Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Sieńczyło-Chlabicz Sędzia NSA Anna Robotowska (spr.) Sędzia del. WSA Pamela Kuraś-Dębecka Protokolant Tomasz Haintze po rozpoznaniu w dniu 15 lutego 2017 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej [A.] Spółki z o.o. z siedzibą w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 września 2016 r. sygn. akt VI SA/Wa 1277/16 w sprawie ze skargi [A.] Spółki z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] października 2012 r. nr [...] w przedmiocie unieważnienia patentu oddala skargę kasacyjną.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, objętym skargą kasacyjną wyrokiem z 15 września 2016 r. oddalił skargę [A.] Sp. z o.o. w W. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z [...] października 2012 r. w przedmiocie unieważnienia patentu.

I

Sąd pierwszej instancji rozstrzygał w następujących okolicznościach.

Decyzją z [...] stycznia 2007 r. Urząd Patentowy RP udzielił F. M. patentu na wynalazek pn. "Instalacja dolnego źródła ciepła do zasilania pomp cieplnych" o nr Pat-195036 – określany również jako gruntowy wymiennik ciepła.

[A.] Sp. z o.o. w W. (dalej: skarżąca lub wnioskodawca) w dniu [...] kwietnia 2010 r. wniosła o unieważnienie wymienionego patentu wskazując jako podstawę prawną art. 24, art. 25, art. 26, art. 27, art. 28 pkt 4, art. 33 oraz art. 74 ustawy z 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej (tekst jedn. Dz. U. z 2003 r. Nr 119, poz. 1117 ze zm.) w skrócie: p.w.p. Skarżąca spółka interes prawny uzasadniła tym, że od wielu lat produkuje pompy ciepła i wykonuje instalacje do ich zasilania, a F. M. (dalej: uprawniony) pismem z dnia [...] października 2009 r. wystąpił do skarżącej z żądaniem bezzwłocznego zaniechania naruszeń rozwiązania technicznego będącego przedmiotem wynalazku, ograniczając tym samym Spółce możliwość prowadzenia działalności gospodarczej. Do wniosku skarżąca załączyła kilkanaście dowodów na okoliczność, że sporne rozwiązanie było częścią stanu techniki, a zatem nie było rozwiązaniem nowym, nie posiadało poziomu wynalazczego, jest powszechnie stosowane od wielu lat przez podmioty działające w branży w kraju

i za granicą, a w konsekwencji zachodzą podstawy do jego unieważnienia.

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] października 2012 r. Urząd Patentowy RP, działając w trybie postępowania spornego, oddalił wniosek Spółki. Organ uznał wniosek

o unieważnienie patentu (w którym zarzucono, że sporny wynalazek nie jest nowy, nie ma poziomu wynalazczego, nie nadaje się do przemysłowego stosowania, niemożliwe jest jego wykorzystanie w świetle powszechnie przyjętych i uznanych zasad nauki, niedostateczne ujawniono wynalazek w opisie i zastrzeżeniach patentowych) za bezzasadny. W ocenie organu, wnioskodawca nie wykazał, że sporne rozwiązanie nie należy do techniki, ani że nie jest wynalazkiem. Stawiając te zarzuty wnioskodawca wychodząc z założenia o niespełnieniu przez cechy techniczne zasady komplementarności, próbował wykazać wewnętrzną sprzeczność zastrzeżenia patentowego, poprzez to, że nie określa ono wynalazku. Zdaniem Urzędu, cechy płytkości i głębokości otworu/odwiertu zostały prawidłowo połączone w spornym wynalazku z cechami stałej i rosnącej temperatury górotworu w zrozumiały dla znawcy zespół cech technicznych.

Odnosząc się do zarzutu braku nowości spornego wynalazku organ wskazał, że żaden z przedłożonych przez wnioskodawcę dokumentów patentowych nie ujawnia rozwiązania identycznego ze spornym wynalazkiem, a tym samym nie podważa nowości spornego wynalazku. Organ stwierdził, że przedstawione dowody, takie jak umowy dwustronne, dokumentacja projektowa czy pisma stron związane z realizacją inwestycji nie spełniają przesłanki udostępnienia wynalazku do powszechnej wiadomości, zwłaszcza wobec uprzedniego zawarcia przez strony umowy ramowej zobowiązującej je do zachowania poufności. Dowody te nie mogą zatem podważać nowości spornego wynalazku. Nie mogą być również użyte do podważenia jego poziomu wynalazczego. Ponadto organ uznał, że dokumentacja spornego wynalazku spełnia wszystkie wymogi nakładane przez art. 33 ust. 1 i 3 p.w.p., a drugorzędne usterki opisu patentowego nie wpływają na zdolność znawcy do urzeczywistnienia wynalazku.

