III SA/Kr 1566/25 - Wyrok

Data orzeczenia	2026-02-11	
Data wpływu	2025-11-20	
Sąd	Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie	
Sędziowie	Ewa Michna /przewodniczący/
Janusz Kasprzycki /sprawozdawca/
Renata Czeluśniak	
Symbol z opisem	6320 Zasiłki celowe i okresowe	
Hasła tematyczne	Pomoc społeczna	
Skarżony organ	Samorządowe Kolegium Odwoławcze	
Treść wyniku	oddalono skargę	
Powołane przepisy	Dz.U. 2025 nr 0 poz 1214; Art. 38  ust. 1; Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t. j.)	
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Michna Sędziowie Sędzia WSA Renata Czeluśniak Sędzia WSA Janusz Kasprzycki (spr.) Protokolant specjalista Renata Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 lutego 2026 r. sprawy ze skargi J. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 27 października 2025 r., nr SKO.PS/4110/625/2025 w przedmiocie przyznania zasiłku okresowego oddala skargę.	
Uzasadnienie
Uzasadnienie:

Zaskarżoną przez J. S., zwanego dalej skarżącym, decyzją z dnia 27 października 2025 r., znak: SKO.PS/4110/625/2025, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie, działając na podstawie art. 8 ust. 1, art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 3, art. 4, art. 38, art. 106 ust. 4, art. 107 ust. 4a ustawy z dnia 12 marca 2004 r.o pomocy społecznej (Dz.U. z 2025 r., poz. 1214, zwanej dalej ustawą o pomocy społecznej) oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572) utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy S. z dnia 16 września 2025 r. o przyznaniu skarżącemu zasiłku okresowego od dnia 1 września 2025 r. do 31 grudnia 2025 r. w kwocie 505,00 zł miesięcznie.

Powyższa decyzja zapadła w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:

Decyzją z dnia 16 września 2025 r., znak: GOPS-PS-5011-28/2025, Wójt Gminy S. przyznał skarżącemu zasiłek okresowy od dnia 1 września 2025 r. do 31 grudnia 2025 r. w kwocie 505,00 zł miesięcznie.

Organ pierwszej instancji ustalił, że skarżący spełnia warunki do przyznania zasiłku okresowego z uwagi na trudną sytuację spowodowaną bezrobociem. Jednocześnie organ wyjaśnił, że skarżący nie może oczekiwać, by organ pomocy społecznej zaspokoił wszystkie jego potrzeby w pełnym zakresie. Nadmieniono, że od kwietnia b.r. skarżący zobowiązał się do aktywnego zaangażowania w działania zmierzające do poprawy swojej sytuacji zawodowej i finansowej.

Z uwagi na ważny interes strony decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności.

W odwołaniu od tej decyzji skarżący, podniósł, że kwota przyznanego zasiłku jest za niska oraz, iż zasiłek winien być mu przyznany począwszy od sierpnia 2025 r., bowiem wniosek złożył w dniu 21 sierpnia 2025 r.

Wymienioną na wstępie decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu tak podjętego rozstrzygnięcia Kolegium przedstawiło dotychczasowy przebieg postępowania oraz powołało treść przepisów art. 2 ust. 1 oraz art. 38 ustawy o pomocy społecznej.

Kolegium ustaliło, że wnioskiem z dnia 21 sierpnia 2025 r. skarżący zwrócił się do organu pierwszej instancji o przyznanie zasiłku okresowego w kwocie 900 zł oraz przyznanie świadczenia na zakup posiłku lub żywności w ramach programu "Posiłek w szkole i w domu". Z uwagi na powyższe, w dniu 28 sierpnia 2025 r. pracownik socjalny przeprowadził, w miejscu zamieszkania skarżącego aktualizację wywiadu środowiskowego. Z wywiadu środowiskowego wynika, że skarżący prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, jest kawalerem, nie ma dzieci, mieszka w części domu należącej do brata i siostry. W drugiej części domu mieszka matka z bratem. Skarżący nie pracuje zawodowo, ani dorywczo. Utrzymuje się z zasiłków, które GOPS przyznaje od 2003 r. Jest zarejestrowany w PUP w Myślenicach, jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku. Posiada orzeczenie o lekkim stopniu niepełnosprawności. Skarżący nie ma przeciwskazań zdrowotnych dla podjęcia zatrudnienia na otwartym rynku pracy. Podczas wywiadu skarżący wskazywał na wiele dolegliwości, które uniemożliwiają mu podjęcie pracy. Żadna z kierowanych ofert pracy nie została zaakceptowana przez skarżącego.

