Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Alina Balicka, Sędziowie sędzia WSA Kaja Angerman (spr.),, sędzia WSA Wanda Zielińska-Baran, Protokolant sekr. sąd. Julia Durka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 maja 2016 r. sprawy ze skargi M. V. na decyzję Rady do Spraw Uchodźców z dnia [...] października 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy nadania statusu uchodźcy oddala skargę

Rada do Spraw Uchodźców decyzją z dnia [...] października 2015 r. po rozpatrzeniu odwołania M. V. utrzymała w mocy decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] lipca 2015 r. o odmowie nadania statusu uchodźcy, o odmowie udzielenia ochrony uzupełniającej. Powyższą decyzją objęte zostało także małoletnie dziecko A. S..

Powyższe rozstrzygnięcie było wynikiem następujących ustaleń organu.

M. V. obywatelka [...], narodowości [...] wnioskiem z dnia [...] lipca 2014 roku zwróciła się do Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców o nadanie jej statusu uchodźcy w Rzeczypospolitej Polskiej. Wnioskiem została także objęta córka cudzoziemki, A. S.

W dniu [...] sierpnia 2014 roku przeprowadzono szczegółowe przesłuchanie wnioskodawczyni na temat przyczyn i okoliczności opuszczenia kraju pochodzenia oraz prześladowań jakim była i może być poddana cudzoziemka. W złożonym wniosku wnioskodawczyni oświadczyła, że w kraju pochodzenia mieszkała ze swoim chłopakiem i córką w centrum miasta [...], w którym toczy się wojna. W mieście mieszka dużo [...], a nawet [...], którzy tam mieszkają są za [...], walczą o to by ta część [...] przyłączona została do [...]. Trwają tam walki i przemoc. Najpierw wyjechała z córką i partnerem do [...], gdzie zamierzali pracować. Lecz niestety, tam ludzie wyzywali ich od [...], obwiniali za to co działo się na [...]. Kazali wynosić się do [...] M.V. stwierdziła, że powodem złożenia wniosku o status uchodźczy w Rzeczpospolitej Polskiej jest obawa przed prześladowaniem.

Po przeprowadzeniu przewidzianego prawem postępowania, decyzją nr [...]z dnia [...] lipca 2015 roku Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców odmówił nadania M. V. statusu uchodźcy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, powołując się na przepis art. 19 ust. 1 pkt 1 oraz art. 20 ust.1 pkt 1 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium RP (dalej - ustawa o ochronie). W uzasadnieniu decyzji stwierdzono, że cudzoziemka nie spełnia przesłanek, o których stanowi Konwencja Genewska dotycząca statusu uchodźców. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców stwierdził także, że w przypadku M.V.brak jest przesłanek do udzielenia jej ochrony uzupełniającej.

W odwołaniu z dnia 13 sierpnia 2015 roku M.V., reprezentowana przez pełnomocnika, panią K. P., zakwestionowała decyzję organu I instancji w całości i wniosła o uchylenie tego rozstrzygnięcia oraz wydanie orzeczenia co do istoty sprawy. Zarzuciła Szefowi Urzędu naruszenia przepisów prawa materialnego, poprzez naruszenie Konwencji Genewskiej dotyczącej statusu uchodźców z dnia 28 lipca 1951 roku oraz Protokołu Nowojorskiego dotyczącego statusu uchodźców z dnia 31 stycznia 1967 roku oraz art. 13 i art. 15 ustawy o ochronie.

Odwołująca się wskazała także na naruszenie art. 7, 77, 80 oraz 107 par. 3 Kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez niewłaściwe przeprowadzenie postępowania dowodowego, nie zgromadzenie i nierozpatrzenie całego istotnego dla sprawy materiału dowodowego i niewłaściwe uzasadnienie faktyczne decyzji oraz poprzez zastosowanie dowolnej, a nie swobodnej oceny dowodów przez organ I instancji.

Organ odwoławczy podzielił ustalenia organu pierwszej instancji, który uznał, że wnioskodawca nie spełnia przesłanek do nadania mu statusu uchodźcy. Zdaniem organu cudzoziemcowi nadaje się status uchodźcy, jeżeli na skutek uzasadnionej obawy przed prześladowaniem w kraju pochodzenia z powodu rasy, religii, narodowości, przekonań politycznych lub przynależności do określonej grupy społecznej nie może lub nie chce korzystać z ochrony tego kraju (art. 13 ust. 1 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., Nr 680 ze zm. ; dalej: u.u.c.o.). W przypadku wnioskodawczyni, nie wykazała ona w wystarczający sposób takich okoliczności, które mogłyby wskazywać na istnienie realnego zagrożenia prześladowaniem.

Zdaniem organu istotą niniejszej sprawy było udzielenie odpowiedzi na pytanie, czy M. V. jest uchodźcą w rozumieniu przepisów ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i czy odmowa nadania jej statusu uchodźcy w Polsce jest zasadna.