W konkluzji Urząd Patentowy stwierdził, że sporne rozwiązanie jest nowe, ma poziom wynalazczy, nadaje się do przemysłowego stosowania, gdyż zostało dostatecznie ujawnione w opisie i zastrzeżeniu patentowym wraz z rysunkami oraz nadaje się do wykorzystania w świetle powszechnie przyjętych i uznanych zasad nauki.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznając skargę Spółki na powyższe rozstrzygnięcie Urzędu Patentowego uznał, że jest ona zasadna i wyrokiem

z 13 maja 2014 r., sygn. akt VI SA/Wa 3066/13 uchylił zaskarżoną decyzję. W ocenie Sądu, organ nie wyjaśnił w sposób niebudzący wątpliwości, że nie zachodzą podstawy do unieważnienia spornego patentu.

Orzekając na skutek skargi kasacyjnej Urzędu Patentowego Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 5 kwietnia 2016 r., sygn. akt II GSK 2592/14 uchylił wyrok WSA w Warszawie i sprawę przekazał do ponownego rozpoznania. Sąd kasacyjny uznał za zasadny zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. Ponadto w ocenie NSA, Sąd pierwszej instancji rozstrzygając o tym, że rozwiązanie chronione spornym patentem jest znane, dokonał własnych ustaleń, a tym samym przekroczył zakres swojej kognicji oraz na podstawie art. 153 p.p.s.a. związał Urząd Patentowy RP dokonaną oceną. Za zasadny Sąd kasacyjny uznał także zarzut naruszenia art. 106 § 3 w zw. z art. 133 § 1 p.p.s.a. poprzez uchylenie zaskarżonej decyzji z uwzględnieniem dowodów przedstawionych przez skarżącą dopiero na etapie skargi, chociaż dowody te nie były znane wcześniej organowi.

Ponownie rozpoznając sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 718) w skrócie: p.p.s.a., oddalił skargę Spółki.

Przede wszystkim Sąd wskazał, iż zgodnie z art. 190 p.p.s.a. wojewódzki sąd administracyjny, któremu sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny, co oznacza, iż nie może on formułować nowych ocen prawnych - sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem. Mając na uwadze powyższe, Sąd pierwszej instancji z prawidłowe uznał stanowisko organu patentowego, że sporne rozwiązanie było nowe, miało poziom wynalazczy, nadawało się do przemysłowego stosowania, gdyż zostało dostatecznie ujawnione w opisie i zastrzeżeniu patentowym wraz z rysunkami oraz nadawało się do wykorzystania w świetle powszechnie przyjętych i uznanych zasad nauki. Skarżąca spółka natomiast nie wykazała, iż sporne rozwiązanie nie należy do techniki, ani że nie jest wynalazkiem.

W ocenie Sądu, stanowisko organu dotyczące komplementarności cech płytkości

i głębokości otworów/odwiertów oraz stałej i rosnącej temperatury górotworu zostało dostatecznie wyjaśnione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Organ wskazywał, że cecha płytkości/głębokości otworu/odwiertu powinna być rozważana w kontekście powiązanego z nią rozkładu (gradientu) temperatury górotworu. Organ zauważył przy tym, że nie jest sprzeczne, iż temperatura jest stała w otworach płytkich, a rośnie wraz

z głębokością w otworach głębokich, czyli po przekroczeniu pewnej granicy głębokości, np. 20 czy 30 m. Zdaniem Sądu pierwszej instancji wywód organu został szczegółowo uzasadniony, nie sposób zatem postawić mu zarzutu dowolności, zaś przedstawione

w sprawie dowody nie podważały poziomu wynalazczego spornego wynalazku.

Ponadto WSA uznał, że Urząd Patentowy RP nie naruszył prawa materialnego poprzez jego błędną wykładnię przyjmując, że nie doszło do podania informacji znajdujących się w załączonych przez skarżącą dokumentach do wiadomości powszechnej, skutkiem czego uznał, że sporne rozwiązanie – jako nowe – nie jest częścią stanu techniki w rozumieniu art. 25 ust. 1 i 2 i art. 24 p.w.p. Prawidłowo też zdaniem Sądu organ przyjął, że dla rozstrzygnięcia kwestii nowości spornego wynalazku istotne było to, że osoby, które mogły zapoznać się z wynalazkiem, objęte były klauzulą poufności, zaś realizacja wynalazku w terenie nie umożliwiała zapoznania się z nim przez dowolną liczbę osób. W ocenie Sądu Urząd Patentowy RP nie naruszył też art. 26 w związku z art. 24 p.w.p. uznając, że sporne rozwiązanie posiada poziom wynalazczy. Urząd przeprowadził dogłębną i szczegółową analizę poziomu wynalazczego spornego rozwiązania w świetle wszystkich dowodów, które mogłyby

w dowolnym połączeniu podważyć poziom wynalazczy rozwiązania. Organ szczegółowo wyjaśnił, że żadne połączenie dowodów przedstawiających stan techniki nie naprowadziłoby znawcy na zastrzeżone, sporne rozwiązanie. Ocena ta jest szczegółowo i logicznie uzasadniona, tym samym nie sposób postawić jej zarzutu dowolności. Prawidłowa jest też ocena organu, że sporne rozwiązanie nadaje się do przemysłowego stosowania.

