Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Paweł Mierzejewski (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Jolanta Sudoł Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 1 sierpnia 2019 r. sprawy ze skargi I. M. i A. K. – M. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w G. z dnia 8 kwietnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie wydania zaświadczenia oddala skargę.

Postanowieniem z dnia 8 kwietnia 2019 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w G. utrzymało w mocy postanowienie Dyrektora Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w K. z dnia 14 marca 2019 r. nr [...] który odmówił wydania I. M. oraz A. K. - M. (dalej także jako "skarżący") żądanego zaświadczenia.

Zaskarżone postanowienie zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym.

I. M. działając w imieniu własnym oraz A. K. - M. w dniu 25 lutego 2019 r. złożył do Dyrektora Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w K. podanie, w którym domagał się wydania zaświadczenia potwierdzającego, że " [...] Sąd Rejonowy w K., sprawa o sygn. [...] w postanowieniu z dnia 8 czerwca 2014 r. postanowił udzielić zabezpieczenia interesom małoletniego syna uczestników postępowania A. K. - M. i I. M. – K. M. urodzonego w dniu 2 lipca 2005 r. w ten sposób, że umieścić go w Pogotowiu Opiekuńczym "O." w O., ale Dyrektor Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w K. nie wykonał tego postanowienia".

Dyrektor Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w K. postanowieniem z dnia 14 marca 2019 r. nr [...] odmówił wydania żądanego zaświadczenia.

W uzasadnieniu wydanego postanowienia organ wyjaśnił, że natura prawna zaświadczenia ogranicza postępowanie tylko do takich działań, które pozwolą na urzędowe stwierdzenie znanych faktów lub stanu prawnego. Badając przesłanki wydania zaświadczenia organ na podstawie posiadanych danych ustalił, że postanowienie Sądu Rejonowego w K. z dnia 8 czerwca 2014 r. (sygn. akt[...]) zostało wykonane. Skierowaniem z dnia 9 czerwca 2014 r. syn wnioskodawców został bowiem zgodnie z postanowieniem sądu skierowany do placówki interwencyjnej O. w O.. Jeżeli zaś dana osoba zainteresowana domaga się potwierdzenia okoliczności faktycznych lub prawnych, według treści zawartych we wniosku, które w trybie zaświadczenia potwierdzone być nie mogą, organ administracji publicznej nie może uczynić zadość żądaniu wnioskodawcy. Wówczas w formie postanowienia zobligowany jest do odmowy wydania zaświadczenia żądanej treści na podstawie art. 219 w zw. z art. 218 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm.; powoływanej dalej w skrócie jako "k.p.a."). Organ pierwszej instancji wskazał nadto, że w jego ocenie wnioskodawcy nie wykazali interesu prawnego w ubieganiu się o zaświadczenie, a wskazany przez nich cel uzyskania zaświadczenia – "przedłożenie sądowi" nie przesądza o istnieniu interesu prawnego, o którym mowa w art. 217 § 2 pkt 2 k.p.a., podobnie jak powoływanie się w piśmie z dnia 8 marca 2019 r. na art. 45 Konstytucji RP.

I. M. i A. K. – M. nie zgodzili się z powyższym postanowieniem i wnieśli od niego zażalenie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w G..

W uzasadnieniu zażalenia I. M. i A. K. – M. wskazali, że nie prosili o dokonanie oceny, ale proste poświadczenie faktów wynikających z prowadzonej dokumentacji przez Powiatowe Centrum Pomocy Rodzinie w K. Zdaniem wnioskodawców posiadają oni interes prawny w uzyskaniu zaświadczenia, które jest im potrzebne w celu przedłożenia w sądzie. Syn wnioskodawców został bowiem umieszczony w innej placówce, niż nakazał to sąd. Na dowód niewykonania przez organ postanowienia sądu wnioskodawcy przedstawili nagranie z przesłuchania, podczas którego K. M. odpowiadając na pytanie sędziego miał zaprzeczyć, że mieszka w O. i zeznać, że mieszka w K.. Stosowna płyta z nagraniem została dołączona do pisma skarżących z dnia 5 kwietnia 2019 r. stanowiącego uzupełnienie wniesionego zażalenia.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w G. postanowieniem z dnia 8 kwietnia 2019 r. nr [...] utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie.