Mając na uwadze powyższe Kolegium uznało, że skarżący kwalifikuje się do przyznania mu pomocy w formie wnioskowanego zasiłku okresowego. Jednocześnie Kolegium wyjaśniło, że decyzje wydawane w sprawach zasiłków okresowych należy zaliczyć do aktów administracyjnych związanych, tj. takich, które nie pozostawiają organowi wyboru rozstrzygnięcia. Nadobowiązkowy charakter tych świadczeń wskazuje użyte przez ustawodawcę określenie "zasiłek okresowy przysługuje" (art. 38 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej). W przypadku, gdy podmiot spełnia określone prawem warunki, organ musi wydać decyzję o przyznaniu świadczenia i sam wybór rozstrzygnięcia nie podlega uznaniu administracyjnemu.

W sprawie zasiłku okresowego uznaniu administracyjnemu podlega jednak kwestia ustalenia przez organ wysokości tego zasiłku (z uwzględnieniem uregulowań art. 38 ust. 2, 3 i 4 ustawy o pomocy społecznej i art. 3 ust. 3 i 4 tej ustawy) oraz okresu, na jaki może on być przyznany (z uwzględnieniem uregulowań art. 38 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej). Jak wskazuje się w orzecznictwie sądowoadministracyjnym: "sam fakt spełnienia kryteriów ustawowych nie oznacza automatycznego przyznania osobie zainteresowanej tego świadczenia w maksymalnej wysokości. Organ przyznając świadczenia z pomocy społecznej kieruje się ogólną zasadą dostosowywania rodzaju, formy i rozmiaru tych świadczeń do okoliczności konkretnej sprawy, jak również uwzględnia potrzeby osób korzystających z pomocy, jeżeli odpowiadają one celom i możliwościom pomocy społecznej. Organ ma prawo, w ramach uznania administracyjnego do oceny hierarchii zgłaszanych potrzeb, prowadzonej w kontekście ogólnej liczby osób ubiegających się o pomoc oraz zgłoszonych przez nich żądań, a także wysokości środków finansowych przeznaczonych na te świadczenia, które jako ograniczone muszą być rozdzielane pomiędzy wszystkie osoby wymagające wsparcia. Przyznana konkretna pomoc musi mieć pokrycie w środkach finansowych, gdyż w przeciwnym wypadku nie mogłaby ona zostać faktycznie zrealizowana. Niewątpliwie organ nie może zaspokoić wszystkich, choćby najbardziej uzasadnionych, potrzeb osób ubiegających się o pomoc, tym bardziej w żądanej przez nich maksymalnej wysokości" (wyrok NSA z dnia 19 października 2018 r., sygn. akt I OSK 2275/18).

Zdaniem Kolegium organ pierwszej instancji wziął pod uwagę wskazane wyżej kryteria oraz zasady przyznawania zasiłku okresowego; ustalił wysokość przyznanego zasiłku na podstawie możliwości finansowych, liczby osób i rodzin ubiegających się o tę formę pomocy, przy uwzględnieniu hierarchii potrzeb, na które środki te mają być przeznaczone. Słusznie wskazał, że wnioskodawca nie może oczekiwać, że organ pomocy społecznej zaspokoi wszystkie jego potrzeby w pełnym zakresie. Nadto, wyznacznikami przyznania oraz ustalenia rodzaju i rozmiaru świadczeń są nie tylko sytuacja materialna wnioskodawcy i cel, któremu pomoc ma służyć, ale także możliwości finansowe GOPS, co zostało wyjaśnione przez organ pierwszej instancji. Ograniczone możliwości finansowe organu powodują, że każdorazowo dokonywana jest ocena zasadności przyznawanych świadczeń przy uwzględnieniu tak interesu osoby zgłaszającej się z wnioskiem o pomoc jak i interesu wszystkich osób ubiegających się o przyznanie świadczeń z funduszu pomocy społecznej. Wobec istnienia coraz większych grup społeczeństwa wymagających pomocy oraz dysponowania przez organy pomocy społecznej niewystarczającymi środkami przeznaczonymi na udzielanie wsparcia finansowego, nie jest możliwe zaspokajanie wszystkich - nawet niezbędnych - potrzeb osób ubiegających się o pomoc (vide: wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 24 listopada 2014 r., sygn. akt III SA/Kr 153/14).

