Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy Mariusz Pawełczak po rozpoznaniu w dniu 4 stycznia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za grudzień 2004 r. postanowił: odmówić przyznania prawa pomocy

Wraz ze skargą na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za grudzień 2004r. skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.

W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wnioskodawca podał, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną oraz trójką dzieci w wieku 15, 17 i 19 lat. Pomiędzy małżonkami panuje ustrój rozdzielności majątkowej. Skarżący podał, że nie posiada majątku ani zasobów pieniężnych. Wskazał, że autocysterna marki Mercedes Benz rok prod. 1987 została zabezpieczona przez Pierwszy Urząd Skarbowy w B. Również inne składniki majątku przedsiębiorstwa zostały zajęte w postępowaniu egzekucyjnym. W zakresie dochodów skarżący wskazał, że osiąga dochód z działalności gospodarczej w wysokości około [...] zł, natomiast małżonka poniosła stratę z działalności gospodarczej. Odnośnie kosztów utrzymania wnioskodawca podał, że koszty związane z wyżywieniem, ubraniem, obowiązkiem szkolnym dzieci wynoszą około [...] zł miesięcznie, koszty opłacanych rachunków m. in. za prąd, ogrzewanie, wodę wynoszą około [...] zł, natomiast na koszty leczenia córki strona przeznacza miesięcznie około [...] zł. Ponadto skarżący spłaca kredyt w wysokości [...] zł zaciągnięty na cele związane z prowadzoną działalnością gospodarczą.

Zarządzeniem z dnia 14 grudnia 2012r. referendarz sądowy wezwał stronę do nadesłania dokumentów obrazujących jej sytuację finansową.

W odpowiedzi strona oświadczyła, że znajduje się w bardzo trudnej sytuacji materialnej wskazując, że Sąd Rejonowy w B. uznał go za osobę niewypłacalną. Zablokowanie kont bankowych doprowadziło do bankructwa firmy skarżącego. Strona podała, że obecnie pracuje jako kierowca i z tego tytułu osiąga dochód w kwocie [...] zł miesięcznie. Oświadczył, że obecnie wraz z rodziną zamieszkuje w domu szwagierki. Podał również, że żona prowadzi działalność gospodarczą (gabinet kosmetyczny), która przynosi niewielkie przychody.

Mając na uwadze powyższe zważono, co następuje:

Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012 poz. 270) – zwana dalej p.p.s.a. - prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 p.p.s.a.). Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Stosownie do art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym jest możliwe wówczas, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Instytucja prawa pomocy jest jednak wyjątkiem od ogólnej zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Ciężar wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy, o których mowa w art. 246 § 1 p.p.s.a. spoczywa na stronie składającej wniosek o jego przyznanie. Oznacza to, że powinna ona poczynić wszelkie kroki mające na celu uprawdopodobnienie tych okoliczności.

Konieczne jest również wskazanie, że strona wnosząca o przyznanie prawa pomocy składa stosowny wniosek na urzędowym formularzu (art. 252 § 2 p.p.s.a.). Sporządzony w ten sposób wniosek ma na celu ogólne zobrazowanie sytuacji majątkowej, rodzinnej, finansowej wnoszącego. W razie pojawienia się wątpliwości

co do przedstawionych na formularzu danych, bądź jeśli okażą się one niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego, sąd administracyjny może na podstawie art. 255 p.p.s.a. wezwać stronę do złożenia dodatkowych oświadczeń lub przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących stanu majątkowego, stanu rodzinnego i dochodów.

W tym miejscu należy przypomnieć, że prawo pomocy, którego istota polega na zwolnieniu strony z ponoszenia kosztów sądowych, nie sprowadza się do likwidacji tych ciężarów w ogóle, bo jest to niemożliwe, lecz jedynie do przeniesienia ich na ogół podatników, a ściślej, na budżet państwa, składający się z podatków i pozostałych wpływów. Koszty procesu przerzucane są, zatem na innych i z tego też względu omawiana instytucja, stanowiąc pomoc państwa winna być przyznawana tym osobom, które jej rzeczywiście potrzebują i które z uwagi na trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów procesu bez wywoływania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny.

Przenosząc powyższe uwagi na grunt niniejszej sprawy wskazać należy, że podatnik składa sprzeczne informacje. Z jednej strony na urzędowym formularzu PPF wskazuje, że utrzymuje się z działalności gospodarczej która przynosi miesięcznie dochód w kwocie [...] zł miesięcznie. Natomiast w piśmie (bez daty) stanowiącym odpowiedź na wezwanie o przedłożenie dokumentów źródłowych strona wskazuje, że zablokowanie rachunków bankowych doprowadziło do zamknięcia firmy skarżącego. Dalej strona wskazuje, że obecnie pracuje jako kierowca i z tego tytułu osiąga dochód w kwocie [...] zł.

Wskazać również należy, że skarżący nie uczynił zadość obowiązkowi współpracy z Sądem, ponieważ w ogóle nie zareagował na wezwanie do uzupełniania danych zawartych we wniosku poza przesłaniem pisma o którym mowa powyżej. Fakt ten uniemożliwia weryfikację jego oświadczeń, co więcej może wzmocnić wątpliwości, co do ich wiarygodności, a co za tym idzie wyłącza wolną od wątpliwości ocenę jego możliwości płatniczych. Brak dokumentów (zeznań podatkowych skarżącego oraz pozostałych domowników, wyciągów i wykazów z posiadanych kont bankowych, bilansu z bieżącej działalności przedsiębiorstwa, udokumentowanego oświadczenia o wysokości ponoszonych miesięcznie przez skarżącego wydatków związanych z utrzymaniem, wynajęciem mieszkania, domu, samochodu, zakupem lekarstw), uniemożliwia orzekającemu rzetelnie ocenić sytuację materialną strony. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniach z dnia 25 kwietnia 2008 r., sygn. akt: II OZ 322/08 i z dnia 24 czerwca 2008 r. sygn. akt I GZ 147/08 warunkiem przyznania prawa pomocy jest wykazanie przez wnioskodawcę, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do przyznania mu takiego prawa, co niewątpliwie oznacza, iż ciężar dowodu spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy. W niniejszej sprawie poza gołosłownymi twierdzeniami zawartymi we wniosku

o przyznanie prawa pomocy, oraz piśmie, które wpłynęło do Sądu w dniu 31 grudnia 2012r. skarżący nie uprawdopodobnił, że jego sytuacja materialna kwalifikuje go do przyznania mu prawa pomocy. Uchylając się od przedstawienia wszystkich dokumentów, o które był wzywany wskazujących na swoją trudną sytuację skarżący powinien liczyć się z tym, że orzekający nie będzie miał wystarczających podstaw do uznania jego oświadczeń i twierdzeń za uprawdopodobnione, a tym samym za uzasadniające przyznanie prawa pomocy – podobne stanowisko wyraził Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 5 czerwca 2008 r. sygn. akt: I FZ 236/08.

Reasumując, należy wskazać, że warunkiem, od którego zależy przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym, jest konieczność wykazania przez stronę, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Ciężar dowodu w zakresie wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa

na wnioskodawcy. Skarżący nie uprawdopodobnił, iż znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, co skutkuje odmową przyznania prawa pomocy.

Z tych powodów na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w związku z art. 245 § 3 i art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.