Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Hieronim Sęk, po rozpoznaniu w dniu 8 marca 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia D. B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 21 listopada 2018 r., sygn. akt I SA/Wr 268/18 o zawieszeniu postępowania sądowego w sprawie ze skargi D. B. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu z dnia 13 grudnia 2017 r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące od stycznia do marca i od maja do grudnia 2011 r. postanawia: oddalić zażalenie.

1. Przedmiot zażalenia oraz podmiot je wnoszący

1.1. D.B. (dalej: Skarżąca) wniosła zażalenie na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 21 listopada 2018 r., sygn. akt I SA/Wr 268/18.

2.2. Powołanym postanowieniem Sąd zawiesił postępowanie sądowe w sprawie ze skargi Skarżącej na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu (dalej: Dyrektor IAS) z dnia 13 grudnia 2017 r. (omyłkowo wskazano na 14 grudnia 2017 r. - wyj. NSA), nr [...], w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące, z wyłączeniem kwietnia, 2011 r. (dalej: podatek VAT)

2. Uzasadnienie postanowienia Sądu pierwszej instancji

2.1. Podstawę prawną rozstrzygnięcia Sądu pierwszej instancji stanowił art. 125 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302)

2.2. Sąd w części relacyjnej sprawy stwierdził, że: - Naczelnik Urzędu Skarbowego [...] (dalej: Naczelnik US) w dniu 20 lipca 2017 r. zawiadomił Skarżącą w trybie art. 70c ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2017 r. poz. 201, z późn. zm.; dalej: O.p.) o wszczęciu przez Naczelnika [...] Urzędu Celno-Skarbowego w W. (dalej: Naczelnik UC-S postępowania przygotowawczego o przestępstwo skarbowe z art. 62 § 2a i art. 61 § 1 w zbiegu z art. 6 § 1, art. 6 § 2 i art. 7 § 1 ustawy z dnia 10 września 1999 r. - Kodeks karny skarbowy (Dz. U. z 2016 r. poz. 2137, z późn. zm.) związane z niewykonaniem zobowiązań z tytułu podatku VAT za miesiące od stycznia do marca 2011 r., od maja 2011 r. do stycznia 2012 r. oraz od marca do października 2012 r.; - zawiadomienie tożsamej treści zostało doręczone przez Naczelnika US pełnomocnikowi Skarżącej w dniu 2 listopada 2017 r.

Następnie w motywach własnych Sąd podał, że: - zgodnie z ogólną zasadą zobowiązania podatkowe w podatku VAT za poszczególne miesiące styczeń-marzec oraz maj-listopad 2011 r. uległyby przedawnieniu z końcem 2016 r., a za grudzień 2011 r. z końcem 2017 r.; - w zaskarżonej decyzji wskazano, iż doszło do zawieszenia biegu terminu przedawnienia między innymi na podstawie art. 70 § 6 pkt 1 O.p. z uwagi na wszczęcie postępowania karnego skarbowego, o którym podatnik został zawiadomiony; - organ odwoławczy wyjaśnił, że postępowanie to wszczął Naczelnik UC-S, natomiast zawiadomienia w trybie art. 70c O.p. dokonał Naczelnik US; - w tych okolicznościach rozpoznanie zagadnień prawnych przez skład powiększony Naczelnego Sądu Administracyjnego przedstawionych postanowieniem tego Sądu z dnia 30 października 2018 r., sygn. akt I FSK 1960/16, będzie miało istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy; - skuteczność realizacji obowiązku wynikającego z art. 70c O.p. zależy bowiem w tej sprawie od tego, komu należy doręczyć zawiadomienie: bezpośrednio podatnikowi czy jego pełnomocnikowi, który został ustanowiony w postępowaniu przed Dyrektorem IAS, jeśli nadto doręczenia tego zawiadomienia dokonał organ, przed którym nie toczy się żadne postępowanie z udziałem tego pełnomocnika.

