We wniosku z 12 marca 2017 r. M. D. zwróciła się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym przez częściowe zwolnienie od kosztów sądowych (z wpisu od skargi). Zgodnie ze złożonym oświadczeniem, wnioskodawczyni prowadzi czteroosobowe gospodarstwo domowe wraz z mężem i dwójką dzieci. Małżonkowie utrzymują się z dochodów z umów o pracę – wedle oświadczenia – w wysokości 2000 zł miesięcznie netto (wnioskodawczyni) oraz 3200 zł miesięcznie netto (jej mąż). Jak napisała wnioskodawczyni, jest ona właścicielką domu o powierzchni około 150 m2 usytuowanego na działce o powierzchni 973 m2 oraz udziału 19/288 w zabudowanym gospodarstwie rolnym o powierzchni 6,38 ha (budynek mieszkalny, chlewnia, stodoła, garaż, budynek gospodarczy, drewutnia, szopa), co do którego toczy się postępowanie o dział spadku. Nie posiada żadnego innego majątku, ani oszczędności. Wnioskodawczyni wyliczyła, że miesięcznie na niezbędne koszty utrzymania siebie i rodziny wydaje około 1500 zł, w tym: ubezpieczenie – 150 zł, OC – 80 zł, energia elektryczna – 150 zł, gaz – 121,50, podatek od nieruchomości – 32 zł, woda – 33,50 zł, wywóz śmieci – 43 zł, ścieki – 100 zł, internet – 55 zł, bilety dojazdu na uczelnię – 150 zł, paliwo – 400 zł, przegląd pojazdów – 15 zł, ogrzewanie – 230 zł). Na wezwanie referendarza wnioskodawczyni nadesłała wyciągi z osobistego konta bankowego, na które wpływają obie pensje małżonków, a także oświadczenie, że posiada dwa samochody osobowe: Ford Escort z 1996 r. i Ford Fiesta z 1998 r., których wartość nie przekracza 1000 zł. Z wyciągów wynika, że wynagrodzenie miesięczne małżonków w kwotach netto wynosi około 3100 zł i 2100 zł (średnio).
W myśl art. 245 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. 2016 r., poz. 718 ze zm. – zwanej dalej P.p.s.a.), prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym osobie fizycznej następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 cytowanej ustawy).
Zgodnie z żądaniem sformułowanym w punkcie 4 formularza PPF, referendarz rozpoznał wniosek skarżącej w zakresie przyznania jej prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym częściowe zwolnienie z kosztów sądowych. Należało zatem ustalić, czy w sprawie została spełniona przesłanka przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, określona w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., a więc, czy strona nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Rozpoznając wniosek referendarz dokonał oceny sytuacji materialnej, życiowej, ekonomicznej wnioskodawczyni na podstawie oświadczeń i informacji zawartych we wniosku, dołączonych za żądanie referendarza dokumentów źródłowych, potwierdzających okoliczności podane we wniosku (a więc wysokości dochodów małżonków), a także w oparciu o ogólną wiedzę i doświadczenie życiowe. W ocenie referendarza, strona, w okolicznościach niniejszej sprawy, nie wykazała, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych bez uszczerbku dla utrzymania siebie, w szczególności kwoty 200 zł stanowiącej wpis od skargi.
Na wstępie należy wskazać, że instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy, stosowana jest jedynie w przypadkach, gdy strona znajduje się w naprawdę trudnej sytuacji materialnej, ekonomicznej i bytowej i stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na taką właśnie sytuację nie mogą ponieść kosztów postępowań sądowych bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Przy czym, ciężar dowodu co do wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie prawa pomocy. Oznacza to, że wnioskodawca powinien przedstawić pełne dane dotyczące sytuacji rodzinnej i majątkowej, przemawiające za przyznaniem mu prawa pomocy. Strona zobowiązana jest przedstawić wszelkie okoliczności dowodzące, że mimo podjęcia wszelkich starań, nie jest w stanie, ze względu na swoją sytuację majątkową i rodzinną, ponieść pełnych kosztów postępowania. Informację o istotnych okolicznościach dotyczących sytuacji rodzinnej i materialnej wnioskodawcy, których analiza umożliwia rozpatrzenie wniosku o przyznanie prawa pomocy, należy podać w sposób pełny i rzetelny.
W okolicznościach niniejszej sprawy należy zauważyć, że wnioskodawczyni i jej mąż osiągają stałe dochody w kwotach miesięcznych netto około 3100 i 2200 zł, co łącznie daje dochód rodziny na poziomie 5300 zł miesięcznie. Stałe koszty utrzymania związane z opłacaniem mediów wnioskodawczyni oceniła na kwotę 1500 zł miesięcznie, co oznacza, że po odliczeniu tej kwoty małżonkom pozostaje kwota 3800 zł miesięcznie na wyżywienie i inne niezbędne wydatki. Małżonkowie posiadają również majątek w postaci nieruchomości budynkowej i udziału w gospodarstwie rolnym oraz dwóch samochodów, nie wykazują natomiast obciążających ich budżet zobowiązań kredytowych. Osiągany dochód w rodzinie jest na poziomie średnim w skali kraju. Natomiast kwota wpisu sądowego od wniesionej skargi wynosi 200 zł. Zdaniem referendarza, osiągane dochody w wyżej wskazanej wysokości wykluczają możliwość uznania wnioskodawczyni za osobę ubogą, czy pozbawioną środków do życia, wymagającą pomocy ze strony państwa. W konsekwencji też, w ocenie referendarza, wnioskodawczyni jest w stanie pokryć koszt wpisu sądowego od skargi w niniejszej sprawie z uzyskiwanych dochodów, a to wyklucza możliwość przyznania jej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.
Wobec powyższego, referendarz uznał, że wnioskodawczyni nie spełnia przesłanki, o której mowa w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. i na tej podstawie prawnej w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji
