Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jan Paweł Tarno, Sędzia NSA Elżbieta Kremer (spr.), Sędzia NSA Marian Wolanin, Protokolant asystent sędziego Katarzyna Kudrzycka, po rozpoznaniu w dniu 25 kwietnia 2018 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej J. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 listopada 2015 r. sygn. akt I SA/Wa 1373/15 w sprawie ze skargi J. P. na postanowienie Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] czerwca 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania administracyjnego 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od J. P. na rzecz Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 26 listopada 2015 r., sygn. akt I SA/Wa 1373/15 oddalił skargę J. P. na postanowienie Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] czerwca 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania administracyjnego.

Wyrok zapadł na tle następujących okoliczności sprawy:

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2010 r. nr [...] Wojewoda Małopolski orzekł:

- o potwierdzeniu prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez W. A. i Z. A. nieruchomości położonych w Z. przy ul. [...], w Z. przy ul. [...] oraz w Z. przy ul. [...] ([...]) poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, stosownie do posiadanych udziałów spadkowych po W. A. – J. A. i K. A. w 3/32 części;

- o potwierdzeniu prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez Z. A. udziału w 20/32 części w nieruchomościach położonych w Z. przy ul. [...] oraz w Z. przy ul. [...] poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, J. P. jako spadkobiercy po Z. A.

oraz

- o odmowie potwierdzenia A. P. prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez nią nieruchomości w Z. przy ul. [...] ([...]) poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej.

Minister Skarbu Państwa decyzją z dnia [...] marca 2011 r. nr [...], po rozpoznaniu odwołań J. A., K. A., A. P. i J. P. utrzymał w mocy ww. decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia [...] sierpnia 2010 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 3 listopada 2011 r., sygn. akt I SA/Wa 840/11 oddalił skargi J. A., K. A. i J. P. na ww. decyzję.

Wyrokiem z dnia 27 lutego 2013 r., sygn. akt I OSK 900/12, Naczelny Sąd Administracyjny odrzucił skargę kasacyjną J. A. i oddalił skargę kasacyjną J. P. od wyroku z dnia 3 listopada 2011 r.

Pismem z dnia 30 lipca 2013 r. J. P. wystąpił z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody Małopolskiego z dnia [...] sierpnia 2010 r. utrzymanej w mocy decyzją Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] marca 2011 r.

Decyzją z dnia [...] października 2013 r. Minister Skarbu Państwa odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody Małopolskiego z dnia [...] sierpnia 2010 r.

Od powyższej decyzji J. P. złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Decyzją z dnia [...] grudnia 2013 r. Minister Skarbu Państwa utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia [...] października 2013 r.

Po rozpoznaniu skargi J. P. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 6 sierpnia 2014 r., sygn. akt I SA/Wa 87/14 oddalił skargę na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] grudnia 2013 r.

Na powyższy wyrok J. P. złożył skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Postanowieniem z dnia 28 października 2014 r., sygn. akt I SA/Wa 87/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę kasacyjną od ww. wyroku z dnia 6 sierpnia 2014 r.

Następnie J. P. złożył w dniu 26 października 2014 r. do Ministra Skarbu Państwa wniosek o wznowienie postępowania.

W dniu 10 grudnia 2014 r. strona złożyła do Wojewody Małopolskiego wniosek o wznowienie postępowania dotyczącego ostatecznej decyzji Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] marca 2011 r.

Pismem z dnia 10 lutego 2015 r. Minister Skarbu Państwa wezwał pełnomocnika strony do sprecyzowania żądania.

W piśmie z dnia 23 lutego 2015 r. pełnomocnik strony wskazał, że wnosi m.in. o wznowienie postępowania dotyczącego ostatecznej decyzji Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] marca 2011 r. utrzymującej w mocy decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia [...] sierpnia 2010 r. (art. 145 § 1 pkt 2 i 7 k.p.a.).

Pismem z dnia 16 marca 2015 r. Minister Skarbu Państwa wezwał pełnomocnika strony do wskazania orzeczenia sądu lub innego organu wskazującego, że dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe albo potwierdzającego fakt popełnienia przestępstwa w wyniku którego została wydana decyzja Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] marca 2011 r. Ponadto organ wezwał do wskazania jakie zagadnienie wstępne zostało rozstrzygnięte odmiennie od oceny przyjętej w decyzji Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] marca 2011 r. i przez jaki organ lub sąd zostało ono wydane. Minister Skarbu Państwa wezwał również do wskazania w jakim terminie strona dowiedziała się o:

- dowodach, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, a które okazały się fałszywe;

- przestępstwie, w wyniku którego została wydana decyzja Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] marca 2011 r.;

- fakcie rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego odmiennie od oceny przyjętej przy wydaniu decyzji z dnia [...] marca 2011 r.

