Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Aleksandra Wrzesińska-Nowacka, Sędziowie NSA Bogusław Dauter, NSA Jerzy Płusa (sprawozdawca), po rozpoznaniu w dniu 15 stycznia 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej M.K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 28 lutego 2018 r. sygn. akt I SA/Gd 1738/17 w sprawie ze skargi M.K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 9 października 2017 r. nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę kasacyjną.

Zaskarżonym wyrokiem z dnia 28 lutego 2018 r. sygn. akt I SA/Gd 1738/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę M.K. (dalej jako "Skarżąca") na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku (dalej jako "SKO") z dnia 9 października 2017 r. w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania.

Przedstawiając w uzasadnieniu wyroku stan sprawy Sąd pierwszej instancji podał, że wskazanym na wstępie postanowieniem SKO stwierdziło uchybienie przez Skarżącą terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta G. z dnia 2 stycznia 2017 r. w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2017 r.

SKO ustaliło, że ww. decyzja została prawidłowo zaadresowana i wysłana na adres Skarżącej w dniu 20 stycznia 2017 r. Urząd Pocztowy przechowywał przesyłkę do dnia 7 lutego 2017 r. W tym czasie przesyłka była dwukrotnie awizowana - w dniu 23 stycznia i 31 stycznia 2017 r., zgodnie z wymogami art. 150 § 2 i 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2017 r. poz. 201, z późn. zm.). Przesyłka ta została więc doręczona w trybie zastępczym w dniu 6 lutego 2017 r.

SKO zaznaczyło, że począwszy od dnia następującego po dniu 6 lutego 2017 r. zaczął biec czternastodniowy termin na wniesienie odwołania. Termin ten upłynął w dniu 20 lutego 2017 r., tymczasem odwołanie wniesione zostało w dniu 27 kwietnia 2017 r. W związku z tym SKO, na podstawie art. 228 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej stwierdziło uchybienie przez Skarżącą terminu do wniesienia odwołania.

W skierowanej do Sądu skardze Skarżąca zarzuciła zaskarżonemu postanowieniu naruszenie art. 121, art. 122, art. 162 § 1 i § 2, a także art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej.

Uzasadniając wydane rozstrzygnięcie Sąd pierwszej instancji wskazał, że przy doręczeniu Skarżącej decyzji organu pierwszej instancji spełnione zostały wymogi określone w art. 150 Ordynacji podatkowej. Podkreślił bowiem, że z adnotacji na zwrotnym potwierdzeniu odbioru przesyłki wynika, iż doręczyciel zakreślił pkt 2 zwrotnego potwierdzenia odbioru o treści: "Z powodu niemożności doręczenia w sposób wskazany w punkcie 1 przesyłkę pozostawiono na okres 14 dni do dyspozycji adresata w UP S. w dniu 23/01/17 (zawiadomienie o pozostawieniu pisma w tym UP umieszczono w oddawczej skrzynce pocztowej adresata)". Sąd nadmienił przy tym, że Skarżąca poza twierdzeniem, że decyzja nie została jej doręczona oraz że żadnego awiza nie było, nie przedstawiła żadnych dowodów, że adnotacja na dowodzie doręczenia o pozostawieniu informacji o przesyłce jest niezgodna z rzeczywistością. W ocenie Sądu, podnoszony w skardze zarzut, że pracownik poczty nie pozostawił awiza, pozostaje zatem w sprzeczności z adnotacją doręczyciela na potwierdzeniu doręczenia, z której wynika, iż informacja o nadejściu przesyłki została umieszczona w skrzynce oddawczej adresata. Dodał też, że potwierdzeniem zarzutu Skarżącej nie jest to, że na formularzu potwierdzenia odbioru nie wskazano przyczyny niemożności doręczenia przesyłki w sposób określony w art. 148 lub art. 149 Ordynacji podatkowej, albowiem przepisy prawa i sam formularz tego dokumentu nie przewidują wpisywania tego rodzaju informacji. W konsekwencji Sąd stwierdził, że "Potwierdzenie odbioru" wypełnione zostało prawidłowo, tj. zgodnie z tym, co w nim przewidziano.