W uzasadnieniu wydanego postanowienia Kolegium wskazało, że wnioskodawcy ubiegali się o wydanie zaświadczenia, w którym organ miał stwierdzić, że nie wykonał wiążącego go postanowienia sądu. Treść żądanego przez wnioskodawców zaświadczenia miałaby zatem poświadczać nieprawdę, wobec czego w sposób oczywisty zaświadczenie o takiej treści nie mogło zostać wydane. Z posiadanej przez organ dokumentacji wynika bowiem, że w dniu 9 czerwca 2014 r. Dyrektor Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w K. skierował małoletniego do placówki "O." w O., zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego w K. z dnia 8 czerwca 2014 r. (sygn. akt[...]).

Kolegium podkreśliło, że postępowanie w sprawie wydania zaświadczenia jest wszczynane na podstawie żądania osoby uprawnionej, zatem w pierwszej kolejności organ administracji publicznej, w sytuacji z art. 217 § 2 pkt 2 k.p.a. jest obowiązany ustalić w postępowaniu wyjaśniającym, czy ubiegająca się o wydanie zaświadczenia osoba ma interes prawny w urzędowym potwierdzeniu określonych faktów lub stanu prawnego. Jeżeli wnioskodawca nie wykaże swojego interesu prawnego, organ jest zobligowany - tak jak w przedmiotowej sprawie – do odmowy wydania zaświadczenia. W realiach sprawy skarżący powołali się na cel uzyskania zaświadczenia - przedstawienie tego dokumentu sądowi – nie wykazując dostatecznie, czy toczy się obecnie postępowanie przed sądem (powszechnym lub administracyjnym), w którym to legitymowanie się zaświadczeniem o treści wskazanej we wniosku byłoby wymagane. Powoływanie się na art. 45 Konstytucji RP również nie jest wystarczające. Przepis ten stanowi generalnie o prawie do sądu. Nie wynika z niego interes prawny skarżących w uzyskaniu od organu administracji publicznej określonego zaświadczenia.

W uzasadnieniu postanowienia Kolegium wyjaśniło również skarżącym, że Pogotowie Opiekuńcze "O." wymienione w postanowieniu sądu powszechnego było placówką opiekuńczo – wychowawczą typu interwencyjnego i na taki typ tej placówki wskazał sąd w uzasadnieniu wydanego postanowienia. Skierowanie dziecka skarżących do tej placówki nastąpiło zatem zgodnie z prawem.

W skardze na wyżej wskazane postanowienie Kolegium skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego [...] I. M. i A. K. - M. wnieśli o uchylenie wydanych postanowień a także o zobowiązanie organu pierwszej instancji do wydania zaświadczenia o żądanej treści - jak w podaniu z dnia 25 lutego 2019 r.

W ocenie skarżących odmowa wydania zaświadczenia była bezpodstawna, ponieważ K. M. nie trafił i nie został skierowany do placówki w O., ale placówki w K.. Skarżący za niedopuszczalne uznali w szczególności to, że organ odwoławczy w ogóle nie odniósł się do przedłożonego w toku postępowania o wydanie zaświadczenia dowodu na okoliczność zamieszkiwania syna w K..

