VII SA/Wa 2109/16 - Wyrok

Data orzeczenia	2016-12-06	
Data wpływu	2016-09-12	
Sąd	Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie	
Sędziowie	Bogusław Cieśla /przewodniczący/
Krystyna Tomaszewska
Tomasz Stawecki /sprawozdawca/	
Symbol z opisem	6209 Inne o symbolu podstawowym 620	
Hasła tematyczne	Ochrona zdrowia	
Sygn. powiązane	II OSK 582/17	
Skarżony organ	Inne	
Treść wyniku	Oddalono skargę	
Powołane przepisy	Dz.U. 2016 nr 0 poz 718;  art. 134, art.151; Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
Dz.U. 2012 nr 0 poz 159;  art. 20, 59, 64; Ustawa z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta - tekst jednolity.	
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogusław Cieśla, , Sędzia WSA Krystyna Tomaszewska, Sędzia WSA Tomasz Stawecki (spr.), Protokolant sekr. sąd. Anna Tomaszek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 grudnia 2016 r. sprawy ze skargi [...] na decyzję Rzecznika Praw Pacjenta z dnia [...] lipca 2016 r. znak: [...] w przedmiocie naruszenia zbiorowych praw pacjentów oddala skargę.	
Uzasadnienie
Rzecznik Praw Pacjenta, zwany dalej także "RPP", decyzją z dnia [...] lipca 2016 r. nr [...] uznał praktyki stosowane przez Powiatowy Zakład Opieki Zdrowotnej w [...] , zwany dalej "skarżącym" lub "zakładem leczniczym", za naruszające zbiorowe prawa pacjentów i nakazał ich zaniechania.

Ponadto Rzecznik Praw Pacjenta zobowiązał skarżącego do podjęcia działań niezbędnych do usunięcia skutków naruszenia oraz do złożenia informacji o stopniu realizacji działań niezbędnych do zaniechania stosowania rzeczonych praktyk, a także działań niezbędnych do usunięcia ww. skutków w terminie trzydziestu dni od otrzymania decyzji.

Rzecznik Praw Pacjenta nadał wskazanej wyżej decyzji rygor natychmiastowej wykonalności.

Decyzja RPP została wydana na podstawie art. 59 ust. 1 pkt 1, art. 64 ust 1-2, art. 65 ustawy z dnia 06 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (Dz. U. z 2016 r. poz. 186 ze zm.), zwanej dalej "ustawą o pr. pacjenta", oraz art. 104 § 1 i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, zwanego dalej "k.p.a.".

We sentencji i w uzasadnieniu wskazanej decyzji Rzecznik Praw Pacjenta przedstawił okoliczności faktyczne i prawne przemawiające za przyjęciem stanowiska wyrażonego w decyzji.

Rzecznik Praw Pacjenta wskazał, że w związku z pozyskanymi informacjami uprawdopodobniającymi naruszenie w zakładzie leczniczym w [...] zbiorowych praw pacjentów, przekazanymi do biura RPP za pomocą ogólnopolskiej infolinii, postanowieniem z dnia [...] lipca 2015 r., znak: [...], organ wszczął z urzędu postępowanie w sprawie stosowania praktyk naruszających zbiorowe prawa pacjenta przez skarżącego. Praktyki te miały polegać na udzielaniu świadczeń zdrowotnych w pomieszczeniach Szpitalnego Oddziału Ratunkowego w [...] , w których zamontowany jest monitoring oraz na niestosowaniu parawanów, zasłaniających pacjentów podczas udzielania im świadczeń medycznych.

W związku z powyższym RPP wystąpił do zakładu leczniczego w Starachowicach o udzielenie informacji dotyczących ww. kwestii. W odpowiedzi skarżący wyjaśnił, że "kamery monitoringu znajdują się w pomieszczeniach: sala resuscytacyjno – zabiegowa (1 szt.), korytarze – poczekalnie (5 szt.), obszar segregacji medycznej przyjęć – punkt pielęgniarski (2 szt.), obszar obserwacji pacjenta (3 szt.), korytarz przy pokojach badań (1 szt.). Badanie lekarskie oraz wszelkie inne czynności mogące godzić w intymność pacjenta, np. cewnikowanie, pobieranie krwi wykonywane są w zamykanych boksach konsultacyjnych. W tym obszarze nie ma kamer monitoringu. Pacjenci przebywający w sali obserwacyjnej są odgrodzeni parawanami, co uniemożliwia zapis wizerunku. Dostęp do nagrań z monitoringu posiada Administrator Systemów Informatycznych Kierownik Działu ds. Informatyki."