Organ stwierdził, jak wynika z wniosku, że M.V. pochodzi z [...] i nie była prześladowana, nie brała udziału w działaniach wojennych, nie należała do żadnej partii politycznej. Nie doznała przemocy w kraju pochodzenia. Sama oświadczyła, że nie była nigdy zatrzymywana lub aresztowana. Nie była skazana wyrokiem sądu, nie było prowadzone wobec niej żadne postępowanie sądowe, ani administracyjne. Ponadto oświadczyła, że jest zdrowa, a z [...] wyjechała w dniu [...] lipca 2014 roku posługując się [...] paszportem wewnętrznym. Nie miała żadnych problemów z wyjazdem z kraju.

Wnioskodawczyni potwierdziła, że nie doświadczyła przemocy fizycznej, jednak żyła pod presją i czuła strach przebywając w [...]. Dodała, że nie mogła opowiadać się za [...], ponieważ separatyści takich ludzi porywają i torturują.

Organ odwoławczy stwierdził, iż w sprawie zgromadzono materiał dowodowy odnoszący się do tożsamości cudzoziemki oraz jej córki, zebrano informacje na temat aktualnej sytuacji polityczno-społecznej i militarnej na[...] (opracowania Wydziału Informacji o Krajach Pochodzenia UdSC, UNHCR), ze szczególnym uwzględnieniem kwestii przestrzegania praw człowieka oraz wsparcia dla osób przemieszczonych ze wschodnich obwodów [...] oraz dołączono kopię protokołu przesłuchania konkubenta cudzoziemki R.S. .

Na podstawie zebranego materiału dowodowego organ stwierdził brak przesłanek, aby uznać, że istniało realne zagrożenie prześladowaniem z powodów wskazanych w ustawie, gdyż w żadnym z obszarów sygnalizowanego zagrożenia nie występują obiektywne przesłanki kwalifikujące do objęcia wnioskodawczyni ochroną międzynarodową. W świetle brzmienia art. 13 ust. 1 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium RP kwestią kluczową jest obawa przed prześladowaniem, która nie jest tylko stanem uczuć osoby zainteresowanej i decyduje o statusie uchodźcy, lecz musi zostać potwierdzona przez ocenę sytuacji obiektywnej. Termin "uzasadniona obawa" łączy zatem element subiektywny i obiektywny - obydwa muszą być brane pod uwagę w procedurze ustalania, czy istnieje uzasadniona obawa przed prześladowaniem.

Dominujący wątek obaw cudzoziemki dotyczy sytuacji na wschodzie [...], która w jej opinii łączy się z poważnym i uzasadnionym zagrożeniem, ze względu na toczący się tam konflikt. Zdaniem organu w momencie wyjazdu z kraju pochodzenia miejsce zamieszkania cudzoziemki, miasto [...] znajdowało się pod kontrolą separatystów, było też jednym z miejsc gdzie toczyły się ciężkie walki i skutki prowadzonego konfliktu były bardzo uciążliwe dla mieszkańców miasta. Cudzoziemka wskazywała na zniszczenia infrastruktury w [...] wskutek bombardowania. Cudzoziemka wyrażała nadto ogólny niepokój co do sytuacji swojej ojczyzny, wskazując na potencjalne zagrożenie w postaci represji jakie na nią lub jej konkubenta mogą spaść ze strony separatystów, przede wszystkim ze względu na deklarowaną postawę [...], a także ogólnie niebezpieczną sytuację wynikającą z prowadzonych działań zbrojnych.

Zdaniem organu prezentowanie potencjalnych scenariuszy rozwoju konfliktu oraz eksponowanie obaw ludzi zagrożonych taką perspektywą, niewątpliwie stanowi pewien obraz aktualnego stanu świadomości i poczucia niepewności co do przyszłości wschodnich rejonów [...] i tamtejszych mieszkańców, nie może natomiast zdominować całościowej, obiektywnej diagnozy sytuacji na wschodzie państwa [...].

Przywoływane obawy nie mają bowiem charakteru bezpośredniego, ponieważ dotyczyły tylko części państwa czy ogółu zamieszkujących ten rejon obywateli, nie odnoszą się natomiast w żaden sposób indywidualnie do osoby wnioskodawczyni. Nie noszą też cechy nieuchronności, bowiem są jedynie projekcją pewnej potencjalnej możliwości i odnoszą się co najwyżej do alternatywy negatywnego rozwoju sytuacji na [...], która już została w pewien sposób zweryfikowana na skutek upływu czasu, określonego postępu w zakresie ograniczania konfliktu na wschodzie [...] i innych okoliczności mających wpływ na kształtowanie się przyszłości w tym kraju.

