Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Tamara Dziełakowska Sędziowie sędzia NSA Artur Kuś sędzia del. WSA Kazimierz Bandarzewski (sprawozdawca) Protokolant starszy asystent sędziego Marcin Rączka po rozpoznaniu w dniu 13 maja 2026 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej B. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 10 stycznia 2023 r. sygn. akt II SA/Rz 753/22 w sprawie ze skargi B. K. na decyzję Odwoławczej Komisji Stypendialnej Uniwersytetu Rzeszowskiego z dnia 28 kwietnia 2022 r. nr OKS/155/2021/2022 w przedmiocie stypendium socjalne 1. oddala skargę kasacyjną; 2. odstępuje od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie wyrokiem z dnia 10 stycznia 2023 r. sygn. akt II SA/Rz 753/22 oddalił skargę B. K. (dalej "skarżąca") na decyzję Odwoławczej Komisji Stypendialnej Uniwersytetu Rzeszowskiego (dalej "OKS" lub "organ") z dnia 28 kwietnia 2022 r. nr OKS/155/2021/2022, utrzymującą w mocy decyzję Komisji Stypendialnej Uniwersytetu Rzeszowskiego z dnia 14 marca 2022 r. nr KNS/KS/4575/2021/2022 w przedmiocie stypendium socjalnego.

Zaskarżoną do sądu administracyjnego decyzją OKS przyznała skarżącej stypendium socjalne w kwocie 1000 zł na okres od 1 marca 2022 r. do 30 czerwca 2022 r. uznając, że skarżąca spełnia kryterium dochodowe warunkujące otrzymanie wnioskowanego świadczenia. Jednocześnie, na podstawie § 31 ust. 4-6 Regulaminu świadczeń dla studentów Uniwersytetu Rzeszowskiego, stanowiącego załącznik do Zarządzenia 111/2021 Rektora Uniwersytetu Rzeszowskiego z dnia 24 czerwca 2021 r. (dalej jako Regulamin świadczeń), organ wstrzymał wypłatę stypendium do czasu prawomocnego zakończenia postępowania w przedmiocie skreślenia skarżącej z listy studentów. Skarżąca została bowiem skreślona z listy studentów VI semestru III roku studiów niestacjonarnych – kierunek prawo w roku akademickim 2020/2021 decyzją Dziekana Kolegium Nauk Społecznych z dnia 1 marca 2021 r. nr KNS-D/601/2020/2021 i utrzymaną w mocy decyzją Rektora z dnia 8 lutego 2022 r. Na ww. decyzję Rektora skarżąca wniosła skargę do sądu.

Sąd pierwszej instancji stwierdził, że sądowa kontrola zaskarżonej decyzji nie wykazała jakichkolwiek naruszeń przepisów postępowania, jak i przepisów prawa materialnego, które mogłyby stanowić argument za uznaniem zarzutów skarżącej. Stan faktyczny sprawy został ustalony zgodnie z wymogami zasady prawdy materialnej, tj. przepisami art. 7, art. 77 i art. 80 K.p.a., dzięki czemu mógł stanowić oparcie dla ustaleń faktycznych Sądu pierwszej instancji (art. 133 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329), zwanej dalej P.p.s.a.

Sąd pierwszej instancji podkreślił, że prawidłowo i przekonująco w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ wskazał wysokość dochodu na osobę w rodzinie studenta uprawniającą do ubiegania się o stypendium socjalne w roku akademickim 2022, a także wysokość miesięcznego dochodu na członka rodziny skarżącej i z tych ustaleń wywiódł, że zostały spełnione przez skarżącą kryteria uprawniające do uzyskania stypendium socjalnego określone w treści § 8 Regulaminu świadczeń (trudna sytuacja materialna studenta).

Sąd pierwszej instancji wyjaśnił też, że skarżąca niezasadnie zarzuca decyzjom Komisji stypendialnych naruszenie przepisów Regulaminu świadczeń dotyczących utraty prawa do świadczeń. Z przepisów § 31 ust. 4 i ust. 5 ww. Regulaminu wynika, że student skreślony z listy studentów na mocy ostatecznej, lecz nieprawomocnej decyzji Rektora musi liczyć się z wstrzymaniem wypłaty związanych z tym środków, a w przypadku uprawomocnienia się rozstrzygnięcia o skreśleniu, nawet z utratą prawa do świadczenia socjalnego.