Przy piśmie z dnia 30 marca 2015 r. pełnomocnik strony nie powołał orzeczenia sądu lub innego organu wskazującego, że dowody na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe albo potwierdzającego fakt popełnienia przestępstwa w wyniku którego została wydana decyzja z dnia [...] marca 2011 r., a także dowodów potwierdzających, że zagadnienie wstępne zostało rozstrzygnięte odmiennie od oceny przyjętej w ww. decyzji i wskazujących jaki organ lub sąd je wydał. Strona nie wyjaśniła też kiedy dowiedziała się o ww. dokumentach lub postępowaniach.

Minister Skarbu Państwa postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2015 r. nr [...] odmówił wznowienia postępowania administracyjnego w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] marca 2011 r.

J. P. wystąpił z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Minister Skarbu Państwa postanowieniem z dnia [...] czerwca 2015 r. nr [...] utrzymał powyższe postanowienie w mocy.

W uzasadnieniu organ wskazał, że o okolicznościach (złożenie wniosku o potwierdzenie prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez Z. A. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej), które powoływane są we wniosku o wznowienie postępowania, strona dowiedziała się w dniu otrzymania decyzji organu II instancji, tj. dnia [...] marca 2011 r., a wniosek o wznowienie postępowania strona złożyła w dniu 10 lutego 2015 r.

Pełnomocnik strony w odpowiedzi na wezwanie z dnia 16 marca 2015 r. nie wskazał terminu w jakim strona dowiedziała się o rzekomym fałszerstwie. Tym samym nie było możliwe ustalenie czy strona zachowała termin wskazany w art. 148 § 1 k.p.a. Wnioskodawca nie wskazał również orzeczenia sądu lub innego organu potwierdzającego, że dowody na podstawie których ustalono istotne dla sprawy okoliczności okazały się fałszywe, a także dowodów wskazujących, że wznowienie postępowania administracyjnego jest niezbędne dla uniknięcia niebezpieczeństwa dla życia lub zdrowia ludzkiego albo poważnej szkody dla interesu społecznego.

Zdaniem Ministra Skarbu Państwa nie budzi wątpliwości, że brak jest ustawowych podstaw do wznowienia postępowania. W takiej sytuacji organ z przyczyn proceduralnych jest zobligowany wydać na podstawie art. 149 § 3 k.p.a. postanowienie odmawiające wznowienia postępowania.

Strona wskazała jako podstawę wznowienia postępowania art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. Z wniosku jak również z akt sprawy wynika, że nie została spełniona przesłanka określona w art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. J. P. nie przedłożył orzeczenia sądu lub innego organu potwierdzającego, iż dowody na podstawie których ustalono istotne dla sprawy okoliczności okazały się fałszywe. Wnioskodawca nie przedłożył również dowodów wskazujących, że wznowienie postępowania administracyjnego jest niezbędne dla uniknięcia niebezpieczeństwa dla życia lub zdrowia ludzkiego albo poważnej szkody dla interesu społecznego.

Strona nie spełniła też przesłanki umożliwiającej wznowienie postępowania, tj. przekroczyła termin złożenia wniosku o wznowienie postępowania, co powoduje, że merytoryczne badanie wniosku o wznowienie postępowania, a tym samym przesłuchanie strony jest bezzasadne. Sama strona oświadczyła, że o okoliczności będącej w jego mniemaniu podstawą do wznowienia postępowania, dowiedział się w dniu wydania decyzji przez Ministra Skarbu Państwa, tj. w dniu [...] marca 2011 r. (pismo pełnomocnika strony z dnia 30 marca 2015 r.). Dlatego też organ uznał, że wniosek z dnia 26 października 2014 r. o wznowienie został złożony z uchybieniem jednomiesięcznego terminu określonego w art. 148 § 1 k.p.a.

Odnosząc się do argumentów strony wskazanych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, tj. o rażącym naruszeniu prawa przez Wojewodę Małopolskiego przy wydaniu decyzji z dnia [...] sierpnia 2010 r. (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.), organ stwierdził, że kwestia ta nie jest przedmiotem postępowania wznowieniowego.

Na postanowienie Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] czerwca 2015 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył J. P., zarzucając naruszenie art. 156 § 1 pkt 2 i 7 k.p.a. oraz art. 145 § 1 pkt 7 i art. 148 § 1 k.p.a.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalając skargę wskazał, że w sprawie nie zachodzi żadna z podstaw wznowienia postępowania określona w art. 145 k.p.a. W szczególności nie zachodzi opisana przez skarżącego we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy z dnia 28 kwietnia 2015 r. przesłanka wznowienia wskazana w art. 145 § 1 pkt 2 i 7 k.p.a. Z akt sprawy wynika wprost, że o okolicznościach, na które powołuje się skarżący we wniosku o wznowienie postępowania, dowiedział się już w dniu otrzymania decyzji z dnia [...] marca 2011 r., a więc przekroczył termin określony w art. 148 § 1 k.p.a. W takiej sytuacji organ z przyczyn procesowych był zobligowany do wydania postanowienia o odmowie wznowienia postępowania.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł J. P., zarzucając naruszenie "art. 156 § 1 k.p.a. i inne" poprzez uznanie, że postanowienie Ministra Skarbu Państwa nie zawiera wad powodujących jej nieważności, w szczególności poprzez przyjęcie braku związku między podstawą wznowienia a treścią decyzji i niezachowaniem przez stronę terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania.