Zdaniem organu cudzoziemka nie przedstawiła jakichkolwiek okoliczności, które można byłoby traktować jako indywidualne prześladowania i zagrożenia. Wydarzenia, które opisywała, jakie wiązały się niewątpliwie z pewnymi dolegliwościami szczególnie w postaci zatrzymania do kontroli przez separatystów, grożenia bronią jej konkubentowi, nie mogą jednak w żaden sposób zostać zakwalifikowane do kategorii prześladowań. Trudno też te konkretne okoliczności uznać za krytyczne w aspekcie możliwości doznania poważnej krzywdy, jakkolwiek cudzoziemcy mieli do czynienia z uzbrojonymi ludźmi i przeżycia takie związane były niewątpliwie z silnym stresem. Nie stosowano wobec nich przemocy, żadna z opisywanych sytuacji nie niosła niebezpieczeństwa realnego zagrożenia dla życia, bądź doznania poważnego uszczerbku na zdrowiu.

Zdaniem organu odwoławczego okoliczności w jakich cudzoziemka zdecydowała się na wyjazd z [...], można przyjąć ze zrozumieniem. Miały na celu zapewnienie bezpieczniejszego miejsca dla siebie i dziecka, wolnego od działań militarnych oraz niedoborów zaopatrzenia i problemów infrastrukturalnych w mieście. Z materiałów dostępnych organom orzekającym wynika, że w przypadku cudzoziemki można zasadnie przyjąć, iż żywione przez nią obawy odnoszące się do zagrożenia jakie wiązałoby się z dalszym przebywaniem w [...] mogły być w chwili wyjazdu, prima facie uzasadnione. Jednakże, odnosząc się do dyspozycji zawartej w art. 18 ust. 1 ustawy o ochronie, należy stwierdzić, że w przypadku M. V. brak jest uzasadnionej obawy przed prześladowaniem na [...], a także nie występuje rzeczywiste ryzyko doznania poważnej krzywdy w kraju pochodzenia. Jeżeli bowiem na części terytorium kraju pochodzenia nie zachodzą okoliczności uzasadniające obawę cudzoziemca przed prześladowaniem lub doznaniem poważnej krzywdy i istnieje uzasadnione przypuszczenie, że cudzoziemiec będzie mógł bezpiecznie i legalnie przemieścić się na tą część terytorium i zamieszkać na niej, koniecznym jest rozstrzygnięcie o braku uzasadnionych obaw oraz nie występowaniu rzeczywistych ryzyka.

Dokonując oceny faktycznych okoliczności dotyczących cudzoziemki oraz sytuacji w kraju pochodzenia, organ jednoznacznie stwierdził, że w pełni odpowiadają one hipotezie przedstawionej powyżej normy, dekodowanej z art. 18 par. 1 ustawy o ochronie. Cudzoziemka zdecydowała jednak o opuszczeniu [...] nie podejmując konsekwentnie prób uzyskania wsparcia i pomocy we własnym kraju. Realizując powzięty plan bez problemów natomiast przemieszczała się po terytorium [...], nie napotykając żadnych trudności ze strony władz czy innych podmiotów. Obiektywną możliwość skorzystania z tej formy ochrony wewnętrznej potwierdza choćby fakt, że cudzoziemka wraz z konkubentem i córką przez miesiąc przebywali we [...] i okolicach. Jest to teren bez wątpienia bezpieczny i pozbawiony bezpośrednich zagrożeń związanych z działaniami militarnymi. Relacja cudzoziemki z pobytu na zachodzie [...] nacechowana jest jednak pewnymi sprzecznościami. Z jednej bowiem strony cudzoziemcy trzykrotnie zwracali się o pomoc do centrum koordynacyjnego we [...] i za każdym razem otrzymywali wsparcie w postaci skierowania do miejsca tymczasowego zakwaterowania. Taką postawę prezentowały również osoby prywatne oferujące zakwaterowanie. Jednocześnie cudzoziemka akcentowała, że spotkali się z nieprzychylnym przyjęciem ze strony miejscowych. Jednakże informacja na ten temat przedstawiona jest w sposób nader ogólny, bez przywoływania konkretnych okoliczności, co jest zauważalne zarówno w zeznaniu cudzoziemki, jak i jej konkubenta. Organ wskazał, że nie można oczywiście wykluczyć faktycznego zaistnienia sytuacji nieprzyjemnych i przykrych dla cudzoziemców, natomiast z całości ich wypowiedzi wynika jednak, iż pomoc jaką im zaoferowano i podejście ludzi, którzy byli w to zaangażowani, prezentują się zdecydowanie bardziej konkretnie i przekonująco, niż stwierdzenia na temat ogólnej nieprzychylności mieszkańców [...] i okolicznych wiosek. W istocie cudzoziemka nie wyjaśniła przyczyn, ze względu na które postanowiła nie korzystać dalej z pomocy w kraju pochodzenia i tam lokować centrum swoich spraw życiowych, natomiast zdecydowała się na wyjazd do Polski.