Ponadto skarżący wskazał, że "monitoring (...) składa się z 12 kamer i został założony tylko na Szpitalnym Oddziale Ratunkowym. (...) Celem podjętej obserwacji kamer jest zapewnienie bezpieczeństwa pacjentów oraz pracowników podmiotu leczniczego, a także prawidłowości udzielania świadczeń zdrowotnych."

Wyjaśnienia skarżącego nie przekonały organu do stwierdzenia prawidłowości praktyk skarżącego i dlatego RPP wystąpił do skarżącego o udzielenie dodatkowych wyjaśnień dotyczących funkcji "strefa prywatności", pracujących kamer oraz o przekazanie zdjęć obrazu ze wszystkich zainstalowanych kamer. W odpowiedzi skarżący przedłożył wymagane dokumenty oraz nagrania.

Po zbadaniu przekazanych materiałów RPP uznał niektóre działania zakładu leczniczego za naruszające zbiorowe prawa pacjentów. Jako przykład niewłaściwego postępowania skarżącego RPP wskazał nagrania z kamer nr 4 i 5, obejmujących swoim zasięgiem obszar izby przyjęć. Na nagraniach widać, jak udzielane są świadczenia zdrowotne przez trzy różne osoby z personelu medycznego, które nawet nie podjęły próby zasłonięcia parawanu. Nadto widać, jak dwóm, świadomym pacjentom jednocześnie udzielane są świadczenia zdrowotne w tym samym pomieszczeniu bez odgrodzenia ich od siebie parawanami.

W ocenie RPP doszło zatem do niewątpliwego stosowania u skarżącego praktyk naruszających zbiorowe prawa pacjentów. W związku z powyższym RPP w dniu [...] maja 2016 r. poinformował skarżącego, że zgromadzony materiał dowodowy pozwala na wydanie rozstrzygnięcia oraz, że przysługuje mu możliwość wypowiedzenia się co do zebranych dowodów oraz zgłoszenia żądań. Skarżący nie skorzystał z przysługujących mu praw. Jako podstawę materialnoprawną ww. stwierdzenia wskazał art. 59 ust. 1 pkt 1 ustawy o pr. pacjenta, który stanowi, że przez praktykę naruszającą zbiorowe prawa pacjentów rozumie się bezprawne, zorganizowane działania lub zaniechania podmiotów udzielających świadczeń zdrowotnych, mające na celu pozbawienie pacjentów praw lub ograniczenie tych praw. Rzecznik Praw Pacjenta wskazał również na art. 20 ust. 1 ustawy o prawach pacjenta, który przyznaje pacjentowi prawo do poszanowania intymności i godności, w szczególności w czasie udzielania mu świadczeń zdrowotnych.

RPP podkreślił przy tym, że ustawodawca używając terminu "zbiorowych praw pacjentów" objął ochroną administracyjnoprawną prawa aktualnych i potencjalnych pacjentów, traktowanych jako zbiorowość.

W związku ze stwierdzeniem przedstawionych praktyk zakładu leczniczego i uznania ich za naruszające prawa pacjenta Rzecznik Praw Pacjenta zobowiązał skarżącego do:

a) podjęcia działań niezbędnych do usunięcia skutków naruszenia zbiorowych praw pacjentów poprzez złożenie przez skarżącego oświadczenia o przeproszeniu pacjentów, którzy byli bądź mogli być monitorowani w odpowiednich pomieszczeniach zakładu leczniczego (na Szpitalnym Oddziale Ratunkowym) od dnia 29 maja 2015 r., tj. od dnia zakończenia instalacji kamer oraz za niestosowanie parawanów zasłaniających pacjentów podczas udzielania im świadczeń zdrowotnych, poprzez udostępnienie pacjentom ww. oświadczenia na piśmie w formie ogłoszenia formatu A4, gdzie treść przedstawiono czcionką Arial lub Times New Roman o wielkości co najmniej 14 punktów, na białym tle, poprzez umieszczenie na okres trzydziestu dni od dnia otrzymania decyzji w miejscu ogólnodostępnym znajdującym się na Szpitalnym Oddziale Ratunkowym;