WSA wyjaśnił, iż oddalił – na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. – wnioski dowodowe skarżącej, gdyż dowody te nie były znane organowi w dacie wydania zaskarżonej decyzji, zaś postępowanie sporne jest postępowaniem kontradyktoryjnym i dowody te powinny zostać przedstawione w toku postępowania spornego, a tym samym dowody te, jako spóźnione, nie mogły być brane pod uwagę przy ocenie zaskarżonej decyzji.

II

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła [A.] Sp. z o.o., zaskarżając go w całości i zarzucając mu na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik postępowania tj. art. 145 § 1 lit. a/ i c/ p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 8, art. 75 § 1, art. 77, art. 80 i art. 107 § 3 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r., poz. 267) w skrócie: k.p.a. w zw. z art. 255 ust. 4 i art. 256 ust. 1 prawa własności przemysłowej poprzez niewłaściwe ich zastosowanie polegające na niezbadaniu, czy dokumenty przedłożone do postępowania przed Urzędem Patentowym, tj. znajdujące się w aktach sprawy pozwalały na stwierdzenie, iż wynalazek nie jest nowy i wynika z części znanej techniki, a dołączenie dodatkowych materiałów miało za zadanie jedynie wzmocnienie wagi przedstawianych argumentów oraz wyrażonego stanowiska.

Podnosząc te zarzuty skarżąca spółka wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku

w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd pierwszej instancji oraz o orzeczenie, iż wyrok nie podlega wykonaniu, a także przeprowadzenie postępowania pod nieobecność pełnomocnika skarżącej i przyznanie kosztów postępowania według norm przepisanych.

Urząd Patentowy RP nie skorzystał z możliwości wniesienia odpowiedzi na skargę kasacyjną.

III

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionych zarzutach i dlatego podlega oddaleniu.

Kasator podniósł jedynie zarzuty naruszenia przepisów procesowych art. 145 § 1 pkt 1 lit. a/ i c/ p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 8, art. 75 § 1, art. 77 i art. 80 oraz art. 107 k.p.a. Argumenty, iż Sąd pierwszej instancji nie odniósł się do faktu, iż Urząd Patentowy odmówił wiarygodności dowodom przedstawionym przez skarżącego, tj. oświadczeniom J. S. i J. W., autor skargi kasacyjnej uzasadnia tym, iż są to – zdaniem organu – dokumenty prywatne, przy jednoczesnym daniu wiary oświadczeniom uprawnionego z patentu.

Naczelny Sąd Administracyjny odnosząc się do wskazanych w skardze kasacyjnej zarzutów naruszenia przez Sąd pierwszej instancji przepisów procesowych w pierwszej kolejności zwraca uwagę, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznawał przedmiotową sprawę po uchyleniu przez NSA wcześniejszego wyroku Sądu pierwszej instancji z dnia 13 maja 2014 r. sygn. akt VI SA/Wa 3066/13.

Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 5 kwietnia 2016 r. dokonał oceny przeprowadzonego przez Urząd Patentowy postępowania administracyjnego w tej sprawie i wyraził pogląd "...że Urząd Patentowy rozpoznał każdy z zarzutów podniesionych we wniosku o unieważnienie spornego patentu, ocenił cały zebrany

w sprawie materiał dowodowy, a wyniki przeprowadzonej analizy w sposób właściwy przedstawił w zaskarżonej decyzji". Na stronie 15 uzasadnienia wyroku NSA stwierdził, iż "Urząd Patentowy przeprowadził analizę zgromadzonych w sprawie dowodów, które mogłyby w dowolnym połączeniu podważyć poziom wynalazczy spornego rozwiązania, jednak doszedł do przekonania, że żadne połączenie dowodów przedstawiających stan techniki nie naprowadziłoby znawcy na sporne rozwiązanie, a rozważania te znalazły odzwierciedlenie w zaskarżonej decyzji."

Ta ocena NSA była wiążąca dla Sądu pierwszej instancji przy ponownym rozpoznaniu sprawy, albowiem zgodnie z art. 190 p.p.s.a. sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny.

Ponadto, zgodnie z tym przepisem, nie można oprzeć skargi kasacyjnej od orzeczenia wydanego po ponownym rozpoznaniu sprawy na podstawach sprzecznych

z wykładnią prawa ustaloną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny.

W niniejszej sprawie skarga kasacyjna od wyroku Sądu pierwszej instancji została oparta na podstawach sprzecznych z wykładnią prawa ustaloną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 5 kwietnia 2016 r. sygn. akt II GSK 2592/14, co stanowi naruszenie art. 190 p.p.s.a. i z tego powodu podlega oddaleniu.

Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.