Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie Przewodniczący asesor WSA Jakub Chojnacki po rozpoznaniu w dniu 18 lutego 2026 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi H. M.-J. na czynność Wójta Gminy Puck w sprawie nabycia przez gminę własności przydomowej przepompowni ścieków postanawia 1. odrzucić skargę, 2. zwrócić skarżącej H. M.-J. ze Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku kwotę 200 zł (dwieście złotych) uiszczoną tytułem wpisu sądowego od skargi.

Pani H. M. (Skarżąca) wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na czynność Wójta Gminy Puck w sprawie nabycia przez gminę własności przydomowej przepompowni ścieków.

W uzasadnieniu skargi Skarżąca wskazała, że podstawą prawną roszczenia jest art. 49 § 2 Kodeksu cywilnego stanowiący, że "osoba, która poniosła koszty budowy urządzeń, o których mowa w § 1, i jest ich właścicielem, może żądać, aby przedsiębiorca, który przyłączył urządzenia do swojej sieci, nabył ich własność za odpowiednim wynagrodzeniem, chyba że w umowie strony postanowiły inaczej. Z żądaniem przeniesienia własności tych urządzeń może wystąpić także przedsiębiorca". Skarżąca argumentował, że poniosła koszty budowy przepompowni ścieków, a także jest właścicielem tego urządzenia.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie wskazując, że skarga nie dotyczy rozstrzygnięcia indywidualnego w formie decyzji administracyjnej lub postanowienia, ani nie dotyczy "innego aktu lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa". Skarżąca winna wystąpić ze stosownym roszczeniem do właściwego sądu powszechnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Skargę należało odrzucić, ponieważ sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego.

Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej jako: "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W myśl § 2 art. 3 p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2023 r. poz. 2383 i 2760), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2023 r. poz. 615, z późn. zm.), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających, opinie w sprawie opodatkowania wyrównawczego, opinie zabezpieczające w sprawie opodatkowania wyrównawczego i odmowy wydania opinii zabezpieczających w sprawie opodatkowania wyrównawczego; 4b) opinie, o których mowa w art. 119zzl § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, i odmowy wydania tych opinii; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw.

Sądy administracyjne orzekają także w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz w sprawach sprzeciwów od postanowień, do których odpowiednie zastosowanie ma przepis art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (art. 3 § 2a p.p.s.a.).

Ponadto, sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę i stosują środki określone w tych przepisach (art. 3 § 3 p.p.s.a.).

Zawarte w art. 3 § 2 p.p.s.a. wyliczenie stanowi katalog zamknięty. Zaskarżenie aktu lub czynności w nim niewymienionych oznacza, że sprawa nie jest objęta właściwością sądu administracyjnego, a tym samym zgodnie z treścią art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., podlega odrzuceniu. Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie wyłącznie w sprawach ściśle przez ustawę określonych. Dlatego rolą sądu administracyjnego jest każdorazowe uprzednie zbadanie wnoszonej skargi pod względem jej dopuszczalności. Dopiero stwierdzenie, że dana sprawa podlega kognicji sądów administracyjnych będzie otwierało drogę do merytorycznej oceny kwestionowanego aktu, czynności, bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania.

Skarżąca jako podstawę prawną swojego roszczenia wskazała art. 49 § 2 Kodeksu cywilnego. Przepis ten wskazuje, że osoba, która poniosła koszty budowy urządzeń, o których mowa w § 1 (urządzenia służące do doprowadzania lub odprowadzania płynów, pary, gazu, energii elektrycznej oraz inne urządzenia podobne) i jest ich właścicielem, może żądać, aby przedsiębiorca, który przyłączył urządzenia do swojej sieci, nabył ich własność za odpowiednim wynagrodzeniem, chyba że w umowie strony postanowiły inaczej. Z żądaniem przeniesienia własności tych urządzeń może wystąpić także przedsiębiorca.

W doktrynie uznaje się, że jeżeli przedsiębiorca, który przyłączył urządzenia wybudowane przez inną osobę, odmawia zadośćuczynieniu roszczeniu osoby, która poniosła koszty budowy tych urządzeń, przysługuje jej droga sądowa w trybie art. 64 Kodeksu cywilnego w zw. z art. 1047 Kodeksu postępowania cywilnego, a zatem może domagać się zobowiązania przedsiębiorcy do złożenia oświadczenia o nabyciu własności tego rodzaju urządzeń. Uprawniony może również w takim przypadku żądać wprost zawarcia umowy przenoszącej własność. Gdyby uprawniony domagał się stwierdzenia obowiązku zobowiązanego do złożenia określonego oświadczenia woli, sąd, uwzględniając powództwo, stwierdza na podstawie art. 64 k.c. obowiązek złożenia przez przedsiębiorcę oświadczenia woli oznaczonej treści i jego skutek polegać będzie na powstaniu fikcji prawnej, że z chwilą uprawomocnienia się orzeczenia oświadczenie woli tej treści zostało przez tę stronę złożone (por. W. Pawlak, Kodeks cywilny. Komentarz. Tom I. Część ogólna, cz. 1 (art. 1–55(4)), red. J. Gudowski, Warszawa 2021, art. 49.). W konsekwencji należy uznać, że przedmiotowe roszczenie obejmuje materię cywilnoprawną, związaną z zawieraniem umowy o przejęcie urządzeń przesyłowych.

Wypada nadto zaznaczyć, że zgodnie z art. 31 ust. 1 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (Dz. U. z 2024 r., poz. 757) osoby, które wybudowały z własnych środków urządzenia wodociągowe i urządzenia kanalizacyjne, mogą je przekazywać odpłatnie gminie lub przedsiębiorstwu wodociągowo-kanalizacyjnemu, na warunkach uzgodnionych w umowie. Przepis ten jednoznacznie określa zatem, że przekazanie urządzeń wodociągowych lub kanalizacyjnych na rzecz gminy lub przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjnego następuje na podstawie zapisów zamieszczonych w umowie zawartej między stronami. Powyższe także potwierdza, że jest to materia prawa cywilnego i poddana jest kontroli sądów powszechnych (zob. postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z 6 sierpnia 2025 r., II SA/Wr 270/25, opublikowano: orzeczenia.nsa.gov.pl).

Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że wniesiona przez Panią H. M. skarga na odmowę nabycia przez Gminę Puck własności przydomowej przepompowni ścieków jest niedopuszczalna z uwagi na brak kognicji sądu administracyjnego w tym przedmiocie.

Wobec powyższego Sąd na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 w zw. z art. 58 § 3 p.p.s.a. skargę odrzucił.

O zwrocie wpisu od skargi orzeczono na postawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a., który stanowi, że sąd z urzędu zwraca stronie cały uiszczony wpis od pisma odrzuconego lub cofniętego do dnia rozpoczęcia rozprawy.