II SA/Gl 1176/24 - Wyrok

Data orzeczenia	2025-01-29	
Data wpływu	2024-08-29	
Sąd	Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach	
Sędziowie	Agnieszka Kręcisz-Sarna
Edyta Kędzierska
Grzegorz Dobrowolski /przewodniczący sprawozdawca/	
Symbol z opisem	6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej	
Hasła tematyczne	Administracyjne postępowanie	
Skarżony organ	Samorządowe Kolegium Odwoławcze	
Treść wyniku	Uchylono zaskarżoną decyzję	
Powołane przepisy	Dz.U. 2022 nr 0 poz 2000; art. 8 par. 1, art. 9 art. 107 par. 3; Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.	
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Edyta Kędzierska,, Asesor WSA Agnieszka Kręcisz-Sarna, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 29 stycznia 2025 r. sprawy ze skargi B. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 25 czerwca 2024 r. nr SKO.PS/41.5/329/2024/7442 w przedmiocie odpłatności za pobyt członka rodziny w domu pomocy społecznej 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach na rzecz strony skarżącej kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.	
Uzasadnienie
Prezydent Miasta G. decyzją z dnia 14 lutego 2024 roku nr [...] postanowił:

1 ustalić odpłatność dla B. S. za pobyt jej babci w Domu Pomocy Społecznej: od 01.02.2022 r. do 31.03.2022 r. - 864,00 zł miesięcznie, od 01.04.2022 r. do 31.03.2023 r. - 944,14 zł miesięcznie, od 01.04.2023 r, -1151,59 zł miesięcznie,

2. zwolnić adresatkę decyzji całkowicie z opłaty ustalonej w pkt. 1. od 01,02.2022r. do dnia 31,03.2023 r.,

3. zobowiązać adresatkę decyzji do wnoszenia opłaty ustalonej w pkt. 1 do 28-go dnia każdego miesiąca na rachunek bankowy Ośrodka Pomocy Społecznej na nr konta [...] tj. od dnia 01.04.2023r. w kwocie 1151,59 zł miesięcznie.

Odwołanie od tej decyzji złożyła jej adresatka reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika. Zarzuciła organowi I instancji:

- wadliwe sformułowanie sentencji decyzji, co powoduje niemożność ustalenia, czy kwota wyrażona w pkt 1 zaskarżonej decyzji (1151,59 zł począwszy od 1 kwietnia 2023 r.) dotyczy ogólnej odpłatności za pobyt babci strony w Domu Pomocy Społecznej, która zostanie następnie "rozdzielona" na wszystkie zobowiązane osoby, czy też jest to suma przypadająca wyłącznie na stronę,

- obrazę art. 7 k.p.a. poprzez nie podjęcie przez organ czynności niezbędnych dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy,

- obrazę art. 8 k.p.a. poprzez nieprzeprowadzenie postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej,

- obrazę art. 9 k.p.a. poprzez nienależyte i niewyczerpujące informowanie skarżącej o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie jej praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego,

- obrazę art. 11 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie skarżącej przesłanek, którymi organ kierował się przy ułatwieniu sprawy,

- obrazę art, 77 k.p.a. poprzez niezebranie i nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, a w szczególności zaniechanie ustalenia sytuacji syna babci oraz możliwości uiszczania przez niego opłat za pobyt babci w Domu Pomocy Społecznej (dotyczy to również dalszych zstępnych, wszak jej syn posiada najprawdopodobniej dzieci),

- obrazę art. 80 k.p.a. poprzez dokonanie przez organ dowolnej, a nie swobodnej oceny zebranego w sprawie materiału,

- obrazę art, 107 § 1 pkt 6 i § 3 k.p.a. poprzez niezawarcie w zaskarżonej decyzji uzasadnienia faktycznego i prawnego odnośnie faktu, iż istnieją inne osoby, które mogą zostać zobowiązane do uiszczania opłat za pobyt babci strony w Domu Pomocy Społecznej, tj. jej dzieci, syn i córka, a także dalsi zstępni, przez co zupełnie niezrozumiałym jest, dlaczego to akurat strona jako wnuczka ma być obciążona opłatą, skoro inna z ww. osób może być potencjalnie obciążona całością tych kosztów (np. syn),