W oparciu o powyższy zarzut skarżący kasacyjnie wniósł o:

1) uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania;

2) zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Minister Skarbu Państwa wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), dalej powoływanej jako "p.p.s.a.", Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a., przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej.

Prawidłowo sporządzona skarga kasacyjna powinna zawierać przytoczenie podstaw kasacyjnych oraz ich uzasadnienie (art. 176 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Przytoczenie podstaw kasacyjnych to wskazanie konkretnych przepisów prawa materialnego lub przepisów postępowania, które w ocenie skarżącego zostały naruszone przez Sąd I instancji oraz precyzyjne wyjaśnienie, na czym polegało niewłaściwe zastosowanie lub błędna wykładnia prawa materialnego, bądź wykazanie możliwego istotnego wpływu naruszenia prawa procesowego na rozstrzygnięcie sprawy. Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej polega na tym, że jest on władny badać naruszenie jedynie tych przepisów, które zostały wyraźnie wskazane przez stronę skarżącą. Ze względu na ograniczenia wynikające ze wskazanych regulacji prawnych, Naczelny Sąd Administracyjny nie może we własnym zakresie konkretyzować zarzutów skargi kasacyjnej, uściślać ich, ani w inny sposób korygować.

Rozpoznając skargę kasacyjną w tak zakreślonych granicach należy stwierdzić, że została ona sformułowana w sposób wadliwy.

Przede wszystkim należy zwrócić uwagę, że przedmiotem skargi J. P. było postanowienie Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] czerwca 2015 r. utrzymujące w mocy postanowienie z dnia [...] kwietnia 2015 r. o odmowie wznowienia postępowania administracyjnego w sprawie zakończonej ostateczną decyzją z dnia [...] marca 2011 r., utrzymującą w mocy decyzję z dnia [...] sierpnia 2010 r. Tym samym kontrola Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie dotyczyła wyłącznie kwestii prawidłowości wydania przez organ zaskarżonego postanowienia.

Tymczasem skarżący kasacyjnie zarzucił naruszenie art. 156 § 1 k.p.a., który odnosi się do innego nadzwyczajnego trybu postępowania administracyjnego - stwierdzenia nieważności decyzji. W podstawach kasacyjnych nie zakwestionował natomiast przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego (w związku z przepisami ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi) dotyczących instytucji wznowienia postępowania. W szczególności autor skargi kasacyjnej nie zakwestionował zastosowanych przez organy przepisów odnoszących się do pierwszego etapu wznowienia postępowania związanych z badaniem czy podanie o wznowienie postępowania oparte zostało na ustawowych przesłankach wznowienia oraz czy zostało wniesione z zachowaniem terminu przewidzianego w art. 148 § 1 k.p.a. Na marginesie wskazać należy, że powołany w skardze kasacyjnej art. 156 § 1 k.p.a. składa się z mniejszych jednostek redakcyjnych, tj.: ustępów i punktów, a zatem ogólne odwołanie się do ww. przepisu bez wskazania konkretnej jednostki redakcyjnej także pozostawało w sprzeczności z wymogami skargi kasacyjnej.

W konsekwencji sformułowany zarzut naruszenia "art. 156 § 1 k.p.a. i inne" nie mógł być rozpoznany i uwzględniony.

Niezależnie od powyższych okoliczności zwrócić należy uwagę, że złożenie podania w terminie jest jedną z okoliczności dopuszczalności wznowienia postępowania. Kwestia ta badana jest przez organ z urzędu. Zgodnie z art. 148 § 1 k.p.a. podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania.

W niniejszej sprawie skarżący kasacyjnie powoływał się na przesłanki wznowienia postępowania określone w art. 145 § 1 pkt 1, 2 i 7 k.p.a., stąd też w sprawie miał zastosowanie wskazany art. 148 § 1 k.p.a. Strona o okolicznościach powołanych w podaniu o wznowienie postępowania dowiedziała się, na co zasadnie zwracał uwagę zarówno organ jak i Sąd I instancji, w dniu otrzymania decyzji z dnia [...] marca 2011 r., a zatem wniosek o wznowienie postępowania został złożony z uchybieniem terminu, o którym mowa w ww. przepisie.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną.

O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a.