Nie można w ocenie organu traktować za podstawę do ubiegania się o ochronę międzynarodową, postaw czy prezentowanych poglądów mieszkańców centralnej i zachodniej [...], które cudzoziemka określa uogólniająco jako niechęć, wrogość do przesiedleńców z [...] czy wręcz dyskryminowanie [...] obywateli [...]. Materiał dowodowy zgromadzony w sprawie, pozwala przyjąć, że na terenach kontrolowanych przez rząd [...] brak realnych zagrożeń dla osób opuszczających wschodnie tereny, nawet gdy z pochodzenia są oni [...], natomiast deklarują lojalność wobec państwa [...]. Mające miejsce nieporozumienia czy nawet występujące incydentalnie konflikty, nie mogą stanowić podstawy do sformułowania tezy o dyskryminowaniu czy prześladowaniu przybyłych przez lokalną większość. Z pewnością istniejąca sytuacja nie jest wolna od napięć, a nawet incydentalnych nieporozumień czy nieprzychylnych uwag, niemniej jednak nie można stawić znaku równości pomiędzy sytuacją określaną jako "nieprzychylność", a przejawami prześladowania, które to pojęcie odpowiada precyzyjnie określonym zjawiskom i poziomowi zagrożeń, daleko odbiegającym pod względem formy i intensywności, a przede wszystkim dolegliwości od możliwych desygnatów pojęcia "nieprzychylność".

W kwestii ogólnych warunków wsparcia udzielanego osobom opuszczającym tereny ogarnięte konfliktem organ wykazał, że władze [...], tak na poziomie centralnym jak obwodowym, wystąpiły z ofertą pomocy przesiedleńcom ze wschodniej [...], a także z [...]. Podejmują działania w celu zapewnienia im schronienia. Powstały punkty informacyjne na wszystkich dworcach kolejowych. Uruchomiono "gorące linie" telefoniczne zarówno w Ministerstwie Polityki Społecznej, jak i w obwodowych oddziałach administracji państwowej, gdzie można uzyskać niezbędne informacje dotyczące osiedlenia, korzystania z opieki zdrowotnej, zatrudnienia oraz pobierania takich świadczeń jak rekompensaty, renty czy emerytury. Ponadto organy [...]j władzy, pomagają przybywającym uchodźcom w zameldowaniu czy rejestracji samochodu oraz rejestracji firmy. Swoje działania władze [...] koordynują z regionalnym przedstawicielem UNHCR. W dniu [...] kwietnia 2014 roku została przyjęta ustawa o terytoriach okupowanych, która stanowi, iż [...] mają prawo do swobodnego przemieszczania się po całym terytorium [...]. Komitet ds. Praw Człowieka w Radzie Najwyższej [...] podczas przygotowania ustawy uwzględnił wszystkie poprawki i uwagi międzynarodowych organizacji, m. in. IOM i UNHCR. Nad prawidłową realizacją zapisów ustawy czuwa powołany Międzyresortowy Sztab Koordynacyjny ds. Osób Wewnętrznie Przesiedlonych przy Państwowej Służbie ds. Sytuacji Nadzwyczajnych [...]. Z opracowania Wydziału Informacji o Krajach Pochodzenia wynika ponadto, że w reakcji na problemy mieszkaniowe przesiedleńców z [...] oraz z południowo-wschodnich regionów [...], władze centralne oraz urzędnicy Państwowych Administracji Obwodowych centralnych i zachodnich obwodów dokładają wszelkich starań by zapewnić miejsce pobytu lub zamieszkania dla przesiedleńców, którym zapewnia się pomoc socjalną, medyczną, oświatową, itp.

W październiku 2014 przyjęto dalsze rozwiązania prawne regulujące ważniejsze kwestie dotyczące ochrony socjalnej osób, które przemieściły się z terytoriów okupowanych oraz rejonów prowadzenia operacji antyterrorystycznej. Udzielana jest pomoc finansowa uzależniona od indywidualnych potrzeb osób czy rodzin przesiedleńców. W dniu [...] października 2014 roku Rada Najwyższa [...] przyjęła ustawę 4490a-l "O zapewnieniu praw i swobód osób wewnętrznie przemieszczonych", która została bardzo pozytywnie oceniona przez organizacje międzynarodowe (Rada Europy) oraz podmioty niosące pomoc humanitarną. Regulacja wprowadza do [...] prawa min. kategorię "osób wewnętrznie przemieszczonych", ponadto zakłada stworzenie jednolitej bazy danych tych osób, co przyczyni się także do bardziej racjonalnego dystrybuowania pomocy humanitarnej. Ustawa gwarantuje prawo do bezpłatnego wynajmu mieszkania na okres pół roku, wprowadza uproszczoną procedurę rejestracji miejsca zamieszkania, przewiduje szereg ułatwień administracyjnych min. w zakresie prowadzenia działalności gospodarczej czy możliwości otwarcia rachunku bankowego. Należy także wskazać na kolejne inicjatywy rządowe w zakresie pełniejszego wsparcia dla osób przemieszczonych, w tym min. projekty ustaw z marca 2015 roku dotyczące wprowadzenia zmian do określonych aktów prawnych [...] w celu wzmocnienia gwarancji praw i wolności osób wewnętrznie przesiedlonych (projekt nr [...] Rady Najwyższej [...]) oraz projekt dotyczący poprawek do ustawy o zapewnieniu praw i swobód osób wewnętrznie przesiedlonych - rekompensata za utracone mienie przez osoby wewnętrznie przesiedlone (projekt nr [...] Rady Najwyższej [...]). Duży wysiłek nastawiony na pomoc przesiedleńcom podejmuje również społeczeństwo [...], jak również coraz lepiej zorganizowana sieć organizacji pomocowych, tak oficjalnych, w tym międzynarodowych (UNHCR, UE), jak i pozarządowych, czy wprost inicjatyw obywatelskich.