3. Zażalenie

3.1. Skarżąca zaskarżając postanowienie Sądu pierwszej instancji wniosła o uchylenie tego orzeczenia. W jej ocenie wydano je z naruszeniem art. 125 § 1 pkt 1 w związku z art. 141 § 4 w związku z art. 163 § 1 P.p.s.a. przez:

1) błędne przyjęcie, że zawiadomienie pełnomocnika Skarżącej w trybie art. 70c O.p. (odebrane przez niego w dniu 2 listopada 2017 r.) ma tożsamą treść jak zawiadomienie, które otrzymała Skarżąca w dniu 20 lipca 2017 r.;

2) brak argumentacji odnoszącej się do związku pomiędzy istotą pytań wynikających z postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego o sygn. akt I FSK 1960/16 a tym, że w sprawie niniejszej bieg terminu przedawnienia zobowiązań podatkowych za miesiące styczeń-marzec i maj-listopad 2011 r. kończył się z dniem 31 grudnia 2016 r., a skierowane do Skarżącej zawiadomienie w trybie art. 70c O.p. doręczono jej w dniu 20 lipca 2017 r., czyli po upływie terminu przedawnienia;

3) nie odniesienie się do rozbieżności niniejszej sprawy ze sprawą o sygn. akt I FSK 1960/16, czyli tego, że w tej drugiej zawiadomienie w trybie art. 70c O.p. zostało skierowane wyłącznie do strony postępowania, a nie strony i jej pełnomocnika, jak przyjęto w niniejszej sprawie.

4. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

4.1. Zażalenie nie zasługiwało na uwzględnienie. Zaskarżone postanowienie mimo częściowo błędnego uzasadnienia odpowiadało prawu.

4.2. W pierwszej kolejności podzielić należało zastrzeżenia Skarżącej z pkt 3.1 ppkt 1 niniejszego uzasadnienia.

Sąd pierwszej instancji w sposób zbyt uproszczony podał (w części relacyjnej), że zawiadomienie pełnomocnika Skarżącej w trybie art. 70c O.p. (odebrane przez niego w dniu 2 listopada 2017 r.) miało tożsamą treść jak zawiadomienie, które otrzymała Skarżąca w dniu 20 lipca 2017 r. Z pisma z dnia 19 lipca 2017 r. (znajdującego się w aktach sprawy podatkowej, lecz tej dotyczącej decyzji Dyrektora IAS z dnia 22 grudnia 2017 r.) skierowanego do Skarżącej wynika, że zawiadomiono ją o zawieszeniu biegu terminu przedawnienia zobowiązań podatkowych z tytułu podatku VAT za miesiące od stycznia 2011 r. do marca 2011 r., od maja 2011 r. do stycznia 2012 r. oraz od marca 2012 r. do października 2012 r. Z kolei z pisma z dnia 26 października 2017 r. (włączonego do akt administracyjnych i tej sprawy, lecz po wydaniu zaskarżonej decyzji) skierowanego do pełnomocnika Skarżącej, wynika, że uległ zawieszeniu bieg terminu przedawnienia zobowiązań podatkowych w podatku VAT za miesiące styczeń 2012 r. oraz od marca 2012 r. do października 2012 r. Powołane fragmenty pism nie miały więc tożsamej treści, jak słusznie wskazała Skarżąca.

Wytknięta wada nie stanowiła jednak naruszenia prawa mającego istotny wpływ na wynik niniejszej sprawy. Słusznie bowiem w jej przypadku Sąd orzekł o zawieszeniu postępowania do czasu rozpatrzenia zagadnień prawnych nakreślonych w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 października 2018 r., sygn. akt I FSK 1960/16.

4.3. W realiach tej sprawy kwestia przedawnienia zobowiązań podatkowych była przedmiotem wypowiedzi Dyrektora IAS. W zaskarżonej decyzji z dnia 13 grudnia 2017 r. organ przedstawił swoje stanowisko przywołując okoliczności świadczące w jego ocenie o zawieszeniu/przerwaniu biegu terminu przedawnienia. W tym zakresie odwołał się również do zawiadomienia Skarżącej w trybie art. 70c O.p. o tym, że bieg terminu przedawnienia zobowiązań podatkowych za okresy objęte przedmiotową decyzją (a więc i za grudzień 2011 r.) uległ zawieszeniu na podstawie art. 70 § 6 pkt 1 O.p.