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w G. podtrzymało swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie oraz wniosło o jej oddalenie. Kolegium wyjaśniło, że nie odniosło się w postanowieniu do złożonego przez strony dowodu w postaci płyty DVD, bowiem nie miał on jakiegokolwiek znaczenia dla sprawy. Wydanie zaświadczenia nie dotyczy bowiem oceny materiału dowodowego składanego przez strony, gdyż zaświadczenie wydaje się na potwierdzenie faktów lub stanu prawnego wynikającego z dokumentacji będącej w posiadaniu organu. Na marginesie organ wskazał jednocześnie, że skarżący nie kwestionowali faktu pobytu ich syna w placówce "O." w O. w sprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w G. (sygn. akt III SA/Gd 615/17), natomiast zmiana placówki, w której umieszczono dziecko nastąpiła w związku z likwidacją placówki "O." w 2016 r., co ustalił Sąd także w wyroku o sygn. akt III SA/Gd 724/18.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w G. zważył, co następuje:

W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2018 r., poz. 2107 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

W świetle powołanego przepisu ustawy sąd administracyjny w zakresie swojej właściwości rzeczowej ocenia zaskarżony akt z punktu widzenia jego zgodności z prawem, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania zakwestionowanego aktu. Sąd administracyjny nie ma przy tym podstaw prawnych, aby oceniać rozstrzygnięcie organu administracji publicznej pod kątem jego słuszności, bądź też celowości. Nie rozpatruje również danej sprawy kierując się zasadami współżycia społecznego.

Z brzmienia art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.; dalej powoływanej w skrócie jako: "p.p.s.a.") wynika natomiast, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, czy inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas w zależności od rodzaju naruszenia uchyla zaskarżone postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza jego nieważność bądź niezgodność z prawem. Zaskarżone postanowienie może ulec uchyleniu wówczas, gdy organom administracji publicznej można postawić zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli miało ono, bądź mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Należy nadto wskazać, że w świetle art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Złożona w niniejszej sprawie skarga została przez Sąd rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, zgodnie z art. 119 pkt 3) p.p.s.a.

Przeprowadzone w określonych wyżej ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia, a także poprzedzającego go postanowienia pierwszoinstancyjnego wykazało, że nie są one dotknięte uchybieniami, uzasadniającymi ich wzruszenie i wyeliminowanie z obrotu prawnego.

Przedmiotem kontroli sądowej skarżący uczynili postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w G. z dnia 8 kwietnia 2019 r. nr [...] utrzymujące w mocy postanowienie Dyrektora Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w K. z 14 marca 2019 r. nr [...] o odmowie wydania zaświadczenia. Treść zaświadczenia, którego wydania w niniejszej sprawie domagają się skarżący, została przytoczona na wstępie niniejszego uzasadnienia.

Podstawę prawną zaskarżonego postanowienia stanowiły art. 217 - 219 k.p.a. umiejscowione w Dziale VII tego aktu prawnego zatytułowanym Wydawanie zaświadczeń.

Zgodnie z art. 217 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej wydaje zaświadczenie na żądanie osoby ubiegającej się o zaświadczenie.

Zaświadczenie wydaje się, jeżeli:

1) urzędowego potwierdzenia określonych faktów lub stanu prawnego wymaga przepis prawa;

2) osoba ubiega się o zaświadczenie ze względu na swój interes prawny w urzędowym potwierdzeniu określonych faktów lub stanu prawnego (art. 217 § 2 k.p.a.).

Stosownie zaś do art. 218 § 1 k.p.a. w przypadkach, o których mowa w art. 217 § 2 pkt 2, organ administracji publicznej obowiązany jest wydać zaświadczenie, gdy chodzi o potwierdzenie faktów albo stanu prawnego, wynikających z prowadzonej przez ten organ ewidencji, rejestrów bądź z innych danych znajdujących się w jego posiadaniu.

Organ administracji publicznej, przed wydaniem zaświadczenia, może przeprowadzić w koniecznym zakresie postępowanie wyjaśniające (art. 218 § 2 k.p.a.). Odmowa wydania zaświadczenia bądź zaświadczenia o treści żądanej przez osobę ubiegającą się o nie następuje w drodze postanowienia, na które służy zażalenie (art. 219 k.p.a.).