Nadto Kolegium wskazało, że GOPS reaguje na potrzeby skarżącego, przyznając mu w miarę posiadanych możliwości, świadczenia pieniężne na zgłaszane przez niego cele, co potwierdza zgromadzona w aktach sprawy dokumentacja.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na powyższą decyzję skarżący wyraził niezadowolenie z podjętego przez organ rozstrzygnięcia.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie podtrzymało swoje dotychczasowe stanowisko i wniosło o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje:

Zgodnie z brzmieniem art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r., poz. 143, zwanej dalej w skrócie - "P.p.s.a.") sąd administracyjny uwzględnia skargę na decyzję, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy albo stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji w całości lub części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. Zakres kontroli sprawowanej przez sądy wynika z treści art. 134 § 1 P.p.s.a. Zgodnie z tą regulacją, sąd rozpoznając skargę nie jest związany zarzutami, podstawą prawną ani formułowanymi przez strony wnioskami. W świetle przywołanych regulacji, sąd administracyjny dokonując kontroli rozstrzygnięć organów administracji kieruje się wyłącznie kryterium legalności, czyli zgodności z przepisami prawa materialnego i procesowego. Oznacza to, że w ramach takiej kontroli sąd nie może kierować się względami słuszności czy zasadami współżycia społecznego.

Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.

Sąd nie stwierdził, by w kontrolowanych decyzjach tkwiły kwalifikowane wady skutkujące stwierdzeniem ich nieważności, czy wznowieniem postępowania. Kontrola legalności zaskarżonej decyzji, jak i decyzji ją poprzedzającej wykazała, że zostały one wydane w prawidłowo ustalonym stanie faktycznym, z prawidłowo zastosowaną normą prawa materialnego.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowił przepis art. 38 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2025 r., poz. 1214, zwanej dalej ustawą o pomocy społecznej).

Zgodnie z art. 38 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej. zasiłek okresowy przysługuje w szczególności ze względu na długotrwałą chorobę, niepełnosprawność, bezrobocie, możliwość utrzymania lub nabycia uprawnień do świadczeń z innych systemów zabezpieczenia społecznego: 1) osobie samotnie gospodarującej, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej; 2) rodzinie, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego rodziny.

Zasiłek okresowy ustala się: 1) w przypadku osoby samotnie gospodarującej - do wysokości różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby, z tym że miesięczna kwota zasiłku nie może być wyższa niż kwota kryterium dochodowego na osobę w rodzinie; 2) w przypadku rodziny - do wysokości różnicy między kryterium dochodowym rodziny a dochodem tej rodziny (ust. 2). Kwota zasiłku okresowego ustalona zgodnie z ust. 2 nie może być niższa niż 50% różnicy między: 1) kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby; 2) kryterium dochodowym rodziny a dochodem tej rodziny (ust. 3). Kwota zasiłku okresowego nie może być niższa niż 20 zł miesięcznie (ust. 4). W przypadku podjęcia zatrudnienia przez osobę objętą kontraktem socjalnym pobierającą zasiłek okresowy, może być on wypłacany nadal niezależnie od dochodu, do dnia wynikającego z decyzji przyznającej zasiłek okresowy, nie dłużej jednak niż do 2 miesięcy od dnia, w którym osoba została zatrudniona (ust. 4a). Zasiłek okresowy jest wypłacany niezależnie od dochodu w sytuacji określonej w ust. 4a nie częściej niż raz na 2 lata (ust. 4b). Okres, na jaki jest przyznawany zasiłek okresowy, ustala ośrodek pomocy społecznej na podstawie okoliczności sprawy (ust. 5). Rada gminy, w drodze uchwały, może podwyższyć minimalne kwoty zasiłku okresowego, o których mowa w ust. 2 i 3 (ust. 6).