Końcowo Sąd podał, że samo gołosłowne, niczym nie poparte zaprzeczenie przez Skarżącą otrzymania awiza przesyłki zawierającej pismo organu podatkowego nie może być uznane za wystarczające do obalenia domniemania doręczenia w trybie zastępczym. Skoro zatem Skarżąca nie obaliła domniemania autentyczności dokumentu potwierdzającego powiadomienie o przesyłce, to - zdaniem Sądu - prawidłowo w niniejszej sprawie ustalono, że decyzja organu pierwszej instancji z dnia 2 stycznia 2017 r. podwójnie awizowana w dniu 23 stycznia i 31 stycznia 2017 r. została doręczona w trybie art. 150 Ordynacji podatkowej w dniu 6 lutego 2017 r., natomiast 14-dniowy termin do wniesienia odwołania upłynął w dniu 20 lutego 2017 r. Sąd uznał więc, że wniesienie przez Skarżącą odwołania w dniu 27 kwietnia 2017 r. (data niekwestionowana) nastąpiło z uchybieniem terminu.

W skardze kasacyjnej Skarżąca, działając przez swojego pełnomocnika, zaskarżyła wyrok w całości. Zaskarżonemu wyrokowi, na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369, z późn. zm.) - powoływanej dalej jako "P.p.s.a.", zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, których uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 151 oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. w zw. z:

a) art. 122, art. 187 § 1, art. 235, w zw. z art. 191 Ordynacji podatkowej, polegające na bezzasadnym oddaleniu odwołania oraz skargi, w sytuacji gdy zaskarżone nimi decyzja oraz postanowienie nie stwierdzały niedopuszczalności odwołań i skargi Skarżącej, mimo że zaskarżona decyzja organu pierwszej instancji z dnia 2 stycznia 2017 r. nie weszła do obrotu prawnego, z uwagi na jej niedoręczenie wskutek podwójnej awizacji, czyli z naruszeniem art. 150 Ordynacji podatkowej, co oznaczało niedopuszczalność odwołań z powodu nieistnienia zaskarżonych rozstrzygnięć (naruszenie przez organ podatkowy art. 228 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej);

b) art. 122, art. 150 § 1-4, art. 187 § 1 i 2, art. 191, art. 194 § 3, art. 228 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej w stopniu, który miał istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez oddalenie skargi, mimo że istniały podstawy do uchylenia zaskarżonego postanowienia z uwagi na uchybienia wskazanym przepisom postępowania podatkowego przez organ podatkowy, które miały istotny wpływ na wynik sprawy, a polegające w rezultacie na błędnym, dokonanym w sprzeczności ze znajdującym się w aktach sprawy materiałem dowodowym przyjęciu, że przesyłka zawierająca decyzję organu pierwszej instancji z dnia 2 stycznia 2017 r. doręczona została w trybie art. 150 Ordynacji podatkowej oraz w konsekwencji wydaniu postanowienia w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania i następnie skarżonego obecnie wyroku, w sytuacji gdy Skarżąca kwestionowała doręczenie jej dokumentu "awizo", a z dowodów znajdujących się w aktach sprawy, w szczególności z adnotacji na zwrotnym potwierdzeniu odbioru przesyłki, na którym brak jest podpisu doręczyciela (jedynie nieczytelny znak graficzny), a także oświadczeń złożonych przez domowników oraz Skarżącą jednoznacznie wynika, że przesyłka zawierająca ww. decyzję nie została skutecznie doręczona w trybie art. 150 Ordynacji podatkowej, a termin do wniesienia odwołania nie rozpoczął biegu.