b) złożenia informacji o stopniu realizacji działań niezbędnych do zaniechania stosowania rzeczonych praktyk, które naruszają zbiorowe prawa pacjentów oraz działań niezbędnych do usunięcia skutków naruszenia zbiorowych praw pacjentów, w nieprzekraczalnym terminie trzydziestu dni, licząc od dnia otrzymania decyzji.

Podjętej decyzji RPP nadał rygor natychmiastowej wykonalności.

Od decyzji Rzecznika Praw Pacjenta Powiatowy Zakład Opieki Zdrowotnej w [...] w dniu 3 sierpnia 2016 r. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.

Skarżący zarzucił decyzji Rzecznika Praw Pacjenta:

1) naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a., poprzez:

a) nieuwzględnienie całokształtu okoliczności, pobieżne, a nie wyczerpujące rozpoznanie sprawy;

b) niepodjęcie wszelkich możliwych działań w celu ustalenia oraz dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego;

c) jednostronną i selektywną ocenę zebranych dowodów w postępowaniu;

d) niewyjaśnienie istoty sprawy i wadliwe ustalenie, że poprzez zamontowanie monitoringu w specjalnie wyselekcjonowanych miejscach dochodzi do naruszeń praw pacjentów;

2) brak wskazania podstawy prawnej, która określałaby zakaz instalowania kamer na Szpitalnym Oddziale Ratunkowym.

W związku z powyższymi zarzutami skarżący wniósł o:

1) uchylenie zaskarżonej decyzji w całości;

2) wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji;

3) zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania i kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Skarżący podniósł także, że wstępna ocena stanu zdrowia pacjenta, jakiej dokonuje się na oddziale ratunkowym, nie obejmuje badań diagnostycznych, ani innych aktywności, które powinny być wykonane w odseparowaniu.

Ponadto wskazano, że kamery zostały zamontowane, aby poprawić komfort pacjentów i personelu. Cel ten miał być realizowany poprzez szybszą reakcję na agresywne zachowania pacjentów będących pod wpływem alkoholu lub środków odurzających, a także na nagłe pogorszenie się stanu zdrowia pacjenta oraz poprzez możliwość zidentyfikowania złodzieja, ponieważ przed zamontowaniem kamer ilość kradzieży była znaczna.

Podsumowując, skarżący zarzucił decyzji RPP niezgodność z prawem, poprzez naruszenie zasady praworządności, które uniemożliwiło osiągnięcie prawdy obiektywnej, oraz dokonanie jednostronnej i selektywnej oceny zebranych dowodów.

W obszernej odpowiedzi na skargę z dnia 30 sierpnia 2016 r. Rzecznik Praw Pacjenta wniósł o jej oddalenie oraz podtrzymał swoje stanowisko w sprawie.

W uzasadnieniu stanowiska wyrażonego w odpowiedzi na skargę RPP wskazał ponadto, że dopuszczalność monitoringu w podmiocie leczniczym określa rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 26 czerwca 2012 r. w sprawie szczegółowych wymagań jakim powinny odpowiadać pomieszczenia i urządzenia podmiotu wykonującego działalność leczniczą (Dz. U. z 2012 r., poz. 739) oraz przepisy części 1 załącznika nr 1 do rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 20 grudnia 2012 r. w sprawie standardów postępowania medycznego w dziedzinie anestezjologii i intensywnej terapii dla podmiotów wykonujących działalność leczniczą (dz. U. z 2013 r., poz. 15).

Dodatkowo Rzecznik wskazał, że warunkiem poszanowania intymności jest obecność w trakcie udzielania świadczeń medycznych jedynie tych osób wykonujących zawód medyczny, które są niezbędne ze względu na rodzaj udzielanego świadczenia medycznego. Sam zatem fakt zatrudnienia w danym podmiocie leczniczym, bez względu na sprawowaną funkcję (informatyk, administrator systemu, pracownik ochrony), nie upoważnia do obserwowania pacjentów za pomocą kamery.

