałoby uznać za działanie sztuczne, pozbawione sensu ekonomicznego.

4.5. Niezależnie od powyższego należy pamiętać, że przepis art. 116 ust. 6 ustaw o VAT jest wynikiem implementacji art. 303 dyrektywy 2006/112/WE, określającego prawo do odliczenia poniesionej zryczałtowanej rekompensaty. Opisany w tym przepisie mechanizm prawa do odliczenia przez podatników wypłaconych kwot zryczałtowanej rekompensaty rolnikom ryczałtowym jest wyrazem zasady neutralności wypłacanych kwot dla kontrahentów rolników ryczałtowych. W zakresie, w jakim nabywane produkty lub usługi służą działalności uprawniającej podatnika do odliczenia podatku naliczonego, kwoty wypłaconej zryczałtowanej rekompensaty nie mogą być ciężarem, w sensie ekonomicznym, dla podatników (Paweł Satkiewicz, Dyrektywa VAT 2006/112/WE - Komentarz 2012, UNIMEX, str. 1065).

Mechanizm ten w ustawie o podatku od towarów i usług odzwierciedla art. 86 ust. 2 pkt 3 ustawy o VAT, zgodnie z którym zryczałtowany zwrot podatku, o którym mowa w treści art. 116 ust. 6, stanowi kwotę podatku naliczonego, która obniża podatek należny podatnika stosownie do art. 86 ust. 1. W pełni zatem znajduje tu zastosowanie zasada neutralności dla podatnika tego podatku, która wyraża się tym, że przez realizację prawa do odliczenia podatku naliczonego podatnik nie ponosi faktycznie ekonomicznego ciężaru tego podatku. Realizacja zasady neutralności wyraża się w stworzeniu takich rozwiązań legislacyjnych, w ramach których podatek naliczony (zapłacony) przez podatnika w cenie nabytych towarów i usług do celów jego działalności opodatkowanej tym podatkiem może zostać odliczony, nie stanowiąc tym samym dla podatnika obciążenia kosztowego. Konieczność przestrzegania tej zasady przez systemy legislacyjne państw członkowskich szczególnie stanowczo jest akcentowana przez Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej, który w swoim orzecznictwie wielokrotnie podkreślał, że prawo do odliczenia zostało wprowadzone w tym celu, aby całkowicie uwolnić przedsiębiorcę od kosztów podatku zapłaconego lub podlegającego zapłacie w toku jego działalności gospodarczej. Wszelkie ograniczenia w tym zakresie, przewidziane przez ustawodawstwa państw członkowskich, jako naruszające zasadę neutralności, są sprzeczne z ogólnymi zasadami wspólnego systemu podatku od wartości dodanej, wynikającymi z szóstej dyrektywy (obecnie dyrektywy 2006/112/WE).

Z drugiej strony, celem uregulowania art. 116 ust. 6 ustawy o VAT było powiązanie zapłaty dokonywanej przez podatnika z konkretną transakcją zakupu produktów rolnych oraz określenie warunków na jakich podatnik może zrealizować odliczenie.

Wprowadzenie tych warunków służy niewątpliwie zarówno temu, aby zryczałtowany zwrot podatku naliczonego dla nabywcy produktów rolnych od rolnika ryczałtowego był neutralny, lecz z drugiej strony umożliwia organom podatkowym rzetelną kontrolę dokonywanych zwiększeń podatku naliczonego.

4.6. DKIS w zaskarżonej decyzji stwierdził, że takie rozliczenie jakiego dokonała Skarżąca z P.L. stwarzałoby możliwość narażenia na potencjalne nadużycie lub brak transparentności rozliczeń.

Organ podatkowy nie wskazuje jednak na czym to sugerowane nadużycie mogłoby polegać oraz w jakim zakresie rozliczenia mogą być nietransparentne.

Na gruncie rozpoznawanej sprawy trudno natomiast przyjąć, aby niemożliwe było zweryfikowanie prawidłowości zwiększenia podatku naliczonego przez Skarżącą, zwłaszcza, że w porozumieniu wyszczególniono i opisano wszystkie faktury podlegające kompensacie.

4.5. W ocenie Sądu, przyjęcie stanowiska organu podatkowego prowadziłoby do naruszenia zasady neutralności i proporcjonalności. Bowiem ze stanu faktycznego sprawy wynika, że między stronami transakcji doszło do rozliczenia wzajemnych należności. W tym kontekście na uwagę zasługuje wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 6 grudnia 2018 r., I FSK 1094/18, w którym NSA dopuścił możliwość potrącenia wierzytelności nabytej w drodze cesji, wskazując, że skuteczne cywilnoprawnie potrącenie może zostać uwzględnione na gruncie podatku od towarów i usług. Jak wskazał NSA, przez należności za towary i usługi dostarczane rolnikowi ryczałtowemu, o których mowa w art. 116 ust. 8 i ust. 9a ustawy o VAT rozumieć należy również potrącenia wierzytelności nabytych przez nabywcę produktów rolnych na podstawie art. 509 k.c. od osoby trzeciej - o ile nie prowadzi to do nadużycia prawa. Mieć bowiem należy na uwadze, że częstokroć tego rodzaju kompensaty są w interesie nie tylko nabywców, lecz też rolników.

Skoro zatem orzecznictwo dopuszcza potrącenie wierzytelności nabytej od podmiotu trzeciego, to brak jest podstaw do odmowy uznania skutków podatkowych potrącenia, które miało miejsce w rozpoznawanej sprawie - w istocie pomiędzy dwoma podmiotami.

Wykładnia art. 116 ust. 6 pkt 2, ust. 8 i ust. 9a ustawy o VAT, nie może zatem prowadzić do naruszenia zasad: neutralności VAT, proporcjonalności – w rozumieniu art. 31 ust. 3 w zw. z art. 2 Konstytucji RP i art. 5 Traktatu o Unii Europejskiej (Dz.Urz.UE 2012 C 326 s. 1) oraz ochrony prawa własności – w rozumieniu art. 21 ust. 1 w zw. z art. 64 ust. 1 Konstytucji RP.

Tym samym, o ile organ podatkowy nie będzie w stanie wykazać, że sposób rozliczenia przejęty przez strony transakcji stanowi nadużycie prawa, zasadnym będzie przyjęcie, że dokonana kompensata stanowiła skuteczny sposób wygaśnięcia zobowiązania oraz że brak było podstaw do odmowy zwiększenia podatku naliczonego o kwotę zryczałtowanego zwrotu podatku.

Powyższe organ podatkowy uwzględni przy ponownym rozpatrywaniu sprawy.

4.8. Jako niemające istotnego wpływu na wynik sprawy Sąd ocenił natomiast naruszenie przez DIAS art. 200 § 1 O.p., poprzez niewyznaczenie Skarżącej na etapie postępowania odwoławczego terminu do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego. Skarżąca nie uprawdopodobniła bowiem istnienia związku przyczynowego między naruszeniem przez organ odwoławczy obowiązku z art. 200 § 1 O.p., a pozbawieniem podatnika prawa do oceny całego zebranego materiału dowodowego i zaoferowania nowych dowodów, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy. Skarżąca zasygnalizowała jedynie w tym zakresie na hipotetyczne wnioski dowodowe, które mogłaby złożyć. Jednocześnie spór w sprawie jest zasadniczo sporem co do prawa, a nie co do faktów. DIAS nie gromadził żadnego dodatkowego materiału dowodowego na etapie postępowania odwoławczego.

4.9. Z tych względów, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 935, dalej "P.p.s.a"), Sąd uchylił zaskarżoną decyzję.

O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 P.p.s.a.