Rozważając natomiast ogólną sytuację w kraju pochodzenia, organ stwierdził, iż jest w pełni świadomy, iż jest ona skomplikowana i daleka od ostatecznego rozwiązania. W wyniku masowych protestów obywatelskich, których egzemplifikacją stał się [...], w lutym 2014 roku doszło do obalenia i ucieczki Prezydenta [...]. W zorganizowanych wyborach powszechnych nowym Prezydentem [...] został [...]. Powołano nowy, demokratyczny rząd [...], rozpoczęto proces szeregu zmian odnoszących się oczekiwań społeczeństwa, takich jak ukrócenie wpływów oligarchów, europeizacji kursu polityczno-gospodarczego, czy uniezależnienia od wpływów [...]. Symbolicznym zakończeniem pewnego etapu procesu odnowy kraju były wybory nowego parlamentu narodowego, które odbyły się w dniu [...]października 2014 roku i zostały pozytywnie ocenione przez zagranicznych obserwatorów monitorujących standardy demokratycznego państwa prawnego. W dniu [...] grudnia 2014 roku powołano nowy, w pełni demokratyczny rząd [...] ciszący się poparciem zdecydowanej większości członków parlamentu. Zdaniem organu odwoławczego z całą pewnością można uznać, że [...] ma już sobą najtrudniejszy etap zmian politycznych, wyznaczono nowy kurs akceptowany przez większość [...] społeczeństwa, odczuwalne są powszechnie symptomy trwałej stabilizacji. Podejmowane reformatorskie działania uzyskują wsparcie Unii Europejskiej oraz Stanów Zjednoczonych.

Według organu w przypadku M.V. można odnieść wrażenie, że mimo raczej dobrych doświadczeń ze [...] (gdzie kilkukrotnie wskazywano Cudzoziemcom miejsca zakwaterowania) już po kilku tygodniach zupełnie wykluczyła i zlekceważyła opcję relokacji wewnętrznej, zakładając, że wsparcie jakie uzyska w Polsce będzie bardziej atrakcyjne i perspektywiczne pod kątem ekonomicznym czy socjalnym, pomimo, że rozwiązaniem bardziej oczywistym i łatwiejszym wydaje się przeniesienie się i osiedlenie w innej części swojej ojczyzny.

W ocenie organu w przypadku wnioskodawczyni nie istnieje żadne ograniczenie formalne, organizacyjne, ani też osobiste, które eliminowałoby ją z grona osób mogących skutecznie korzystać z pomocy swojego państwa, ukierunkowanej na wewnętrznych przesiedleńców. Osobiste uwarunkowania cudzoziemki (wiek, wykształcenie, doświadczenie zawodowe) dają jej de facto pełną swobodę w wyborze miejsca stałego lub czasowego zamieszkania na terenie niemal całego kraju. Fala uprzedzeń czy niechęci do osób ze wschodu [...], o której wspomniano w treści odwołania są argumentem o charakterze nieco zbyt ogólnym, aby na jego podstawie móc stwierdzić rzeczywistą i konkretną przeszkodę na drodze do osiedlenia się w bezpiecznej części [...]. Wobec formułowanej krytycznej oceny w zakresie wymiaru pomocy jaką przesiedleńcy mogą uzyskać, organ podkreślił, iż ofiarowana pomoc jest przecież z zasady jedynie doraźnym mechanizmem nie zwalniającym dorosłych i pełnosprawnych obywateli z odpowiedzialności za własne życie i podejmowane decyzje.

Organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z przepisem art. 48 ust. 1 pkt 1 cyt. ustawy, w przypadku gdy wnioskodawcy odmawia się nadania statusu uchodźcy, w decyzji orzeka się o udzieleniu ochrony uzupełniającej z przyczyn, o których mowa w art. 15, tj. gdy powrót do kraju pochodzenia może narazić cudzoziemca na rzeczywiste ryzyko doznania poważnej krzywdy przez:

1) orzeczenie kary śmierci lub wykonanie egzekucji,

2) tortury, nieludzkie lub poniżające traktowanie albo karanie,

3) poważne i zindywidualizowane zagrożenie dla życia lub zdrowia wynikające z powszechnego stosowania przemocy wobec ludności cywilnej w sytuacji międzynarodowego lub wewnętrznego konfliktu zbrojnego - i ze względu na to ryzyko nie może lub nie chce korzystać z ochrony kraju pochodzenia.