Odnosząc się wreszcie do zarzutów braku wnikliwego zbadania sprawy i selektywnej oceny zgromadzonych dowodów Rzecznik wskazał, że w okresie od dnia 18 czerwca 2015 r. do dnia 18 marca 2016 r., a więc przez dziewięć miesięcy, RPP ośmiokrotnie wystąpił do skarżącego z wnioskiem o przedstawienie kompletnych wyjaśnień. Informował też skarżącego o zgromadzeniu materiału dowodowego wystarczającego do wydania rozstrzygnięcia i możliwości zajęcia przez skarżącego stanowiska, ale ten ze swojego uprawnienia nie korzystał.

W pozostałych szczegółowych kwestiach Rzecznik Praw Pacjenta odesłał do wyczerpującego uzasadnienia skarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Na wstępie Sąd orzekający w niniejszej sprawie podkreśla, że zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2014 r. poz. 1647 z późn. zm.) zadaniem Sądu jest dokonanie kontroli zaskarżonego aktu administracyjnego pod względem zgodności z prawem, czyli prawidłowości zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafności ich wykładni. Jednocześnie stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.; zwanej dalej "p.p.s.a.") sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną.

Nie ulega więc wątpliwości, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy.

W niniejszej sprawie Sąd stwierdza, że zaskarżona decyzja Rzecznika Praw Pacjenta nie narusza prawa, w związku z czym skarga Powiatowego Zakładu Opieki Zdrowotnej w [...] jest bezzasadna i podlega oddaleniu.

Przede wszystkim Sąd podzielił zastosowanie oraz wykładnię art. 59 ust. 1 pkt 1 ustawy o pr. pacjenta przyjętą przez RPP za prawidłową. Przepis ten stanowi, że przez praktykę naruszającą zbiorowe prawa pacjentów rozumie się bezprawne zorganizowane działania lub zaniechania podmiotów udzielających świadczeń zdrowotnych, mające na celu pozbawienie pacjentów praw lub ograniczenie tych praw, w szczególności podejmowane celem osiągnięcia korzyści majątkowej. Dodatkowo, w ust. 2 powyższego przepisu ustawodawca stwierdził, że zakazane jest stosowanie praktyk naruszających prawa pacjentów.

Zdaniem Sądu, w zaskarżonej decyzji RPP w sposób właściwy zinterpretowano powyższy przepis. Organ zasadnie przyjął, że bezprawność w odniesieniu do niniejszej sprawy to zachowanie niezgodne z przepisami ustawy o pr. pacjenta oraz innymi ustawami określającymi prawa pacjenta oraz zobowiązania podmiotów udzielających świadczeń zdrowotnych pacjentom, ale także niezgodność z wzorcem zachowania wynikającym z norm moralnych i obyczajowych, określanych jako zasady współżycia społecznego.

W niniejszej sprawie mamy do czynienia z bezprawnością polegającą na naruszeniu przepisu ustawy, a mianowicie art. 20 ust. 1 ustawy o pr. pacjenta, który przewiduje, że pacjent ma prawo do poszanowania intymności i godności, w szczególności w czasie udzielania mu świadczeń zdrowotnych. Prawo do intymności jest przy tym rozumiane jako sfera przeżyć związanych z jednostką, która może nie być ujawniana nawet osobom najbliższym. Intymność pacjenta, jako pojęcie węższe, obejmuje wszelkie działania i odczucia związane z udzielaniem świadczeń opieki zdrowotnej. Naruszenie intymności pociąga za sobą poczucie wstydu. Jedyną więc możliwością naruszenia zgodnego z prawem tak pojmowanej intymności jest zgoda pacjenta, podjęta w sposób swobodny i dobrowolny, a nie "wymuszona" przez zaistniałą sytuację.

Analizując fakty sprawy stwierdzono, że w zakładzie leczniczym prowadzonym przez skarżącego, co najmniej dwie kamery rejestrowały czynności medyczne podejmowane w stosunku do pacjentów, które to czynności mogły być widziane przez innych pacjentów lub zarejestrowane przez kamery. Jednocześnie czynności te, z uwagi na ich naturę lub przebieg, mogły wywoływać poczucie wstydu. Należy więc stwierdzić, że w badanym zakładzie leczniczym doszło do działania bezprawnego uregulowanego przez powołane przepisy.