- zaniechanie inicjatywy dowodowej po stronie organu administracji w zakresie ustalenia sytuacji syna babci, a także jej dalszych zstępnych oraz możliwości uiszczania przez nich opłat jest to rażącym naruszeniem zasad wynikających z art. 7 k.p.a. i 77 k.p.a., wszak wobec tego nie można uznać zasadności obciążenia strony opłatą oraz ustalić prawidłowości wyliczenia wysokości tej opłaty, skoro inna ze zobowiązanych osób może być potencjalnie obciążona całością kosztów —to czyniłoby zaskarżoną decyzję bezprzedmiotową,

- rażącą obrazę prawa materialnego, a to art. 61 ust, 1 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej w zw. z art. 129 § 1 k.r.o, polegającą na obciążeniu strony odpłatnością za pobyt babci w Domu Pomocy Społecznej, podczas gdy jako jej wnuczka nie jest zobowiązana do jej alimentacji, albowiem "wyprzedzają" ją dzieci babci, tym samym zaskarżona decyzja stanowi oczywiste naruszenie kolejności obciążania opłatą za pobyt osoby umieszczonej w Domu Pomocy Społecznej.

Zaskarżoną obecnie decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach utrzymało rozstrzygnięcie organu I instancji w mocy. Wskazało, że organ 1 instancji przyjął, że istnieją4 osoby zobowiązane do ponoszenia odpłatności za pobyt babci strony w domu pomocy społecznej tj. córka, syn, wnuk i wnuczka. Z akt sprawy wynika, że organowi nie udało się nawiązać kontaktu z synem osoby umieszczonej w domu pomocy społecznej oraz jego zstępnym. Wskazało jednocześnie, że zgodnie z stanowiskiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie zawartym w wyroku z dnia 15 kwietnia 2019 r., sygn, akt II SA/Rz 280/19; "W sytuacji gdy dowody z dokumentów poświadczają stan, w którym strona postępowania jest nieobecna, powinno to skierować organ do stosowania art, 34 k.p.a., czyli do wystąpienia do Sądu z wnioskiem o wyznaczenie przedstawiciela dla osoby nieobecnej, Zadaniem kuratora jest przede wszystkim poszukiwanie osoby nieobecnej, a poza tym sprawowanie zwykłego zarządu jego majątkiem, a więc dokonywanie koniecznych czynności faktycznych i prawnych, mających na celu zachowanie majątku. Pominięcie tej regulacji prowadzi w swych skutkach do rozstrzygania o odpłatności z pominięciem jednej z osób obowiązanych, czyli z naruszeniem art. 59 ust. 1 w zw. z art. 61 ust, 1 pkt 2".

W dalszej części uzasadnienia Kolegium wskazało sposób wyliczenia należnej opłaty.

Skargę na tę decyzję do tutejszego Sądu złożyła jej adresatka. Domagając się uchylenia rozstrzygnięć organów obu instancji, zasądzenia kosztów postępowania oraz wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji podniosła zarzuty tożsame z tymi,, które zostały zawarte w odwołaniu od decyzji organu I instancji. Dodatkowo zarzuciła brak odniesienia się do zarzutów odwołania, w szczególności dotyczących tego, że jej babcia ma syna.

Odpowiadając na skargę organ administracji wniósł o jej oddalenie podtrzymując swą dotychczasową argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Zgodnie z treścią art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935, dalej: p.p.s.a.) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej, a stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2022 r., poz. 2492) kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z wymienionych przepisów wynika, że sąd bada legalność zaskarżonego aktu, czy jest on zgodny z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.

Zgodnie z art. 61 ust 1 ustawy z dnia z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2024 r. poz. 1283) "obowiązani do wnoszenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej są w kolejności:

1) mieszkaniec domu, a w przypadku osób małoletnich przedstawiciel ustawowy z dochodów dziecka,

2) małżonek, zstępni przed wstępnymi,

3) gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej

- przy czym osoby i gmina określone w pkt 2 i 3 nie mają obowiązku wnoszenia opłat, jeżeli mieszkaniec domu ponosi pełną odpłatność".