W niniejszej sprawie niesporną okolicznością było spełnienie przez skarżącego kryteriów przyznania zasiłku okresowego – skarżący spełnia kryterium dochodowe i jest osobą bezrobotną.

Okolicznością sporną była natomiast wysokość przyznanego zasiłku oraz data początkowa przyznania zasiłku.

W ocenie skarżącego powinien mu zostać przyznany zasiłek w wysokości 900 zł, w ocenie natomiast orzekających organów zasadne było przyznanie świadczenia w wysokości 505 zł. Nadto, zdaniem skarżącego, zasiłek powinien mu zostać przyznany "począwszy od sierpnia 2025 r.", bowiem wniosek złożył w dniu 21 sierpnia 2025 r. Organ, przedmiotowy zasiłek przyznał od dnia 1 września 2025 r.

Mając na względzie wskazane regulacje ustawy o pomocy społecznej podkreślić należy, że decyzja w przedmiocie zasiłku okresowego ma charakter związany w zakresie przyznania świadczenia w przypadku spełnienia przesłanek ustawowych, natomiast uznaniowy co do okresu i wysokości świadczenia - w zakresie luzu decyzyjnego przyznanego przez ustawę. Oznacza to, że sama wysokości świadczenia - o ile mieści się w granicach ustawowych - nie może być kwestionowana w ramach kontroli zgodności z prawem, gdyż zgodne z prawem są wszystkie możliwe w tym zakresie rozstrzygnięcia. Rola sądu w takim przypadku ogranicza się do zbadania, czy organ wydający decyzję nie przekroczył granic uznania oraz czy wydana w sprawie decyzja nie nosi cech dowolności (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 września 2024 r., sygn. akt I OSK 2338/23).

Decyzje uznaniowe są objęte ograniczoną kontrolą sądów administracyjnych. Jak słusznie wskazuje Naczelny Sąd Administracyjny, ocena legalności decyzji uznaniowych polega na zbadaniu, czy przed podjęciem decyzji organ dysponował niezbędnym materiałem dowodowym uzasadniającym rozstrzygnięcie sprawy i czy dokonał wszechstronnej oceny okoliczności faktycznych istotnych dla takiego rozstrzygnięcia (por. wyrok NSA z dnia 27 października 2020 r., sygn. akt I OSK 1011/20). Kontrolując legalność aktu, Sąd ocenia, czy w sprawie zachodziły warunki materialnoprawne, uzasadniające skorzystanie przez organ administracji z przysługujących mu uprawnień oraz, czy wydanie decyzji zostało poprzedzone prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem, z zachowaniem przepisów procedury administracyjnej (tak: wyrok Naczelnego Sadu Administracyjnego z dnia 22 czerwca 2016 r., sygn. akt I OSK 2429/14). Sąd bada, czy decyzja nie nosi cech dowolności, a zatem czy organ wybrał prawnie dopuszczalny sposób rozstrzygnięcia sprawy oraz czy wyboru takiego dokonał po ustaleniu i rozważeniu okoliczności istotnych dla sprawy, w szczególności po rozważeniu interesu społecznego i słusznego interesu strony na gruncie, a przede wszystkim zasady prawdy materialnej, jak i dyrektywy rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej przez uwzględnienie interesu społecznego i słusznego interesu strony (por. wyrok NSA z dnia 20 stycznia 2022 r., sygn. akt I OSK 886/21).

W ocenie Sądu przed wydaniem decyzji organy ustaliły wszystkie istotne dla nin. sprawy okoliczności – sytuację majątkową, rodzinną i zdrowotną skarżącego. Prawidłowo wskazały, że skarżący nie uzyskuje dochodu, utrzymuje się ze świadczeń pomocy społecznej, ma bardzo trudną sytuację mieszkaniową, prowadzi jednoosobowe gospodarstwo, jest osobą bezrobotną, a ponadto podsiada orzeczenie o lekkim stopniu niepełnosprawności, z uwagi na schorzenia kręgosłupa nie może podejmować prac fizycznych. Ponadto ustalono, że skarżący korzysta z pomocy społecznej – uzyskuje poza zasiłkiem okresowym, zasiłek celowy na zakup posiłku lub żywności.

