Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Głowacka-Klimas Sędziowie Asesor WSA Piotr Borowiecki Sędzia WSA Andrzej Wieczorek (spr.) Protokolant Marcin Just po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 grudnia 2007 r. sprawy ze skargi M. O. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] marca 2007 r. nr [...] w przedmiocie sprzeciwu oddala skargę

Minister Sprawiedliwości decyzją z dnia [...] marca 2007 r. nr [...] sprzeciwił się wpisowi Pana M. O. - skarżącego na listę Okręgowej Izby Radców Prawnych w K., dokonanej uchwałą [...] Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w K. z dnia [...] lutego 2007 r.

Skarżący w dniu 19 września 2005 r. złożył w Radzie Okręgowej Izby Radców Prawnych w K. wniosek o wpis na listę radców prawnych na podstawie art. 24 w zw. z art. 25 ust. l i 2 ustawy o radcach prawnych, dołączając wymagane dokumenty.

Uchwałą nr [...] z dnia [...] grudnia 2005 roku Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych utrzymało w mocy uchwałę Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w K. z dnia [...] listopada 2005 roku nr [...] odmawiającą M. O. wpisu na listę radców prawnych.

Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych uznało, że w przedmiotowej sprawie zachodzą okoliczności uzasadniające odmowę wpisu z powodu niespełnienia przesłanki ustawowej z art. 24 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 6 lipca 1982 roku o radcach prawnych /Dz.U. z 2002 roku, nr 123, poz. 1059 ze zm./, która wymaga, aby kandydat ubiegający się o wpis na listę radców prawnych swym dotychczasowym zachowaniem dawał rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego.

Skargę na uchwałę Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych z dnia [...] grudnia 2005 roku utrzymującą w mocy uchwałę Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w K. z dnia [...] listopada 2005 roku do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył M. O. wnosząc o jej uchylenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 17 maja 2006 r., sygn. akt VI SA/Wa 499/06 uchylił zaskarżoną przez skarżącego uchwałę Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych z dnia [...] grudnia 2005 r. utrzymującą w mocy Uchwałę Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w K. z dnia [...] listopada 2005 r. odmawiającą wpisu skarżącego na listę radców prawnych. Sąd wskazał na naruszenie przez organy samorządu prawa materialnego, a mianowicie art. 24 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 6 lipca 1982 roku o radcach prawnych. Podniesiono, że rozpoznając ponownie sprawę organy samorządu ocenią czy skarżący jest nieskazitelnego charakteru i swym dotychczasowym zachowaniem daje rękojmię należytego wykonywania zawodu radcy prawnego, a więc ocenią jego charakter i dotychczasowe zachowanie w aspekcie prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego w tym jego pracy za granicą a pominą ocenę kwalifikacji zawodowych skarżącego.

Uchwałą Nr [...] z dnia [...] lutego 2007 r. Rada Okręgowej Izby Radców Prawnych w K. dokonała wpisu pana M. O. na listę radców prawnych tej Izby.

Minister Sprawiedliwości sprzeciwił się wpisowi pana M. O. na listę radców prawnych Okręgowej Izby Radców Prawnych w K., dokonanego wspomnianą uchwałą Okręgowej Izby Radców Prawnych w K. Powołano się na przepis art. 31' ust. 2 w zw. z art. 24 ust. l pkt 5 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz. U z 2002 r. Nr 123, póz. 1059, z późn. zm.) i wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 8 listopada 2006 r. sygn. akt K 30/06 ( Dz. U Nr 206, póz. 1522 ) w zw. z art. 190 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Ustalono, że skarżący ukończył studia na Wydziale Prawa Uniwersytetu W. w roku [...] . W latach 1983 - 1985 odbył aplikację sądową zakończoną w roku 1985 złożeniem w dniach [...] października i [...] listopada egzaminu sędziowskiego z oceną "dostateczną". W latach [...]

Wskazano, iż od czasu złożenia egzaminu sędziowskiego w 1985 r., za wyjątkiem okresu 1995-1999, nie zdobywał praktycznego doświadczenia prawniczego. Zatrudniony był na stanowiskach pracy, które nie wymagały szerokiej znajomości wiedzy prawniczej. Przez ponad jedenaście lat przebywał poza granicami kraju a praca, tam wykonywana nie miała nic wspólnego z praktyką prawniczą. Zaznaczono, że w okresie dwudziestu lat tj. od złożenia przez skarżącego egzaminu sędziowskiego w Polsce powstał całkowicie odmienny system prawny. Świadectwa ukończenia dwusemestralnych studiów podyplomowych, które kandydat złożył do akt, nie mogą być w kontekście podniesionych wyżej okoliczności przekonującymi dokumentami, potwierdzającymi jego wiedzę prawniczą i kompetencje do świadczenia pomocy prawnej w ramach zawodu radcy prawnego.