Wskazać należy, że postępowanie wyjaśniające, o którym mowa w art. 218 § 2 k.p.a., pełni jedynie pomocniczą rolę przy ustaleniu treści zaświadczenia, gdyż główną rolę stanowią posiadane przez organ dane. Zaznaczenia również wymaga, że skoro zaświadczenie stanowi urzędowe potwierdzenie pewnego stanu rzeczy to należy uznać, że jeżeli problematyka, której dotyczy żądanie strony jest sporna, wydanie zaświadczenia o zgodności z żądaniem nie jest możliwe (zob. w tej materii m.in.: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 listopada 1998 r., sygn. akt III SA 1282/97; System Informacji Prawnej LEX nr 37646).

Istotą zaświadczenia wydawanego na podstawie ww. przepisów jest potwierdzenie pewnego stanu rzeczy - faktów albo stanu prawnego, którego istnienie jest niewątpliwe, niesporne i wynika z prowadzonej przez dany organ ewidencji, rejestrów bądź z innych danych znajdujących się w jego posiadaniu. Dotyczy zatem czynności faktycznych administracji, co oznacza, że jest aktem wiedzy, a nie aktem woli. Nie zawiera w sobie elementu władztwa administracyjnego i nie jest nastawione na wywołanie skutków prawnych. Nie ma także charakteru interpretacyjnego, jak i nie kształtuje w sposób jednostronny, władczy sytuacji prawnej podmiotu żądającego wydania zaświadczenia.

Przy czym, co ważne, organ administracji publicznej obowiązany jest wydać zaświadczenie w warunkach określonych dyspozycją przepisu art. 217 § 2 k.p.a., gdy chodzi o potwierdzenie faktów albo stanu prawnego, wynikającego z prowadzonej przez ten organ ewidencji, rejestrów bądź z innych danych znajdujących się w jego posiadaniu.

Jak wynika z treści żądania skarżący domagali się wydania zaświadczenia o przywołanej powyżej treści, wskazując, że: "ubiegamy się o wydanie zaświadczenia ze względu na nasz interes prawny, cel przedłożenie sądowi". W zażaleniu, a następnie w skardze skarżący podkreślali, że posiadają dowody, że wbrew treści znajdującego się w dokumentacji organu skierowania nr [...] z dnia 9 czerwca 2014 r. syn skarżących nie został skierowany do placówki "O." w O.

W świetle przywołanej regulacji prawnej oraz wobec żądanej treści zaświadczenia (określonej przez skarżących we wniosku o wydanie zaświadczenia), należy zgodzić się z organami, że żądanie skarżących nie mogło zostać uwzględnione. Istota instytucji zaświadczenia, sprowadza się jedynie do poświadczenia faktów lub stanu prawnego wynikających z dokumentów (ewidencji, rejestrów, innych danych) pozostających w posiadaniu organu administracji publicznej. W niniejszej sprawie jak wskazały organy, skarżący domagali się nie tyle potwierdzenia faktów czy stanu prawnego, wynikających z prowadzonej przez organ pierwszej instancji ewidencji, rejestrów bądź innych danych znajdujących się w jego posiadaniu, lecz wydania zaświadczenia o treści sprzecznej z tą dokumentacją.