Na tej podstawie Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości, uchylenie postanowienia SKO z dnia 9 października 2017 r. oraz uchylenie decyzji organu pierwszej instancji z dnia 2 stycznia 2017 r., ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd pierwszej instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania.

Ponadto, na podstawie art. 176 § 2 P.p.s.a. Skarżąca zrzekła się rozprawy.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.

Sformułowane przez Skarżącą w skardze kasacyjnej zarzuty koncentrują się wokół wykazania, że Sąd pierwszej instancji dokonał wadliwej kontroli legalności postanowienia o stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania uznając, że SKO nie naruszyło wskazanych przepisów procedury podatkowej.

Istota sporu sprowadza się jednak przede wszystkim do rozstrzygnięcia, czy w niniejszej sprawie doszło do skutecznego doręczenia Skarżącej decyzji Prezydenta Miasta G. w dniu 6 lutego 2017 r. Kluczowe znaczenie ma tu zatem dokonanie oceny, czy przy doręczeniu przesyłki zawierającej powyższą decyzję zachowano tryb przewidziany w art. 150 Ordynacji podatkowej. Kwestionowanie postanowienia w sprawie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania polegało bowiem na tym, że Skarżąca zarzucała wadliwość doręczenia decyzji. Twierdziła, że nie uchybiła terminowi, gdyż termin ten nie rozpoczął biegu na skutek nieprawidłowego doręczenia. W toku całego postępowania Skarżąca konsekwentnie podtrzymywała, iż w okresie od 23 stycznia do 6 lutego 2017 r. w jej oddawczej skrzynce pocztowej nie znajdowało się awizo przesyłki zawierającej ww. decyzję. Na potwierdzenie swojego stanowiska Skarżąca powołała się na oświadczenia złożone przez nią oraz przez jej domowników, a także na okoliczność, że na zwrotnym potwierdzeniu odbioru znajdował się jedynie "znak graficzny", który nie był czytelnym podpisem, a nawet parafą doręczającego.

Na wstępie należy zaznaczyć, że doręczenia pism zaliczane są do czynności materialno-technicznych postępowania podatkowego, z dokonaniem jednak których prawo wiąże niekiedy określone i ważkie skutki prawne (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 6 marca 1998 r. w sygn. akt I SA/Lu 159/97). Przy ocenie skuteczności doręczenia niezbędne jest zachowanie reguł wynikających z przepisów rozdziału 5 działu IV Ordynacji podatkowej.

Warunkiem doręczenia pisma na zasadach określonych w art. 150 Ordynacji podatkowej jest brak możliwości doręczenia tego pisma w sposób wskazany w art. 148 § 1 lub art. 149 tej ustawy. Oznacza to, że skorzystanie z art. 150 Ordynacji podatkowej winna poprzedzić nieudana próba doręczenia pisma w sposób określony w art. 148 § 1 (pod adresem miejsca zamieszkania albo pod adresem do doręczeń w kraju) lub art. 149 Ordynacji podatkowej (w przypadku nieobecności adresata, m.in. jego pełnoletniemu domownikowi).

W judykaturze podkreśla się, że w sytuacji, o której mowa w art. 150 Ordynacji podatkowej adresat pisma ma obowiązek odbioru pisma złożonego w placówce pocztowej, o czym jest dwukrotnie zawiadamiany, w terminie 14 dni liczonych od dnia złożenia pisma w urzędzie pocztowym. Z upływem tego terminu przyjmuje się fikcję prawną doręczenia pisma stronie.

Oceniając prawidłowość dokonanego w rozpoznawanej sprawie doręczenia Skarżącej decyzji Prezydenta Miasta G. z dnia 2 stycznia 2017 r. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że na kopercie oraz w wypełnionym przez doręczającego potwierdzeniu odbioru zamieszczono wymagane ustawą informacje, wobec czego dokumenty te nie budzą wątpliwości i spełniają wszystkie wymogi.