Na użytek rozpoznania sprawy pod kątem przedawnienia zobowiązań podatkowych istotne było dokładne ustalenie momentu ewentualnego zawieszenia (lub przerwania) biegu ich terminu. W tej sprawie w odniesieniu do grudnia 2011 r. zobowiązanie podatkowe przedawniało się z dniem 31 grudnia 2017 r. i już z tej przyczyny nie bez znaczenia mogła być okoliczność doręczenia Skarżącej w dniu 20 lipca 2017 r. zawiadomienia o zawieszeniu biegu terminu przedawnienia. Ponadto Dyrektor IAS powoływał się na inne (wcześniejsze) okoliczności wpływające na bieg terminu przedawnienia zobowiązań podatkowych z wszystkich okresów rozliczeniowych objętych zaskarżoną decyzją. Biorąc zatem pod uwagę możliwe zawieszenie (lub przerwanie) biegu terminu przedawnienia z przyczyn zaistniałych przed dniem 31 grudnia 2017 r. nie jest wykluczone, iż okoliczność doręczenia zawiadomienia w trybie art. 70c O.p. po tej dacie nie była istotna dla dokładnego ustalenia biegu terminu przedawnienia.

W tej sytuacji ważkie dla sprawy okazuje się w zasadzie to, jak należy rozumieć art. 70c O.p. W postanowieniu o sygn. akt I FSK 1960/16 Naczelny Sąd Administracyjny przedstawił do rozpoznania składowi siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego zagadnienie prawne budzące poważne wątpliwości, tj.:

"Czy dla skuteczności zrealizowania obowiązku wynikającego z art. 70c ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015 r. poz. 613 ze zm., dalej: "Ordynacja podatkowa") zawiadomienie, o którym mowa w tym przepisie należy doręczyć bezpośrednio podatnikowi czy jego pełnomocnikowi, który został ustanowiony w postępowaniu kontrolnym lub podatkowym, nawet jeżeli zawiadomienia tego dokonuje organ podatkowy, przed którym nie toczy się żadne postępowanie z udziałem pełnomocnika strony?

Czy uchybienie w realizacji powyższego obowiązku winno być badane przez pryzmat jego wpływu na wynik sprawy czy jako brak ziszczenia się materialnoprawnego skutku przewidzianego w art. 70 § 6 pkt 1 Ordynacji podatkowej?"

W realiach sprawy Sąd pierwszej instancji odnotował (czego w zażaleniu nie podważa się), że Skarżąca ustanowiła pełnomocnika przed Dyrektorem IAS, zaś doręczenia Skarżącej zawiadomienia w trybie art. 70c O.p. dokonał Naczelnik US (w sytuacji, gdy sprawa była już przedmiotem postępowania odwoławczego - wyj. NSA). Dla właściwej kwalifikacji prawnej tych zdarzeń i kompleksowej kontroli przez Sąd pierwszej instancji w aspekcie wysuwanym przez Skarżącą, tj. przedawnienia zobowiązań podatkowych materia objęta zagadnieniami z postanowienia o sygn. akt I FSK 1960/16 jawi się jako istotna. Dopuszczalne i celowe było więc zawieszenie postępowania sądowego do czasu rozpoznania sprawy zainicjowanej wspomnianym postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego.

4.4. Wobec powyższej konstatacji jako bez wpływu na wynik rozstrzygnięcia należało ocenić brak rozważań Sądu pierwszej instancji w obrębie dostrzeżonych przez Skarżącą rozbieżności (zob. pkt 3.1 ppkt 3).

4.5. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 ab initio w związku z art. 197 § 1 i § 2 orzekł jak w sentencji.