Sąd podziela stanowisko wyrażone w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 10 maja 2024 r. (sygn. akt I OSK 1001/23), zgodnie z którym o ile samo przyznanie świadczenia w postaci zasiłku okresowego ma charakter związany, jeżeli tylko wnioskodawca spełnia przesłanki określone w art. 38 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, to już samo rozstrzygnięcie o okresie na jaki jest przyznawany oraz o jego wysokości (w granicach wyznaczonych przepisami) cechuje uznaniowość organu, który w tym zakresie winien kierować się ogólnymi zasadami przyznawania pomocy społecznej wyrażonymi m.in. w art. 3 ust. 3 i 4 ustawy o pomocy społecznej, tzn. rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy, a potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Decyzja określająca wysokość zasiłku okresowego podejmowana jest w ramach uznania administracyjnego.

Zaakcentować przy tym należy, że celem pomocy społecznej jest dostarczenie środków bieżącego utrzymania osobom, które nie są w stanie zapewnić ich sobie, ale także doprowadzić do usamodzielnienia się osób korzystających ze świadczeń (wyrok NSA z dnia 22 lutego 2021 r., sygn. akt I OSK 2517/20). Zaznaczyć jednak trzeba, że spełnienie warunków przyznania świadczenia z zakresu pomocy społecznej nie tworzy po stronie wnioskodawcy roszczenia o jego przyznanie w oczekiwanej przez stronę wysokości (por. na gruncie zasiłku celowego wyrok NSA z dnia 20 listopada 2020 r., sygn. akt I OSK 1322/20). W rezultacie, zdaniem Sądu, skarżący nie może oczekiwać, że świadczenia zostaną przyznane w oczekiwanej i wnioskowanej przez skarżącego wysokości.

Złożenie przez skarżącego w dniu 21 sierpnia 2025 r. wniosku o przyznanie zasiłku okresowego w kwocie 900 zł wymagało przeprowadzenia przez organ postępowania dowodowego, ustalenia sytuacji życiowej skarżącego, a następnie wydania decyzji w oparciu o całokształt materiału dowodowego, z uwzględnieniem możliwości finansowych ośrodka oraz konieczności zapewnienia środków na realizację pomocy dla innych podmiotów. Tym samym, organy oceniały w ramach uznania administracyjnego - w jakiej wysokości udzielić pomocy skarżącemu.

Organy wyjaśniły, że jednym z elementów, które decydują o wysokości przyznanego świadczenia są możliwości finansowe ośrodka pomocy społecznej. Organy określiły wysokość zasiłku zgodnie z art. 38 ust. 2 i 3 ustawy o pomocy społecznej. – przyjmując najniższą dopuszczoną przez ustawę kwotę zasiłku, a z treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji wynika, że organy dokonały wszechstronnej oceny okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy.

Zauważyć wreszcie należy, że zgodnie z art. 106 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej "Świadczenia pieniężne z pomocy społecznej przyznaje się i wypłaca za okres miesiąca kalendarzowego, począwszy od miesiąca, w którym został złożony wniosek wraz z wymaganą dokumentacją, z zastrzeżeniem ust. 7-11". Prawdą jest, że w niniejszej sprawie przedmiotowy wniosek został złożony w dniu 21 sierpnia 2025 r., jednak dopiero w dniu 1 września 2025 r. został uzupełniony poprzez przedłożenie wymaganej dokumentacji w postaci zaświadczenia lekarskiego. Stąd, zgodnie z dyspozycją ww. przepisu zasiłek został przyznany skarżącemu począwszy od dnia 1 września 2025 r.

W ocenie Sądu, działania organów były prawidłowe. Sąd nie dopatrzył się naruszeń prawa skutkujących koniecznością wyeliminowania kontrolowanych decyzji z obrotu prawnego. Przy czym Sąd dokonuje oceny legalności zaskarżonej decyzji na dzień jej wydania, a zatem nie może brać pod uwagę okoliczności, ani dokumentów powstałych po wydaniu decyzji.

Skoro Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie doszło w ponownym rozpatrzeniu sprawy w jej całokształcie do takiego samego stanowiska, co organ pierwszej instancji, mogło zatem skorzystać z przyznanych mu art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572) kompetencji i utrzymać w mocy decyzję tego organu.

Skarga nie mogła więc wywrzeć zamierzonego skutku.

Mając na względzie powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r., poz. 143) skargę oddalił.