W ocenie Ministra Sprawiedliwości skarżący nie ma odpowiedniej praktyki w zawodzie prawniczym, która pozwalałaby na uzyskanie wpisu na listę radców prawnych.

Na decyzję Ministra Sprawiedliwości skarżący złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wnosząc o jej uchylenie. Podniósł, iż decyzja jest niezasadna, albowiem narusza przepis materialny art. 24 ust. l pkt 5 ustawy o radcach prawnych w brzmieniu nadanym przez art. 2 pkt 6 lita ustawy z dnia 30 czerwca 2005 r. o zmianie ustawy - Prawo o adwokaturze i niektórych innych ustaw ( Dz. U. Nr 163, póz. 1361 ), a także przepisy postępowania j. art. 145 § l pkt law zw. z art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. z 2002 r., Nr 153, póz. 1270 z późn. zm.), gdyż nie respektuje prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 maja 2006 r. 9 sygn. akt VI Sa/Wa 499/06 ) rozstrzygającego merytorycznie istotę sporu w przedmiotowej sprawie. Podniósł, że gdyby uchwała o wpisaniu go na listę radców prawnych była z 2006 r. roku to byłby dopuszczony do wykonywania zawodu radcy prawnego - tak jak i inne osoby, z których większość nie legitymowała się jakąkolwiek praktyką w zawodzie prawniczym. Jego zdaniem działanie organów samorządu radcowskiego opóźniło wpis i został on podjęty po wyroku Trybunału Konstytucyjnego (w sprawie K 30/06) z dnia 8 listopada 2006 r., w którym nakazano badanie przesłanki rękojmiowej a więc odpowiedniej praktyki w zawodzie prawniczym. Wskazał, że nie miał wpływu na procedowanie organów samorządowych a jako jeden z pierwszych złożył stosowny wniosek o wpisanie na listę radców prawnych.

W odpowiedzi na skargę Minister Sprawiedliwości podtrzymał stanowisko wskazując, że skarżący pomija istotę sporu w przedmiotowej sprawie.

Wskazał, że wyrokiem Sądu Administracyjnego z dnia 17 maja 2006 r., sygn. akt VI SA/Wa 499/06 uchylono zaskarżoną przez skarżącego uchwałę Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych z dnia [...] grudnia 2005 r. utrzymującą w mocy Uchwałę Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w K. z dnia [...] listopada 2005 r. odmawiającą wpisu skarżącego na listę radców prawnych. Zdaniem organu wskazanym wyrokiem ustalono, iż samorząd radcowski nie może kontrolować kwalifikacji osób wymienionych w art. 25 ust. l pkt 2 ustawy o radcach prawnych, bowiem nie pozwalają na to przepisy. Uznano, że Sąd podkreślił, iż w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję z punktu widzenia zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji czyli na dzień [...] grudnia 2005 r. Podniesiono, że Sąd wskazał na potrzebę dokonania przez Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych ponownej oceny czy pan M. O. jest nieskazitelnego charakteru i swym dotychczasowym zachowaniem daje rękojmię należytego wykonywania zawodu radcy prawnego. W jego ocenie sąd nie przesądził merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy, jak uważa skarżący.

Uznano, iż wyroki sądów administracyjnych w myśl art. 145, 146 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, póz. 1270 z późn. zm. ) mają charakter kasacyjny. Z tego powodu kognicja sądu obejmuje badanie zaskarżonej decyzji pod kątem jej legalności. Oznacza to, zgodnie z art. 1§1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz.U. nr 153, póz. 1269 z późn. zm. ), iż sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 tego przepisu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności.

Podkreślono, że zarówno uchwały organów samorządu radcowskiego, jak i wyrok sądu, zapadły przed dniem 8 listopada 2006 r., w którym Trybunał Konstytucyjny wydał wyrok w sprawie K 30/06 i nakazał badać przesłankę rękojmiową, w ramach której mieści się praktyczne przygotowanie do wykonywania zawodu radcy prawnego. Zatem w dniu wydania powyższych rozstrzygnięć obowiązywał w całości art. 25 ust. l pkt 2 ustawy o radcach prawnych. Powołano się na wspomniany wyżej wyrok Trybunału Konstytucyjnego, gdzie stwierdzono, że jeżeli wnioskodawca zdał egzamin sędziowski oraz spełnia warunki przewidziane w art. 24 ust. Ipkt 2-5 i art. 25 ust. l pkt 2 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych to należy odnieść się do praktyki w zawodzie prawniczym.