Organ podkreślił, że jak wynika z zeznań cudzoziemki nie należała on do żadnych organizacji militarnych czy politycznych, nie prowadzono wobec niej żadnych postępowań sądowych, ani administracyjnych na [...]. Nie może być także mowy o zagrożeniu karą śmierci bowiem ta została zniesiona na [...] w roku 2000. Brak jest uzasadnionych podstaw do przyjęcia, że mogłyby jej grozić tortury, nieludzkie lub poniżające traktowanie albo karanie, w przypadku jej powrotu na [...]. Analiza materiału dowodowego nie wskazuje na żadne zindywidualizowane zagrożenie dla strony, a z pewnością obecnie nie można mówić o tym, by na [...] miało miejsce powszechne stosowanie przemocy wobec ludności cywilnej w sytuacji międzynarodowego lub wewnętrznego konfliktu zbrojnego. Opisywany powyżej konflikt w obwodach [...] i [...], obejmuje ograniczony i relatywnie niewielki procent terytorium [...], poza którym nie występują zagrożenia dla ludności cywilnej. Nie ma zdaniem organu przeszkód, aby cudzoziemka mogła skorzystać z ochrony instytucji własnego państwa na terenie wolnym od wszelkich zagrożeń o charakterze militarnym. Ze zgromadzonego materiału wynika jednak, iż Wnioskodawczyni nie podjęła konsekwentnych prób uzyskania wsparcia. Bezpieczeństwo i obiektywną dostępność takiego rozwiązania potwierdza fakt, że sam przejazd przez całe terytorium kraju w drodze do Polski odbył się bez żadnych trudności, natomiast potwierdzone dane wskazują, iż poziom wsparcia i pomocy jaki oferują władze [...] wewnętrznym przesiedleńcom jest znaczący, aczkolwiek zapewne niezupełnie wystarczający wobec wciąż znacznej skali potrzeb. Występujące na tym polu braki nie powinny być jednak interpretowane jako nieludzkie czy poniżające traktowanie.

Biorąc pod uwagę całokształt sytuacji organ stwierdził, iż brak jest podstaw do udzielenia M. V. ochrony uzupełniającej.

Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła M. V., zarzucając jej:

naruszenie art. 7, art. 8, art. 10 , art.. 75 § 1 oraz 77 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez wadliwe przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego tj nie zgromadzenie i nie uwzględnienie kompletnego materiału dowodowego,

naruszeniu art. 7 oraz art. 107 § 3, art. 11, art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez niewłaściwe i niewystarczające uzasadnienie faktyczne i prawne decyzji,

naruszenie art. 13 ust.1 oraz art. 15 ustawy o udzieleniu cudzoziemcom ochrony na terytorium RP poprzez błędne stwierdzenie nie podlegania ochronie międzynarodowej,

Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz o uchylenie decyzji organu I instancji, przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym oraz wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji.

W uzasadnieniu skargi wskazała, że argumentacja zawarta w decyzji jest lakoniczna i nieprzekonywująca oraz brak jest szczegółowego odniesienia do wszystkich dowodów i twierdzeń , które zostały przedstawione w sprawie. Ponadto organ II instancji ograniczył się tylko do stwierdzenia, iż podziela stanowisko organu I instancji, zamiast rozpoznać sprawę ponownie.

Skarżąca podkreśliła, iż grozi jej niebezpieczeństwo w postaci prześladowań za brak udziału w toczącym się konflikcie zbrojnym.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasową argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja oraz decyzja ją poprzedzająca nie naruszają prawa. Wbrew zarzutom skargi, organy administracji obu instancji prawidłowo orzekły o braku podstaw do przyznania skarżącej ochrony międzynarodowej – zarówno statusu uchodźcy, jak też ochrony uzupełniającej.