W ocenie Sądu pierwszej instancji z uwagi na wydanie przez Rektora decyzji o skreśleniu z listy studentów Komisja Stypendialna zobowiązana była zastosować względem skarżącej przepis Regulaminu świadczeń o wstrzymaniu wypłaty przyznanego stypendium socjalnego do czasu uchylenia tej decyzji bądź też uprawomocnienia się jej. W takiej sytuacji brak wstrzymania wypłaty stypendium socjalnego stanowiłby oczywistą obrazę obowiązujących w Uczelni przepisów wewnętrznych, prowadząc do nieuprawnionej wypłaty skarżącej wnioskowanego stypendium.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosła skarżąca, zaskarżając go w całości.

Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucono na podstawie art. 174 pkt 2 P.p.s.a., naruszenie przepisów postępowania, mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 1 § 1 i 2 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych (dalej P.u.s.a.) w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit c P.p.s.a. w zw. z art. 135 P.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1 i art. 78 K.p.a. polegające na oddaleniu skargi skarżącej ze względu na fakt, że zdaniem Sądu, organy w niniejszej sprawie dokonały prawidłowej analizy możliwości wstrzymania wypłaty przyznanego studentowi świadczenia socjalnego z uwagi na ostateczną decyzję o skreśleniu z listy studentów, w sytuacji gdy podstawą wydania decyzji o skreśleniu z listy studentów był brak dokonania przez skarżącą płatności za studia. Sąd błędnie uznał, że wstrzymanie wypłaty świadczenia socjalnego nastąpiło prawidłowo z uwagi na nieprawomocną decyzję o skreśleniu z listy studentów, podczas gdy prawidłowa analiza powinna prowadzić do ustalenia, ze przyznane skarżącej świadczenie socjalne powinno zostać potrącone z zaległością skarżącej w ramach opłaty za studia, w wyniku czego odpadłyby jedyne podstawy do skreślenia jej z listy studentów, a pozostała kwota świadczenia socjalnego zostałaby wypłacona skarżącej.

W oparciu o powyższe zarzuty w skardze kasacyjnej wniesiono, na podstawie art. 176 § 1 pkt 3 w zw. z art. 185 § 1 P.p.s.a., o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji, na podstawie art. 181 § 1 w zw. z art. 176 § 2 P.p.s.a. o rozpoznanie sprawy na rozprawie, na podstawie art. 203 pkt 2 P.p.s.a. o zasądzenie na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania według norm prawem przepisanych, w tym zwrotu kosztów zastępstwa radcowskiego.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej oraz o zasądzenie od skarżącej na rzecz organu zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych, składając jednocześnie oświadczenie o zrzeczeniu się rozprawy w tej sprawie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę przesłanki uzasadniające nieważność postępowania wymienione w art. 183 § 2 P.p.s.a. oraz przesłanki uzasadniające odrzucenie skargi bądź umorzenie postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym, stosownie do treści art. 189 P.p.s.a. Żadna z powyższych przesłanek w tej sprawie nie zaistniała.

Rozpoznając sprawę Naczelny Sąd Administracyjny związany jest granicami skargi. Związanie granicami skargi oznacza związanie podstawami zaskarżenia wskazanymi w skardze kasacyjnej oraz jej wnioskami. Naczelny Sąd Administracyjny bada przy tym wszystkie podniesione przez stronę skarżącą kasacyjnie zarzuty naruszenia prawa (tak NSA w uchwale pełnego składu z 26 października 2009 r. sygn. I OPS 10/09, opubl. w ONSAiWSA 2010 z. 1 poz. 1).

Zgodnie z art. 174 P.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, a także 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Stosownie do treści art. 176 P.p.s.a. strona skarżąca kasacyjnie ma obowiązek przytoczyć podstawy skargi kasacyjnej wnoszonej od wyroku Sądu pierwszej instancji i szczegółowo je uzasadnić wskazując, które przepisy ustawy zostały naruszone, na czym to naruszenie polegało i jaki miało wpływ na wynik sprawy. Rola Naczelnego Sądu Administracyjnego w postępowaniu kasacyjnym ogranicza się do skontrolowania i zweryfikowania zarzutów wnoszącego skargę kasacyjną.

Skarga kasacyjna nie może odnieść zamierzonego skutku, ponieważ zaskarżony wyrok odpowiada prawu.

W pierwszej kolejności należy podnieść, że jedynym kryterium kontroli zaskarżonego wyroku jest kryterium legalności, tak jak i Sąd pierwszej instancji kontrolując zaskarżoną uchwałę nie mógł zastosować innego kryterium niż zgodność z prawem. Wynika to wprost z art. 1 § 2 P.u.s.a. Innego kryterium niż zgodność z prawem nie mógł w tej sprawie zastosować Sąd pierwszej instancji.