Z dołączonej do akt koperty wraz ze zwrotnym potwierdzeniem odbioru przesyłki wynika przyczyna niedoręczenia przesyłki osobiście, a także to, że adresat został dwukrotnie zawiadomiony o pozostawieniu przesyłki do jego dyspozycji w konkretnej placówce pocztowej. Wskazane dokumenty potwierdzają, że doręczyciel pocztowy nie zastał adresata w dniu 23 stycznia 2017 r. w miejscu zamieszkania, nie miał również możliwości doręczenia przesyłki, m.in. pełnoletniemu domownikowi, tj. w sposób wskazany w art. 148 § 1 lub art. 149 Ordynacji podatkowej. W tych okolicznościach zawiadomienie o pozostawieniu pisma na okres 14 dni do dyspozycji adresata w Urzędzie Pocztowym S. doręczyciel umieścił w oddawczej skrzynce pocztowej adresata. Na druku potwierdzenia odbioru oraz na kopercie wskazano daty pierwszego i powtórnego zawiadomienia adresata o pozostawaniu pisma w tej placówce pocztowej (drugie zawiadomienie w dniu 31 stycznia 2017 r.), a także datę zwrotu przesyłki do nadawcy (po upływie 14 dni od pierwszego zawiadomienia) z uwagi na niepodjęcie jej przez adresata. Znajdująca się w aktach sprawy przesyłka zawierająca decyzję opatrzona jest zatem wszystkimi adnotacjami pozwalającymi na ustalenie bez żadnych wątpliwości, kiedy przesyłka została nadana, kiedy i z jakiego powodu została awizowana i ponownie awizowana oraz w jakiej dacie nastąpił jej zwrot do nadawcy.

W niniejszej sprawie Skarżąca nie przedstawiła argumentów wskazujących, że treść czy forma ww. dokumentów doręczenia przesyłki nie mają cech autentyczności, wobec czego Sąd pierwszej instancji słusznie podzielił stanowisko SKO, iż odwołanie od decyzji organu pierwszej instancji zostało wniesione z uchybieniem terminu. Podkreślenia wymaga, że w celu uchylenia się od negatywnych następstw przyjętej przez ustawodawcę fikcji prawnej doręczenia, nie było w rozpoznawanej sprawie wystarczające przedłożenie przez Skarżącą oświadczeń, m.in. jej domowników, o niepozostawieniu przez doręczyciela awiza przesyłki zawierającej decyzję organu pierwszej instancji w oddawczej skrzynce pocztowej. Jak słusznie zwrócił uwagę Sąd pierwszej instancji, jeżeli Skarżąca miała zastrzeżenia co do prawidłowej realizacji omawianego doręczenia, powinna była przeprowadzić procedurę reklamacyjną.

Wbrew twierdzeniom Skarżącej, powyższego domniemania autentyczności dokumentu potwierdzającego powiadomienie o przesyłce nie podważa także to, że na zwrotnym potwierdzeniu odbioru przesyłki doręczający podpisał się w sposób nieczytelny. Należy bowiem zaznaczyć, że przepisy Ordynacji podatkowej dotyczące doręczeń nie nakładają na doręczającego obowiązku podpisania się na zwrotnym potwierdzeniu odbioru przesyłki czytelnym podpisem, zaś na owym potwierdzeniu odbioru znajdował się również odcisk pieczęci pocztowej pozwalający w razie wątpliwości zidentyfikować doręczającego.

W świetle powyższego należało zatem przyjąć, że w stosunku do Skarżącej skutek doręczenia decyzji organu pierwszej instancji, zgodnie z art. 150 Ordynacji podatkowej, nastąpił z dniem 6 lutego 2017 r., co oznacza, że brak jest podstaw w tej sprawie do stwierdzenia, że doszło do wskazanego w skardze kasacyjnej naruszenia przepisów procedury podatkowej.

W konsekwencji, ponieważ żaden z postawionych w skardze kasacyjnej zarzutów nie okazał się zasadny, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 P.p.s.a. skargę tę oddalił.