Zdaniem organu Rada Okręgowej Izby Radców Prawnych w K. błędnie przyjęła, że skarżący wykazuje się odpowiednią praktyką w zawodzie prawniczym co nastąpiło wbrew wytycznym zawartym we wskazanym wyroku WSA i w sposób nie uwzględniający zmiany stanu prawnego spowodowanej wyżej opisanym wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego.

Organ wskazał, że uwzględniając zmianę stanu prawnego po dniu 31 grudnia 2006 r. w następstwie wyroku Trybunału Konstytucyjnego, jak i wcześniejsze stanowisko sądu wynikające z wyroku z dnia 17 maja 2006 r. zarzuty skarżącego, sformułowane w skardze odnośnie stanu faktycznego i prawnego w jego sprawie są niezasadne.

Strony na rozprawie podtrzymały swoje stanowiska

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tego aktu. Sąd administracyjny nie ocenia rozstrzygnięcia organu administracji pod kątem jego słuszności, czy też celowości, jak również nie rozpatruje sprawy kierując się zasadami współżycia społecznego. Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz.U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej także: p.p.s.a.).

Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów, skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem rozpoznania przez Sąd była skarga na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] marca 2007 r. mocą, której sprzeciwiono się wpisowi skarżącego na listę radców prawnych Okręgowej Izby Radców Prawnych w K.,

Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 8 listopada 2006 r., sygn. akt K 30/06 orzekł, iż art. 25 ust. l pkt 2 ustawy o radcach prawnych w brzmieniu nadanym przez art. 2 pkt 6 lit. a ustawy z dnia 30 czerwca 2005 r. o zmianie ustawy - Prawo o adwokaturze i niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 163, póz. 1361 z późn. zm.), w zakresie, w jakim stwarza możliwość dopuszczenia do wykonywania zawodu radcy prawnego osób, które po złożeniu wskazanych w nim egzaminów nie wykazują się odpowiednią praktyką w zawodzie prawniczym, jest niezgodny z art. 17 ust. l Konstytucji. Powołany przepis ustawy o radcach prawnych, zgodnie ze wskazanym orzeczeniem Trybunału Konstytucyjnego utracił moc obowiązującą z dniem 31 grudnia 2006 r.

W uzasadnieniu wskazanego orzeczenia Trybunał Konstytucyjny wskazał, iż uznany za niekonstytucyjny przepis art. 25 ust. l pkt 2 ustawy o radcach prawnych reguluje analogiczny zakres sprawy, będący już przedmiotem rozważań Trybunału Konstytucyjnego w zakresie dotyczącym adwokatów, odnośnie art. 66 ust. l pkt 2 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze (Dz. U. z 2002 r. Nr 123, póz. 1058) - wyrok dnia 19 kwietnia 2006 r., sygn. akt K 6/06 (Dz. U. Nr 75, póz. 529).

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odnosząc się do wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 kwietnia 2006 r. sygn. akt K 6/06 wskazał, iż art. 66 ust. l pkt 2 Prawa o adwokaturze jest niekonstytucyjny jedynie w zakresie, w jakim stwarza możliwość dopuszczenia do wykonywania zawodu adwokata osoby, która po złożeniu wskazanych w nim egzaminów nie wykazuje się odpowiednią praktyką w zawodzie prawniczym. Może zatem ten przepis stanowić podstawę wpisu na listę adwokatów. Jednakże należy zbadać, czy osoba ubiegająca się o wpis może wykazać się stażem i doświadczeniem zawodowym.

W dacie podejmowania uchwały o wpisie skarżącego art. 25 ust. l pkt 2 ustawy o radcach prawnych utracił moc obowiązującą w zakresie, w jakim stwarza możliwość dopuszczenia do wykonywania zawodu radcy prawnego osób, które po złożeniu wskazanych w nim egzaminów nie wykazują się odpowiednią praktyką w zawodzie prawniczym.

Zgodnie z art. 4 ustawy o radcach prawnych - wykonywanie zawodu radcy prawnego polega na świadczeniu pomocy prawnej z wyjątkiem występowania w charakterze obrońcy w postępowaniu karnym i w postępowaniu w sprawach o przestępstwa skarbowe. Rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego daje ta osoba, która wykazuje się cechami od których uzależniona jest prawidłowość świadczenia pomocy prawnej w celu ochrony prawnej podmiotów, na rzecz których jest wykonywana.