Nie jest zasadny jedyny zarzut skargi kasacyjnej dotyczący naruszenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie art. 1 § 1 i § 2 P.u.s.a. w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w związku z art. 135 P.p.s.a. i w związku z art. 7, art. 77 § 1 i art. 78 K.p.a. poprzez oddalenie skargi w sytuacji, gdy podstawą do wydania decyzji o skreśleniu skarżącej z listy studentów był brak dokonania przez skarżącą płatności za studia. W ocenie strony skarżącej kasacyjnie Sąd pierwszej instancji błędnie uznał, że wstrzymanie wypłaty świadczenia socjalnego nastąpiło prawidłowo z uwagi na nieprawomocną decyzję o skreśleniu z listy studentów, podczas gdy prawidłowa wykładnia powinna prowadzić do ustalenia, że przyznane skarżącej świadczenie socjalne powinno zostać potrącone z zaległością skarżącej w ramach opłaty za studia w wyniku czego odpadłyby jedyne podstawy do skreślenia jej z listy studentów, a pozostała kwota przyznanego świadczenia socjalnego zostałaby skarżącej wypłacona.

Przechodząc do kontroli zaskarżonego zarzutu należy stwierdzić, że nie jest zasadny zarzut naruszenia art. 1 § 1 i 2 P.u.s.a. Przepis ten ma charakter ustrojowy, gdyż określa w sposób ogólny kompetencję sądów administracyjnych i kryterium legalności jako wyznacznik wykonywanej kontroli działalności organów administracji publicznej. Jednakże to, czy ocena Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w danej sprawie była prawidłowa, nie może być utożsamiane z naruszeniem tego przepisu. W orzecznictwie podkreśla się, że art. 1 § 1 i 2 P.u.s.a. może stanowić samodzielną podstawę kasacyjną jedynie w drodze wyjątku, gdy sąd dokonał kontroli w sprawie w oparciu o inne kryterium niż kryterium legalności, czy też orzekał w sprawie, która nie podlega rozpoznaniu przez sądy administracyjne (por. wyrok NSA z 8 grudnia 2017 r. sygn. akt II OSK 635/16; wyrok NSA z 13 października 2015 r. sygn. akt II OSK 312/15). Taka sytuacja nie wystąpiła w rozpoznawanej sprawie. Sąd pierwszej instancji w ramach określonych ustawowo kompetencji rozpoznał skargę na decyzję OKS pod kątem zgodności z prawem, przyjmując jako wzorzec kontroli przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego oraz Regulaminu świadczeń.

Nie jest zasadny zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 135 P.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Warunkiem zastosowania art. 135 P.p.s.a. jest stwierdzenie przez Sąd pierwszej instancji, że zaskarżony akt jest sprzeczny z prawem i to w stopniu uzasadniającym jego wzruszenie. Tym samym art. 135 P.p.s.a. znajduje zastosowanie jedynie w razie uwzględnienia skargi, a więc w przypadku stwierdzenia przez sąd niezgodności z prawem zaskarżonego aktu. Przesłanką jego zastosowania jest stwierdzenie naruszenia prawa materialnego lub procesowego nie tylko w zaskarżonym akcie lub czynności, ale także w aktach lub czynnościach poprzedzających, jeżeli tylko miało to miejsce w granicach danej sprawy (tak: wyrok NSA z 18 grudnia 2024 r. sygn. akt III OSK 586/23; wyrok NSA z 17 marca 2026 r. sygn. akt III OSK 1327/23). Art. 135 P.p.s.a. nie znajduje zastosowania w razie oddalenia skargi, a taka sytuacja ma miejsce w tej sprawie.

Także zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w związku z art. 7, art. 77 § 1 i art. 78 K.p.a. nie jest zasadny. Argumentacja strony skarżącej kasacyjnie opiera się na założeniu, że skoro została wydana nieprawomocna decyzja o jej skreśleniu z listy studentów z powodu braku uiszczenia opłaty za studia i odrębną decyzją zostało jej przyznane świadczenie socjalne, to należało część tego świadczenia socjalnego od razu przelać na poczet jej zaległej opłaty za studia bez wypłacania uprawnionej.

