Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jerzy Siegień Sędziowie: Sędzia NSA Marek Stojanowski (spr.) Sędzia NSA Jolanta Rudnicka po rozpoznaniu w dniu 27 czerwca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Burmistrza Z. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Burmistrzem Z. a Prezydentem Wrocławia w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku J.Ś. w sprawie skierowania do domu pomocy społecznej postanawia: oddalić wniosek.

Pismem z 16 stycznia 2024 r. Burmistrz Z. (dalej także: "wnioskodawca") złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu wniosek o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Burmistrzem Z. a Prezydentem Wrocławia w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku J.Ś. w sprawie skierowania do domu pomocy społecznej.

W uzasadnieniu wniosku wskazano, że J.Ś. od listopada 2023 r. przebywa w domu pomocy społecznej w Z. na podstawie umowy cywilnej, przez co w ocenie wnioskodawcy organem właściwym w sprawie jest gmina miejsca zamieszkania wymienionego przed umieszczeniem go we wskazanej placówce.

Postanowieniem z 31 stycznia 2024 r., sygn. akt IV SO/Wr 3/24 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu stwierdził swoją niewłaściwość i sprawę przekazał Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu.

W odpowiedzi na wniosek Prezydent Wrocławia wskazał, że J.Ś. nie przebywa w domu pomocy społecznej na podstawie umowy cywilnej, zaś jego aktualnym miejscem zamieszkania jest wskazany powyżej dom pomocy społecznej w Z.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm., dalej: "ppsa"), sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej.

Spór między organami jednostek samorządu terytorialnego, nie mającymi wspólnego dla nich organu wyższego stopnia, jest sporem o właściwość, rozstrzyganym przez sąd administracyjny - art. 22 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r., poz. 775 ze zm.; dalej: "kpa"). Rozstrzyganie sporów o właściwość, należących do sądów administracyjnych, objęte jest kognicją Naczelnego Sądu Administracyjnego, stosownie do art. 15 § 1 pkt 4 ppsa. Przez spór o właściwość, o którym mowa w art. 4 ppsa, należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej, jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub też żaden z nich nie uważa się za właściwy do jej załatwienia (spór negatywny). W niniejszej sprawie oba organy uważają się za niewłaściwe do rozpoznania sprawy, zatem spór ma charakter negatywny.

Właściwość miejscową organów administracji w sprawach objętych ustawą z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2023 r., poz. 901 ze zm.; dalej: "ups") reguluje art. 101 tej ustawy. Zgodnie z ust. 1 tego przepisu właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Stosownie do art. 101 ust. 2 ups, w przypadku osoby bezdomnej o właściwości miejscowej organu gminy decyduje ostatnie miejsce zameldowania tej osoby na pobyt stały. Ust. 2a powyższego przepisu przewiduje natomiast, że w przypadku osoby przebywającej w placówce zapewniającej całodobową opiekę lub domu pomocy społecznej na podstawie umowy cywilnej właściwa miejscowo jest gmina miejsca zamieszkania tej osoby sprzed rozpoczęcia pobytu w tego typu placówce lub domu. Ponadto, zgodnie z art. 101 ust. 6 ups, dla mieszkańca domu pomocy społecznej lub osoby korzystającej z usług rodzinnego domu pomocy właściwa jest gmina, która skierowała mieszkańca lub osobę do tej jednostki.

Z akt sprawy wynika, że J.Ś. po opuszczeniu szpitala rozpoczął pobyt w Domu Pomocy Społecznej w Z. (notatka urzędowa z 30 listopada 2023r.). Jednocześnie z akt sprawy wynika też, że ww. dom pomocy społecznej nie posiada miejsc komercyjnych, a mieszkańcy przebywają w nim wyłącznie na podstawie decyzji o skierowaniu i umieszczeniu w domu pomocy społecznej (pismo Dyrektora Domu Pomocy Społecznej w Z. z 24 kwietnia 2024 r.). W aktach sprawy brak jednak decyzji o skierowaniu zainteresowanego do wskazanego domu pomocy społecznej. W tych okolicznościach, na podstawie akt sprawy nie da się ustalić który organ jest właściwy do rozpoznania wniosku J.Ś. o skierowanie do domu pomocy społecznej. Jeżeli bowiem wymieniony przebywa obecnie w domu pomocy społecznej nie na podstawie umowy cywilnej, ale na podstawie decyzji, to zgodnie z art. 101 ust. 6 ups właściwy w sprawie będzie organ gminy który wydał stosowną decyzję.

Wszystkie te okoliczności muszą jednak zostać ustalone przez organ administracji publicznej, gdyż sąd administracyjny nie ustala stanu faktycznego sprawy. Brak ustaleń na ten temat uniemożliwia wskazanie organu właściwego w sprawie. Z uwagi na istniejące wątpliwości co do stanu faktycznego, mające istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia zaistniałego w sprawie sporu o właściwość, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 4 i art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 oraz art. 151 w zw. z art. 193 ppsa orzekł jak w postanowieniu.