Po drugie działanie podmiotu leczniczego musi być zorganizowane. Cechą takiego zachowania jest jego zaplanowanie i wdrożenie, a następnie stałość i jego powtarzalność. Nie idzie przy tym o celowe naruszenie prywatności lub intymności pacjentów, ale o celowe podejmowanie działań, które taki skutek mogą wywoływać. Bez wątpienia, w rozpatrywanej sprawie, zachowanie skarżącego miało charakter zorganizowany, gdyż od 29 maja 2015 r., tj. od zakończenia instalacji monitoringu, kamery rejestrują obraz oraz obraz i dźwięk systematycznie. Jednocześnie zorganizowanie monitoringu przeprowadzono w taki sposób, że nie uniknięto przypadków możliwych naruszeń praw pacjentów. Już choćby potencjalny skutek, bez względu na świadomość samych pacjentów, jest kwalifikowany w powyższy sposób. Pozbawienie lub ograniczenie praw pacjenta może mieć miejsce nawet wówczas, gdy sam pacjent nie zdaje sobie z tego sprawy.

Istotnym zagadnieniem na tle omawianego stanu faktycznego jest również znaczenie terminu "zbiorowe prawa pacjentów". Ustawodawca objął ochroną prawa aktualnych i potencjalnych pacjentów, traktowanych jako zbiorowość, ustanawiając tym samym odrębny przedmiot ochrony, niezależny od indywidualnych praw podmiotowych. W niniejszej sprawie mamy do czynienia z takim przypadkiem, ponieważ monitoring działał bez względu na to, jakiego rodzaju pacjent znalazł się na Szpitalnym Oddziale Ratunkowym zakładu leczniczego. W konsekwencji Sąd uznał, że Rzecznik słusznie uznał, że doszło do naruszenia zbiorowych praw pacjentów.

Biorąc pod uwagę ustalone fakty, Sąd stwierdza, że RPP w sposób prawidłowy zastosował także przepisy przewidujące konsekwencje naruszenia praw pacjentów. Podstawą decyzji RPP był bowiem art. 64 ust. 1 i 2 ustawy o pr. pacjenta, który stanowi, że w przypadku wydania przez Rzecznika decyzji o uznaniu praktyki za naruszającą zbiorowe prawa pacjentów nakazuje on jej zaniechanie lub wskazuje działania niezbędne do usunięcia skutków naruszenia zbiorowych praw pacjentów, wyznaczając terminy podjęcia tych działań. Decyzji nadaje się rygor natychmiastowej wykonalności. Decyzja RPP wskazana wyżej w pełni realizowała nałożony na organy władzy obowiązek działania, reagowania na naruszanie praw pacjentów.

Sąd nie podziela również stanowiska skarżącego co do naruszenia przez RPP – przy wydawaniu zaskarżonej decyzji - przepisów o postępowaniu. Jak wyżej wskazano skarżący zarzuca decyzji Rzecznika Praw Pacjenta naruszenie art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie całokształtu okoliczności, pobieżne rozpoznanie sprawy, niepodjęcie wszelkich możliwych działań w celu ustalenia oraz dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jednostronną i selektywną ocenę zebranych dowodów w sprawie oraz niewyjaśnienie istoty sprawy, a także wadliwe ustalenie, że zamontowanie monitoringu w wyselekcjonowanych miejscach doprowadziło do naruszenia zbiorowych praw pacjentów.

Zdaniem Sądu zarzuty te nie znajdują potwierdzenia w zgromadzonym materiale dowodowym. Na podkreślenie zasługuje przede wszystkim fakt, że RPP ośmiokrotnie zwracał się do skarżącego o szczegółowe i wnikliwe zbadanie oraz wyjaśnienie przyczyn stwierdzonego stanu rzeczy. Między innymi w piśmie z dnia 28 lipca 2015 r. RPP wystąpił do skarżącego o udzielenie pisemnej informacji i wyjaśnień dotyczących:

1) szczegółowego wskazania miejsc, w których dokonano rozmieszczenia kamer w pomieszczeniach, wraz z określeniem obszaru, który obejmują;