Słusznie zauważył organ, że ocena kandydata pod kątem wskazanych przesłanek na dzień orzekania nie jest pozytywna. Od czasu złożenia egzaminu sędziowskiego w 1985 r., za wyjątkiem okresu 1995-1999, nie zdobywał praktycznego doświadczenia prawniczego. Skarżący zatrudniony był na stanowiskach pracy, które nie wymagały szerokiej znajomości wiedzy prawniczej. Przebywał poza granicami kraju a praca tam wykonywana nie miała nic wspólnego z praktyką prawniczą. W okresie dwudziestu lat tj. od złożenia przez skarżącego egzaminu sędziowskiego w Polsce powstał całkowicie odmienny system prawny, który wymaga bieżącej praktyki. Świadectwa ukończenia dwusemestralnych studiów podyplomowych, które kandydat złożył do akt, nie mogą być w tej chwili przekonującymi dokumentami, potwierdzającymi wiedzę prawniczą i kompetencje do świadczenia pomocy prawnej w ramach zawodu radcy prawnego.

Kandydat podczas przeprowadzonej rozmowy kwalifikacyjnej przyznaje, iż nie posiada aktualnej wiedzy prawniczej, ale jednocześnie wskazuje, że uzupełni ją w przeciągu kilku miesięcy. Organ słusznie wskazuje, że zdolność do prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego musi istnieć już w dacie wpisu i trwać przez cały okres świadczenia pomocy prawnej. Słusznie wskazano, że niedopuszczalna jest sytuacja, w której potencjalni odbiorcy takich usług będą narażeni na skutki braku wiedzy osoby ich reprezentującej.

Wskazane powyżej okoliczności i dotychczasowy przebieg pracy skarżącego, w tym brak praktyki w świadczeniu pomocy prawnej wskazują, iż kandydat nie wykazuje odpowiedniej praktyki zawodowej pozwalającej na wykonywanie zawodu radcy prawnego a stanowisko organu jest prawidłowe.

W ocenie sądu Rada Okręgowej Izby Radców Prawnych w K. podjęła uchwałę odnośnie wpisu skarżącego na listę radców prawnych nie odniosła się do praktyki zawodowej kandydata po złożeniu egzaminu sędziowskiego.

Zarówno w praktyce organów samorządu, jak i w orzecznictwie sądów administracyjnych nie zostało jednoznacznie ustalone pojecie "rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu adwokata", a szczególności czy jest to pojęcie odnoszące się wyłącznie do cech charakteru kandydata do wpisu, czy też obejmuje również odpowiedni poziom wiedzy prawniczej kandydata, gwarantujący prawidłowe wykonywanie tego zawodu zaufania publicznego. Poziom umiejętności w zakresie udzielania pomocy prawnej jest ważnym elementem rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu adwokata i nie jest to umiejętność nabyta na zawsze.

Sąd nie odmawia samorządowi prawa do wnikliwego zbadania, czy rzeczywiście kandydat swym dotychczasowym zachowaniem daje rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego i tym samym może realizować ustawowe uprawnienia wynikające z art. 17 ust.1 Konstytucji RP. Zgodnie z przepisem art. 17 ust. 1 Konstytucji RP można w drodze ustaw tworzyć samorządy zawodowe reprezentujące osoby wykonujące zawody zaufania publicznego i sprawujące pieczę nad należytym wykonywaniem tych zawodów w granicach interesu publicznego i dla jego ochrony. Samorząd zawodowy jako osoba prawa publicznego ma więc przede wszystkim chronić interes publiczny w granicach obowiązującego prawa. Minister Sprawiedliwości nie zakwestionował kwalifikacji skarżącego do wykonywania zawodu twierdząc, iż ma do tego prawo natomiast wyraził uzasadnione wątpliwości, iż z uwagi na długą przerwę w wykonywaniu zawodu nie daje on rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu.

Oceniając rozpatrywaną sprawę z tego punktu widzenia należy stwierdzić, że organy samorządu prawidłowo ustaliły stan faktyczny ale z tego stanu wywiodły nieprawidłowe wnioski. W ocenie sądu prawidłowa jest konstatacja organu, iż kandydat praktycznie od czasu zdania egzaminu sędziowskiego nie wykonywał samodzielnie żadnego zawodu prawniczego i nie ma w tym zakresie żadnej praktyki.

Ponadto oceniając zaskarżoną decyzję Sąd nie stwierdził żadnych innych uchybień, których istnienie powinien uwzględnić z urzędu.

Z przytoczonych wyżej powodów Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art.151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270) orzekł jak w sentencji.