Stosownie do treści przepisu art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, cudzoziemcowi nadaje się status uchodźcy, jeżeli na skutek uzasadnionej obawy przed prześladowaniem w kraju pochodzenia z powodu rasy, religii, narodowości, przekonań politycznych lub przynależności do określonej grupy społecznej nie może lub nie chce korzystać z ochrony tego kraju. Przepis ten jest odpowiednikiem art. 1 A pkt 2 Konwencji dotyczącej statusu uchodźców sporządzonej w Genewie 28 lipca 1951 r. Uregulowanie to ma charakter taksatywny, zawiera katalog przesłanek warunkujących nadanie statusu uchodźcy i nie obejmuje on ofiar wojen, klęsk żywiołowych, głodu, sytuacji rodzinnej, braku pracy i możliwości nauki, czy biedy. Uchodźcą jest więc osoba, która spełnia kryteria zawarte w przytoczonej definicji, a której kluczowy element stanowi “uzasadniona obawa przed prześladowaniem", wskazujący podstawowe cechy uchodźcy. Definicja ta posługuje się elementem subiektywnym, albowiem "obawa" jest odczuciem indywidualnym, stanem umysłu osoby ubiegającej się. Pojęciu "obawa" towarzyszy określenie “uzasadniona", a to oznacza, że nie tylko stan uczuć osoby zainteresowanej decyduje o statusie uchodźcy, lecz że musi on zostać potwierdzony przez ocenę sytuacji obiektywnej. Ustalenie statusu uchodźcy wymaga przede wszystkim oceny oświadczeń ubiegającego się. Oświadczenia te nie mogą być jednak rozważane w oderwaniu od sytuacji, która je określa. Termin "uzasadniona obawa" łączy zatem element subiektywny i obiektywny, i oba – jak wskazane zostało w podręczniku Zasady i tryb ustalania statusu uchodźcy Biura Wysokiego Komisarza Narodów Zjednoczonych do Spraw Uchodźców (Genewa, styczeń 1992 r.) – muszą być brane pod uwagę w procedurze ustalania statusu. Dla przyjęcia, czy obawa cudzoziemca przed prześladowaniem jest uzasadniona, jej ocena musi być więc dokonana w odniesieniu do indywidualnego przypadku i na tle ogólnej sytuacji społeczno-prawnej i polityczno-ekonomicznej kraju pochodzenia cudzoziemca ubiegającego się o status uchodźcy.

Z uzasadnień wydanych decyzji wynika, że organy dokładnie analizowały treść oświadczeń cudzoziemki zawartych we wniosku o nadanie statusu uchodźcy oraz treść wypowiedzi złożonych podczas późniejszego przesłuchania.

Zdaniem sądu materiał dowodowy zgromadzony w sprawie nie pozwala na ocenę, że skarżąca udowodniła, albo nawet uprawdopodobniła realną obawę przed prześladowaniem z powodu rasy, religii, narodowości, przekonań politycznych lub przynależności do określonej grupy społecznej w kraju pochodzenia. Sąd podziela także stanowisko organów, iż skarżąca nie spełnia przesłanek do udzielenia ochrony uzupełniającej.

Należy wskazać, że organy obu instancji bez żadnych wątpliwości wykazały, iż obawy skarżącej odnoszące się do ewentualnego powrotu do miejsca stałego zamieszkaniu w [...] tj na teren kontrolowany przez separatystów są w pełni uzasadnione z powodów ogólnej sytuacji związanej z konfliktem zbrojnym i pro-ukraińskich poglądów skarżącej. Jednakże skarżąca powinna w pierwszej kolejności skorzystać z ochrony własnego państwa tj wykorzystać opcję przesiedlenia wewnętrznego. Sąd podziela stanowisko organów, iż nie istnieją żadne przeszkody w osiedleniu się na terytorium kraju pochodzenia, w miejscu wolnym od konfliktu zbrojnego. Skarżąca sama oświadczyła, iż uzyskiwała pomoc z "centrum pomocy" i ze służby socjalnej oraz od przygodnie spotkanych ludzi. Sąd w żaden sposób nie bagatelizuje sytuacji osób uciekających z terenów objętych konfliktem zbrojnym i zdaje sobie sprawę, że ich sytuacja po opuszczeniu miejsca zamieszkania jest bardzo trudna, jednakże jest zdania, że władze ukraińskie podejmują wszelkie działania jakie są w ich mocy, by udzielić pomocy tym osobom. W związku z tym, nie istnieją żadne obiektywne okoliczności uniemożliwiające skarżącej osiedlenie się na terytorium kraju pochodzenia. A biorąc pod uwagę osobiste uwarunkowania skarżącej, jej młody wiek, wykształcenie i doświadczenie zawodowe można domniemywać, że nie powinna mieć większych problemów ze znalezieniem pracy zarówno w swoim zawodzie, jak i ostatecznie poniżej swoich kwalifikacji zawodowych. Ponadto w kraju pochodzenia, jak sama przyznała, bez problemu zapisała córkę do przedszkola, co w dłuższej perspektywie pozwoliłoby jej na podjęcie pracy zawodowej, a co za tym idzie wynajęcie mieszkania i powrót do normalnego życia. Sąd z zeznań skarżącej odniósł wrażenie, że jej doświadczenia przesiedleńcze nie były skrajnie negatywne, warunki socjalne miejsc zakwaterowania były wg niej dobre, ludzie pomagali w znalezieniu miejsca zamieszkania. Oczywiście mogły zdarzyć się sytuacje nieprzyjemne, wręcz wrogie, lecz skarżąca i jej partner są osobami dorosłymi i powinni sobie z nimi poradzić. Kwestia odpłatności za zakwaterowanie w dłuższej perspektywie czasu jest także dla sądu sprawą oczywistą, gdyż oferowana pomoc jest co do zasady doraźna, dająca czas na zorganizowanie życia w nowym miejscu, znalezienie mieszkania, pracy czy opieki dla dzieci. Pomocy tej nie należy traktować jako zwolnienia z odpowiedzialności za własne życie, znalezienie pracy i miejsca zamieszkania, które jest obowiązkiem dorosłych i pełnosprawnych ludzi.