Skarżąca kasacyjnie w żaden sposób nie powiązała przedstawionego argumentu z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1 i art. 78 K.p.a. a jednocześnie pominęła treść Regulaminu świadczeń. Zgodnie z § 31 ust. 4 ww. Regulaminu w przypadku wydania nieostatecznej decyzji o skreśleniu studenta z listy studentów, uprzednio przyznane mu świadczenie ulega obowiązkowemu wstrzymaniu od miesiąca następującego po miesiącu, w którym wydano decyzję o skreśleniu studenta z listy studentów. Jest to sytuacja, w której studentowi przysługuje świadczenie, ale nie może być wypłacone do chwili ostatecznego zakończenia postępowania w przedmiocie skreślenia studenta z listy studentów. Jeżeli takie postępowanie prawomocnie skończy się rozstrzygnięciem uchylającym decyzję o skreśleniu studenta z listy studentów, to następuje wypłata całego wstrzymanego do wypłaty świadczenia. Jeżeli jednak decyzja o skreśleniu studenta stanie się prawomocna, to zgodnie z § 31 ust. 5 Regulaminu świadczeń taki student traci prawo do wstrzymanych świadczeń z dniem uprawomocnienia się takiej decyzji.

Tym samym skoro w tej sprawie została w dniu 8 lutego 2022 r. wydana nieprawomocna decyzja o skreśleniu skarżącej z listy studentów VI semestru III roku studiów niestacjonarnych na kierunku prawo, a w dniu 14 marca 2022 r. wydana została decyzja o przyznaniu skarżącej stypendium socjalnego w wysokości 1000 zł miesięcznie od dnia 1 marca 2022 r. do dnia 30 czerwca 2022 r., to obowiązkiem organu wydającego decyzję w przedmiocie przyznania tego stypendium było zawieszenie jego wypłaty do chwili, aż decyzja o skreśleniu skarżącej z listy studentów stanie się prawomocna lub zostanie prawomocnie uchylona. Na datę wydania w tej sprawie decyzji przez OKS (28 kwietnia 2022 r.) decyzja o skreśleniu skarżącej z listy studentów nie stała się prawomocna. Tym samym zasadnie Sąd pierwszej instancji stwierdził, że przyznane skarżącej stypendium socjalne powinno zostać wstrzymane w zakresie jego wypłaty skarżącej na podstawie § 31 ust. 4 Regulaminu świadczeń.

Nie można w tej sprawie stwierdzić, aby Sąd pierwszej instancji naruszył art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. nie dostrzegając uchybienia art. 7 K.p.a. przez organy. Art. 7 K.p.a. zawiera zasady prawdy obiektywnej oraz uwzględnienia interesu społecznego i słusznego interesu obywateli. Zgodnie z jego treścią w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Strona skarżąca kasacyjnie nie wykazała, na czym miałoby polegać naruszenie tego przepisu. Zgodnie z art. 77 § 1 K.p.a. organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. W tej sprawie komisje stypendialne obu instancji w sposób wyczerpujący zebrały i rozpatrzyły cały materiał dowodowy, przy czym sama skarżąca kasacyjnie nie podnosi, jakie to jeszcze dowody powinny być w sprawie uwzględnione.

Stosownie zaś do treści art. 78 § 1 K.p.a. żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu należy uwzględnić, jeżeli przedmiotem dowodu jest okoliczność mająca znaczenie dla sprawy. Art. 78 § 2 K.p.a. obejmuje sytuację, w której organ administracji publicznej może nie uwzględnić żądania strony co do przeprowadzenia dowodu, ponieważ nie zostało ono zgłoszone w toku przeprowadzania dowodów lub w czasie rozprawy, jeżeli żądanie to dotyczy okoliczności już stwierdzonych innymi dowodami, chyba że mają one znaczenie dla sprawy. Ani z treści odwołania, skargi, ani z uzasadnienia skargi kasacyjnej nie wynika, jakie to żądania dotyczące przeprowadzenia w tej sprawie dowodów wniosła sama skarżąca. Tym samym także zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w związku z art. 78 § 1 i § 2 K.p.a. jest niezasadny.

Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że skoro skutecznie strona skarżąca kasacyjnie nie zarzuciła Sądowi pierwszej instancji naruszenia żadnego przepisu, a w tej sprawie jedynym kryterium kontroli zarówno zaskarżonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego decyzji, jak i zaskarżonego wyroku jest kryterium zgodności z prawem, to zaskarżony wyrok nie podlega uchyleniu. Nie może Naczelny Sąd Administracyjny, stosując kryterium celowości lub zasad współżycia społecznego, kontrolować zaskarżonego orzeczenia. W związku z powyższym skarga kasacyjna w tej sprawie podlega, stosownie do treści art. 184 P.p.s.a., oddaleniu.

W punkcie drugim wyroku Naczelny Sąd Administracyjny, stosując art. 207 § 2 P.p.s.a., uznał, że w tej sprawie zachodzi szczególny przypadek uzasadniający odstąpienie od zasądzenia w całości od strony skarżącej kasacyjnie na rzecz strony przeciwnej zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.