Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Dnia 21 sierpnia 2025 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Zdzisław Kostka po rozpoznaniu w dniu 21 sierpnia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 16 kwietnia 2025 r., sygn. akt II SA/Rz 107/25 w przedmiocie przywrócenia terminu w sprawie ze skargi J. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie z dnia 21 października 2024 r., nr [...] w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie.

Zaskarżonym postanowieniem z 16 kwietnia 2025 r., sygn. akt II SA/Rz 107/25, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie uwzględnił wniosek skarżącego J. D. i przywrócił termin do uzupełnienia braków formalnych skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie z 21 października 2024 r., polegających na nadesłaniu wymaganej liczby odpisów skargi.

Z akt sprawy wynika, że postanowieniem z 26 lutego 2025 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie odrzucił na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.) skargę skarżącego na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie z 21 października 2024 r. w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy wskazując, że skarżący pomimo wezwania nie nadesłał wymaganych trzynastu odpisów skargi. Z uzasadnienia ww. postanowienia wynika, że skarżący w terminie otwartym do uzupełnienia braków skargi "uiścił należny od skargi wpis, podał numer PESEL oraz nadesłał 3 egzemplarze odpisów skargi, polemizując w piśmie z daty 29 stycznia 2025 r. z zarządzoną ilością brakujących odpisów skargi".

Po doręczeniu skarżącemu wskazanego postanowienia skarżący złożył pismo z 25 marca 2025 r., w którym po pierwsze, wniósł o "przywrócenie terminu do dokonania czynności doręczenia 10 brakujących odpisów skargi z dnia 28 listopada 2024 r." i uchylenie postanowienia z 26 lutego 2025 r., po drugie, zaznaczając, że jest to żądanie ewentualne, wniósł o "dokonanie reasumpcji postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 26 lutego 2025 r. sygn. akt II SA/Rz 107/25 na podstawie art. 165 p.p.s.a. w oparciu o argumentacją przedstawioną (...) w uzasadnieniu zażalenia", po trzecie, też zastrzegając, że jest to żądanie ewentualne, wniósł zażalenie na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 26 lutego 2025 r. sygn. akt II SA/Rz 107/25 wnosząc o jego uchylenie w całości. Wniosek o przywrócenie terminu skarżący uzasadnił brakiem winy w dokonaniu czynności procesowej wskazując na "wznowę choroby nowotworowej". Natomiast dwa kolejne wnioski w zakresie uchylenia postanowienia z dnia 26 lutego 2025 r. uargumentowano brakiem konieczności nadsyłania 13 odpisów skargi z uwagi na nieprawidłowe ustalenie przez Sąd pierwszej instancji kręgu uczestników postępowania w oparciu o art. 33 § 1 p.p.s.a.

Uzasadniając konieczność przywrócenia terminu do dokonania uchybionej czynności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie wskazał na stan zdrowia skarżącego i skutki nawrotu choroby, "które były powodem zaniechań w uzupełnieniu braków skargi, a tym samym brak winy Skarżącego".

Zażalenie na powyższe postanowienie wniosło Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Rzeszowie, zarzucając naruszenie art. 86 § 1, art. 87 § 1, art. 194 § 1 – 3, art. 49 § 1 i 2 i art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. oraz art. 50 § 1 – 3 k.p.a. Wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i odmowę przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego według norm prawem przepisanych ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania.

W odpowiedzi na zażalenie skarżący wniósł o jego oddalenie.

Rozpoznając zażalenie Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Zażalenie zasługuje na uwzględnienie, ale z innych przyczyn niż w nim podniesione.