Sąd odnosząc się do zarzutów skargi stwierdza, iż skarżąca nie przedstawiła żadnych konkretnych dowodów, które dotyczyły okoliczności pominiętych przez organ przy rozpatrywaniu sprawy. Art. 37 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzieleniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, nakłada na wnioskodawcę obowiązek przedstawienia informacji niezbędnych do ustalenia stanu faktycznego oraz udostępnienia dowodów potwierdzających okoliczności wskazane we wniosku. W ramach procedury ubiegania się o status uchodźcy powinno nastąpić daleko idące współdziałanie wnioskodawcy w zebraniu materiału dowodowego, a sam wnioskodawca winien wesprzeć swoje oświadczenia wszelkimi dowodami lub starać się wyjaśnić zdarzenia nie mające poparcia w dowodach.

Zdaniem Sądu ocena dowodów dokonana przez organ odwoławczy nie była wadliwa, a wnikliwa, logiczna i rzetelnie umotywowana. Niesłusznie więc skarżąca zarzuca braki w materiale dowodowym i jego wszechstronnej ocenie. Organ uwzględnił w tej ocenie poważnie zagrażającą bezpieczeństwu ludności cywilnej sytuację na wschodzie [...] i jej charakter zbrojnego konfliktu, jednak prawidłowo uznał, że sytuacja ta nie stwarza jednak powodów do udzielenia ochrony ze względu na bezpieczną i stabilną sytuację w pozostałych rejonach kraju, która zapewnia skarżącej powrót do warunków życia bez zagrożenia.

W ocenie Sądu organy zasadnie przyjęły, że w stosunku do skarżącej nie mają zastosowania przesłanki uzasadniające udzielenie ochrony uzupełniającej. Zgodnie z przepisem art. 48 ust. 1 pkt 1 cyt. ustawy, w przypadku gdy wnioskodawcy odmawia się nadania statusu uchodźcy, w decyzji orzeka się o udzieleniu ochrony uzupełniającej z przyczyn, o których mowa w art. 15, tj. gdy powrót do kraju pochodzenia może narazić cudzoziemca na rzeczywiste ryzyko doznania poważnej krzywdy przez: 1) orzeczenie kary śmierci lub wykonanie egzekucji, 2) tortury, nieludzkie lub poniżające traktowanie albo karanie, 3) poważne i zindywidualizowane zagrożenie dla życia lub zdrowia wynikające z powszechnego stosowania przemocy wobec ludności cywilnej w sytuacji międzynarodowego lub wewnętrznego konfliktu zbrojnego - i ze względu na to ryzyko nie może lub nie chce korzystać z ochrony kraju pochodzenia. Zdaniem Sądu brak jest podstaw do przyjęcia, że skarżąca ze względu na swoją zindywidualizowaną sytuację może być realnie narażona na rzeczywiste ryzyko doznania poważnej krzywdy przez tortury, nieludzkie lub poniżające traktowanie albo karanie ze strony władz lub innych podmiotów w przypadku powrotu do kraju pochodzenia. Należy również wskazać, że realne zagrożenie doznania poważnej krzywdy, ograniczone jest wyłącznie do obwodów donieckiego i łubieńskiego, a nie występują jednocześnie okoliczności uniemożliwiające bezpieczne i legalne przemieszczanie się na tereny kontrolowane przez rząd w [...], nie objęte konfliktem i zamieszkanie tam.

W ocenie Sądu organ w sposób wnikliwy przeanalizował sytuację polityczną [...], zakres pomocy udzielanej przesiedleńcom ze wschodu, a także inicjatywy ustawodawcze mające na celu usprawnienie funkcjonowania państwa, w którym na części terytorium toczy się konflikt zbrojny. Organ uwzględnił przy rozstrzygnięciu sprawy szczegółowo sytuację panującą aktualnie na [...]. Sąd nie ma wątpliwości, że ten wyspecjalizowany organ na bieżąco śledzi sytuację tam panującą i brak jest podstaw do podważania opinii organu o sytuacji politycznej danego kraju. Organ w toku swojego wywodu nie twierdzi, że warunki bytowe osób przesiedlonych wewnętrznie są pod względem ekonomicznym zadowalające i satysfakcjonujące, jednak gwarantują bezpieczeństwo dla życia i zdrowia i start życiowy. Trudna sytuacja ekonomiczna, w sytuacji gdy państwo gwarantuje bezpieczeństwo swoim obywatelom, nie stanowi samoistnej przesłanki do udzielenia ochrony międzynarodowej.

W związku z powyższym, organy administracji słusznie uznały, że cudzoziemka nie potrzebuje międzynarodowej ochrony, bowiem nie spełnia przesłanek uzasadniających uznanie za uprawnioną do nadania statusu uchodźcy, ani udzielenia ochrony uzupełniającej., określonych w art. 13 ust 1, art. 15 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.