Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Bonifacy Bronkowski (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Łucja Franiczek, Sędzia WSA Rafał Wolnik, Protokolant sekretarz sądowy Beata Malcharek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 kwietnia 2008r. sprawy ze skargi H. W. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie nakazu wykonania określonych robót budowlanych oddala skargę.

W piśmie z dnia [...] r. do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla miasta C. ( dalej PINB ), H. W. jako współwłaścicielka nieruchomości przy ul. [...]w C. domagała się "interwencji" w związku z wybudowaniem w granicy tej działki przez S. W. zam. przy ul. [...] ogrodzenia drewnianego na podmurówce betonowej długości około [...] m, budynku gospodarczego długości około [...] m oraz muru pełnego ( wybudowanego w [...]r.) długości [...] m i wysokości [...] m. Mur pełny jest też wzniesiony w granicy sąsiedniej działki co świadczy o zamiarze wykorzystania tego muru dla realizacji "kolejnego" budynku gospodarczego, zwłaszcza że teren przy murze został pokryty betonem na powierzchni około [...] m2.

W następstwie tych robót, wykonanych bez zgody współwłaścicieli działki przy ul. [...], naruszony został spływ wód z tej działki zgodnie z naturalnym spadkiem terenu.

Po wszczęciu postępowania administracyjnego i przeprowadzeniu w dniach [...] i [...] r. oględzin PINB decyzją z dnia [...] r. nr [...] wydaną na podstawie art. 104 i 105 § 1 kpa oraz art. 49 b ust. 1 w zw. z art. 29 ust. 1 pkt 23 i art. 30 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane ( obecnie Dz. U. z 2006 r. Nr 156 poz. 1118 ze zm., zwanej dalej Prawem budowlanym) nakazał inwestorce S. W. obniżyć ogrodzenie murowane zrealizowane na działce przy ul. [...] w C. przy granicy z działkami sąsiednimi – do wysokości nie przekraczającej [...] m. W uzasadnieniu decyzji powołując się na ustalenia poczynione podczas oględzin stwierdził, że przedmiotowe ogrodzenie o wysokości [...] m, łącznej długości ok. [...] m, wykonane w granicy działek zostało wybudowane bez wymaganego art. 30 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego zgłoszenia. Jego obniżenie do wysokości [...] m usunie zatem podstawę do ingerencji organów nadzoru budowlanego.

W następstwie złożonych od tej decyzji odwołań przez H. W. , E. W. i Ba. M. została ona uchylona a sprawa przekazana do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji decyzją Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. ( dalej WINB w K. ) z dnia [...] r.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy PINB decyzją z dnia [...] r. nr [...] umorzył postępowanie w sprawie przedmiotowego muru stojąc na stanowisku, że w tym zakresie sprawa została rozstrzygnięta decyzją tego organu z dnia [...] r., dotyczącą murowanej wiaty, w której przyjęto, iż mur ten stanowi część tej wiaty. Również ta decyzja została uchylona w trybie odwoławczym, a sprawa przekazana do ponownego rozpatrzenia decyzją WINB w K. z dnia [...] r. nr [...]. W uzasadnieniu tego orzeczenia organ odwoławczy podkreślił, że nie została wyjaśniona należycie kwestia udziału w sprawie wszystkich stron, w tym właściciela działki, do której przylega fragment muru o długości [...] m.

Po kolejnym rozpatrzeniu sprawy PINB dla miasta C. decyzją z dnia [...] r. nr [...] wydaną z powołaniem się na treść art. 104 i art. 105 § 1 w zw. z art. 156 § 1 kpa nakazał S. W. jako inwestorce obniżyć mur na działce przy ul. [...] w C. przy granicy z działkami przy ul. [...] i nr [...] do wysokości nie przekraczającej 2,20 m. W uzasadnieniu stwierdził, że mur ten został wybudowany w [...] r. w granicy działek na długości ok. [...] m bez wymaganego zgodnie z art. 30 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego zgłoszenia. Inwestorka wyraziła przy tym zgodę na obniżenie muru do wysokości 2,20 m co doprowadzi do sytuacji zgodnej z prawem, wykluczającej podstawę interwencji organów nadzoru budowlanego. Uzasadniało to wydanie na podstawie art. 49 b ust. 1 Prawa budowlanego nakazu rozbiórki części muru. Stwierdził też PINB, że oparte na przedmiotowym murze zadaszenie drewniane, którego istnienie stwierdzono podczas oględzin w dniu [...] r., zostało przez S. W. rozebrane, co potwierdziły oględziny przeprowadzone w dniu [...] r. oraz fotografie wykonane w dniu [...] r.

W odwołaniu od tej decyzji ( obejmującym również decyzję pierwszej instancji o umorzeniu postępowania w sprawie wiaty ) H. W., E. W. i B. M. zarzuciły, że mur został wybudowany jako część wiaty a nie jako odrębny obiekt. Dlatego też zarówno wiata jak i mur powinny być objęte jednym orzeczeniem. Zarzuciły, iż wydane orzeczenia nie obejmują zgłaszanej przez nich kwestii zrealizowania betonowej posadzki wiaty oraz izolacji muru, które to roboty budowlane uniemożliwiają naturalny spływ wód z ich działki. Nawiązały też do toczącej się odrębnie sprawy o naruszenie stosunków wodnych na gruncie. Ich zdaniem odsyłanie ich w tych kwestiach do postępowania przed organami nie posiadającymi kompetencji do orzekania w sprawie robót budowlanych jest nieprawidłowe. Podniosły nadto, że mur może być przekształcony w każdej chwili przez stronę przeciwną na wiatę. Odwołanie wniosła też S. W. wnosząc o uchylenie decyzji PINB. Zarzuciła ona, że w [...] r. dokonała jedynie wymiany ogrodzenia drewnianego istniejącego na podmurówce od około [...] lat , które uległo zniszczeniu. W czasie wznoszenia nowego ogrodzenia nikt z sąsiadów nie wnosił zastrzeżeń. Nie wiedziała, że dla wzniesienia takiego ogrodzenia było wymagane zgłoszenie. Jest ono usytuowane około [...] m od drogi.

WINB w K. odwołań tych nie uwzględnił i zaskarżoną decyzją z dnia [...] r, nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa oraz art. 51 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego utrzymał decyzję organu I instancji w mocy. Uzasadniając to rozstrzygnięcie stwierdził, że organ niższej instancji błędnie powołał w swojej decyzji, jako jej podstawę prawną art. 105 § 1 i 156 § 1 kpa, które to przepisy nie mają w niniejszej sprawie w ogóle zastosowania. Zdaniem organu odwoławczego podstawę orzeczenia nakazu rozbiórki części muru stanowi art. 51 ust. 1 pkt 1 a nie art. 49 b ust. 1 Prawa budowlanego. Nakaz ten ma na celu doprowadzenie wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem. Pomimo podania błędnej podstawy prawnej decyzja PINB zawiera zdaniem organu drugiej instancji prawidłowe rozstrzygnięcie, co skutkowało utrzymaniem jej w mocy. Nadto organ odwoławczy podniósł, że ewentualne późniejsze wykorzystanie obniżonego muru pod budowę wiaty bez wymaganego pozwolenia lub zgłoszenia będzie skutkowało wszczęciem postępowania przed organami nadzoru.

W skardze do sądu administracyjnego którą objęto jednocześnie wydane przez WINB w K. decyzje dotyczące budynku gospodarczego oraz wiaty H. W. wniosła o ich uchylenie oraz zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania od uczestniczki. Zarzuciła, że decyzja dotycząca muru została wydana z naruszeniem art. 75, art. 88 § 1 i art. 104 § 2 kpa oraz z naruszeniem treści art. 30 ust. 1 pkt 3, art. 51 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego. Zdaniem skarżącej podstawy orzeczenia i nakazu rozbiórki części muru nie mógł stanowić art. 51 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego gdy wcześniej nie wstrzymano postanowieniem budowy tego muru. W ogóle sprawa muru i wiaty powinna być rozstrzygnięta jedną decyzją. Decyzja dotycząca muru nie rozwiązuje problemów powstałych w następstwie zrealizowania wiaty. Między innymi nie wyjaśniono następstw jakie spowodowało dla jej działki wykonanie posadzki wiaty oraz izolacji.

W odpowiedzi na skargę WINB w K. wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko i jego uzasadnienie. Dodatkowo w nawiązaniu do zarzutów skargi podniósł, że objęty zaskarżonym rozstrzygnięciem mur nie mógł być uznany za część wiaty skoro jak ustalono w postępowaniu administracyjnym ( w tym w trybie art. 136 kpa na etapie postępowania odwoławczego ) wiata nie istnieje. Powołał się też na treść art. 51 ust. 7 Prawa budowlanego zgodnie z którym m.in. treść art. 51 ust. 1 tego aktu prawnego stosuje się odpowiednio jeżeli roboty zostały już wykonane.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje :

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie albowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa w stopniu dającym podstawę do jej wzruszenia. W konsekwencji należało zatem uznać, że odpowiada ona obowiązującemu prawu. W pierwszej kolejności należy podnieść, że w początkowej fazie postępowania administracyjnego wszczętego pismem skarżącej z dnia [...] r, sporny mur stanowił jego samodzielną część, gdyż zarówno z tego pisma jak i z ustaleń poczynionych podczas pierwszych oględzin w dniu [...] r., nie wynikało aby stanowił on elementy innego obiektu budowlanego w postaci wiaty. Tym samym nie było zdaniem Sądu przeszkód aby mur ten stanowił przedmiot odrębnego orzekania jako odrębnej sprawy administracyjnej, zwłaszcza w sytuacji gdy w terminie późniejszym co do wiaty zostało wszczęte odrębne postępowanie, a nadto gdy ustalono, że przejściowo istniejąca wiata została przez inwestorkę rozebrana. Odrębne orzekanie w sprawie muru usprawiedliwia też okoliczność, że tego typu obiekty budowlane podlegają co do zasady odrębnym regulacjom prawa materialnego jeżeli chodzi o możliwość ich realizacji bez zgłoszenia. W konsekwencji Sąd uznał, że wydanie odrębnej decyzji co do muru nie naruszyło przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, zwłaszcza w sytuacji gdy w tym samym dniu zapadła również decyzja rozstrzygająca sprawę w przedmiocie przejściowo istniejącej wiaty. Przeszkody w tym względzie nie mogła też stanowić podnoszona przez skarżącą okoliczność, że w przyszłości sporny mur może być wykorzystany do realizacji budynku gospodarczego. Organy orzekające były bowiem zobowiązane rozpoznać sprawę według ustaleń faktycznych na dzień ich orzekania a nie przy uwzględnieniu zdarzeń przyszłych, które zresztą nie muszą wystąpić. Jak to zasadnie podniesiono w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, gdyby istotnie doszło do wykorzystania w przyszłości muru stanowiącego ogrodzenie, jako elementu innego obiektu budowlanego, to stanowiłoby to podstawę do wszczęcia odrębnego postępowania przed organami nadzoru budowlanego. Rozstrzygając sprawę muru jako ogrodzenia organy nie mogły też rozstrzygnąć podnoszonych przez skarżącą kwestii wykonania posadzki i izolacji terenu jako robót związanych z realizacją wiaty, stanowiącej przedmiot rozstrzygnięcia odrębną decyzją. Z tego też względu sprawa legalności tych robót nie mogła stanowić oceny Sądu w niniejszym postępowaniu. Nie była i nie mogła być przedmiotem niniejszego postępowania również sprawa naruszenia stosunków wodnych rozstrzygana w odrębnym postępowaniu przez inne organy według ich kompetencji ( zobacz w tym względzie znajdującą się w aktach administracyjnych decyzję SKO w C. z dnia [...] r. nr [...]). Z tego też względu nie zasługuje zdaniem Sądu na uwzględnienie zarzut wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem art. 104 § 2 kpa.

Przechodząc do rozstrzygnięcia sprawy spornego muru Sąd uznał, wbrew stanowisku organu odwoławczego, że materialno – prawną przesłanką nakazu jego obniżenia do wysokości 2,20 m powinien stanowić art. 49 b ust. 1 Prawa budowlanego ( który to przepis wskazał organ I instancji ) a nie art. 51 ust. 1 pkt 1 tego aktu prawnego. Zastosowania tego ostatniego przepisu WINB w K. bliżej zresztą nie wyjaśnił. Najprawdopodobniej organ odwoławczy przyjął, że realizacja spornego muru jako ogrodzenia nie stanowi budowy w rozumieniu art. 49 b ust. 1 i art. 3 pkt 6 Prawa budowlanego. Stanowisko takie pozostaje jednak zdaniem Sądu w sprzeczności z treścią art. 29 ust. 1 pkt 23 i art. 30 ust. 1 pkt 3 omawianej ustawy, w których jednoznacznie jest mowa o "budowie" ogrodzeń. W konsekwencji i w związku z treścią art. 3 pkt 6 Prawa budowlanego, ogrodzenie należy zaliczyć do obiektów budowlanych, których budowa podlega regulacjom z art. 49 b a nie 50 i 51 tego aktu prawnego. Konstatacji tej nie może podważać zdaniem Sądu okoliczność, że niektóre ogrodzenia stanowią jednocześnie urządzenia budowlane tj. urządzenia techniczne związane z obiektem budowlanym o jakich mowa w art. 3 pkt 1a i pkt 9 Prawa budowlanego. Błąd ten nie mógł mieć jednak wpływu na wynik sprawy skoro orzeczony nakaz znajduje, jak już stwierdzono, swoje umocowanie w art. 49 b ust. 1 Prawa budowlanego. Ponieważ objęty postępowaniem mur stanowi ogrodzenie, które nie jest usytuowane od strony dróg, ulic, placów, torów kolejowych i innych miejsc publicznych to jego obniżenie do 2,20 m, co orzeczono zaskarżoną decyzją, doprowadzi do stanu, iż tego rodzaju obiekt budowlany nie będzie podlegał regulacjom Prawa budowlanego i jego istnienie będzie z punktu widzenia przepisów tego Prawa legalne. W takiej specyficznej sytuacji nie ma zatem potrzeby prowadzenia postępowania legalizacyjnego opartego na treści art. 49 b ust. 2 i następnych Prawa budowlanego, gdy inwestorka wyraziła zgodę na obniżenie ogrodzenia do wysokości eliminującej potrzebę ingerencji organów nadzoru budowlanego. W tym też zakresie sprawa została wyjaśniona należycie w postępowaniu administracyjnym. Nie można uznać zatem za zasadny sformułowanego w skardze zarzutu wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem art. 75 § 1 kpa.

Z tych wszystkich względów skarga jako nieuzasadniona podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 156 poz. 1270 ze zm.). Wobec oddalenia skargi Sąd nie rozstrzygał też w przedmiocie wniosku o zasądzenie kosztów postępowania na rzecz skarżącej ( w zw. z art. 209 tej ustawy ).