Jak wynika z akt sprawy, skarżący oprócz wniosku o przywrócenie terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie z 21 października 2024 r. złożył również m.in. zażalenie na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 26 lutego 2025 r. o odrzuceniu skargi. W orzecznictwie sądowym ukształtowany jest natomiast pogląd, który Naczelny Sąd Administracyjny w niniejszym składzie podziela, że czynności procesowe polegające na złożeniu środka zaskarżenia od orzeczenia wydanego na skutek uchybienia przez stronę terminowi (postanowienia o odrzuceniu skargi) i wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności wykluczają się wzajemnie z powodu sprzeczności ich podstaw. Wniosek o przywrócenie terminu jest oparty na twierdzeniu, że do uchybienia terminowi doszło, jednakże nastąpiło to bez winy strony, która w takim wniosku wskazuje przyczyny usprawiedliwiające to uchybienie. Natomiast środek zaskarżenia od orzeczenia wydanego na skutek uchybienia przez stronę terminowi do dokonania czynności procesowej jest oparty na twierdzeniu, że do uchybienia nie doszło, a sąd zajął w tej kwestii błędne stanowisko. Złożenie wniosku o przywrócenie terminu uwarunkowane jest przede wszystkim tym, by termin do podjęcia czynności procesowej upłynął. Dopiero wówczas bowiem czynność taka staje się bezskuteczna (art. 85 p.p.s.a.), ponieważ termin na jej wykonanie upłynął. W takiej sytuacji, wniosek o przywrócenie terminu, złożony na podstawie art. 87 § 1 p.p.s.a., podlega rozpoznaniu dopiero po uprawomocnieniu się orzeczenia stwierdzającego uchybienie terminu do dokonania czynności procesowej. Wojewódzkie sądy administracyjne w pierwszej kolejności powinny zatem nadawać bieg zażaleniu i dopiero w przypadku jego oddalenia przystąpić do merytorycznego rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu. W rozpoznawanej sprawie skarżący mimo złożenia jedynie alternatywnie zażalenia na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z 26 lutego 2025 r., którym odrzucono jego skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie z dnia 21 października 2024 r. w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy z powodu nienadesłania wymaganych trzynastu odpisów skargi, ewidentnie nie zgadza się z tym stanowiskiem Sądu twierdząc, że nie było potrzeby nadsyłania tak dużej liczby odpisów skargi, gdyż Sąd pierwszej instancji nieprawidłowo określił krąg uczestników postępowania w oparciu o art. 33 § 1 p.p.s.a. Wobec powyższego, rzeczą Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie powinno być w pierwszej kolejności nadanie biegu zażaleniu na postanowienie z 26 lutego 2025 r. celem prawomocnego przesądzenia, czy rzeczywiście doszło do uchybienia terminu do dokonania czynności procesowej jaką jest nadesłanie wymaganej liczby odpisów skargi, a dopiero w dalszej kolejności, w przypadku ewentualnego oddalenia zażalenia, dokonanie merytorycznej oceny wniosku skarżącego o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi opartej nie tylko o wniosek skarżącego i argumentację w nim zawartą, ale również o analizę akt sprawy, w tym m.in. uwzględnienie okoliczności, iż w terminie otwartym do uzupełnienia braków formalnych skargi skarżący, pomimo twierdzeń o nawrocie choroby i braku możliwości działania, korespondował z Sądem, uzupełnił brak fiskalny skargi, przesłał numer PESEL oraz trzy odpisy skargi.

Mając na uwadze powyższe rozważania, w ocenie NSA, należy uchylić zaskarżone postanowienie z dnia 16 kwietnia 2025 r. jako przedwczesne, bowiem w pierwszej kolejności istnieje konieczność rozstrzygnięcia w przedmiocie zażalenia na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 26 lutego 2025 r. o odrzuceniu skargi. Przywrócenie terminu, gdy nie zostało przesądzone, że doszło do uchybienia terminu narusza art. 86 § 1 p.p.s.a., z którego jednoznacznie wynika, logiczny skądinąd wniosek, że przywrócić można jedynie uchybiony termin.

W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.

Odnosząc się do zawartego w zażaleniu wniosku o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego NSA uznał, że nie może on być uwzględniony, albowiem z art. 209 p.p.s.a. wynika, że wniosek o zwrot kosztów postępowania sąd administracyjny rozstrzyga w orzeczeniach wskazanych w powołanym przepisie, a więc nie w orzeczeniu, którym uwzględnia zażalenie.