Przepis powyższy określa "kolejność" powstawania obowiązku ponoszenia przedmiotowej odpłatności. Przede wszystkim jest tu zobowiązany mieszkaniec DPS, przy czym ponosi on odpłatność ograniczoną. W dalszej kolejności są do zstępni, a następnie wstępni. Należy tu zwrócić również uwagę na treść art. 132 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Wprowadza on "kolejność" obowiązku alimentacyjnego. Obowiązek dalszego wstępnego pojawia się, gdy nie ma osoby zobowiązanej w bliższej kolejności albo gdy osoba ta nie jest w stanie uczynić zadość swemu obowiązkowi lub gdy uzyskanie od niej na czas potrzebnych uprawnionemu środków utrzymania jest niemożliwe lub połączone z nadmiernymi trudnościami.

Z akt administracyjnych wynika, że babcia skarżącej ma syna i córkę. Co do synem (zamieszkującym za granicą) nie udało się skontaktować. Samorządowe Kolegium Odwoławcze dodatkowo wskazało na treść art. 34 §1 k.p.a., zgodnie z którym "organ administracji publicznej wystąpi do sądu z wnioskiem o wyznaczenie przedstawiciela dla osoby nieobecnej lub niezdolnej do czynności prawnych, o ile przedstawiciel nie został już wyznaczony".

W przypadku syna osoby umieszczonej w DPS oraz jego syna (wnuka osoby umieszczonej w DPS) ustalono opłatę za pobyt w Domu Pomocy Społecznej decyzjami nr [...] oaz [...] wydanymi w styczniu 2024 r. (data dzienna jest niewidoczna na kserokopiach załączonych do akt administracyjnych)

Jak wynika z decyzji 14 lutego 2024 r. skarżąca została zobowiązana do ponoszenia ¼ "brakującej" części opłaty za pobyt babci w Domu Pomocy Społecznej. W uzasadnieniu wskazano jedynie, że osobami zobowiązanymi są dzieci babci skarżącej oraz jej wnuki.

Podstawowy zarzut odwołania dotyczy prawidłowości ustalenia opłaty dla skarżącej. Wskazano tam, że brak podstaw do takiego zabiegu, gdy żyją dzieci osoby zamieszkającej w DPS. W tym zakresie powołano się właśnie na treść art. 132 k.r.i.o. W zaskarżonej decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze w ogóle zaś nie odniosło się do podniesionej w skardze argumentacji w tym zakresie. Wspomniało jedynie o braku możliwości kontaktu z synem osoby umieszczonej w DPS i konieczności ustanowienia kuratora.

W ocenie składu orzekającego uzasadnienie zaskarżonej decyzji w tym zakresie nie odpowiada wymogom przewidzianym w art. 8 §1, art. 9, art. 11 i art. 107 § 3 k.p.a. I w tym zakresie skarga jest uzasadniona.

W ocenie Sądu organy administracji, szczególnie w postępowaniu odwoławczym nie mogą pomijać milczeniem argumentacji podnoszonej przez stronę (niezależnie od jej trafności).. Dotyczy to zwłaszcza tych okoliczności, które są podnoszone w odwołaniu. A do kwestii "następstwa" obowiązku ponoszenia opłat za pobyt w DPS, zwłaszcza w kontekście art. 132 k.r.i.o. Kolegium nie odniosło się w ogóle.

Tu skład orzekający zwraca organowi odwoławczemu uwagę, że w aktach administracyjnych znajdują się kserokopie decyzji ustalającej odpłatność za pobyt w DPS dla syna osoby tam umieszczonej i jej wnuka. Brak jednak decyzji o odpłatności dla matki skarżącej.

Biorąc powyższe pod uwagę Sąd orzekł na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.

Ponownie rozpatrując sprawę organ I instancji weźmie pod uwagę wyżej poczynione rozważania Sądu.