2) wskazania stanowisk służbowych osób, które mają dostęp do nagrań z monitoringu;

3) ilości skarg pacjentów w związku z funkcjonowaniem monitoringu w pomieszczeniach podmiotu leczniczego wraz z udzieloną odpowiedzią;

4) uściślenia, czy monitoring został założony wyłącznie na Szpitalnym Oddziale Ratunkowym;

5) wskazania celu podjętej obserwacji dla kamer monitoringu zamieszczonych w poszczególnych obszarach;

6) planu rozmieszczenia pomieszczeń w budynku wykorzystywanym przez skarżącego, w których został założony monitoring ze wskazaniem poszczególnych obszarów Szpitalnego Oddziału Ratunkowego zgodnie z § 5 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 3 listopada 2011 r. w sprawie Szpitalnego Oddziału Ratunkowego;

7) księgi skarg i zażaleń na czerwiec i lipiec 2015 r. dostępnej na Szpitalnym Oddziale Ratunkowym;

8) obowiązującego w podmiocie leczniczym aktu wewnętrznego, na podstawie którego personel medyczny został upoważniony "w zakresie danych osobowych".

Z uwagi na niekompletne wyjaśnienia skarżącego, RPP wystąpił o uzupełnienie wyjaśnień dotyczących m.in.:

1) doprecyzowania, czy zmiana konta padania czujnika kamery następuje w płaszczyźnie "góra-dół" czy "lewo-prawo";

2) przekazania kopii dokumentacji technicznej wykorzystywanych kamer, w tym określenie ich modelu, z uwzględnieniem specyfikacji funkcji "stref prywatności";

3) uściślenia, w jaki sposób uruchamiana jest funkcja "stref prywatności", a także wskazanie, czy obraz z kamery może być nagrywany z pominięciem funkcji "stref prywatności";

Ponadto organ zwrócił się do właściciela firmy instalującej monitoring na oddziale ratunkowym skarżącego o udzielenie dodatkowe informacje dotyczące specyfikacji zamontowanych kamer.

Po otrzymaniu wyjaśnień od firmy montującej kamery w zakładzie leczniczym, Rzecznik Praw Pacjenta ponownie zwrócił się do skarżącego o przekazanie zdjęć obrazu ze wszystkich zainstalowanych kamer.

Szczegółowość badanych problemów i żądanych informacji, a także adresowanie wniosków RPP do różnych pacjentów podważa zarzut niepodjęcia przez organ wszelkich dostępnych działań, aby móc rzetelnie zebrać cały niezbędny materiał dowodowy i na takiej podstawie podjąć wiążącą decyzję.

Dodatkowo po zebraniu materiału dowodowego RPP wystosował pismo do skarżącego z informacją, że uzyskane materiały pozwalają na wydanie rozstrzygnięcia oraz, że skarżącemu przysługuje uprawnienie do wypowiedzenia się co do zebranego materiału dowodowego, a także do zgłaszania żądań. Skarżący nie skorzystał z przysługującego mu uprawnienia. W powyższym kontekście zarzut naruszenia zasad postepowania dowodowego jest całkowicie bezzasadny.

W opinii Sądu nie można również przypisać wady naruszenia prawa działaniom RPP polegającym na ocenie zgromadzonego materiału. Zdaniem Sądu, słusznym wydaje się przyjęcie stanowiska, że nawet wykonanie badania EKG, czy choćby pomiar ciśnienia tętniczego, wypełnia zakres pojęcia świadczenia zdrowotnego. W konsekwencji nawet w takich sytuacjach podmiot leczniczy ma obowiązek dbać o poszanowanie godności i intymności pacjentów. W opinii Sądu, także i w tej materii Rzecznik dokonał prawidłowej interpretacji i prawidłowego zastosowania przepisów.

Chybiony jest wreszcie zarzut skarżącego, że RPP nie przedstawił podstawy prawnej, na mocy której instalowanie kamer na SORze jest niezgodne z prawem. Należy wskazać, że kwestię dostępności monitoringu w pomieszczeniach, w których są udzielane świadczenia medyczne, reguluje rozporządzenie Ministerstwa Zdrowia z dnia 26 czerwca 2012 r. w sprawie szczegółowych wymagań jakimi powinny odpowiadać pomieszczenia i urządzenia podmiotu wykonującego działalność leczniczą (Dz. U. z 2012 r., poz. 739). Stanowisko RPP jest zatem zgodne z prawem.