Podkreślenia wymaga, że przedmiotowa dokumentacja znajdowała w posiadaniu skarżących. Do wniesionego do organu wniosku skarżący dołączyli bowiem kopię wydanego w dniu 9 czerwca 2014 r. przez Powiatowe Centrum Pomocy Rodzinie w K. z upoważnienia Starosty [...] skierowania nr [...], gdzie organ na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w K. III Wydział Rodzinny i Nieletnich z dnia 8 czerwca 2014 r. (sygn. akt [...]) kieruje małoletniego K. M. syna A. K. - M. i I. M. do placówki "O." w O. Należy więc zgodzić się z organami oraz wyrażonym stanowiskiem, że wskazane powyżej żądanie wykraczało poza przedmiot określony w przepisami art. 217 § 2 k.p.a. i art. 218 k.p.a. Jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 26 lutego 2013 r. (sygn. akt I OSK 1778/11; Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych; orzeczenia.nsa.gov.pl) w trybie dotyczącym wydawania zaświadczeń nie jest dopuszczalne dokonywanie jakichkolwiek ustaleń faktycznych i prawnych niewynikających z prowadzonych przez organ ewidencji, rejestrów, czy też innych posiadanych danych. Tym samym skoro z prowadzonej przez organ dokumentacji wynika, że dziecko zostało skierowane do placówki w O., wydanie przez organ zaświadczenia o treści żądanej przez skarżących nie było możliwe. Z dokumentacji wynika bowiem, że Dyrektor Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w K. wykonał wiążące go postanowienie sądu. Z tych względów przedłożona przez skarżących płyta DVD nie posiadała żadnego znaczenia jako dowód w sprawie. Zaświadczenie, jak już zaznaczono, stanowi potwierdzenie pewnego stanu rzeczy wynikającego, w sposób bezsporny z prowadzonych przez organ ewidencji, rejestrów, czy też innych posiadanych przez organ danych. Tym samym w realiach niniejszej sprawy - okoliczności faktyczne i prawne związane z wykonaniem orzeczenia sądu powszechnego (sądu rodzinnego) nie mogą uprawniać do wydania zaświadczenia żądanej przez skarżących treści. Należy w tym miejscu podkreślić, że kwestionowanie prawidłowości i zasadności czynności podejmowanych przez organ w związku z umieszczeniem dziecka w placówce opiekuńczo - wychowawczej, następuje przede wszystkim poprzez podejmowanie działań przewidzianych prawem w tym postępowaniu. Skarżący muszą mieć świadomość, że zaświadczenia nie są aktami administracyjnymi, lecz czynnościami faktycznymi, ponieważ nie są oświadczeniami woli, lecz oświadczeniami wiedzy organu. Wydanie zaświadczenia nie może zatem służyć rozstrzyganiu sporu między skarżącymi i organem.

W zaskarżonym postanowieniu, jak i w poprzedzającym je postanowieniu organu pierwszej instancji prawidłowo i zasadnie wskazano skarżącym, że nie mogą otrzymać zaświadczenia, którego treść nie znajduje potwierdzenia w faktach wynikających z posiadanej przez organ dokumentacji i danych.

Powyższe wskazania poczyniono jednocześnie przy zgodnym stanowisku organów o niewykazaniu przez wnioskodawców interesu prawnego w wydaniu zaświadczenia. Stanowisko to jest w ocenie Sądu prawidłowe. Zważywszy na fakt, że postępowanie w sprawie o wydanie zaświadczenia jest postępowaniem wszczynam jedynie na wniosek, niewykazanie przez wnioskodawców interesu prawnego już samo w sobie stanowiło wystarczającą i samodzielną podstawę do odmowy wydania zaświadczenia. W realiach sprawy poza wskazaniem, że zaświadczenie jest potrzebne w celu przedłożenia w sądzie, wnioskodawcy nie podali w jakim postępowaniu sądowym mają obowiązek takie zaświadczenie przedłożyć, ani też z jakiego przepisu prawa materialnego wywodzą swój interes prawny w urzędowym potwierdzeniu określonych faktów lub stanu prawnego.

W świetle powyższych okoliczności organy orzekające były zatem uprawnione by odmówić wydania zaświadczenia o treści żądanej przez skarżących.

Uznawszy zatem zarzuty podniesione w skardze za niezasadne jak i nie znajdując podstaw do stwierdzenia z urzędu, że wydane w sprawie postanowienia naruszają prawo (zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a.) Wojewódzki Sąd Administracyjny w G. oddalił wniesioną skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a., o czym orzeczono jak w sentencji wyroku.