Z kolei kwestia miejsc, w których dopuszczalne jest umieszczenie kamer, uregulowana w części 1 załącznika nr 1 do rozporządzenia z dnia 20 grudnia 2012 r. w sprawie standardów postępowania medycznego w dziedzinie anestezjologii i intensywnej terapii dla podmiotów wykonujących działalność leczniczą (Dz. U. z 2013 r., poz. 15), gdzie postanowiono, że na oddziałach anestezjologii i intensywnej terapii oraz oddziałach anestezjologii w szpitalu zapewnia się możliwość obserwacji bezpośredniej lub przy użyciu kamer wyposażonych w funkcje autostartu, w szczególności możliwość obserwowania twarzy. Ponadto zgodnie ze stanowiskiem Ministerstwa Zdrowia z dnia [...] lipca 2011 r. (znak: [...]) kamery mogą być instalowane w innych pomieszczeniach na zasadach ogólnych.

Sąd podziela też opinię, że instalowanie kamer w pomieszczeniach enumeratywnie nie wymienionych w przywołanych wyżej rozporządzeniach, a jedynie na zasadach ogólnych, powinno być dokonywane z poszanowaniem godności i intymności pacjentów. Naruszenie sfery dobra osobistego, jakim niewątpliwie jest intymność każdego człowieka, może być dokonane jedynie za jego zgodą. Zgoda na wkroczenie w sferę intymności poprzez rejestrowanie obrazu i dźwięku podczas udzielania świadczeń medycznych powinna być wyrażona w sytuacji swobodnej oraz dobrowolnie. Tymczasem skarżący, w przedmiotowym stanie faktycznym, nie wylegitymował się zgodą żadnego pacjenta na monitorowanie podczas udzielania świadczeń leczniczych, w związku z czym to działanie skarżącego, a nie Rzecznika Praw Pacjenta, należy uznać za bezprawne. W tej materii Sąd uznaje zatem stanowisko RPP za w pełni legalne.

W orzecznictwie sądów administracyjnych powyższa opinia znajduje swoje pełne potwierdzenie. Umieszczenie kamer w podmiotach leczniczych jest działaniem o charakterze zorganizowanym i celowym oraz naruszającym zbiorowe prawa pacjentów do poszanowania intymności i godności (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 29 czerwca 2015 r., sygn. akt: VII SA/Wa 787/15, LEX nr 1972955).

W konsekwencji Rzecznik Praw Pacjenta zasadnie podjął decyzję, w której uznał, że zainstalowanie monitoringu na Szpitalnym Oddziale Ratunkowym w ww. zakładzie leczniczym oraz niestosowanie parawanów podczas udzielania pacjentom świadczeń medycznych narusza zbiorowe prawa pacjenta w postaci prawa pacjenta do intymności.

Sąd stanął również na stanowisku, że RPP zgodnie z prawem zobowiązał skarżącego do zaprzestania naruszeń, dokonania czynności zmierzających do usunięcia skutków tychże naruszeń oraz do informowania organu o postępach w realizowaniu ww. działań.

Zdaniem Sądu postępowanie administracyjne zostało przeprowadzone wyczerpująco, zgromadzony w sprawie materiał dowodowy został oceniony wnikliwie, a mające zastosowanie w sprawie przepisy zostały prawidłowo zinterpretowane. Sąd ponadto nie doszukał się naruszeń przepisów prawa materialnego ani procesowego, które skutkowałyby koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji.

Biorąc pod uwagę przedstawioną analizę przepisów prawa mających zastosowanie w rozpatrywanej sprawie, zasady rozumowania prawniczego i okoliczności faktyczne istotne w sprawie, Sąd w pełni podzielił stanowisko Rzecznika Praw Pacjenta, który wydał zaskarżoną decyzję. Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja jest prawidłowa, a skarga całkowicie niezasadna.

Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U z 2012 r., poz. 270, ze zm.), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł jak w sentencji.